# སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་

སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ།

འགྲོ་བ་མི།| ཕོ་མོ། | ཕོ།  |
| གྲོང་མིང་། | གཽ་ཏ་མ།  |
| ཁྱིམ་རྒྱུད་མཚན་གནས། | རྒྱལ་སྲས།  |
| སྐྱེ་ཚེས། | 1. millennium BCE  |
| སྐྱེ་ཡུལ། | ལུམ་བི་ནི་  |
| འདས་ཚེས། | 1. millennium BCE  |
| འདས་ས། | ལུམ་བིའི་ནི།  |
| Manner of death | natural causes  |
| ཕ། | རྒྱལ་པོ་ཟས་གཙང་།  |
| མ། | ལྷ་མོ་སྒྱུ་འཕྲུལ་མ།  |
| མིང་སྲིང་། | Sundarānanda, Sundari Nanda  |
| Spouse | གྲགས་འཛིན་མ།  |
| བུ་ཕྲུག | སྒྲ་གཅན་འཛིན།  |
| Family | family of Gautama Buddha  |
| སྐད་ཡིག | Magadhi Prakrit, Pali, ལེགས་སྦྱར་སྐད།  |
| དགེ་རྒན། | ཨ་ར་ཏ་ཀ་ལ་མ།, འཕགས་པམཽངྒལ་གྱི་བུ།  |
| Honorific prefix | དེ་བཞིན་གཤེགས་པ།, lord, བྷ་ག་ཝྰན་  |
| ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ། | ནང་བསྟན།  |
| Canonization status | thaumaturge, avatar  |
| Iconographic symbol | physical characteristics of the Buddha  |
| Worshipped by | ནང་བསྟན།  |
| Had as last meal | mushroom, pork  |
| Movement | འཕགས་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད།, བདེ་བར་གཤེགས་པའི་གནས།, ལྷ་ཆོས།  |
| Follows | Kassapa Buddha  |
| Followed by | རྒྱལ་བ་བྱམས་པ།  |
| Replaced by | རྒྱལ་བ་བྱམས་པ།  |
| Replaces | Kassapa Buddha  |
| Influenced by | མར་མེ་མཛད།  |
| Significant event | Siddhārtha's farewell to Channa and Kanthaka  |
| Commemorates | དེ་བཞིན་གཤེགས་པ།, བྷ་ག་ཝྰན་  |
| Present in work | Tripitaka, Pom Poko  |
| Time period | Mahajanapada  |
| Mount | ཁན་ཏ་ཁ།  |
| པར་སྐྲུན་བདག་དབང་གནས་བབ། | copyrights on works have expired  |
| Stack Exchange tag |   |

  From Wikidata
**སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ།** ( ནི་འཛམ་གླིང་གི་ཆོས་ལུགས་ཆེན་པོ་བཞིའི་ཡ་གྱལ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ལུགས་སྲོལ་གཏོད་པ་པོ་ཡིན། ཁོང་ནི་གནའ་བོའི་རྒྱ་གར་གྱི་ཤཱཀྱའི་རྒྱལ་རྒྱུད་དུ་འཁྲུངས་ཤིང་། མཐར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་མཛད།

## འཁྲུངས་འདས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས།

སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་འཁྲུངས་འདས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས་ཐད་མཁས་པ་རྣམས་བཞེད་པ་མི་མཐུན་པ་སྣ་ཚོགས་བྱུང་ཡོད་དེ།

* **གནས་བརྟན་སྡེ་པའི་ལུགས།** (Theravada Tradition): ལྷོ་བརྒྱུད་སིངྒ་ལའི་གླིང་གི་བཤད་སྲོལ་ལྟར་ན། ཕྱི་ལོའི་གོང་གི་ལོ་ ༥༤༤ ལོར་སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བཞེད་ཅིང་། འདི་ནི་དེང་སང་འཛམ་གླིང་ནང་པའི་མཛའ་བཤེས་ཚོགས་པས་ཀྱང་ངོས་འཛིན་གནང་བའི་ལུགས་ཡིན།
* **དེང་རབས་མཁས་པའི་ལུགས།** ནུབ་ཕྱོགས་དང་ཉི་ཧོང་སོགས་ཀྱི་མཁས་པ་མང་པོས་རྒྱ་གར་གྱི་ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱི་འཁྲུངས་ལོ་དང་བསྟུན་ནས། སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལོ་ནི་ཕྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་ ༤༨༦ ཙམ་མམ་ཡང་ན་ ༣༨༠ ཡས་མས་སུ་ཡིན་པར་བཞེད་པ་སོགས་བཤད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ ༧༠ ལྷག་མཆིས།

## སྐུ་འཁྲུངས་པ་དང་གཞོན་ནུའི་མཛད་པ།

སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་འཇིག་རྟེན་འདིར་མ་བྱོན་གོང་། དགའ་ལྡན་ལྷ་ཡུལ་དུ་ལྷ་བུ་དམ་པ་ཏོག་དཀར་གྱི་ཚུལ་དུ་བཞུགས་ནས་ལྷ་རྣམས་ལ་ཆོས་གསུངས། དེ་ནས་གཟིགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ (དུས་དང་། གླིང་། ཡུལ། རིགས། ཡུམ) ལ་གཟིགས་ནས་གླང་པོ་ཆེ་ཐལ་ཀར་མཆེ་བ་དྲུག་ལྡན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་ཡུམ་སྒྱུ་མ་ལྷ་མཛེས་ཀྱི་ལྷུམས་སུ་ཞུགས།

* **འཁྲུངས་ཡུལ།** རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་སེར་སྐྱའི་གྲོང་ཁྱེར། (Kapilavastu) གྱི་ཉེ་འདབས་སུ་ཡོད་པའི་ལུམྦི་ནིའི་ཚལ་ (དེང་སང་བལ་ཡུལ་གྱི་ཁོངས་སུ་ཡོད) དུ་ས་ག་ཟླ་བའི་ཚེས་ ༡༥ ཉིན་སྐུ་འཁྲུངས།
* **ཡབ་ཡུམ།** ཡབ་ནི་ཤཱཀྱའི་རིགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཟས་གཙང་མ་དང་། ཡུམ་ནི་ལྷ་མོ་སྒྱུ་འཕྲུལ་མ་ཡིན། ཡུམ་ནི་སྟོན་པ་འཁྲུངས་ནས་ཞག་བདུན་གྱི་རྗེས་སུ་སྐུ་གཤེགས།
* **མཚན།** སྐུ་འཁྲུངས་མ་ཐག་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པའི་རྟགས་མཚན་བྱུང་བས་རྒྱལ་བུ་**དོན་གྲུབ།** (Siddhartha) ཅེས་གསོལ།
* **གཞོན་ནུའི་དུས།** དགུང་ལོ་བདུན་བརྒྱད་ཙམ་ནས་སློབ་དཔོན་ཀུན་གྱི་བཤེས་གཉེན་སོགས་བསྟེན་ནས་རིག་པའི་གནས་དང་སྒྱུ་རྩལ་སྣ་ཚོགས་ལ་མཁས་པར་སྦྱངས། དགུང་ལོ་ ༡༦ (ལུགས་ཁ་ཤས་སུ་ ༢༩) ལ་གྲགས་འཛིན་མ་ཁབ་ཏུ་བཞེས་ཤིང་སྲས་སྒྲ་གཅན་འཛིན་འཁྲུངས།

## ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་དཀའ་བ་སྤྱད་པ།

རྒྱལ་བུ་གཞོན་ནུ་དོན་གྲུབ་ཕོ་བྲང་གི་ཕྱིར་ཕེབས་སྐབས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་སྒོ་བཞི་ནས་རྒ་བ་དང་། ན་བ། འཆི་བའི་སྡུག་བསྔལ་མཚོན་པའི་མི་དང་། ཞི་ཞིང་དུལ་བའི་རབ་བྱུང་བ་བཅས་གཟིགས་པས། འཁོར་བ་ལ་སྙིང་པོ་མེད་པར་གཟིགས་ནས་ངེས་འབྱུང་སྐྱེས།

* **ངེས་པར་འབྱུང་བ།** དགུང་ལོ་ ༢༩ པའི་མཚན་མོར་ཆིབས་པ་བསྔགས་ལྡན་ལ་བཅིབས་ནས་ཕོ་བྲང་ནས་བྲོས་བྱོལ་དུ་ཕེབས། མཆོད་རྟེན་རྣམ་དག་གི་དྲུང་དུ་དབུ་སྐྲ་བྲེགས་ཏེ་རབ་ཏུ་བྱུང་།
* **དཀའ་བ་སྤྱད་པ།** ཆུ་བོ་ནཻ་རཉྫ་ནའི་འགྲམ་དུ་ལོ་དྲུག་གི་རིང་དཀའ་བ་སྤྱད། ཉིན་རེར་ཏིལ་འབྲུ་རེ་དང་ཆུ་ཐིགས་རེ་ཙམ་གྱིས་འཚོ་བར་མཛད་པས་སྐུ་ལུས་ཤིན་ཏུ་རིད་པར་གྱུར། མཐར་དཀའ་བ་སྤྱད་པ་ཙམ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་མི་འཐོབ་པར་གཟིགས་ནས་ཁ་ཟས་རགས་པ་བཞེས།

## མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ།

དགུང་ལོ་ ༣༥ པའི་ས་ག་ཟླ་བའི་ཚེས་ ༡༥ ཉིན། རྒྱ་གར་རྡོ་རྗེ་གདན། (Bodh Gaya) གྱི་བྱང་ཆུབ་ཤིང་དྲུང་དུ་བདུད་ཀྱི་དཔུང་ཚོགས་ཕམ་པར་མཛད་དེ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས། སྐབས་དེར་མཐའ་གཉིས་སུ་མ་ལྷུང་བའི་དབུ་མའི་ལམ་བསྟན་པ་དང་། བདག་མེད་པའི་ལྟ་བ་མངོན་དུ་གྱུར།

## ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ།

སངས་རྒྱས་ནས་ཐོག་མར་ཞག་ ༤༩ རིང་ཆོས་མ་གསུངས་པར་བཞུགས། རྗེས་སུ་ལྷ་ཚངས་པ་དང་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིར་ཕེབས་ཏེ་ཆོས་འཁོར་བསྐོར།

1. **ཆོས་འཁོར་དང་པོ།** ཡུལ་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱི་ (Varanasi) དྲང་སྲོང་ལྷུང་བ་རི་དྭགས་ཀྱི་ནགས་སུ། འཁོར་ལྔ་སྡེ་བཟང་པོ་ལ་**བདེན་པ་བཞིའི་**ཆོས་འཁོར་བསྐོར།
2. **ཆོས་འཁོར་བར་བ།** བྱ་རྒོད་ཕུང་པོའི་རི་ (Vulture Peak) སོགས་སུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མདོ་སོགས་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་འཁོར་བསྐོར།
3. **ཆོས་འཁོར་ཐ་མ།** ཡངས་པ་ཅན་སོགས་སུ་ལེགས་པར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་ཆོས་འཁོར་བསྐོར།

## སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ།

དགུང་ལོ་ ༨༠ བཞེས་པའི་ཚེ་རྩ་མཆོག་གྲོང་ (Kushinagar) གི་ཤིང་སཱ་ལ་ཟུང་གི་ཚལ་དུ་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚུལ་བསྟན། སྐུ་གདུང་ཞུགས་འབུལ་མཛད་རྗེས་རིང་བསྲེལ་རྣམས་ཆ་བརྒྱད་དུ་བགོས་ཏེ་མཆོད་རྟེན་བརྒྱད་བཞེངས།

## བཀའ་བསྡུ་རིམ་པ།

སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་རྗེས་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོན་པའི་གསུང་རྣམས་མི་ཉམས་པའི་ཆེད་དུ་བཀའ་བསྡུ་ལན་གསུམ་མཛད་དེ།

1. **བཀའ་བསྡུ་དང་པོ།** སྟོན་པ་འདས་པའི་ཕྱི་ལོར་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུ་འོད་སྲུང་ཆེན་པོ་གཙོ་བྱས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ ༥༠༠ ཡིས་མདོ་དང་འདུལ་བ་བསྡུས།
2. **བཀའ་བསྡུ་གཉིས་པ།** སྟོན་པ་འདས་ནས་ལོ་ ༡༠༠ (ཡང་ན་ ༡༡༠) ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་ཡངས་པ་ཅན་དུ་དགྲ་བཅོམ་པ་ ༧༠༠ ཡིས་རུང་བ་མ་ཡིན་པའི་གཞི་བཅུ་སུན་འབྱིན་མཛད།
3. **བཀའ་བསྡུ་གསུམ་པ།** སྟོན་པ་འདས་ནས་ལོ་ ༣༠༠ (ཡང་ན་ ༤༠༠) ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་ཁ་ཆེའི་ཡུལ་དུ་རྒྱལ་པོ་ཀ་ནིཥྐའི་སྦྱིན་བདག་འོག་དགྲ་བཅོམ་པ་ ༥༠༠ ཡིས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ཡི་གེར་བཀོད།

## དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ།

* 《རྒྱ་ཆེར་རོལ་བའི་མདོ།》
* 《མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ།》
* བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན། 《རྒྱ་གར་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བྱུང་འཕེལ་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།》
* ཏཱ་ར་ནཱ་ཐ། 《རྒྱ་གར་ཆོས་འབྱུང༌།》