# Inizi Sillan

Lec'hiadur Inizi Sillan e Kernev-Veur
Kartenn gozh eus Inizi Sillan
Ynys Skaw, unan eus Inizi Sillan
Gwel adal Ynys Skaw, an eil enez vrasañ
**Inizi Sillan** (**Ynysek Syllan** pe **Enesek Syllan** e kerneveureg, LFE: [ɪ,nɪ:zɛk 'sɪl:an]), zo un enezeg e penn pellañ mervent Kernev-Veur, ouzh toull-dor Mor Breizh, hag ur gorread 16,33 km² dezho.

E Breizh-Veur eo unan eus an Takadoù a Gaerder Naturel Dibar (*Area of Outstanding Natural Beauty*).

## Anv

Anavezet e oant e Latin evel *Insulae Sillinae*, *Silina* pe *Siluruni*, ar pezh a glot gant *Σίλυρες* ha *Σύρινες* en henc'hresianek. Dont a ra marteze eus gwrizioù keltiek. E diwezh ar grennamzer e vezent anvet gant merdeerien Europa *Sorlingas* (Spagnoleg, Portugaleg) pe *Sorlingues* (galleg). Skrivagnerien zo a gred e teu al latin *Sillinae* eus *solis insulae*, “Enezoù an Heol”.

## Istor

### An deroù

Aod an inizi Sillan e 3000 a-raok J.-K., hervez Barnett et alii
Kavout a reer roudoù eus sevenadur Oadvezh an arem gant un hanterkant bennak a vezioù megalitek, eus an eil milved a-raok J.-K.

Marteze ez eo an Inizi Sillan an inizi anvet *Cassiterides* ('Inizi ar staen') meneget gant an Henc'hresianed hag a vije bet bizitet gant ar Fenikianed. Koulskoude n'eus ket pikol staen en enezeg.

An inizi a c'hall bezañ bet ul lodenn eus Rouantelezh Dumnonia ha diwezhatoc'h eus hini Kernow (Kerne-Veur), betek aloubadeg ar saozon en Xvet kantved.

Gwirheñvel eo e oa kalz ledanoc'h an inizi betek n'eus ket keit-se ha marteze e oan staget an eil re ouzh ar re all o vont d'ober un enezennn vras a vefe bet anvet Ennor. Beuzet e oa kompezennoù kreiz an enezenn gant ar mor war-dro 400–500 Kent J.-K., ha lezel a reas ar 55 enezenn hag enezennig zo hiziv. An anv *Ennor* a zeufe eus an hengerneveureg *En Noer*, a dalvezfe "an douar" pe an enezenn vras.

Meur a desteni zo diwar-benn un enezenn vrasoc'h ha koshoc'h.

* Un deskrivadur skrivet da vare ar Romaned a ra Scillonia insula en unander eus an Inizi Sillan, ar pezh a ziskouez e oa pe un nezenn hepken pe kalz brasoc'h evit ar re all.
* Dizoloet ez eus bet aspadennoù un atant eus ar ragistor e Nornour, a zo bremañ un enezennik roc'hellek kalz re vihan da c'hounit an douar enni.
* En dazre e teu an dour da vezañ bas a-walc'h a-wezhioù d'an dud da vont war-droad eus an eil enezenn d'eben.
* Gallout a reer gwelet mogerioù parkoù a-vaez da inizi zo dindan an dour (Samson da skouer).
* Lod eus an anvioù lec'h kerneveurek a hañval ober anv eus un torosenadur kozh ha disheñvel eus an hini a vremañ.

Hanter hent etre *Penn an Wlas* hag an Inizi Sillan e vije bet bro vojennek Lyonesse, a reer anv anezhi e Danvez Breizh. Hervez ar vojenn e vije bet beuzet ar vro-se ha lonket gant ar mor en un nozvezh. Ar vojenn-se a gaver e lec'hioù all evel Mojenn Kêr-Is e Breizh hag hini Kantrev ar goueled e Kembre. Marteze e talc'h eñvor dourioù-beuz c'hoarvezet gwezhall-gozh

Er IVe kantved e vije deut daou eskop eretik, Instantius ha Tiberianus, diskibled da Brisillian, da glask repu en Inizi Sillan.

### Brezel 335 vloaz

Ur brezel 335 vloaz en deus enebet an Izelvroioù (ar Proviñsoù-Unanet d'ar c'houlz-se) hag Inizi Sillan etre 1651 ha 1986.
E-pad Eil Brezel Diabarzh Bro-Saoz a enebas ar roueelourien hag ar barlamantourien etre 1642 ha 1652, Cromwell en doa argaset ar roueelourien. Ur rannvro hepken a gendalc'he da herzel outañ : Kerne-Veur. Kevredet e oa neuze ar Proviñsoù-Unanet hag ar barlamantourien. Evel ma oa al lodenn vrasañ eus Breizh-Veur etre daouarn ar barlamantourien d'ar c'houlz-se e oa bet disklêriet ar brezel da Inizi Sillan a enebe atav oute. Paouez a reas ar brezel un nebeud mizioù goude. Sinet e oa ar feur-emglev a beoc'h e 1986 hepken en un doare ofisiel, ar pezh a sinifi e c'hallfe bezañ bet taget unan eus ar broioù gant eben e-pad an amzer-se.
Dre ma ne oa ket bet sinet ar peoc'h ez eo sañset bezañ padet ar brezel e-pad 335 vloaz hep ma vije bet tennet an disterañ tenn. Unan eus ar brezelioù hirañ ha sioulañ eo eta.

## Douaroniezh

Pemp enezenn poblet zo, ha 2 153 a dud en holl enne hervez niveridigezh 2001.

* Ennor (a zo *St. Mary's* e saozneg) (1 666 annezad)
* Ynys Skaw (a zo *Tresco* e saozneg) (180 a annezidi)
* Brechiek (St. Martin's) (142 a annezidi)
* Etre Aganas (*St. Agnes*) ha Bryher ez eus 165 a dud
* Keow (*Gugh*) (3 a annezidi)

Didud eo an inizi all.

* Ynys Samson eo an enezenn vrasañ.

Setu ar brasañ anezho :

| Enezenn | Poblañs (Niveridigezh 2001) | Gorread (km²) | Pennlec'h |
| --- | --- | --- | --- |
| Ennor | 1 666 | 6,29 | Tre Huw |
| Ynys Skaw | 180 | 2,97 | New Grimsby |
| Brechiek (gant White Island) | 142 | 2,37 | Higher Town |
| Aganas (gant Keow) | 73 | 1,48 | Saint Agnes |
| Bryher (gant Gwithial) | 92 | 1,32 | Bryher |
| Ynys Samson | 0  | 0,38 |   |
| Annet | 0 | 0,21 |   |
| Ynys Elidius | 0 | 0,20 |   |
| Teän | 0 | 0,16 |   |
| Guen Hily | 0 | 0,13 |   |
| Ar peurrest eus ar 45 enezig | 0 | 0,50 |   |
| **Inizi Sillan** | 2 153 | 16,03 | Tre Huw |

## Politikerezh

Abaoe 1890 ez eo distag Inizi Sillan diouzh kontelezh amaezhel Kernev-Veur hag ur c'huzul distag o deus da verañ an inizi. Chom a reont bodet en hevelep kontelezh lidel avat.

## Skeudennoù

*
* Reuniged inizi Sillan

## Notennoù