# Reizhskrivadur

Ar **reizhskrivadur** eo an holl reolennoù da seveniñ skritur ur yezh.

 **Un tamm kempenn zo ezhomm d'ober d'ar pennad-mañ**

## Istor

P'emañ ar yezhoù reizhiadoù kozh-tre, bleniet holl gant an hengoun hag liesek o emdroadoù (ar semantik, an distagadur, ar skritur), ne vez ked gante reolennoù ken poellek, n’hellont ket bezañ mestroniet , ken digreizennet m'emaint. Dibaot mà hall un aotrouniezh bennak kas da benn lakaat reolennoù da vout degemeret gant an holl, estreget un deskadurezh unanaet ken e c'haller skignañ ur « reolenn » drezañ.

Ar *reizskrivadurioù* a vez reizhet tamm-ha-tamm a-hed ar c'hantvejoù, buanoc'h e-barzh serten yezhoù. Hiziw an deiz, e vez skrived gant reolennoù, ferm pe fermoc'h, toud ar yezhioù muioc’h ledanet. Pa tà ur yezh brasoc'h eget un dialekt pe ur yezh lec'hel, pa tà da vout skrivet gant bern tud, emaer forsed da en-em renkañ war un norm, evit d'ar skridoù bout aessoc'h da zirinegañ, ar geriadurioù founusoc'h da implij...

Met an darn vrasañ deus yezhoù ar bed ne vezont ked skrived tamm, ewid lâred : n’eus ket bet ret sevel ur reizhskrivadur evite.

## Socio-psikoloji an ortograf

Pa vez droch ur *reizhskrivadur* (hini ar galleg a zo, da skouer) e vez graet « "skiant an ezen » deusoutañ, peogwir emañ ur deskamant e-lec'h e vez desket traou faos ken alies ha traou gwir (skriviñ « charrette » mes « chariot », « événement » pa zistager « évènement »...). Pa en-em vank un den e-barzh ar *reizhskrivadur* e vez komsed memestrà deus « des fautes d'orthographe » - ur « faute » a so tost da vud ur pec'hed en galleg.

E-pad pell eo bet implij reizh ar *reizhskrivadur* ur sin m’eo desket mat un den. An *reizhskrivadur* a so e-giz un dilhad : ar c'hentañ tra e weler deus un den.

## Penaos e vez reizhet ur *reizhskrivadur*

Ewid sevel un *reizhskrivadur*, ez eus daou hent :

* heuilañ ar fonetik : skriviñ evel e vez komsed. *Reizhskrivadurioù* an italian, ar spagnoleg, ar serbeg, ar finneg, ar bahasa Indonezia, a so kentoc'h fonetik.
* heuliañ ar gerdarzh.

Meur a abeg a vez da gemer un ortograf etimolojik :

* Re luziet eo ar yezh ewid bout skrivet ez-fonetik (en galleg da skouer, e vez distaget ar ger "dont" a-wezhoù /dõ/ a-wezhoù /dõt/, mes an "t" vez merked bewezh, ewid reiñ d'ar ger ur visaj unik)
* Homofonoù a zegouez ali es (ar galleg ur wezhiad muioc'h : « au, aux, ô, hauts, os, aulx, oh, eau, eaux »... hag ur bern reoù all)
* Ar yezh so dialektised : an etimoloji vo neuse ur mod da lakaad an dud akord...
* An dud e faot deze diskouez emà ou yezh o toned deus ur yezh bruded (an dra-se so bed pec'hed ar galleg e-pad ar 15ved kantved surtoud : diskouez e teue deus ar latin) ; ouzhpenn-se, e vez aessoc'h da tud a anaveze ur yezh kar kompren ur yezh sort-se dre lenn...

‘'Reizhskrivadur *ar saozneg a so etimolojik tre. Setu ne haller divinañ distagadur ur ger deus é skritur, nà vice versa.*

‘'Reizhskrivadur *an alamanteg a so hanter-fonetik hanter-etimolojik. Kals reformoù o-deus fonetised anezhi kalz ; mes ar gerioù newez-gemered deus ar saosneg, ne vez ked jermanised ou skritur mui.*

Kavet zo bet lar gant yezhoù skrivet ez-fonetikel e vez nebeutoc'h a vilenn, ha lar ar vugale a zesk skriviñ buannoc'h.