# Stadoù-Unanet Amerika

*Evit implijoù all, gwelet Stadoù Unanet.*

---

| *United States of America* Stadoù-Unanet Amerika |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Banniel | Siell |

 |
|  |
| **Kan broadel** |
| *The Star-Spangled Banner* "Ar banniel steredek"  |
| **Sturienn** |
| Ofisiel : *"In God We Trust"* "E Doue e fiziomp" Hengounel : *"E Pluribus Unum"* "Diwar lies, unan" |
| **Melestradur** |
| **Kêr-benn** | Washington D.C. 38° 53' 42" N 77° 02' 12" W |
| **Kêr vrasañ** | New York City 40° 39' 51" N 73° 56' 19" W |
| **Yezhoù ofisiel** | SaoznegSaozneg ha hawaieg zo ofisiel e Stad Hawaii.</ref>. |
| **Yezh vroadel** | Saozneg |
| **Gouarnamant** | Republik kevreadel |
| **Prezidant :** | Donald Trump (Strollad Republikan) |
| **Korf-lezenniñ** Kambre izelañ • Kambr uhelañ | Kongres ar Stadoù-Unanet Kambr an Dilennidi Sened |
| **Dizalc'hiezh** • Disklêriet • Anzavet • Bonreizh e pleustr |  Rouantelezh-Unanet 4 a viz Gouere 1776 3 a viz Gwengolo 1783 21 a viz Even 1788 |
| **Douaroniezh** |
| **Gorread** (renk) • Hollek • Dour (%) | 9 833 517 km² (4re) 6,76 |
| **Poblañs** (renk) (2019, brasjedet) | 328 239 523 (3de) |
| **Stankter** | 33,48 ann. /km² |
| **Armerzh** |
| **Moneiz** | dollar SUA (US$) |
| **PDG** (2017) • Hollek (renk) • Dre zen (renk) |  US$ 19,49 x 1012 (2) US$ 59 800 (19) |
| **Feur kreskiñ gwirion** | 2,2 % (2017) (145vet) |
| **Titouroù all** |
| **Gwerzhid-eur** | UTC -5 da -10 • Hañv : UTC -4 da -10 |
| **Kod ISO 3166** | US |
| **Pellgomz** | +1 |
| **Kod Internet** | .us .gov .mil .edu |
|

---

 |
| **Internet** | www.usa.gov |
|

---

 |
| Andon : (en) *CIA - The World Factbook* (07 KZU 2018) |
|

---

 |
|  |

Ur vro etre ar Meurvor Atlantel hag ar Meurvor Habask en Amerika an Norzh eo **Stadoù-Unanet Amerika** (saozneg: *United States of America*), teskanv: **SUA** (saozneg : *USA*), stumm berr : **(ar) Stadoù-Unanet** (*the United States*). Aliezik e vez graet *Amerika* pe *Bro-Amerika* ivez dre verrdro. Amerikaned pe Stadunaniz a vez graet eus o annezidi. Abaoe deroù an XXvet kantved eo ar riez c'halloudusañ er bed. 341 milion a annezidi a oa e 2025, trede poblañs vrasañ ar bed.

Roet eo bet an anv Amerika diwar hini an ergerzhour italian, Amerigo Vespucci. Ur rann hag un drevadenn eus ar Rouantelezh-Unanet e oa a-raok ma voe graet an Dispac'h amerikan a-enep d'ar Saozon. Disklêriet e voe an dizalc'hiezh e 1776 ha George Washington a voe kentañ prezidant ar Stadoù-Unanet e 1789. Ur republik kevreadel gant 50 stad eo bremañ. Washington D.C. eo he c'hêr-benn, war an aod Reter.

Un ezel diazezer eus Aozadur ar Broadoù Unanet (ABU) eo hag emañ ar sez anezhañ e New York, kêr vrasañ ar vro. Un ezel padus eus Kuzul Surentez ABU eo. Broudet en deus ar gouarnamant stadunanat ar broioù a felle dezho lakaat un harz d'an Unaniezh Soviedel da sinañ e 1945 Aozadur Feur-emglev Norzh-Atlantel. Hiziv e vez graet 37% eus dispignoù milourel ar bed gant ar SUA, hae e chom al lu stadunanat an hini galloudusañ er bed.

Ekonomiezh kentañ ar bed o deus ar Stadoù-Unanet, a-drugarez da gennadoù al labour-douar, ar greanterezh hag ar servijoù. An US dollar, ar moneiz stadunanat, eo arouez o galloud ekonomikel. E-touez ar re wellañ int ivez war dachenn an imbourc'h skiantel hag an neveziñ teknologel.

Saozneg ha spagnoleg eo ar yezhoù komzet ar muiañ, met ouzhpenn yezhoù an Amerindianed e vez komzet meur a yezh all gant familhoù an embroidi, en o zouez ar brezhoneg. Ar sevenadur ar muiañ skignet er bed eo an hini amerikan, dre ar sonerezh, ar sinema, ar c'hiz hag ar boued dreist-holl.

## Stadoù ar Stadoù-Unanet

*Gwelout ar pennad Stadoù ar Stadoù-Unanet*.

Evel ma tiskouez splann an anv ez eo Stadoù-Unanet Amerika un unaniezh stadoù disheñvel. Da gentañ e oant trizek, hag abaoe 1960 ez eus 50 anezho. Ar Stadoù a oa bet degemeret en Unaniezh eo Alaska e miz Genver 1959 hag Hawaii e miz Eost 1959.

Ur republik bonreizhel hag ur stad kevreadel eo.

## Douaroniezh

Trede brasañ bro ar bed eo ar Stadoù-Unanet war-lerc’h Rusia ha Kanada hag a-raok Republik Poblek Sina. An tiriad stadunanat, en em led war 7 % eus douaroù divoret ar blanedenn, zo ken bras ha kevandir Europa. Gorread ar Stadoù-Unanet zo 17 gwech kement ha hini Frañs ar c’hevandir. Brasoc’h eget Frañs eo stad Alaska pe hini Texas. Ar bloc’had 48 stad, da lavaret eo an holl stadoù war-bouez Alaska ha Hawaii, a vez anvet « *Mainland* » a-wechoù, zo dezhañ ur stumm hag a denn d'ur pempkorneg, hag en em led war 4 gwerzhid-eur. 4 500 km hed zo etre ar Meurvor Atlantel (reter) hag ar Meurvor Habask (kornôg). 2 500 km, a-hend-all, zo etre harzoù Kanada hag harzoù Mec’hiko. Ar stêr Missouri hag ar stêr Mississippi a zo 6 000 km a hed ganto o-div ha redek a reont dre greiz ar *mainland*. Ken hir int o-div hag ar stêr Amazon a zo o redek e Suamerika.

### Harzoù gant broioù all

12 034 km harzoù
:

* 8 893 km gant Kanada (en o mesk 2 477 km gant Alaska),
* 3 141 km gant Mec’hiko,
* hag ivez 28 km gant Kuba (bon ar morlu bae Guantánamo)

### Douaroniezh fizik

Traoñienn ar Marv, al lec’h izelañ ha tommañ eus ar Stadoù-Unanet
Un nebeud lec'hioù dibar:

* **Ar beg uhelañ** : Denali en Alaska (6 168 metr)
* **Al lec’h izelañ** : Badwater e Traoñienn ar Marv e Kalifornia (- 86 metr)
* **Ar stêr bennañ** : ar Missouri-Mississippi zo ouzhpenn 6 000 km hed dezhi.
* **Gorread** : 9 826 676 km² (en trede plas war-lerc'h Rusia ha Kanada)
* **Aod**: 19 924 km
* **An uhelderioù pellañ**: - 86 m > + 6 194 m

#### Torosennadur

Snake River ha Grand Teton, Wyoming
Liesseurt eo torosennadur ar Stadoù-Unanet. En em led a ra a norzh da su dreist-holl. Er C'hornôg emañ ar Menezioù Roc'hellek (*Rocky Mountains*), al Lammoù-dour hag ar Sierra Nevada, 4 500 metr well-wazh a uhelder dezho. En o zouez emañ plateizioù ha diazadoù Colorado. Plaenennoù ha plateizioù bras-ec’hon kreiz ar Stadoù-Unanet zo hollad ar stêrioù Mississippi ha Missouri o redek enno. Eus an dibab eo an douaroù enno ivez. Er reter ez eus menezioù kozh, an Appalachoù o anv (*Appalaches*), dezho 2 300 metr a uhelder. Plaenennoù strizh zo e-touez ar menezioù-se hag ar Meurvor Atlantel.

#### Menezioù-tan

Menez Hood, Oregon
An darn vrasañ eus ar menezioù-tan bev zo e Kornôg ar c'hleiz habaskek, en Alaska hag en enezeg Hawaii :

* Menez Rainier (4 392 m), Washington
* Menez Shasta (4 322 m), Kalifornia
* Mauna Loa (4 171 m), Hawaii
* Menez Adams (3 743 m), Washington
* Menez Hood (3 429 m), Oregon
* Glacier Peak (3 213 m), Washington
* Menez Redoubt (3 108 m), Alaska
* Menez Saint Helens (2 549 m), Washington

#### Hinoù

An holl zoareoù hinoù a ren war ar Stadoù-Unanet, eus ar yenañ (hinad pennahelel en Alaska) d'an tommañ (Traoñienn ar Marv), eus ar glepañ (Gwalarn, Stad Washington) d’ar sec’hañ (hinad krin ha gouelec’hioù er Mervent). Gant an hinoù hag an torosennadurioù a bep seurt zo bet er Stadoù-Unanet ez eus bet stummet maezioù ha rannvroioù liesseurt enno.

#### Stêrioù

Kanienn Veur
* Missouri-Mississippi : 6 270 km
* Missouri : 4 370 km
* Mississippi : 3 778 km
* Rio Grande : 3 060 km
* Arkansas : 2 348 km
* Colorado : 2 317 km
* Ohio : 2 102 km
* Columbia : 2 044 km
* Snake River : 1 670 km
* Tennessee : 1 049 km

#### Lennoù

Skeudenn dre loarell eus al Lennoù Bras
Gorread hollek al Lennoù Bras zo war-dro 250 000 km², bezet an hanter eus gorread Frañs ar c’hevandir.

* Roll al Lennoù meur, eus an hini vrasañ d'an hini vihanañ :
	+ Lenn Superior
	+ Lenn Huron
	+ Lenn Michigan
	+ Lenn Erie
	+ Lenn Ontario

Lenn Powell, Utah
* Al lennoù pennañ all :
	+ Lenn Pontchartrain
	+ Lenn Sall Veur
	+ Lenn Champlain
	+ Lenn Mead
	+ Lenn Powell
	+ Lenn Utah
	+ Lenn Tahoe

### Douaroniezh denel

Gourhentoù pennañ ar Stadoù-Unanet
Stankoc'h eo ar boblañs er Reter eget er C'hornôg. 31 annezad dre km2 eo stankted keitat ar vro. Ouzhpenn tri c'hard eus an dud a zo o chom er c'hêrioù.

An doareoù treuzdougen pennañ eo ar c'hirri-tan hag ar c'hirri-nij. Sellet e vez alies ouzh SUA evel « Bro ar c'harr ».

E 2014 e oa an "euro-amerikaned" (diskennidi eus Europeiz) 77,4% eus ar boblañs, 17,4% a oa Spagnekiz (*"Hispanics"*), 13,2% a oa Afroamerikaned, 5,4% a oa Aziiz, 1,2% a oa Amerindianed ha 2,8% a oa "hironed ha re all".

### Dasparzh an annezidi

An Amerikaned zo o chom dreist-holl war an aodoù ha tro-dro d’al Lennoù Bras. Eus ar c’hantved hedredenn, eus tu ar c'hornôg, betek ar Meurvor Habask hag en Alaska n'eo ket bras-tre an niver a annezidi, war-bouez en ur gêr zistro bennak hag ivez e Kalifornia. Kalifornia zo ar Stad stadunanat ma'z eus an niver brasañ a dud o chom enno ha kenderc'hel a ra ar Stad-se da zesachañ an dud eus diabarzh pe eus diavaez ar Stadoù-Unanet.

#### Kêrioù ha niver an dud enno

En tu all d’an tri c’hard eus an dud zo o chom e kêr er Stadoù-Unanet. megalopolenn BosWash zo e biz ar vro.
Roll an tolpad-kêrioù pennañ eus ar Stadoù-Unanet, o stad kevreat hag an niver a dud zo o chom enno :

Los Angeles, Kalifornia
Chicago, Illinois
San Francisco, Kalifornia
1. New York (New York) : 24 112 176
2. Los Angeles (Kalifornia) : 18 313 809
3. Chicago (Illinois) : 11 318 384
4. Washington (DC) - Baltimore (Maryland) : 8 026 607
5. San Francisco (Kalifornia) : 7 159 693
6. Philadelphia (Pennsylvania) : 5 951 797
7. Dallas - Fort Worth (Texas) : 5 931 956
8. Detroit (Michigan) : 5 905 754
9. Miami (Florida) : 5 726 495
10. Houston (Texas) : 5 280 752
11. Atlanta (Georgia) : 5 034 362
12. Boston (Massachusetts) : 4 411 000

## Istor berr SUA

An Indianed e oa bet an dud kentañ o chom er Stadoù-Unanet. Tri meuriad indian a oa ha meur a gant yezh ha sevenadurioù disheñvel o doa. N’ouzer ket kalz a draoù diwar o fenn, dreist-holl evit a sell ar pobloù kantreat.

Er XVIvet kantved hag er XVIIvet kantved e voe an Indianed o taremprediñ Europiz evit ar gwechoù kentañ. Diazezañ a reas dreist-holl ar Spagnoled er su, ar Saozon er reter hag ar Frañsizien en norzh hag en draoñienn ar Mississippi, ha da-heul e voe enebet meur a sevenadur an eil ouzh egile.

E 1607 e tiazezas ar Saozon o c’hêriadenn gentañ, Jamestown hec’h anv. Da c’houde en em stalias trevadennoù niverus a-hed an aod er reter. En o zouez e oa Plymouth, Boston, Salem, Williamburg. D'ar mare-se e voe krog da harluañ ha da werzhañ tud du eus Afrika da sklaved. Gant ar morianeta e voe diorroet ar plantadegoù kotoñs er su dreist-holl ha diorroet e voe an danframmoù.

C’hwennet e voe an Indianed gant ar c’hleñvedoù-red (brec’h, ruzell) a oa bet degaset gant an difraosterien. Miliadoù a Indianed all a voe lazhet en ur vrezeliañ gant Europiz ivez. E-pad ar brezel brasañ ez aloubas ar Vreizhveuridi tiriadoù ar C’hallaoued hag e-se e oant deuet a-benn da zaougementiñ gorread an douaroù a oa dalc'het ganto betek ar mare-se.

Disklêriadur Dizalc'hidigezh ar Stadoù-Unanet
Trizek trevadenn vreizhveuriat a c’hounezas o dizalc’hiezh diouzh Breizh-Veur d'ar 4 a viz Gouere 1776. Degemeret e voe ganto Bonreizh Stadoù-Unanet Amerika e 1787. Ar vonreizh kentañ bet degemeret e broioù ar c'hornôg. Diazezet eo bet an identelezh amerikan gant an daou skrid-se.

Disklêriet e voe ar Brezel Diabarzh e 1861 abalamour d'ar sklavelezh ha da blegoù fall an armerzh er Stadoù-Unanet. Ne viras ket ouzh a vro avat da vont war-raok. Evit gwir e oa bet miliadoù a dud o vont d'ober o annez ahont a-hed an XIXvet kantved. D'ar mare-se eo ivez e voe diorroet ar greantelerezh er vro hag e voe aloubet ar c’hornôg pa voe diorret an hentoù-houarn ahont.

En XXvet kantved eo deuet ar Stadoù-Unanet da vezañ galloudusañ bro ar bed a-fet armerzh, sevenadur ha politikerezh (dreist-holl war-lerc'h an Eil Brezel Bed), daoust m'o doa renerien ar vro c'hwitet war o zaol da vare ar brezel er Viêt-nam. Gwall skoet e voe an Amerikaned gant se. Abaoe m'eo peurechu ar brezel yen hag abaoe ma n'eus ket mui eus an URSS (Unaniezh ar Republikoù Sokialour ha Soviedel) eo ar Stadoù-Unanet ar vro dreistgalloudekañ nemeti er bed, evit a sell ar galloud milourel peurgetket.

## Politikerezh

An Ti Gwenn, Washington DC
Ar vro zo anezhi hanter-kant Stad kevreat a astenn o beli leun war meur a dachenn : ur c'hevread eo. Rannet eo pep Stad e kontelezhioù, nemet Alaska a zo rannet e *"boroughs"*, ha Louiziana e parrezioù (*"parishes"*).

Ar Stadoù-Unanet zo anezho ur republik kevreadel prezidantel divgambr. Distag eo an tri galloud (galloud lezenniñ, galloud erounit ha galloud barn) an eil diouzh egile.

Dilennet e vez ar prezidant hag ar besprezidant asambles e-pad 4 bloaz, gant ar mouezhiañ hollek dieeun. Pep Stad a vez dileuriet gant ur skolaj dilennerien veur zo kenfeur well-wazh ouzh niver hec’h annezidi. Abaoe 1951 n’hall ket prezidant ar Stadoù-Unanet ren war ar vro ouzhpenn daou respet. Daou strollad politikel bras zo er vro dreist-holl : ar Strollad Republikan hag ar Strollad Demokratel.

Kartenn Stadoù ar Stadoù-Unanet
Dilennet e oa bet George W. Bush da brezidant ar Stadoù-Unanet e miz Du 2000 (d'an 20 a viz Genver 2001 e krogas e respet). E 2004 e oa bet dilennet en-dro. E 2009 e voe Barack H. Obama, eus ar strollad demokratel, dilennet da prezidant. Dilennet eo bet Donald Trump (Strollad Republikan) da brezidant d'an 8 a viz Du 2016, hag ur wech all e 2024.

Al lez-veur eo ensavadur uhelañ ar reizhiad lezvarnel kevreadel.

## Ar feiz

An Iliz-veur katolik roman Sant Padrig e New York
Gouarnamant ar Stadoù-Unanet ne c'houlenn ket digant e geodediz petra eo o feiz. Dispartiet eo ar relijion diouzh ar Stad kevreadel en ur mod ofisiel. Asuret eo ar bennaenn-mañ gant ar vonreizh a ziogel ar frankiz krediñ. Ar stad kevreadel ne zegas skoazell ebet da skol relijiel ebet*(Daveoù a vank)*. Ar bedenn renket gant ar skol zo difennet abaoe 1962 gant an diferadenn « Engel a-enep Vitale ».

Enklaskoù prevez a bep seurt a ziskouez ez eus etre 75 % ha 90 % eus an Amerikaned a gred e Doue. Koulskoude emaint 44 % o lavaret o deus cheñchet relijion ur wech da nebeutañ en o buhez. Ha lavaret a reont ne votont ket hervez o c'hredennoù.

Ar brotestanted eo ar re niverusañ, met a-raok pell e vint dindan 50 %. Ur c'hard eus an Amerikaned zo katoliked roman. Bez' ez eus ivez tud dizoue (16%), yuzevien (1,7%), boudisted (0.7%), muzulmaned (0.6%), hindouisted ha kement zo.

## Amerikaned brudet

### Skiantourien

*Lenn ar pennadoù er Rummad:Skiantourien SUA.*

### Milourien

* George Washington : brezel dizalc’hiezh
* George Armstrong Custer : Brezel disrannidigezh ha brezelioù indian
* Robert E. Lee : Brezel disrannidigezh
* Ulysses S. Grant : Brezel disrannidigezh
* William T. Sherman : Brezel disrannidigezh ha brezelioù indian
* George S. Patton : Eil Brezel Bed
* Omar Bradley : Eil Brezel Bed
* Douglas McArthur : Eil Brezel Bed ha brezel Korea
* Dwight D. Eisenhower : Eil Brezel Bed
* William Westmoreland : Eil Brezel Bed ha brezel Viêt-Nam
* Colin Powell : Brezel Koweit (Brezel kentañ ar Pleg-mor)
* Tommy Franks : Brezel Irak (Eil Brezel ar Pleg-mor)

### Livourien

*Lenn pennadoù ar Rummad:Livourien SUA.*

* Edward Hopper 1882-1967
* Jackson Pollock 1912-1956
* Andy Warhol 1928-1987
* Jean-Michel Basquiat 1960-1988

### Luc’hskeudennerien

*Lenn pennadoù ar Rummad:Luc'hskeudennourien SUA.*

* Jacob Riis 1849-1914
* Alfred Stieglitz 1864-1946
* Ansel Adams 1902-1984
* Robert Capa 1913-1954
* Diane Arbus 1923-1971
* Richard Avedon 1923-2004
* Irving Penn 1917

### Istorourien

* Robert Caro
* Robert Paxton
* Robert Utley
* Howard Zinn

### Politikourien

*Lenn ivez ar pennad Prezidanted Stadoù-Unanet Amerika*

* Alexander Hamilton, soñjer politikel, politikour
* George Washington, Prezidant kentañ ar Stadoù-Unanet, 1789-1797
* Thomas Jefferson, trede prezidant, bet ijinet gantañ lezennoù war ar berc’henniezh kefredel
* Abraham Lincoln
* Theodore Roosevelt
* John Adams
* Woodrow Wilson
* John Fitzgerald Kennedy
* Franklin D. Roosevelt
* Bill Clinton, Prezidant, 1993-2001
* Barack Obama

### Sonerien

*Gwelet Sonerezh Stadoù-Unanet Amerika*

### Filmaozerien

*Lenn pennadoù ar Rummad:Filmaozerien SUA.*

### Lennegezh

*Lenn ar pennad Lennegezh SUA.*

### Priz Nobel ar Peoc'h

King o komz e-pad ar gerzhadeg evit ar gwirioù keodedel

|  |  |
| --- | --- |
| * 1906 : Theodore Roosevelt
* 1912 : Elihu Root
* 1919 : Woodrow Wilson
* 1925 : Charles Gates Dawes
* 1929 : Frank Billings Kellogg
* 1931 : Jane Addams Nicholas Murray Butler
* 1945 : Cordell Hull
* 1953 : George Marshall
* 1962 : Linus Pauling
 | * 1964 : Martin Luther King, Jr.
* 1970 : Norman Borlaug
* 1973 : Henry Kissinger
* 1985 : Kevredigezh etrebroadel ar vezeien evit diarbenn ar brezel nukleel, Boston
* 1986 : Elie Wiesel
* 1997 : Jody Williams
* 2002 : Jimmy Carter
* 2007 : Al Gore
* 2009 : Barack Obama
 |

### Gizourien

* Calvin Klein
* Nike
* Reebok
* Tommy Hilfiger

### C'hoarierion echedoù

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Oscar Chajes
* David H. Li
* Árpád Élő
* Reuben Fine
* Bobby Fischer
* Clarence Freeman
* George Koltanowski
* Edward Lasker
* Georges-Henri MacKenzie
 | * Frank Marshall
* Paul Charles Morphy
* Victor Palciauskas
* Harry Nelson Pillsbury
* Vasik Rajlich
* Samuel Reshevsky
* Nikolaz Rossolimo
* Eugène Rousseau
* Yasser Seirawan
 | * Elizabeth Shaughnessy
* Jackson Showalter
* Sonja Graf
* Charles Stanley
* Wilhelm Steinitz
* Povilas Tautvaišas
* Jonathan Tisdall
* Paul Truong
* Aleksandr Wojtkiewicz
 |

### Tud all

* Benjamin Franklin, kefredour ha politikour e-pad ar brezel dizalc'hiezh
* Thomas Alva Edison, krouer ha den afer
* Howard Hughes, nijer, produer sinema hag un oristal a zen a afer
* Stan Lee, senarioer comics, seurt bannoù-treset a bouez er Stadoù-Unanet
* Allan Pinkerton, a grouas un ajañs bras a igounierien brevez
* Paul Revere, dispac’her e-pad ar brezel dizalc’hiezh
* Harriet Tubman, a roas skoazell da gantadoù a sklavourien da dec’hel kuit e norzh ar Stadoù-Unanet a-raok ar brezel disrannidigezh
* Wilbur Wright, unan eus an nijerien vrudet kentañ.

## Un nebeud sifroù

* Dispignoù an armeoù : 400 miliard a USD (e 2004)
* Linennoù pellgomz : 268 milion a USD (e 2003) [2]
* Pellgomzerioù hezoug : 219 milion a USD (e 2005) [2]
* Skingomzerioù : 575 milion a euroioù (e 1997)
* Skinwelerioù : 219 milion a euroioù (e 1997)
* Pellgomzerioù : 659 evit 1000 annezad
* Implijerien Genrouedad : 205 milion a USD (e 2005) [2]
* Pourchaserien moned war ar Genrouedad : 7 800 (en 2000)
* Hentoù : 6 407 637 km (en o zouez 4 164 964 km hentoù terduet) (e 2004) [2]
* Hentoù-houarn : 226 605 km (en 2004) [2]
* Hentoù : 41 009 km (en 2004) [2]
* Niver a aerborzhioù : 14 858 (en o zouez 5 119 aerborzh gant roudennoù terduet) (e 2006) [2]

## Notennoù

## Gwelet ivez

* Stadoù ar Stadoù-Unanet

## Liammoù diavaez

Lec’hiennoù ofisiel:

* (en) Porched ofisiel Stadoù-Unanet Amerika
* (fr) Programmoù keleier etrebroadel skignet gant Servij kelaouiñ departamant-Stad ar Stadoù-Unanet

Broioù ha Stadoù Kreizamerika, an Antilhez ha Norzhamerika
**Stadoù**

Antigua ha Barbuda • Bahamas • Barbados • Belize • Costa Rica • Dominica • Republik Dominikan • Grenada • Guatemala • Haiti • Honduras • Jamaika • Kanada • Kuba • Mec'hiko • Nicaragua • Panamá • Saint Kitts ha Nevis • Santez Lusia • Sant-Visant hag ar Grenadinez • El Salvador • Stadoù-Unanet Amerika • Trinidad ha Tobago

---

**Tiriadoù dalc'hetDanmark** : Greunland

**Frañs** : Clipperton • Gwadeloup • Martinik • Saint-Barthélemy • Saint-Martin • Sant-Pêr-ha-Mikelon

**Izelvroioù** : Aruba • Bonaire • Curaçao • Saba • Sint Eustatius • Sint Maarten

 **Rouantelezh-Unanet** : Anguilla • Bermuda • Inizi Gwerc'h Breizh-Veur • Inizi Cayman • Montserrat • Turks ha Caicos

 **Stadoù-Unanet** : Navassa • Puerto Rico • Inizi Gwerc'h ar Stadoù-Unanet

Aozadur ar Stadoù Amerikan
Arc'hantina • Bahamas • Barbados • Belize • Bolivia • Brazil • Chile • Costa Rica • Dominica • Ecuador • Grenada • Guatemala • Guyana • Haiti • Honduras • Kanada • Kolombia • Kuba • Panamá • Paraguay • Perou • Republik Dominikan • Saint Kitts ha Nevis • Saint Lucia • El Salvador • Sant-Visant hag ar Grenadinez • Stadoù-Unanet Amerika • Surinam • Trinidad ha Tobago • Uruguay • Venezuela