# xvvet kantved

Iañ milved | **Eil milved** | IIIe milved
../.. | XIIIvet kantved | XIVvet kantved | **XVvet kantved** | XVIvet kantved | XVIIvet kantved | ../..

Bloavezhioù 1400 | Bloavezhioù 1410 | Bloavezhioù 1420 | Bloavezhioù 1430 | Bloavezhioù 1440

Bloavezhioù 1450 | Bloavezhioù 1460 | Bloavezhioù 1470 | Bloavezhioù 1480 | Bloavezhioù 1490

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1401 | 1402 | 1403 | 1404 | 1405 | 1406 | 1407 | 1408 | 1409 | 1410 |
| 1411 | 1412 | 1413 | 1414 | 1415 | 1416 | 1417 | 1418 | 1419 | 1420 |
| 1421 | 1422 | 1423 | 1424 | 1425 | 1426 | 1427 | 1428 | 1429 | 1430 |
| 1431 | 1432 | 1433 | 1434 | 1435 | 1436 | 1437 | 1438 | 1439 | 1440 |
| 1441 | 1442 | 1443 | 1444 | 1445 | 1446 | 1447 | 1448 | 1449 | 1450 |
| 1451 | 1452 | 1453 | 1454 | 1455 | 1456 | 1457 | 1458 | 1459 | 1460 |
| 1461 | 1462 | 1463 | 1464 | 1465 | 1466 | 1467 | 1468 | 1469 | 1470 |
| 1471 | 1472 | 1473 | 1474 | 1475 | 1476 | 1477 | 1478 | 1479 | 1480 |
| 1481 | 1482 | 1483 | 1484 | 1485 | 1486 | 1487 | 1488 | 1489 | 1490 |
| 1491 | 1492 | 1493 | 1494 | 1495 | 1496 | 1497 | 1498 | 1499 | 1500 |
| * Gwelet ivez : Roll ar C'hantvedoù, Sifroù roman
 |

---

D'ar 1añ Genver 1401 e krog ar **XVvet kantved** hag echuiñ a ra d'an 31 Kerzu 1500.

## Darvoudoù

En Istor Europa emañ war-varc'h ar c'hantved-mañ etre ar Grennamzer hag an Azginivelezh.

* Azginivelezh timourat e Kreizazia en-dro da Herat ha Samarkand, gant Shah Rukh, Baysunghur, Ulugh Beg hag Husayn Bayqara.
* Dibenn brezel ar C'hant vloaz
* Dibenn an Impalaeriezh vizantat (1453)
* Emgann Sant-Albin an Hiliber ha deroù argerzh dibenn dizalc'hiezh Breizh
* Brezel an div Rozenn (1455-1485)
* Dibenn ar Reconquista spagnol 1492
* Quattrocento Azginivelezh Italia
* An Inkizadur katolik

## Kronologiezh

* 1401: Preizhet Baghdad gant Timour.
* 1402: Brezel etre an Impalaeriezh Otoman hag Impalaeriezh Timour. Prizoniet eo Bayezid Iañ gant bagadoù Timour e-pad Emgann Ankara. Kregiñ a ra ar brezel diabarzh d'ober e reuz en Impalaeriezh Otoman. Padout a raio betek 1413.
* 1402: Aloubet an Inizi Kanarias, deroù an Impalaeriezh spagnol.
* 1402: Krouet Sultanelezh Malaka gant Parameshwara.
* 1403: Dilec'hiet kêr-benn Sina gant an Impalaer Yongle eus Nanjing da Beijing.
* 1405-33: Ergerzhet Meurvor Indez gant Zheng He.
* 1410: Emgann Grunwald, emgann pouezusañ brezel Polonia-Lituania a-enep d'an Deutoned. Kregiñ a ra diskar ar Varc'heien Deutonek.
* 1415: Kemer a ra Herri ar Merdeer penn aloubadeg Ceuta zo diframmet a-dre daouarn ar Vaourien. Penn-kentañ Impalaeriezh Portugal eo.
* 1420-34: Brezelioù Husat e Bohemia
* 1438: Krouet an Impalaeriezh Inka gant Pachacuti.
* 1440: Dispennet eo ar Bagad Aour etre Khanelezh Sibiria, Khanelezh Kazan, Khanelezh Astrakhan, Khanelezh Krimea, hag ar Bagad Meur.
* 1440-69: Dindan ren Moctezuma Iañ e teu an Azteked da vezañ ar penngalloud e Mezoamerika.
* 1453: Preizhet Kergustentin; Fin zo da Impalaeriezh Bizantion.
* 1453: Emgann Castillon a verk emgann diwezhañ Brezel ar C'hant vloaz.
* 1454-66: Destaget eo Rouantelezh Prusia ouzh Polonia goude koll ar Varc'heien Deutonek e Brezel an Tregont vloaz.
* 1455-85: Brezel an div Rozenn - Disoc'hañ a ra ar brezel diabarzh saoz war ur vonarkiezh kreñvoc'h ha kreizennet e dalc'h an Dutored.
* 1456: Seziz Beograd a laka un harz da araokadennoù an Otomaned en Europa.
* 1467-1615: Brezel diabarzh Japan e-pad Marevezh Sengoku.
* 1469: Unanet eo Spagn goude eured Ferdinand II Aragon gant Izabel Kastilha.
* 1474-77: Brezelioù Burgondia etre Rouantelezh Frañs hag an Habsbourged evit kontrolliñ Burgondia.
* 1478: Aloubet Novgorod gant Moskovia.
* 1480: War-lerc'h harzadeg Veur ar stêr Ugra e teu Moskovia da vezañ dizalc'h diouzh ar Bagad Meur.
* 1481: Deroù an Inkizadur relijiel Meur e Spagn.
* 1488: Emgann Sant-Albin an Hiliber ha deroù argerzh dibenn dizalc'hiezh Breizh.
* 1492: Kodianañ a ra Boabdil e Granada; Fin zo d'ar Reconquista ha d'Al-Andalus.
* 1493: Krouet eo trevadenn gentañ Spagn en Douar Nevez gant Kristol Goulm war enez Hispaniola.
* 1494: Sinet Feur-emglev Tordesillas etre Spagn ha Portugal a-benn rannañ ar bed er-maez eus Europa kenetrezo.
* 1494-1559: Kas a ra ar brezelioù italian da ziskar Stadoù-keoded Italia.

## Tud dibar

* Janed Ark (Domrémy-la-Pucelle, 1412 - Rouen, 1431), harozez c'hall.
* Frañsez II, dug Breizh
* Gutenberg, ijiner ar moullañ a-vremañ
* Kristol Goulm (Genoa, 1451 - Valladolid, 1506), merdeer spagnol, dizoloer Amerika evit kont Spagn.
* Izabel Kastilha ha Ferdinand II Aragon, monarked ur rouantelezh unanet a lakaas dizoleiñ an Douar Nevez.
* Vasco da Gama a ya betek India en anv Portugal; diazezañ a ra an eil hent kentañ evit Hent ar seiz.
* Filippo Brunelleschi, ijinet gantañ ar pik perpektivel a gas da nevezintioù e savouriezh Italia.
* Leonardo da Vinci, ijiner ha livour
* Herri V, ar roue saoz a voe trec'h en emgann brudet Azincourt e 1405.
* Richarzh III, roue saoz diwezhañ eus Tiegezh York
* Herri VII, ar roue saoz bet krouet gantañ Tiegezh an Dudored
* Matiaz Corvinus Hungaria, Penn Stad eus an Azginivelezh
* Zheng He, Amiral tizok sinaat hag ergerzher
* Mehmet II, Sultan an Impalaeriezh Otoman ha preizher Kergustentin
* Yann Hus, prederour bohemian hag adreizher relijiel

## Ijinadennoù, kavadennoù, degasadennoù

Roll ijinadennoù ar XVvet kantved

* Astenn a ra an Azginivelezh he levezon war ar brederouriezh, ar skiantoù hag an Arzoù.
* Dizoloet Amerika gant Europiz dre Kristol Goulm
* Deroù Oadvezh an ijinadennoù.
	+ Deroù ar moullañ en Europa (evit gwir, ijinet eo an arouezennoù plom lem-laka)
	+ Mont a ra ar wikefre brec'henn/dornell da vezañ unan eus ijinadennoù teknikel pouezusañ ar XVvet kantved
* Savidigezh ar saozneg modern diwar ar c'hrennsaozneg.
* Kregiñ a reer da seniñ kloc'h kreisteiz er bed katolik.
* Bankoù foran
* Kelc'hgeriadur Yongle - ouzhpenn 22,000 levrenn
* Lizherenneg an Hangul e Korea
* Scotch whisky
* Ospitalioù psikiatrek