Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Enepyuzevegezh

Enepyuzevegezh

hostility, bigotry, Droukziforc'h, ideologiezh, sentiment, ideologiezh politikel| Iskevrennad eus | gouennelouriezh, estrengasoni  |
| Arvez | social exclusion  |
| Named by | Moritz Steinschneider  |
| Efed | Kasoni, Pogrom, persecution of Jews, gouennlazh  |
| Istor | history of antisemitism, timeline of antisemitism  |
| Pleustret gant | enep-yuzev  |

  Eus Wikidata
An **enepyuzevegezh**, pe **enepyuzeviezh**, pa vez un ideologiezh e reer kentoc'h gant **enepyuzevouriezh**, eo an anv roet d'an enebiezh pe d'ar gasoni ouzh ar Yuzevien, evel relijion, pobl, pe gouenn.

En em ziskouez a ra an enepyuzevegezh e komzoù ha skridoù hiniennoù zo, en heskinerezh a-wechoù, a-berzh yoc'hoù, strolladoù, pe gouarnamantoù zo.

En istor ez eus bet, ouzhpenn progromoù e broioù zo, darvoudoù c'hoarvezet eus an enepyuzevegezh, evel embann argasidigezh Yuzevien Bro-Saoz e 1290, an Enklaskerezh Spagnol ha harluidigezh Yuzevien Spagn e 1492.

Bez' ez eus bet ivez, dre Europa a-bezh, un darvoud meur c'hoarvezet da vare an eil brezel-bed, hag a vez graet al Loskaberzh, pe ar Shoah anezhañ, hag a veze graet an Diskoulm diwezhañ anezhañ gant Adolf Hitler hag e vignoned, pa gave dezho e ranked diskoulmañ « ar gudenn yuzev » en Europa. Neuze e voe lazhet ur 6 milion a dud a oa bet lakaet da Yuzevien, da lavarout eo an 3/4 (tri c'hard) eus Yuzevien al lodenn aloubet gant armeoù ar Reich, an 2/3 (div drederenn) eus Yuzevien Europa a-bezh, hag ouzhpenn un drederenn eus Yuzevien ar Bed a-bezh.

* Tresadenn enepyuzev embannet e Bro-C'hall e 1898
* Skritell un danvez kannad enepyuzev e Bro-C'hall e 1898

## Notennoù ha daveoù

 **יהדות** • Yuzevegezh

|  |
| --- |
| 613 Mitzvot • Halac'ha • Kabbala • Midrash • Minhag • Talmud • Tanac'h (Torah / Nevi'im / Ketouvim) • Targoum

---

 |
| Strolladoù sokial-sevenadurel |
| Achkenazed • Djouhouried • Mizrac'hed • Samaritaned • Sefaraded

---

 |
| Istor ar Yuzevien |
| Brezelioù yuzev-roman • Diaspora • Harlu Babilon • Istor ar Yuzevien er Grennamzer • Istor ar Yuzevien en Henamzer • Templ Jeruzalem

---

 |
| Istor ar Yuzevien dre vro |
| Alamagn • Breizh • Broioù muzulman • Frañs • Israel • Polonia • Rusia • Spagn • Stadoù-Unanet

---

 |
| Kredennoù yuzevek |
| Adgroueouriezh yuzev • Esened • Fariseed • Karaegezh • Kristeniezh kentidik • Ortodoksiezh yuzev • Sadukeed • Samaritanegezh • Yuzevegezh an Eil Templ • Yuzevegezh adreizhet • Yuzevegezh frankizour • Yuzevegezh kentidik • Yuzevegezh virour • Zeloted

---

 |
| Lidoù |
| Listenn pedennoù ha bennozhioù yuzev

---

 |
| Yezhoù yuzev |
| Bouc'horeg • Djidieg • Grouzineg • Hebraeg • Ladinoeg • Yideg • Yuzev-tateg

---

 |
| Strolladoù politikel er yuzevegezh |
| Aliyah • Brezel israelat-arab • Bund • C'hasidegezh • Dishualidigezh ar Yuzevien • Haskalah • Hasmoneed • Istor ar sionouriezh • Istor Stad Israel • Kibboutz • Sanhedrin • Sionouriezh • Trevadennoù yuzevek e Palestina

---

 |
| Heskinerezh ar Yuzevien |
| Enepyuzevegezh • Shoah |
# 1960 e Breizh

| Bloavezhioù |
| --- |
| ../.. 1954 1955 1956 1957 1958 1959 - **1960** - 1961 1962 1963 1964 1965 1966 ../..

---

 |
| Degadoù |
| 1930 1940 - **Bloavezhioù 1950** - 1960 | 1970

---

 |
| Kantvedoù |
| XIXvet kantved - **XXvet kantved** - XXIvet kantved

---

 |
| Kronologiezh dre gevandirioù |
| Afrika - Amerika - Azia - Europa - Okeania

---

 |
| Kronologiezh dre demoù |
| Aernijerezh - Savouriezh - Kirri - BT Hentoù-houarn - Sinema - Mell-droad - Lennegezh Sonerezh - Yec'hed ha mezegiezh - Skiantoù - Sport |

| Kronologiezh vloaziek evit Breizh |
| --- |
| 1959 e Breizh • 1960 e Breizh • 1961 e Breizh |

## Darvoudoù

* 11 a viz Gouere : digoradur ofisiel ar pont savet er Roc'h-Bernez goude an Eil Brezel-bed.

## Sevenadur

## Ganedigezhioù

* Malo Bouëssel du Bourg, rener Produet e Breizh, skrivagner brezhonek
* Pascale Breton, filmaozerez
* Bertrand de Broc, bageer
* Dom Duff, kaner ha soner
* Jacqueline Duroc, istorourez
* Michel Hunault, politiker
* Thierry Jigourel, kazetenner ha skrivagner
* Raphaëla le Gouvello, sportourez
* Annie Le Houérou, politikerez
* Françoise Le Leu, marc'houarnerez
* Erwan Le Saëc, treser
* Paol ar Meur, skrivagner brezhonek
* Rozenn Milin

## Marvioù

* Adolphe Beaufrère, livour hag engravour
* Henri Guiriec, beleg hag istorour
# Frank

Daou c'her brezhonek zo, Frank ha frank. Liammet ez int gant ar frankiz, a-dost pe a-bell, o-daou.

## Anv-kadarn

Frank, Franked, anv ur bobl germanek a aloubas ul lodenn eus Galia, hag a savas meur a rouantelezh enni da gentañ, hag un impalaeriezh goude e kreiz Europa an IXvet kantved.

## Anv-tud

Frank Sinatra c. miz Here 1957, e-pad enrolladenn e albom *Come Fly with Me*.
An anv-familh hag ar raganv Frank zo a orin alamanek. Ar raganv a vez kavet stank a-walc'h er broioù saoznek hag aet eo da vezañ roet muioc'h-muiañ er re-all. Frankie zo ur berranv implijet er Stadoù-Unanet dreist-holl.

Implijet e vez Frank evel ur berranv eus Francis ivez er broioù saoznek.

### Tud

* Anne Frank (1929-1945), skrivet ganti un deizlevr e-pad an Ac'huberezh
* Frank Darcel, soner, skrivagner ha politikour breizhat
* Frank Gorshin (1933-2005), aktour ha fentigellour stadunanat
* Frank Herbert, skrivagner skiant-faltazi stadunanat
* Frank Lampard (g. e 1978), c'hoarier mell-droad saoz
* Frank Lloyd Wright, saver stadunanat
* Frank Belknap Long (1901-1994), skrivagner skiant-faltazi, spont, moliac'h, barzh ha senarioour comics stadunanat
* Frank Marshall (1877-1944), meurc'hoarier echedoù
* Frank Miller (g. e 1957), aozer comics stadunanat
* Frank Sinatra, kaner stadunanat
* Frank-Walter Steinmeier (g. e 1956), prezidant Republik Alamagn
* Frank Zappa, soner rock stadunanat.

## Anv-gwan

Meur a adster en deus, hag implijet eo e meur a droienn :

1. *frank* a denn d'ar Franked pe d'ur Frank;
2. *frank* zo bras, ledan : *frank eo an* ti'

	* evel er c'hrennlavar : *Ar c'hlask a zo stank, ar c'havoud n'eo ket frank*
	* evel en droienn: *Digor-frank*
	* evel el lesanv gast *Chanig Digor-Frank*
	* evel en droienn *Frank eo toull e c'houzoug*, diwar-benn ul lonker
3. *frank* a zo un anv-gwan a glot gant an anv-kadarn frankiz, hag a dalv kement ha *distag, diere, diliamm, dishual, diac'hub*,

	* ur vicher frank a zo ur vicher a c'hell bezañ sevenet hep bezañ dindan urzhioù un den all
	* evel en ur poellad frank, pe *meziant frank*, a zo frankiz d'e implijout pe d'e gemmañ
	* ur porzh frank, koulz hag un takad frank, a zo lec'hioù ma ne vez ket taosoù da baeañ d'ober kenwerzh

## Gwelout ivez

* Franz, anv-bihan alamanek
* Franck, anv-tiegezh germanek ha doare-skrivañ gallek an anv-bihan
* Frañsez, anv-bihan brezhonek
* Francis, anv-bihan saoznek
# 6 Mezheven

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| ← **Mezheven** → |
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |   |   |   |   |

 |
|  |

## Darvoudoù

|  |  |
| --- | --- |
| Gustav Vasa |  |

* 1342: Janed ar Flamm a c'hwezh an tan e kamp Charlez Bleaz hag ar C'hallaoued en Henbont.
* 1523: Gustav Vasa a zo dilennet da Roue war Sveden.
* 1808: Joseph Bonaparte a zo kurunet roue Spagn, gant e vreur, Napoleon.
* 1869: ur vonreizh republikan a zo degemeret e Spagn.
* 1940: embannet ez eus e Halle (Alamagn) ul levrig savet gant Willy Krogmann, e ditl *Breiz da Vreiziz ! ("Die Bretagne den Bretonen !")*.
* 1944:
	+ deroù Aloubadeg Normandi. Dilestrañ a ra war-dro 155 000 a soudarded, kaset gant ar Gevredidi war aodoù Normandi.
	+ Ranville (Calvados) eo kentañ kêriadenn c'hall dieubet (gant ar soudarded saoz).
	+ An davarn *Gondrée* eo kentañ tavarn c'hall dieubet (gant ar soudarded saoz).

## Ganedigezhioù

|  |  |
| --- | --- |
| Pierre Corneille | Aleksandr Sergeyevich Pushkin |
|   | Thomas Mann e 1937 |

* 1599 : Diego Velázquez, livour spagnol.
* 1606 : Pierre Corneille, barzh ha dramaour gallek.
* 1799 : Aleksandr Pouchkin, skrivagner rusianek.
* 1821 : Fañch an Uhel, gwerinoniour ha barzh brezhonek.
* 1829 : Allan Octavian Hume, louzawour hag evnoniour saoz.
* 1875 : Thomas Mann, skrivagner alamanek, Priz Nobel al lennegezh e 1929.
* 1890 : Paul Barge, aktour (c'hoariva ha sinema) gall.
* 1901 : Sukarno, prezidant Indonezia.
* 1934 : Alberzh II a Velgia, Roue Belgiz.
* 1956 : Björn Borg, c'hoarier tennis svedat.

## Marvioù

|  |  |
| --- | --- |
| Auguste ha Louis Lumière |  |

* 1730 : Alain-Emmanuel de Coëtlogon, amiral ha marichal Bro-C'hall.
* 1929 : Richárd Réti, mestrc'hoarier echedoù tchekoslovak.
* 1948 : Louis Lumière, kimiour, ijiner ar sinema gall.
* 1961 : Carl Gustav Jung, psikologour suis.
* 1968 : Robert Francis Kennedy, politikour amerikan.
* 1985 : Vladimir Jankelevitch, prederour ha studier war ar sonerezh gall.

## Lidoù

* Gouel broadel Sveden
* devezh koun an Dilestradeg e Normandi
* Deiz etrebroadel ar rusianeg
# Nineteen Eighty-Four

Nineteen Eighty-Four (*1984*) eo romant brudetañ ar skrivagner saoz George Orwell.

Embannet e oa bet d'an 8 a viz Mezheven 1949 evit ar wech kentañ.

## Pennadoù kar

* *Newspeak*
# Peraleda de la Mata

*Pennadoù Peraleda ha Mata zo ivez.*

| Peraleda de la Mata |
| --- |
|  |  |
| Banniel | Ardamezioù |
|  Iliz *Santiago Apóstol*, XVIvet kantved

---

 |
| Melestradur |
| **Stad** |  Spagn |
| **Kumuniezh** |  Extremadura |
| **Proviñs** |  Cáceres |
| **Maer** | D. Julio César Martín García |
| **Kod post** | 10335 |
| Douaroniezh |
| **Gorread** | 92,06 km² |
| **Uhelder** | 341 m |
| **Poblañs** | 1 390 (2018) |
| **Stankted** | 15 |
|

---

 39°51'11"N • 5°27'35"K

**Peraleda de la Mata** |
|

---

 |
| **Internet**        www.peraledadelamata.es |

**Peraleda de la Mata** zo ur gumun eus Estremadura e proviñs Cáceres, tostik da harzoù proviñs Toledo, un 170 km eus Madrid.

## Kumunioù amezek

* Navalmoral de la Mata er gwalarn
* Rosalejo en hanternoz
* Talayuela er biz
* Oropesa (Toledo) hag El Gordo er reter
* Bohonal de Ibor er c'hreisteiz
* Valdehúncar er mervent
* Millanes er c'hornôg

## Liac'hven

Liac'hven Guadalperal, anvet *el dolmen de Guadalperal* pe *el tesoro de Guadalperal* er vro, zo brudet evel ar *Stonehenge español*.

* Liac'hven Guadalperal
*
*
# Treuzdougen

## Modoù pennañ an treuzdougen a-vremañ

* ar c'harr-tan hag an ardivinkoù deveret : karr-boutin, karr-samm
* ar fuzeenn
* an hent-houarn hag an ardivinkoù deveret : ar metro, an tram, an Tren Tizh-ha-Tizh
* ar marc'h-houarn hag an ardivinkoù deveret : marc'h-tan
* an nijerez

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Porched an treuzdougerezh** – Gwelit ar pennadoù hag ar rummadoù diwar-benn an treuzdougerezh. |

 **Krogit e-barzh !**
Un danvez pennad eo ar pennad-mañ ha labour zo d'ober c'hoazh a-raok e beurechuiñ.
Gallout a rit skoazellañ Wikipedia dre glokaat anezhañ.
# Yezhoù aostriek-bavarek

Takad ar yezhoù aostriek-bavarek
Renket e-touez ar yezhoù germanek uhel e vez ar **yezhoù aostriek-bavarek** pe **bavarek**.

Disheñvel eo ar rannyezhoù aostriek-bavarek diouzh an alamaneg unvan hag a dalvez peurliesañ da yezh dre skrid abalamour ma n'eus yezh bavarek unvan ebet met graet e vez kentoc'h gant ar bavareg dre gomz. En holl e vez komzet ar yezhoù aostriek-bavarek gant 12 milion bennak a dud.

Komzet e vez ar rannyezhoù bavarek el lec'hioù-mañ da heul:

* Bavaria:
	+ Bavaria Uhel (*Oberbayern*)
	+ Bavaria Izel (*Niederbayern*)
	+ Palatinat Uhel
* Aostria:
	+ dre ar vro a-bezh estreget Vorarlberg ha Reutte en Tirol ma vez komzet ur rannyezh alemanek
* Italia:
	+ Su Tirol
	+ Trentino (tsimbreg)

Teir rannyezh pennañ ez eus:

* Bavareg an norzh, komzet e Palatinat Uhel hag e Wunsiedel e Frankonia Uhel
* Bavareg ar c'hreiz, komzet e Munich, Bavaria Uhel, Bavaria Izel, su Palatinat Uhel, Aichach e Swabia, norzh Stad Salzburg, Aostria-Izel, Aostria-Uhel ha Vienna (Vienneg)
* Bavareg ar su, komzet e Stad Tirol, Su Tirol, Karintia, Stiria hag e su Salzburg ha Burgenland

## Gwelet ivez

* Yezhoù germanek

## Liammoù diavaez

* *Ethnologue*
* Geriadur baraveg-saozneg
# Dizagner

dizagner

micher| Iskevrennad eus | creative professional  |
| Tachenn vicherel | dizagn  |
| Category for eponymous categories | Q59576046  |

  Eus Wikidata
Un **dizagner** pe **ermegour** a vez graet eus un den hag a breder war stumm pe framm ur mad a-raok ma vije savet, kement-mañ dre sevel steuñvioù pe tresadennoù. Gallout a reer ober anv eus dizagner evit kement hinienn hag a grou objedoù fetis pe difetis, produioù, c'hoarioù, servijoù, madoù niverel, pe taol-arnod.

## Kenarroud

Un dizagner a vez graet eus un den hag a grou ur meizad a-benn degas mennozhioù, meizadoù pe produioù nevez d'ar brasañ niver. Disheñvel eo diouzh un arzour hag a bled gant stummoù arzel met evit un niver kalz izeloc'h a dud. En desped da-se, pep tachenn dizagn hag arz a zo liammet dre an ezhomm da gaout ur sell kenedel. Dizagn an dilhad, arrebeuri, hag objedoù boas a oa kalon labour an artizaned dre hengoun hag a save anezho gant an dorn.

## Notennoù ha daveennoù
# Mary Pickford

Mary Pickford

den| Reizh pe jener | plac'h  |
| Bro ar geodedouriezh | Kanada  |
| Anv e yezh-vamm an den | Mary Pickford  |
| Anv ganedigezh | Gladys Louise Smith  |
| Anv-bihan | Mary  |
| Anv-familh | Pickford  |
| Lesanv | Mary Pickford  |
| Deiziad ganedigezh | 8 Ebrel 1892  |
| Lec'h ganedigezh | Toronto  |
| Deiziad ar marv | 29 Mae 1979  |
| Lec'h ar marv | Santa Monica  |
| Doare mervel | abeg naturel  |
| Abeg ar marv | gwallzarvoud eus gwazhied an empenn  |
| Lec'h douaridigezh | Forest Lawn Memorial Park  |
| Tad | John Charles Smith  |
| Mamm | Charlotte Hennessy  |
| Breur pe c'hoar | Jack Pickford, Lottie Pickford, Olive Thomas  |
| Pried | Owen Moore, Douglas Fairbanks, Charles Rogers  |
| Yezh vamm | saozneg  |
| Yezhoù komzet pe skrivet | saozneg  |
| Yezh implijet dre skrid | saozneg  |
| Bet studier da | Frances Robinson-Duff  |
| Lec'h annez | Toronto, Pickfair  |
| Lec'h labour | Stadoù-Unanet, Kanada  |
| Deroù ar prantad labour | 1900  |
| Dibenn ar prantad labour | 1955  |
| Strollad politikel | Strollad Republikan  |
| Relijion pe kredenn | Katoligiezh, Methodism, Christian Science  |
| Filmadurezh | Mary Pickford filmography  |
| Diellaouet gant | Mary Pickford Foundation  |
| Prizioù resevet | Academy Award for Best Actress, Academy Honorary Award, Canada's Walk of Fame, star on Hollywood Walk of Fame  |
| Bet kinniget evit | Academy Award for Best Actress  |
| Prantad | XXvet kantved  |
| Documentation files at | SAPA Foundation, Swiss Archive of the Performing Arts  |

  Eus Wikidata
 Mary Pickford (1892-1979)
**Mary Pickford**, pe *Gladys Marie Smith* he gwir anv, ganet e Toronto d'an 8 a viz Ebrel 1892 hag aet da Anaon d'an 29 a viz Mae 1979, a oa un aktourez stadunanat, a orin kanadian, a c'hoarie er filmoù digomz. Lesanvet e oa "*America's Sweetheart*," "*Little Mary*" ha "*The girl with the curls*".

He breur Jack hag he c'hoar Lottie a voe aktourien ivez.

Marvet eo ur sizhun goude bezañ bet ur gwadliñvadur e-barzh empenn. En desped da vezañ bet sot gant ar mennozh mervel gant ar geodedouriezh kanadian, beziet eo bet er Forest Lawn Memorial Park, e Glendale, Kalifornia.
# Paramount Pictures

Paramount Pictures

embregerezh produiñ sinema, major film studios, film distributor| Tachenn obererezhioù | industrielezh ar film  |
| Deiziad krouiñ | 8 Mae 1912  |
| Anv er yezh orin | Paramount Pictures  |
| Oberennoù zo en dastumad | EYE Film Institute Netherlands  |
| Diazezer | Adolph Zukor, William Wadsworth Hodkinson, Jesse L. Lasky  |
| Pennrener | Jim Gianopulos  |
| Merour/rener | Adolph Zukor  |
| Stad | Stadoù-Unanet  |
| Lec'h diazez | Los Angeles  |
| Perc'hennet gant | Viacom  |
| Aozadur mamm | Paramount Skydance  |
| Perc'henn war | Paramount Stage 31, Paramount Stage 19, Paramount Network, Famous Studios, Rialto Theatre  |
| Sez sokial | Los Angeles  |
| Produ | film  |
| Lec'hienn ofisiel |   |
| FAQ URL |   |

  Eus Wikidata
Logo Paramount Pictures e 1914
**Paramount Pictures Corporation** (anavezet dre an anv **Paramount Pictures** pe simploc'h **Paramount**, e anv gwirion o vezañ **Famous Players-Lasky Corporation**) zo ur studio sinema, un embregerezh produiñ skinwel hag un embanner filmoù. Bet eo lakaet da dalvezout evel unan eus ar *Big Six*, ar c'hwec'h studio filmoù brasañ en Hollywood. Bet eo un isrann eus an embregerezh meur kleweled Amerikan Viacom.

E 1916, ar produer filmoù Adolph Zukor en doa kevrataet 24 aktour hag aktourez, pep hini anezho a oa bet enoret gant ur steredenn war al logo. E 1967, an niver a steredennoù a oa diskennet da 22 ha tennet ar menneg kuzh (ur steredenn dre aktour kevrataet). E 2014, Paramount Pictures a oa deuet da vezañ ar studio kentañ o embann e holl filmoù dre stumm niverennel nemetken. Pennlec'h an embregerezh a zo lec'hiet er 5555 Melrose Avenue, Hollywood, California.

Paramount Pictures a zo ezel eus ar Motion Picture Association (MPA).

Paramount Pictures zo anavezet evit tri eus e filmoù hag o deus tizhet 1 milmilion a zollaroù rastellet digant an arvesterien :

* *Titanic* (1997) : $2 vilmilion)
* *Transformers: Dark of the Moon* (2011) : $1 123 794 079)
* *Transformers: Age of Extinction* (2014) : $1 065 153 989)

## Istor

Paramount a zo ar c'hwec'hvet studio film koshañ dre ar bed; goude Gaumont Film Company (1895), Pathé (1896), Titanus (1904), Nordisk Film (1906), hag Universal Studios (1912). An hini diwezhañ eo o vezañ pennlec'hiet en distrikt Hollywood e Los Angeles. Krouet eo bet Paramount Pictures e 1912 devezh krouidigezh ar Famous Players Film Company. Ar c'hrouer a orin hungariat Adolph Zukor, a oa bet poster arc'hant en nickelodeons, en doa komprenet e oa desachet dreist-holl al labourerien izel envroidi anezho.

## Liammoù diavaez

* (en)Lec'hienn ofisiel Paramount Pictures
* (en) Paramount Pictures war IMDB