# Korf-egor

korf-egor

seurt objed| Iskevrennad eus | physical object  |
| Studiet gant | steredoniezh, radio astronomy  |
| Dezverket dre | astronomical object's surface, shell of an astronomical object, primary body, seurt korf-egor, physical location  |
| Skouer an elfenn | steredenn, supercluster, Meteorit  |
| Roll elfennoù | list of astronomical objects  |
| Rummad evit ar c'hartennoù | Category:Maps of astronomical bodies  |

  Eus Wikidata

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
|   |
|   |
|   |
|    |
|   |
|   |
|   |
|   |

 |
| Selection of astronomical bodies and objects |

Nivlenn ar C'hrank (M 1)
Luc'h. Teleskop-egor Hubble (2005)
Ur **c'horf-egor** zo ur blanedenn, ul loarenn a dro tro-dro d'ur blanedenn, ur steredenn, pe c'hoazh un asteroidenn.

Pa vez meur a gorf-egor bodet en ul lec'h en egor e stummont galaksiennoù, steredegoù, gronnadoù stered ha nivlennoù galaksiel ivez.

Er pennad-mañ e kavor ur roll eus ar c'horfoù-egor anavezetañ ; un toullad mat anezho a c'haller arsellet pa vez du ha digoumoul an noz, gant al lagad, gevellunedoù pe un teleskop bihan. Ne gavor ket avat korfoù-egor koskoriad an Heol, a c'haller gouzout hiroc'h diwar o fenn er pennadoù a zo gouestlet dezho.

## Steredegoù

* *Gwelit ivez :* Steredeg.

Setu amañ roll an 88 steredeg a zo anavezet gant an Unaniezh Steredoniel Etrebroadel.

Dindan anv latin pep steredeg e kavor he zroad genitivel, a vez arveret evit envel ar steredennoù a zo er steredeg.

Da skouer : er steredeg *Centaurus* (Cen) emañ ar steredenn anvet *Toliman*, a anver *Alpha Centauri* ivez, a verraer en *α Cen*.

|  | Anv latin | Troidigezh | *Talabao* 8 | *Loargann* | DFBMM |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Andromeda (And) *andromedae* | (Andromeda) | Eselt | — | — |
|  | Antlia (Ant) *antliae* | "Pomp" | — | — | — |
|  | Apus (Aps) *apodis* | "Gwennili" | — | — | — |
|  | Aquarius (Aqr) *aquarii* | "Douger dour" | Hoc'h Skuilher Dour (ar) | Skuilher-Dour | Skuilher-dour (ar) |
|  | Aquila (Aql) *aquilae* | "Erer" | Erer (an) | Erer | Erer (an) |
|  | Ara (Ara) *arae* | "Aoter" | — | — | Aoter (an) |
|  | Aries (Ari) *arietis* | "Maout" | Tourzh (an) | Tourz | Tourz (an) |
|  | Auriga (Aur) *aurigae* | "Paotr-karr" | — | Toucher | Paotr-karr (ar) |
|  | Bootes (Boo) *bootis* | "Bugul" | KerDual KerDudwall | Bugul | — |
|  | Caelum (Cae) *caeli* | "Engraver" | — | — | — |
|  | Camelopardalis (Cam) *camelopardalis* | "Jirafenn" | Ninian | Jirafenn | Jirafen (ar) |
|  | Cancer (Cnc) *cancri* | "Krank" | Gwiz (ar W.) Krank (ar C'h.) | Krank | Krank (ar C'h.) |
|  | Canes Venatici (CVn) *canum venaticorum* | "Kon-chase" | Kon Hemolc'h | Chas | Chas (ar) |
|  | Canis Major (CMa) *canis majoris* | "Ki bras" | Ki Bras | Ki Bras | Ki Bras (ar C'h.) |
|  | Canis Minor (CMi) *canis minoris* | "Ki bihan" | Ki Bihan | Ki Bihan | Ki Bihan (ar C'h.) |
|  | Capricornus (Cap) *capricorni* | "Korn bouc'h" | Bouc'h (ar) | Gavr | Gavr (ar C'h.) |
|  | Carina (Car) *carinae* | "Kof-lestr" | — | — | — |
|  | Cassiopeia (Cas) *cassiopeiae* | (Kassiopeia) | Lez Don | Cassiopeia | — |
|  | Centaurus (Cen) *centauri* | "Den-marc'h" | Denvarc'h (an) | Den-marc'h | Den-marc'h (an) |
|  | Cepheus (Cep) *cephei* | (Kefeüs) | Marzhin | Cepheus | — |
|  | Cetus (Cet) *ceti* | "Balum" | Morvil | Balum | Balum (ar) |
|  | Chamaeleon (Cha) *chamaeleontis* | "Hudc'hlazard" | — | — | — |
|  | Circinus (Cir) *circini* | "Kelc'hier" | — | — | — |
|  | Columba (Col) *columbae* | "Koulm" | — | Koulm | Koulm (ar G.) |
|  | Coma Berenices (Com) *comae Berenices* | "Blev Berenis" | Pennad-Blev Heulwenn | Blev Berenice | Blev Berenis |
|  | Corona Australis (CrA) *coronae australis* | "Kurunenn ar Su" | — | Kurunenn ar Su | Kurunenn ar Su |
|  | Corona Borealis (CrB) *coronae borealis* | "Kurunenn an Norzh" | Arc'hanrod | Kurunenn an Norzh | Kurunenn an Norzh |
|  | Corvus (Crv) *corvi* | "Bran" | Bran (ar V.) | Bran | Bran (ar V.) |
|  | Crater (Crt) *crateri* | "Kib" | Grall (ar) | Kib | — |
|  | Crux (Cru) *crucis* | "Kroaz" | — | — | Kroaz ar Su |
|  | Cygnus (Cyg) *cygni* | "Alarc'h" | Alarc'h (an) Kroaz (ar G.) | Alarc'h | Alarc'h (an) |
|  | Delphinus (Del) *delphini* | "Delfin" | Morhoc'h | Delfin | Delfin (an) |
|  | Dorado (Dor) *doradus* | "Aouredenn" | — | — | Aouredenn (an) |
|  | Draco (Dra) *draconis* | "Aerouant" | Dragon (an) | — | Dragon (an) |
|  | Equuleus (Equ) *equulei* | "Ebeul" | Ebeul (an) | — | — |
|  | Eridanus (Eri) *eridani* | (ar stêr Po) | Stêr (ar) | Stêr Eridan |  |
|  | Fornax (For) *fornacis* | "Fornell" | — | — | — |
|  | Gemini (Gem) *geminorum* | "Gevelled" | Gevelled (ar C'h.) Kazeg (ar G.) | Gevelled | Gevelled (ar C'h.) |
|  | Grus (Gru) *gruis* | "Garan" | — | — | Garan (ar C'h.) |
|  | Hercules (Her) *herculis* | (Herakles) | Keur (ar C'h.) | Harkul | — |
|  | Horologium (Hor) *horologii* | "Horolaj" | — | — | Horolaj (an) |
|  | Hydra (Hya) *hydrae* | "Aerouantez" | Aerouant | Parez Aerouant | Aerouantez (an) |
|  | Hydrus (Hyi) *hydri* | "Aerouant" | — | — | Aerouant (an) |
|  | Indus (Ind) *indi* | "Indian" | — | — | — |
|  | Lacerta (Lac) *lacertae* | "Glazard" | Glazard (ar) | Glazard | Glazard (ar) |
|  | Leo (Leo) *leonis* | "Leon" | Lev Leon Morgazh | Leon | Leon (al) |
|  | Leo Minor (LMi) *leonis minoris* | "Leon bihan" | Kolen Kazh (ar C'h.) | Leon Bihan | Leon Bihan (al) |
|  | Lepus (Lep) *leporis* | "Gad" | Kammed Heulwenn | Gad | — |
|  | Libra (Lib) *librae* | "Mentel" | Mentel (ar V.) | Balañsoù | Mentel (ar V.) |
|  | Lupus (Lup) *lupi* | "Bleiz" | — | — | — |
|  | Lynx (Lyn) *lyncis* | "Lins" | Liñs | Liñs | Lins |
|  | Lyra (Lyr) *lyrae* | "Lourenn" | Telenn (an D.) | Lourenn | Lourenn (al) |
|  | Mensa (Men) *mensae* | "Taol" | — | — | — |
|  | Microscopium (Mic) *microscopii* | "Mikroskop" | — | — | — |
|  | Monoceros (Mon) *monocerotis* | "Unkorneg" | Unkorneg (an) | Unkorneg | Unkorneg (an) |
|  | Musca (Mus) *muscae* | "Kelienenn" | — | — | — |
|  | Norma (Nor) *normae* | "Reolenn" | — | — | Skouer (ar) |
|  | Octans (Oct) *octantis* | "Oktant" | — | — | — |
|  | Ophiuchus (Oph) *ophiuchi* | "Naeretaer" | Naerataer Peredur | Naerataer | Naeretaer (an) |
|  | Orion (Ori) *orionis* | (Orion) | Kastell (ar C'h.) Ri (ar) Roue (ar) | Orion | — |
|  | Pavo (Pav) *pavonis* | "Paun" | — | — | Paun (ar) |
|  | Pegasus (Peg) *pegasi* | (Pegasos) | Marc'h | Marc'h Askellek | — |
|  | Perseus (Per) *persei* | (Perseüs) | Drestan | Perseus | — |
|  | Phœnix (Phe) *phoenicis* | "Fenis" | — | — | Fenis (ar) |
|  | Pictor (Pic) *pictoris* | "Livour" | — | — | — |
|  | Pisces (Psc) *piscium* | "Pesked" | Eoged (an) | Pesked | Pesked (ar) |
|  | Piscis Austrinus (PsA) *piscis austrini* | "Pesk ar Su" | Roue Pesketaer (ar) | Pesk ar Su | — |
|  | Puppis (Pup) *puppis* | "Aros" | Aros (an) | Aros | Aros (an) |
|  | Pyxis (Pyx) *pyxidis* | "Koufrig" | — | Kompaz Martolod | Kompaz Martolod (ar C'h.) |
|  | Reticulum (Ret) *reticuli* | "Rouedenn" | — | — | — |
|  | Sagitta (Sge) *sagittae* | "Saezh" | Bir (ar) | Saezh | Saezh (ar) |
|  | Sagittarius (Sgr) *sagittarii* | "Gwareger" | Gwareger (ar) | Saezhataer | Saezhataer (ar) |
|  | Scorpius (Sco) *scorpii* | "Krug" | Krug (ar G.) | Krug | Krug (ar G.) |
|  | Sculptor (Scl) *sculptoris* | "Kizeller" | Kizeller (ar C'h.) | — | Kizeller (ar C'h.) |
|  | Scutum (Sct) *scuti* | "Skoed" | — | — | — |
|  | Serpens (Ser) *serpentis* | "Naer" | Naer | Naer | Naer (an) |
|  | Sextans (Sex) *sextantis* | "C'hwedant" | — | — | — |
|  | Taurus (Tau) *tauri* | "Tarv" | Maen-Forn (ar) Tarv (an) | Tarv | Tarv (an) |
|  | Telescopium (Tel) *telescopii* | "Teleskop" | — | — | — |
|  | Triangulum (Tri) *trianguli* | "Tric'horn" | Tric'horn (an) | Tric'horn an Norzh | Tric'horn an Norzh |
|  | Triangulum Australe (TrA) *trianguli australis* | "Tric'horn ar Su" | — | — | Tric'horn ar Su |
|  | Tucana (Tuc) *tucanae* | "Toukan" | — | — | — |
|  | Ursa Major (UMa) *ursae majoris* | "Arzhez vras" | Karr Arzhur Karr (Kamm) Bras Lost Arar Seizh Ejen (ar) | Kastell Karr Kamm Bras | Arzh Bras (an) |
|  | Ursa Minor (UMi) *ursae minoris* | "Arzhez vihan" | Karr Ahez Karr (Kamm) Bihan | Kastell Karr Kamm Bihan | Arzh Bihan (an) |
|  | Vela (Vel) *velorum* | "Gouelioù (ur vag)" | — | — | – |
|  | Virgo (Vir) *virginis* | "Gwerc'hez" | Gwerc'hez (ar W.) | Gwerc'hez | Gwerc'hez (ar W.) |
|  | *[Piscis]* Volans (Vol) *volantis* | "Pesk-nij" | — | — | — |
|  | Vulpecula (Vul) *vulpeculae* | "Louarnig" | Louarn (al) | — | Louarnig (al) |

## Steredennoù

* *Gwelit ivez :* Steredenn

Ar steredeg *Ursa Minor* (UMi)
Steredenn an Norzh eo *Polaris*
Lod steredennoù zo bet badeziet, evel *Toliman / α Centauri*, lod arall n'o deus anv divoutin ebet : dre lizherennoù pe sifroù e vezont anvet.

Zoken pa 'z int bet badeziet o devez ar steredennoù un anv arall, gant ul lizherenn c'hresianeg a lakaer dirak berradur anv ar steredeg m'emaint.

Da skouer, er steredeg *Ursa Minor* (UMi) emañ ar steredenn *Polaris*, a anver *Alpha Ursa Minoris* (α UMi).

|  |
| --- |
| *Al lizherennoù gresianek :*
**αalpha*, **βbêta*, **γgamma*, **δdelta*, **εepsilon*, **ζdzêta*, **ηêta*, **θthêta*, **ιiota*, **κkappa*, **λlambda*, **μmu*, **νnu*, **ξksi*, **οomicron*, **πpi*, **ρrhô*, **σsigma*, **τtau*, **υupsilon*, **φphi*, **χkhi*, **ψpsi*, **ωomega*.
 |

### Steredennoù a zo bet roet un anv divoutin dezho

|  |
| --- |
| **Alc'hwez :A** = steredenn argemmus ha steredennoù doubl fallaennaouek
**D** = steredenn doubl ha lies
**G** = goursteredenn ruz
**Kr** = korrsteredenn ruz (un elfenn eus ur steredenn **D**)
**Kw** = korrsteredenn wenn (un elfenn eus ur steredenn **D**) |
|

| Doare | Anv | Berr. |
| --- | --- | --- |
|  | Acamar | θ Eri |
|  | Achernar | α Eri |
| **D** | Acrux | α Cru |
|  | Acubens | α Cnc |
|  | Adara | ε CMa |
|  | Adhafera | ζ Leo |
|  | Agena | β Cen |
| **D** | Akrab | β Sco |
| **D** | Alamak | γ And |
| **D** | Albireo | β Cyg |
|  | Alchita | α Crv |
|  | Alcor | 80 UMa |
|  | Alcyone | η Tau |
|  | Aldebaran | α Tau |
|  | Alderamin | α Cep |
|  | Alfard | α Hya |
|  | Algenib | γ Peg |
|  | Algenib | α Per |
| **D** | Algieba | γ Leo |
|  | Algiedi | δ Cap |
| **A** | Algol | β Per |
|  | Algorab | δ Crv |
|  | Alioth | ε UMa |
|  | Alkaid | η UMa |
|  | Alkalurops | μ Boo |
|  | Alkes | α Crt |
|  | Alnilam | ε Ori |
| **D** | Alnitak | ζ Ori |
|  | Alrami | α Sgr |
| **D** | Al Rischa | α Psc |
|  | Alshain | β Aql |
|  | Alsuhail | λ Vel |
|  | Altair | α Aq |
|  | Aludra | η CMa |
|  | Alwaid | β Dra |
| **D** | Alya | θ Ser |
|  | Ancha | θ Aqr |
| **G** | Antares | α Sco |
|  | Arcturus | α Boo |
|  | Arkab Posterior | β2 Sgr |
|  | Arkab Prior | β1 Sgr |
|  | Asellus Australis | δ Cnc |
|  | Asellus Borealis | γ Cnc |
|  | Asterion | β CVn |
|  | Asterope | 21 Tau |
| **A** | Astre Grenat | μ Cep |
|  | Atiks | ο Per |
|  | Atlas | 27 Tau |
|  | Azelfafage | Π1 Cyg |
|  | Azha | η Eri |
|  | Baten Kaitos | ζ Cet |
|  | Beid | ο1 Eri |
|  | Bellatrix | γ Ori |
|  | Benetnash | η UMa |
| **G** | Betelgeuse | α Ori |
|  | Botein | δ Ari |
|  | Canopus | α Ari |
|  | Capella | α Aur |
|  | Caph | β Cas |
| **D, Kr** | Castor | α Gem |
|  | Celaeno | 16 Tau |
| **A** | Cih | γ Cas |
| **D** | Cor Caroli | α CVn |
|  | Coxa | θ Leo |

 |

| Doare | Anv | Berr. |
| --- | --- | --- |
|  | Cursa | β Eri |
|  | Dabih | β Cap |
|  | Deneb | α Cyg |
|  | Deneb Kaitos | β Cet |
|  | Deneb Okab | δ Aql |
|  | Denebola | β Leo |
| **D** | Diadem | α Com |
|  | Dschubba | δ Sco |
|  | Dubhe | α UMa |
|  | Electra | 17 Tau |
|  | Enif | ε Peg |
| **A, G** | Erakis | μ Cep |
|  | Etamin | γ Dra |
|  | Fomalhaut | α PsA |
|  | Furud | ζ CMa |
|  | Gemma | α CrB |
|  | Gianfar | λ Dra |
|  | Gienah | ε Cyg |
|  | Gomeisa | β CMi |
| **D** | Grafias | ζ Sco |
| **D** | Gredi | α Cap |
|  | Grumium | ξ Dra |
|  | Hamal | α Ari |
|  | Haris | γ Boo |
|  | Heka | λ Ori |
|  | Heze | ζ Vir |
| **D** | Izar | ε Boo |
|  | Kajam | ω Her |
|  | Kaus Australis | ε Sgr |
|  | Kaus Borealis | λ Sgr |
|  | Kaus Medius | δ Sgr |
|  | Kelb Alrai | β Oph |
|  | Kochab | β UMi |
|  | Kraz | β Crv |
|  | Ksora | δ Cas |
| **D** | Kuma | ν Dra |
| **D** | Lesath | ν Sco |
|  | Maasym | λ Her |
|  | Maia | 20 Tau |
|  | Markab | α Peg |
|  | Matar | η Peg |
|  | Megrez | δ UMa |
|  | Menkar | α Cet |
|  | Menkhib | ζ Per |
|  | Merak | β UMa |
|  | Merope | 23 Tau |
| **D** | Mesarthim | γ Ari |
|  | Metallah | α Tri |
|  | Miaplacidus | β Car |
|  | Minelaruva | δ Vir |
|  | Minkar | ε Crv |
|  | Mintaka | δ Ori |
| **A, G** | Mira | ο Cet |
|  | Mirach | β And |
|  | Miram | η Per |
|  | Mirzam | β CMa |
|  | Misam | κ Per |
|  | Mizar | ζ UMa |
|  | Mufrid | η Boo |
|  | Muliphein | γ CMa |
|  | Naos | ζ Pup |
|  | Nash | γ Sgr |
|  | Nath | β Tau |
|  | Nekkar | β Boo |

 |

| Doare | Anv | Berr. |
| --- | --- | --- |
|  | Nunki | σ Sgr |
|  | Peacock | α Pav |
|  | Phekda | γ UMa |
|  | Pherkad | γ UMi |
|  | Pleione | 28 Tau |
|  | Polaris | **α UMi** |
|  | Pollux | β Gem |
| **D** | Porrima | γ Vir |
| **D, Kw** | Procyon | α CMi |
| **Kr** | Proxima Centauri | α Cen C |
|  | Rana | δ Eri |
|  | Ras Algeti | α Her |
|  | Ras Alhague | α Oph |
|  | Ras Elased Australis | ε Leo |
|  | Ras Elased Borealis | μ Leo |
|  | Reda | γ Aql |
|  | Regulus | α Leo |
|  | Rigel | β Ori |
|  | Rotanev | β Del |
|  | Rutilicus | β Her |
|  | Sabik | η Oph |
|  | Sadalachbia | γ Aqr |
|  | Sadalmelek | α Aqr |
|  | Sadalsud | β Aqr |
|  | Sadir | γ Cyg |
|  | Saiph | κ Ori |
|  | Sarin | δ Her |
|  | Sceptrum | 53 Eri |
| **A, G** | Scheat | β Peg |
|  | Schedir | α Cas |
|  | Segin | ε Cas |
|  | Sham | α Sge |
|  | Shaula | λ Sco |
| **A** | Sheliak | β Lyr |
|  | Sheratan | β Ari |
| **D, Kw** | Sirius | α CMa |
|  | Sirrah | δ And |
|  | Skat | β Aqr |
|  | Spica | α Vir |
|  | Subra | ο Leo |
|  | Sulaphat | γ Lyr |
|  | Svalocin | α Del |
|  | Tabit | Π3 Ori |
|  | Taygeta | 19 Tau |
|  | Theemin | ν2 Eri |
|  | Thuban | α Dra |
| **D** | Toliman | α Cen |
| **D** | Trapez | θ Ori |
|  | Tureis | ι Car |
|  | Unuk Elhaia | α Ser |
| **Kw** | Van Maanen | (Psc) |
|  | Vega | α Lyr |
| **Kr** | Velox Barnardi | (Oph) |
|  | Vindemiatrix | ε Vir |
|  | Wezen | δ CMa |
|  | Yed Posterior | ε Oph |
|  | Yed Prior | δ Oph |
|  | Zaurak | γ Eri |
|  | Zavijah | β Vir |
|  | Zibal | ζ Eri |
|  | Zosma | δ Leo |
|  | Zuben el Akrab | γ Lyr |
|  | Zuben el Genubi | α Lib |
|  | Zuben el Schemali | β Lib |

 |

### Steredennoù a zo bet anvet dre lizherennoù pe sifroù hepken

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| Doare | Anv | Berr. |
| --- | --- | --- |
| **D** | Beta Monocerotis | β Mon |
| **D** | Beta Tucanae | β Tuc |
| **D** | Gamma Delfini | γ Del |
| **D** | Gamma Velorum | γ Vel |
| **A, G** | Delta Cephei | δ Cep |
| **A, G** | Epsilon Aurigae | ε Aur |
|  | Epsilon Eridani | ε Eri |
| **D** | Epsilon Lyrae | ε Lyr |
| **D** | Zeta Aquarii | ζ Aqr |
| **D** | Zeta Cancri | ζ Cnc |

 |

| Doare | Anv | Berr. |
| --- | --- | --- |
| **D** | Zeta Piscium | ζ Psc |
| **A** | Eta Aquilae | η Aql |
| **A** | Eta Carinae | η Car |
| **D** | Iota Trianguli | ι Tri |
| **A** | Lambda Tauri | λ Tau |
| **D, Kr, Kw** | Omikron 2 Eridani | ο2 Eri |
| **A** | Rho Cassiopeiae | ρ Cas |
|  | Sigma Octantis | σ Oct |
|  | Tau Ceti | τ Cet |
| **A** | Khi Cygni | χ Cyg |

 |

| Doare | Anv | Berr. |
| --- | --- | --- |
|  | AE Aurigae | AE Aur |
| **A, G** | L2 Puppis | L2 Pup |
|  | NP 0532 | (Tau) |
| **A, G** | R Aquarii | R Aqu |
|  | R Coronae Borealis | R CrB |
| **A, G** | R Hydrae | R Hya |
| **A, G** | VV Cephei | VV Cep |
| **D** | 61 Cygni | 61 Cyg |
| **D** | 70 Ophiuchi | 70 Oph |

 |

### *Un nebeud steredennoù brezhonek*

Setu amañ un nebeud anvioù brezhonek evit ar steredennoù hewelusañ, hervez *Talabao* niv.8 ha kartenn *Loargann*.

Aldebaran (α Tau)
o sevel e-kichen al Loar (Gouhere 1997).
Betelgeuse (α Ori)
*Ar steredenn orañjez el laez kleiz eo.*

| Steredenn | Brezhoneg | Steredenn | Brezhoneg |
| --- | --- | --- | --- |
| Albireo (β Cyg) | Kurunenn (ar G.) | Kochab (β UMi) | Iz Sterenn gozh |
| Alcor (80 Uma) | Blenier (ar) Charreter (ar) | M 13 | Druilhad bras ar C'heur |
| Aldebaran (α Tau) | Ruzan | M 42 | Nivlennad vras ar Ri |
| Alderamin (α Cep) | Gwendez | Megrez (δ UMa) | Rod a-raok dehoù |
| Algeiba (γ Leo) | Even | Merak (β UMa) | Rod a-dreñv kleiz |
| Algenib (α Per) | Ildud | Mira (ο Cet) | Brandan |
| Algol (β Per) | Gorwenal | Mizar (ζ UMa) | Marc'h-Tirleur |
| Alioth (ε UMa) | Marc'h-Leur | Phekda (γ UMa) | Rod a-raok kleiz |
| Alnilam + Alnitak + Mintaka ( ε + ζ + δ Ori) | Gouriz ar Ri Rastell Tri Roue (an) | Pherkad (γ UMi) | Morvarc'h |
| Altair (α Aq) | Erer Penwern | Pleiades(Taurus)* | Yarad-Poñsined (ar) Yar (wenn) hag hec'h evned (ar) Yar hag he foñsined (ar) Yarig (ar) |
| Alya (θ Ser) | Maen ar Bibvidigezh | Polaris (α UMi) | Steredenn ar Vartoloded Sterenn |
| Antares (α Sco) | Mael Ruz (ar) Priñs Ruz | Pollux (β Gem) | Amaezhon |
| Arcturus (α Boo) | Bugul (ar) Mazh | Procyon (α CMi) | Kian |
| Benetnash (η UMa) | Marc'h-Ambilh | Regulus (α Leo) | Rouanezig (ar) |
| Betelgeuse** (α Ori)*  | Mabon | Rigel (β Ori) | Riwall |
| Capella** (α Aur)*  | Karr an Ankoù | Shaula + Lesath (λ + ν Sco) | Daoulagad ar C'hazh |
| Castor (α Gem) | Govanon | Sirius (α CMa) | Steredenn ar C'hi |
| Deneb (α Cyg) | Hez | Spica (α Vir) | Gowenn |
| Deneb Kaitos (β Cet) | Maloù | Thuban (α Dra) | Eflamm |
| Denebola (β Leo) | Palou | Vega (α Lyr) | Awen (an) |
| Dubhe (α UMa) | Rod a-dreñv dehoù | Zuben el Genubi (α Lib) | Gwervaen |
| Fomalhaut (α PsA) | Pellez |  |  |

## Korfoù-egor hewelus

### Steredennoù

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

Steredennoù skedus|  • Sked manat ur c'horf-oabl eo e *veurez*. Seul vihanoc'h an niver, seul skedusoc'h ar steredenn. |
| Anv | Berr. | Meurez | Lit |
| Sirius | α CMa | –1,4 | gwenn |
| Arcturus | α Boo | –0,06 | orañjez |
| Vega | α Lyr | 0,04 | gwenn |
| Capella | α Aur | 0,06 | melen |
| Aldebaran | α Tau | 0,86 | orañjez |
| Antares | α Sco | 0,92 | melen-ruz |
| Betelgeuse | α Ori | 0,2–1,2 | melen-ruz |

 |

Steredennoù doubl ha lies|  • Ar c'horn etre ar bannoù gouloù a zo etre lagad an den ha div elfenn eo ar *c'hornhed*. • 5 cm da nebeutañ eo treuzkiz an teleskop a zo rekis. |
| Anv | Berr. | Livioù an elfennoù | Meurezioù | Kornhed | Gwelusted |
| Mizar + Alcor | ζ UMa + 80 UMa | gwenn o-div | 2,4 + 4,0 | 11,8´ | lagad |
| Mizar | ζ UMa | gwenn o-div | 2,4 + 4,0 | 14,4´´ | teleskop |
| Gredi | α Cap | gwenn o-div | 3,8 + 4,5 | 6,4´ | lagad |
| **Epsilon Lyrae** | ε Lyr | gwenn o-div | 4,5 + 4,7 | 3,5´ | lagad |
| Albireo | β Cyg | orañjez ha glas | 3,1 + 5,1 | 34,3´´ | gevellunedoù |
| Toliman | α Cen | gwenn o-div | 0,0 + 1,2 | 20´´ | teleskop |
| Cor Caroli | α CVn | gwenn o-div | 2,9 + 5,6 | 19,6´´ | teleskop |
| Trapez | θ Ori | gwenn an holl | 5,4 + 6,8 + 8,0 + 6,3 | 19´´–9´´ | teleskop |
| Alamak | γ And | orañjez ha glas-gwer | 2,1 + 5,1 | 10´´ | teleskop |
| Mesarthim | γ Ari | gwenn o-div | 4,8 + 4,8 | 7,8´´ | teleskop |
| Algieba | γ Leo | orañjez ha melen | 2,1 + 3,4 | 4,7´´ | teleskop |
| Acrux | α Cru | gwenn o-div | 1,4 + 1,9 | 4,4´´ | teleskop |

 |
|

Steredennoù argemmus|  • Ar skalfad etre ar meurez bihanañ hag an hini brasañ eo an *argemm*. • An niver a zevezhioù ma pad an argemm eo an *drovezh*. |
| Anv | Berr. | Argemm | Trovezh |
|  | δ Cep | 3,6–4,3 | 5,4 |
| Astre Grenat | μ Cep | 3,7–5,0 | direol |
| Sheliak | β Lyr | 3,4–4,1 | 12,9 |
| Algol | β Per | 2,1–3,4 | 2,9 |
| Mira | ο Cet | 3–9 | 231 |

 |

### Gronnadoù stered

*Gronnad stered* a reer eus un hollad stered a zo bet ganet a-gevret, hag a zo liammet kenetrezo dre ar c'herc'hellerezh.

• *Digor* e vez ur gronnad stered pa vez dizingal e stumm ; nebeut a steredennoù zo ennañ, ha yaouank eo ar steredennoù-se peurliesañ (war-dro 100 milion a vloavezhioù).
• *Boulek* e vez ur gronnad stered pa vez pellennek e stumm ; milionoù a steredennoù zo ennañ, an darn vuiañ anezho bodet er c'hreiz ; koshoc'h eget 10 milmilion a vloavezhioù eo lod gronnadoù stered boulek.
* **M** = katalog Messier, bet krouet e 1774.
* **NGC** = *New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars*, bet krouet e 1888 ha hizivaet ez-reoliek abaoe.
* "Sked" : ar meurez manat (m) evel ma vez gwelet gant un den war an Douar eo ; –26,5m eo sked an Heol, –12,6 hini al loargann, ha +30 hini ar c'horfoù-oabl teñvalañ bet arsellet gant an teleskop Hubble.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

Gronnadoù digor| Anv(ad) | Berr. | Steredeg | Perzhioù | Kornventoù | Gwelusted |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Pleiades | M 45 | *Taurus* | ec'hon, skedus-kenañ | 100´ | lagad |
| **Gronnad doubl** | χ, « h » | *Perseus* | skedus-kenañ | 35´ + 35´ | lagad |
| Praesepe | M 44 | *Cancer* | sked hollek 4,5m | 80´ | lagad |
|  | **M 35** | *Gemini* | sked hollek 5,5m | 30´ | gevellunedoù |
|  | **M 7** | *Scorpio* | 50 steredenn 7–11m | 60´ | gevellunedoù |
| Kappa Crucis | NGC 4755 | *Crux* | 50 steredenn 6–10m | 10´ | gevellunedoù |
|  | **M 11** | *Scutum* | 200 steredenn 11–14m | 12´ | gevellunedoù |

 |

Gronnadoù boulek| Anvad | Steredeg | Meurez | Treuzkiz manat | Gwelusted |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **M 13** | *Hercules* | 5,7 | 23´ | gevellunedoù |
| **M 5** | *Serpens* | 6,2 | 13´ | gevellunedoù |
| **M 15** | *Pegasus* | 6,5 | 12´ | gevellunedoù |
| ω Centauri | *Centaurus* | 4 | 30´ | lagad |

 |

### Nivlennoù galaksiel

Galaksienn Veur Andromeda
NGC 3132
*Nivlenn c'halaksiel* a reer eus ur gronnad gazoù, pe gazoù hag eufl, a zo en egor e diabarzh ur c'halaksienn.

• *Nivlenn blanedennel* a reer eus ur mell gwiskad gazoù a zo tro-dro d'ur steredenn domm-kenañ. Alies e vez gwelet e stumm ur gantenn, evel ur blanedenn, alese an anv.
• *Nivlenn amstrew* a reer eus un nivlenn pa vez dizingal he stumm.

| Anv | Anvad | Steredeg | Meurez | Treuzkiz manat | Gwelusted |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Nivlennoù galaksiel |
| **M 31** | Galaksienn Veur en Andromeda | *Andromeda* | 5 | 160´ x 40´ | lagad |
| **M 51** | Galaksienn ar C'hon-Hemolc'h | *Canes Venatici* | 8 | 10´ | teleskop |
| **M 81** |  | *Ursa Major* | 8 | 18´ x 10´ | teleskop |
| **M 83** |  | *Hydra* | 8 | 10´ x 8´ | teleskop |
| LMC | Koumoulenn Vras Magellan | *Dorado* | 1 | 6° | lagad |
| SMC | Koumoulenn Vihan Magellan | *Tucana* | 1,5 | 3,5° | lagad |
| Nivlennoù planedennel |
| **M 27** | "Halter", *Dumb-Bell* | *Vulpecula* | 8 | 8´ x 5´ | gevellunedoù |
| **M 57** | Nivlenn walennek | *Lyra* | 9 | 80´´ x 60´´ | teleskop |
| **NGC 3132** |  | *Vela* | 8 | 84´´ x 52´´ | teleskop |
| Nivlennoù amstrew |
| **M 42** | Nivlenn vras | *Orion* | 5 | 65´ | lagad |
| **M 8/NGC 6523** | *Nebula Laguna* | *Sagittarius* | 5 | 83´ x 40´ | gevellunedoù |
| **M 17** | *Omega* | *Sagittarius* | 6 | 45´ x 35´ | gevellunedoù |
| **M 1** | Nivlenn ar C'hrank | *Taurus* | 9 | 5´ x 3´ | teleskop |
| **NGC 2070** | *Tarentula* | *Dorado* | 5 | 20´ | lagad |

## Daveoù

* Antonín Rükl, Jean-Marc Becker (1988), *Constellations et planètes*, Gründ, ISBN 978-2-7000-1551-5 (fr)
* Bernard Pellequer (1990), *Petit guide du ciel*, Seuil, ISBN 978-2-02-011556-8 (fr)
* Christophe Lehénaff (2010), *Les étoiles et les planètes*, Glénat, ISBN 978-2-7234-7600-3 (fr)
* Bertran d'Armagnac (2013), *Stelvision 365* (kartenn an oabl), ISBN 978-2538-6032-0 (fr)
* Bernhard Mackowiak (2013), *Grand atlas de l'astronomie*, ELCY, ISBN 978-2-7532-0751-6 (fr)

## Pennadoù kar

* Koskoriad an Heol

## Notennoù