# Köln

**Köln** (distaget [ˈkœln]), e rannyezh Köln: *Kölle* ([ˈkœɫə]) a zo ur gêr eus kornaoueg Alamagn, war ribl ar Roen. Ar pevare brasañ kêr eus ar vro eo-hi war-lerc'h Berlin, Hamburg ha München. Kêr vrasañ Nordrhein-Westfalen eo ivez. Ur milion a dud a zo o vevañ enni.

Gwel ledan eus Köln da noz. Gwelet e vez Pont Deutz, Iliz sant Martin, an iliz-veur ha Pont Hohenzollern
## Anv

### Impalaeriezh roman uhelañ

* **Oppidum Ubiorum** (Tacitus, *Annales*, I, 36 & XII, 27)
* **Ara Ubiorum** (Tacitus, *Annales*, I, 39)
* **Colonia Agrippinensis** (Suetonius, Tacitus, Plinus; mein-bonn IIvet & IIIvet)
* **Ara** ː enskrivadur eus amzer ar Flavii
* **Cl(audia) Ara** ː enskrivadur IIvet kantved
* **CCAA** (*Colonia Claudia Ara Agrippinensis*) ː enskivadurioù adalek eil hanter IIvet kantved
* **Colonia Agrippina** (*Itin. Ant*)
* **Aggripina** (*CIL* XIII, 8283; *Itin. Ant*; *Taolen Peutinger*)
* **Col(onia) Claud(ia) Aug(usta) Agrippinensium** (*CIL*, IX, 1584, da vare Severus Alexander)
* **Col(onia)** ː maen-bonn lev eus 251/253

### Impalaeriezh roman izellañ

* **CCAA (Valeria)na Galliena** (CIL XIII, 8261)
* **CCAA, Col(onia) Cl(audia) Agrip(pinensium), CA** (pezhioù moneiz Postumus)
* **Agripina** (Sid. App, *Carm.* VII, 115)
* **Agrippina** (Ammianus; Impalaer Julianus; Athanasius; Eutropius; Aurelius Victor; *Hist. Aug*.; Codex Theodosianus, XI, 3, 1, e 319; XI, 11,1, e 365; Salvianus)
* **Colonia Agrippina** (Ammianus, XV, 8, 19; Codex Theodosianus, II, 19, 3; IV, 10, 1, e 332)
* **Civitas Agrippinensium** (*Not. Gall*.; sened-iliz 346)

### Krennamzer

* **Agripina Colonia** (Venancius Fortunatus, *Carm*. III, 14, 3)
* **Agripina** (Gregor Teurgn, *Vit. Patr*, VI, 2) pe Agrepina (*HF*, II, 9)
* **Agrippensis Colonia** (Gregor Teurgn, *HF*, II,9)
* **Agrippensis Civitas, que nunc Colonia dicitur** (Gregor Teurgn, *HF*, II,40)
* **Colonia** (kroniken Fredegarius, 58, 75, 85; Gregor Teurgn, *HF*, VI, 24; senedoù iliz 614 ha 626/627; pezhioù moneizh)

## Ardamezioù

| En argant e unnek daeraouenn en sabel; e gab en gul karget gant teir kurunenn en aour |  |

## Istor

### Henamzer

Köln a zo bet da gentañ, adalek 50, un drevadenn roman staliet et bro Velgia. Goude se eo bet savet kêrbenn Germania Izellañ (Inferior).

Saloninus, mab an impalaer Gallienus a zo bet drouklazhet eno gant Postumus er bloaz 260.

Postumus e reas e gêrbenn diganti.

Victorinus a zo bet drouklazhet eno er bloaz 270.

Goude bet diskaret an impalaeriezh galian, daou ofiser, Proculus ha Bonosus, emsavet a-enep Probus, e oa lazhet an eil war-lerc'h egile e-kichen Köln.

Er bloaz 310, ur pont a zo bet savet war urzh Kustentin, hag ar castellum *Divitia* (Deutz) evit difenn ar pont en tu all d'ar stêr.

War dro 509, Sigebert, roue ar Vranked ar Rhin, e oa lazhet gant e vab Chloderic, diwar atiz Klovis, roue ar Vranked Salian.

Chloderic e oa drouklazhet d'e zro gant tud kaset gant Klovis, hag e oa war an dro anvet roue Franked ar Rhin.

### Mojenn santez Ursula

## Monumantoù ha traoù heverk

## Liammoù diavaez

## Levrlennadur

* Nancy Gauthier, Hansgerd Hellenkemper : *Topographie chrétienne des cités de la Gaule, des origines au milieu du VIIIè siècle. XII. Province ecclésiastique de Cologne (Germania Secunda)*. De Boccard. 2002

## Notennoù ha daveoù