Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Askell-groc'hen

|

|  Eskell-kroc'hen |
| --- |

 |
| --- | --- |
|  Gousperell Bechstein |
| Rummatadur filogenetek |
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : |  Chordata  |
| Kevrennad : |  Mammalia |
| Urzhad : |  Chiroptera |
| D'ar vevoniezh  e tenn ar pennad-mañ. |

An **eskell-kroc'hen**, pe **logod-dall**, pe **laboused-noz**, eo ar bronneged a ya d'ober an urzhiad *Chiroptera*.

Gant ar groc'henenn stignet etre o c'horf, o izili hag o bizied eo an eskell-kroc'hen ar bronneged nemeto gouest da nijal.

An darn vrasañ anezho zo amprevanetaerien a chase diouzh an noz. Ober a reont gant ultra-son evit dilec'hiañ ha chaseal.

## Spesadoù

18 kerentiad ha war-dro 1.000 spesad eskell-kroc'hen zo, en o zouez :

Isurzhiad *Megachiroptera*

* Kerentiad *Pteropodidae*

Isurzhiad *Microchiroptera*

* Kerentiad *Emballonuridae*
* Kerentiad *Antrozoidae*
* Kerentiad *Molossidae*
	+ ar molosed
* Kerentiad *Furipteridae*
* Kerentiad *Myzopodidae*
* Kerentiad *Natalidae*
* Kerentiad *Thyropteridae*
* Kerentiad *Mormoopidae*
* Kerentiad *Mystacinidae*
* Kerentiad *Noctilionidae*
* Kerentiad *Phyllostomidae*
* Kerentiad *Megadermatidae*
* Kerentiad *Nycteridae*
	+ an niktered
* Kerentiad *Rhinolophidae*
	+ ar frigribelled
* Kerentiad *Craseonycteridae*
* Kerentiad *Rhinopomatidae*
* Kerentiad *Vespertilionidae*
	+ ar barbastelled
	+ ar gousperelled
	+ al lostigelled
	+ ar minioptered
	+ an nozigelled
	+ ar pipistrelled
	+ ar serotined
	+ ar skouarnegelled

...

Sellit ouzh ar ger askell-groc'hen er
wikeriadur, ar geriadur frank.
# Gwiñver

|

|  Gwiñvered  |
| --- |

 |
| --- | --- |
|   Ur gwiñver rous |
| Rummatadur filogenetek |
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : |  Chordata |
| Kevrennad : |  Mammalia |
| Urzhad : |  Rodentia |
| Kerentiad : |  Sciuridae |
| D'ar vevoniezh  e tenn ar pennad-mañ. |

Ar **gwiñvered**, pe **kizhier-koad**, pe **razhed-koad**, pe **bisiged ruz**, a zo bronneged krignerien, krenn pe krennik, eus ar c'herentiad *Sciuridae*.

## Boued

Greun a zebront koulz ha mez, kraoñ, kistin ha finij. Ral eo dezho debriñ amprevaned pe vioù, pe evned bihan, rak n'int ket kigdebrerien. Douar a c'hallont debriñ ivez.

En holl gevandirioù eo ar gwiñverioù evit an ekoreizhiadoù dreist-holl pouezus abalamour d'o mod da vevañ: « disoñjal  » a reont greun a vez o c'herviñ, hag o c'herviñ gwelloc'h choazh ma vezont douaret a-wechoù ha lakaet e darempred gant togoù-touseg gant al loened-se.

## Gouennadur

Peurvuiañ e vez graet gant ar gwiñverioù etre unan ha daou dougennad babiged a-hed ar bloaz. Cheñch a ra an niver a vugale en dougennoù- se diouzh ar spesad . Daoust ma gan ar re vihan an deiz hep feur all ha divent kreskiñ a reont buan evit en em gavout en neuz a anavezomp.

## Spesadoù

E-touez ar spesadoù gwiñvered emañ:

* ar gwiñver rous (*Sciurus vulgaris*)
* ar gwiñver gris (*Sciurus carolinensis*)
* gwiñver Persia (*Sciurus anomalus*)

...

Spesadoù 'zo, ar gwiñvered-nij, a c'hell plavañ a-drugarez d'ur groc'henenn stag etre o favioù.

Sellit ouzh ar ger gwiñver er
wikeriadur, ar geriadur frank.
# Hoc'h-dreinek

|

|  Hoc'hed-dreinek |
| --- |

 |
| --- | --- |
|   |
| Rummatadur filogenetek |
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : |  Chordata |
| Kevrennad : |  Mammalia |
| Urzhad : |  Rodentia |
| Hystricidae, Erethizontidae |
|  |
| D'ar vevoniezh  e tenn ar pennad-mañ. |

An **hoc'hed-dreinek**,, pe **heureuchined-reunek**, pe **heureuchined-daredek**, zo krignerien goloet o c'horf gant reun ha drein hir.

Daou gerentiad hoc'hed-dreinek zo :

* *Hystricidae*, er Bed Kozh ;
* *Erethizontidae*, er Bed Nevez.

* Heureuchin-daredek
* Drein pe dared un heureuchin-daredek

## Notennoù ha daveennoù
# Avank

|

|  Avanked |
| --- |

 |
| --- | --- |
|   Un avank Eurazia  |
| Rummatadur filogenetek |
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : |  Chordata  |
| Kevrennad : |  Mammalia |
| Urzhad : |  Rodentia |
| Kerentiad : |  Castoridae |
| Genad : |  *Castor* |
| D'ar vevoniezh  e tenn ar pennad-mañ. |

An **avanked** a zo bronneged krignerien a ya d'ober ar genad *Castor*. Anavezet int evit o savadurioù war ar stêrioù pe al lennoù.

## Spesadoù

2 spesad avanked a zo:

* avank Amerika (*Castor canadensis*)
* avank Eurazia (*Castor fiber*)

Loened all a vez graet avanked anezho, daoust n'emaint ket er genad *Castor*, evel an avank-Spagn pe an avank-menez da skouer.

Sellit ouzh ar ger avank er
wikeriadur, ar geriadur frank.
# Razh-Indez

|

|  Razh-Indez |
| --- |

 |
| --- | --- |
|   |
| Rummatadur filogenetek |
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : |  Chordata |
| Kevrennad : |  Mammalia |
| Urzhad : |  Rodentia |
| Kerentiad : |  Caviidae |
| Genad : |  *Cavia* |
| Anv skiantel |
| *Cavia porcellus*   |
| D'ar vevoniezh  e tenn ar pennad-mañ. |

Ar **razh-Indez** (*Cavia porcellus*) a zo ur bronneg krigner a-orin eus Suamerika.
# Hamster

|

|  Hamstered  |
| --- |

 |
| --- | --- |
|   |
| Rummatadur filogenetek |
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : |  Chordata |
| Kevrennad : |  Mammalia |
| Urzhad : |  Rodentia |
| Kerentiad : |  Cricetidae |
| Iskerentiad : |  Cricetinae |
| D'ar vevoniezh  e tenn ar pennad-mañ. |

An **hamstered** eo ar bronneged a ya d'ober an iskerentiad *Cricetinae*.

## Genadoù

* *Allocricetulus*
* *Cansumys*
* *Cricetulus*
* *Cricetus*
* *Mesocricetus*
* *Phodopus*
* *Tscherskia*
# Gad

|

| Gedon |
| --- |

 |
| --- | --- |
|   Ur c'had venez  |
| Rummatadur filogenetek |
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : |  Chordata  |
| Kevrennad : |  Mammalia |
| Urzhad : |  Lagomorpha |
| Kerentiad : |  Leporidae  |
| Genad : |  *Lepus*  |
| D'ar vevoniezh  e tenn ar pennad-mañ. |

Ar **gedon** eo ar bronneged geotdebrer a ya d'ober ar genad *Lepus*.

## Spesadoù

|  |
| --- |
| 32 spesad gedon zo : |
| * gad-antilopenn (*Lepus alleni*)
* gad Amerika (*Lepus americanus*)
* gad Arktika (*Lepus arcticus*)
* gad Japan (*Lepus brachyurus*)
* gad lost du (*Lepus californicus*)
* gad kostezioù gwenn (*Lepus callotis*)
* gad ar C'hab (*Lepus capensis*)
* gad Castroviejo (*Lepus castroviejoi*)
* gad Yunnan (*Lepus comus*)
* gad Korea (*Lepus coreanus*)
* gad Korsika (*Lepus corsicanus*)
* gad Europa (*Lepus europaeus*)
* gad Etiopia (*Lepus fagani*)
* gad Tehuantepec (*Lepus flavigularis*)
* gad Iberia (*Lepus granatensis*)
* gad Abisinia (*Lepus habessinicus*)
 | * gad Hainan (*Lepus hainanus*)
* gad du (*Lepus insularis*)
* gad Manchouria (*Lepus mandshuricus*)
* *Lepus microtis*
* *Lepus nigricollis*
* *Lepus oiostolus*
* *Lepus othus*
* gad Myanmar (*Lepus peguensis*)
* *Lepus saxatilis*
* gad Sina (*Lepus sinensis*)
* *Lepus starcki*
* *Lepus tibetanus*
* ar c'had-venez (*Lepus timidus*)
* *Lepus tolai*
* *Lepus townsendii*
* *Lepus yarkandensis*
 |

Sellit ouzh ar ger gad er
wikeriadur, ar geriadur frank.
# Laurazia

Krouidigezh ar c'hevandirioù
**Laurazia** a oa un dreistkevandir a voe krouet dre rannadur ar Pangea e-pad ar Juraseg (tro-dro da 180 milion a vloavezhioù 'zo). Graet e oa eus an darn vrasañ eus an douaroù a ya d'ober bremañ an hemisferenn norzh. Da vare ar C'hretase e voe rannet Laurazia etre Laurentia (Norzhamerika) hag Eurazia.

|  |
| --- |
| **Kevandirioù ha rannvedoù** |
|  Norzhamerika |  Europa |  Eurazia |  Azia |
|  Amerikaoù |  Eurafrazia |  Okeania |  Aostralia |
|  Suamerika |  Afrika |  Antarktika | Gourgevandirioù kozh : Gondwana • Laurazia • Pangea • Rodinia |
# Suamerika

Lec'hiadur Suamerika

**Suamerika**, pe **Amerika ar Su** (ivez **Kreisteizamerika**, **Amerika ar C'hreisteiz**, **Amerika an Traoñ**, anvadurioù fazius e-keñver douaroniezh, pe geokreizennet war doare gwelet tud eus norzh ar voul-Douar), a zo pe ur c'hevandir, pe un iskevandir (a-gevret gant Norzhamerika) ha rann neuze eus Amerika, hervez ar savboentoù. Er c'hornaoueg dezhi emañ ar Meurvor Habask hag er reter ar Meurvor Atlantel.

17 840 000 km² eo gorread Amerika ar Su, tost da vat 3,5% eus gorread an Douar. Er bloaz 2005 e oa en Amerika ar Su war-dro 371 000 000 a dud o vevañ, ar pezh a ra war-dro ur bempvedenn eus poblañs ar bed.

## Gwelet ivez

* Norzhamerika
* Amerika Latin
* Kreizamerika

|  |
| --- |
| **Kevandirioù ha rannvedoù** |
|  Norzhamerika |  Europa |  Eurazia |  Azia |
|  Amerikaoù |  Eurafrazia |  Okeania |  Aostralia |
|  Suamerika |  Afrika |  Antarktika | Gourgevandirioù kozh : Gondwana • Laurazia • Pangea • Rodinia |