Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# འཁོར་སྐྱོད་མ་ལག་

## འཁོར་སྐྱོད་མ་ལག་

མིའི་རིགས་ཀྱི་ལུས་པོའི་འཁོར་སྐྱོད་མ་ལག །
མི་དང་སྒལ་ལྡན་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ལུས་ཕུང་ནང་གི་སྙིང་དང་། ཁྲག་རྩ་རྨེན་བུ་ལྟ་བུའི་ཁྲག་རྒྱུན་སོགས་སྙིང་ག་ནས་ལུས་ཡོངས་སུ་འཁོར་སྐྱོད་ཀྱིས་རྒྱུ་བར་བྱེད་པའི་མ་ལག་གི་སྤྱི་མིང་ངོ་། འཁོར་སྐྱོད་མ་ལག་ལ་སྙིང་གི་ཁྲག་རྩའི་མ་ལག་གམ་ཁྲག་རྩའི་མ་ལག་ཀྱང་ཟེར།དེ་ནི་ཁྲག་གི་འཁོར་སྐྱོད་ལ་འགན་ཁུར་བའི་སྐྱེ་དངོས་མ་ལག་ཅིག་ཡིན། དེས་ད་དུང་ཕྲ་ཕུང་མི་འདྲ་བར་འཚོ་བཅུད་(དཔེར་ན་ཨེན་རྨང་སྐྱུར་དང་གློག་འབྱེད་རྫས་ལྟ་བུ)དང་དབྱང་རླུང་སྐྱེལ་ཐུབ།
# ཨེ་ཤ་ཡ་ཤར་མ་

ཨེ་ཤ་ཡ་ཤར་མ་ཞེས་པ་ནི་ཨེ་ཤ་ཡའི་ཤར་རྒྱུད་ལ་ཟེར་ཞིང་།དེའི་ཁོངས་སུ་ཀྲུང་གོའི་སྐམ་ས་ཆེན་པོ་དང་།འཇར་པན་གྱི་ལེ་ཏའོ།ཐའེ་ཝན་གྱི་གླིང་ཕྲན།ཁྲའོ་ཞན་ཕྱེད་གླིང་།ཧའེ་ནན་ཧའེ་ནན།ལིའུ་ཆིའུ་གླིང་ཚོམ།སོག་ཡུལ་ས་མཐོ་སོགས་ཚུད་ཡོད། ཨེ་ཤེ་ཡ་ཤར་མའི་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ལེ་ངོས་གྲུ་ཁྲི་༡༡༧༡༠ཙམ་ཡོད་པ་དང་།སྡོད་གནས་མི་འབོར་དུང་ཕྱུར་༡༦ཙམ་ཟིན་པ།འཛམ་གླིང་མི་འབོར་གྱི་༢༢%ཟིན་པ།འཛམ་གླིང་ཐོག་མི་འབོར་མང་བའི་ས་ཁུལ་གྱི་གྲས་ཤིག་ཡིན་པ།མི་འབོར་འདུས་ཚད་མི་རེ་ངོ་རེར་སྤྱི་ལེ་ངོས་གྲུ་༡༣༣ཟིན་པ།འཛམ་གླིང་གི་ཆ་སྙོམས་ཆུ་ཚད་ཀྱི་ལྡབ་གསུམ་ཙམ་ཡིན་པ་བཅས་རེད། ཨེ་ཤེ་ཡ་ཤར་མའི་ས་ཁུལ་ནི་ཤེས་དཔལ་འབྱུང་གནས་ཡིན་པ་དང་།རྨ་ཆུ་དང་འབྲི་ཆུའི་འབབ་རྒྱུད་དུ་མི་འབོར་མང་བའི་ཞིང་ལས་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྔ་ཙམ་ཐོན་ནས་གནའ་བོའི་ཀྲུང་ཧྭའི་ཤེས་དཔལ་དར་ཡོད།

རྒྱ་ཡིག་རིག་གནས་ནི་ཨེ་ཤ་ཡ་ཤར་མའི་ཤེས་རིག་ཐུན་མོང་གི་མཆོག་ནོར་ཡིན་པས།རྒྱ་ཡིག་གི་རིག་གནས་མུ་ཁྱུད་གྲུབ་པ་རེད།

ཨེ་ཤ་ཡ་ཤར་མ་
## སྐད་ཆ།

ཨེ་ཤེ་ཡ་ཤར་མའི་སྐད་ཡིག་ཁྱབ་སྟངས་ལ་ཕལ་ཆེར་སྐད་ཁོངས་ཆེན་པོ་བཞི་རུ་དབྱེ་ཆོག་སྟེ།རྒྱ་བོད་སྐད་ཁོངས་དང་།ཨར་ཐེ་སྐད་རིགས།ཁེར་རྐྱང་སྐད་ཁོངས།གླིང་ཕྲན་ལྷོ་མའི་སྐད་ཁོངས།

## མི་འབོར་

### མི་རིགས་

#### ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ།

ཀྲུང་གོའི་སྐམ་ས་ཆེ་མོའི་གཞུང་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད།ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ལ་མི་རིགས་༥༦ཡོད་པའི་ནང་རྒྱ་རིགས་དང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་༥༥ཚུད་ཡོད།

#### རི་པིན་

ཏ་ཧོ་རིགས་ཀྱི་མི་འབོར་ཕལ་ཆེར་དུང་ཕྱུར་གཅིག་དང་ཁྲི་༢༥༡༡དང་ཁྲི་བདུན་སྟོང་ཡིན་ཞིང་།གཙོ་བོ་འཇར་པན་གྱི་གླིང་ཧྲིལ་བོར་ཁྱབ་ཡོད་པ་དང་།འཇའ་ཕན་སྐད་ནི་སྐད་བརྡ་གཙོ་བོ་ཡིན།

#### ལིའུ་ཆིའུ།

ལིའུ་ཆིའུ་མི་ནི་ལིའུ་ཆིའུ་གླིང་ཚོམ་གྱི་མི་རིགས་གཙོ་བོ་ཡིན་པ་དང་།ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ལིའུ་ཆིའུ་མི་རིགས་གཙོ་བོ་ལིའུ་ཆིའུ་གླིང་ཚོམ་དུ་གནས་ཡོད།

#### ལྷོ་ཀོ་རི་ཡ།  བྱང་ཀོ་རི་ཡ།

ཁྲའོ་ཞན་ནི་གཙོ་བོ་ཁྲའོ་ཞན་ཕྱེད་གླིང་དང་དེའི་ཉེ་འགྲམ་གྱི་ཀྲུང་གོའི་བྱང་ཤར་དང་ཨུ་རུ་སུའི་རྒྱང་ཤར་ས་ཁུལ་སོགས་སུ་གནས་ཤིང་།ཁྲའོ་ཞན་དང་ཧན་གོའི་མི་རིགས་གཙོ་བོ་ཡིན་པ་དང་།རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ལ་ཁྱོན་བསྡོམས་མི་གྲངས་ཁྲི་བདུན་སྟོང་ལྷག་ཡོད་པའི་ཁྲའོ་ཞན་རིགས་ཀྱི་མི་ཡིན།

#### སོག་པོ།

སོག་རིགས་ལ་མི་གྲངས་ཁྲི་༡༠༠༠ཙམ་ཡོད་པའི་ནང་ནས་མི་གྲངས་ཁྲི་༦༠༠ཀྲུང་གོའི་མངའ་ཁོངས་སུ་སྡོད་པ་དང་།ལྷག་པར་དུ་ནང་སོག་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དང་ཤིན་ཅང་དང་དེ་བཞིན་ཐག་ཉེའི་ཞིང་ཆེན་དུ་འཚོ་སྡོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།དེ་བྱིངས་མོང་གོལ་རྒྱལ་ཁབ་དང་དེ་བཞིན་ཨུ་རུ་སུར་འཚོ་སྡོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

#### ཐའེ་ཝན་

ནན་ཏའོ་མི་རིགས་ནི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་གླིང་ཆེན་དང་ཨེ་ཤེ་ཡ་ཤར་ལྷོའི་རྒྱུད་དུ་གླིང་ཕྲན་ལྷོ་མའི་སྐད་ཁོངས་སྐད་དུ་བྱེད་པའི་རིགས་རྒྱུད་ལ་ཟེར།

#### བོད་ལྗོངས

བོད་རིགས་ནི་གཙོ་བོ་མཚོ་བོད་ས་མཐོར་འཚོ་བ་སྐྱེལ་བ་དང་བོད་སྐད་བེད་སྤྱོད་བྱེད་མཁན་གྱི་མི་རིགས་ཤིག་རེད། གཙོ་བོ་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་གནས་པའི་བོད་ལྗོངས་དང་།སི་ཁྲོན།མཚོ་སྔོན་སོགས་ཀྱི་ས་ཁོངས་སུ་མི་གྲངས་ཁྲི་༦༥༠ལྷག་ཡོད།

## པར་རིས་བར་འཁྱམས།

*
*
*
*
*
*

*
*
*
*

## ད་དུང་གཟིགས།

* རྒྱ་ཡིག་རིག་གནས་མུ་ཁྱུད་

## ཕྱི་ཕྱོགས་དྲ་མཐུད།
# བོད་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་སོ་སོའི་སྐད།

བོད་ཡུལ།
**བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྐད་**ནི་རྒྱལ་ཁབ་ལྔ་ལ་དབྱེ་བ་སྟེ།

## བོད་ལྗོངས་དུ།

* དབུས་སྐད་ : ལྷ་ས།

* གཙང་སྐད། : གཞིས་ཀ་རྩེ།

* ཀོང་པོའི་སྐད། : ཉིང་ཁྲི་ས་ཁུལ།

* སྟོད་སྐད། : མངའ་རིས་ས་ཁུལ།

* ལྷོ་ཁའི་སྐད། : ལྷོ་ཁ་ས་ཁུལ།

* ཧོར་སྐད། : ནག་ཆུ་ས་ཁུལ།

* ཁམས་སྐད། : ཁམས་།

* ཨ་མདོའི་སྐད། : ཨ་མདོ།

* རྒྱལ་རོང་སྐད : ཨ་མདོ།

## འབྲུག་ཡུལ་དུ།

* རྫོང་ཁ་འམ་འབྲུག་སྐད། : འབྲུག་པ་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད།

* ཁྱོད་ཅ་ང་ཅ་ཁ། : Lhuntsi དང་ Monggar districts.

* ལ་ཁ། : Wangdi Phodra district.

* མི་རག་སག་སྟེང་འབྲོག་སྐད། : བཀྲ་ཤིས་སྒང་ས་ཁུལ།

* དུར་གྱི་འབྲོག་སྐད། : Bhumthang district.

## བལ་ཡུལ་དུ།

* ཤར་པའི་སྐད། :

* དོལ་པོའི་སྐད། : Dolpa district.

* གློ་སྐད། : Mustang district.

* ཁྲོག་པའི་སྒོ་ལའི་སྐད། : Taplejung district.

## རྒྱ་གར་དུ།

* འབྲས་ལྗོངས་སྐད། : འབྲས་ལྗོངས།

* ལ་དྭགས་སྐད། : ལ་དྭགས།

* པུ་རིག་སྐད། : ལ་དྭགས།

* སྤྱི་ཏིའི་སྐད། : Lahaul Spiti district.

* ལ་ཧུལ་སྐད། : Lahaul Spiti district.

* ཉམ་སྐད། : Kinnaur district.
* (མོན་སྐད་) :(མོན་རྟ་དབང)

## པཀིསིཊན་དུ།

* སྦལ་ཏིའི་སྐད། : Baltistan district.

## ཟིན་ཐོ་འམ་དཔྱད་གཞི།

## ད་དུང་གཟིགས།

བོད་སྐད།

## ཕྱི་ཕྱོགས་དྲ་མཐུད།

* Heinrich August Jäschke 1881 *A Tibetan-English dictionary, with special reference to the prevailing dialects: To which is added an English-Tibetan vocabulary* Printed by Unger Brothers (T. Grimm)
* Sandberg, Graham 1894 *Hand-book of colloquial Tibetan: A practical guide to the language of Central Tibet ...* Thacker, Spink and co.
* Sir Charles Alfred Bell 1905 *Manual of colloquial Tibetan* Baptist mission press
* Sir Charles Alfred Bell 1920 *English Tibetan Colloquial Dictionary* Asian Educational Services
* Sir Charles Alfred Bell 1939 *Grammar of Colloquial Tibetan* Asian Educational Services
# ཧན་རྒྱལ་རབས།

**ཧན་རྒྱལ་རབས་ (རྒྱ་སྐད:汉朝)** ནི་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་པོའི་རྒྱལ་རབས་ (སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་ལོ་ ༢༠༢ ནས་སྤྱི་ལོ་ ༩ བར་དང་། སྤྱི་ལོ་ ༢༥ ནས་ ༢༢༠ བར) ཞིག་ཡིན། འདི་ནི་ལིའུ་པང་གིས་བཙུགས་ཤིང་ལིའུ་ཡི་རིགས་རྒྱུད་ཀྱིས་དབང་བསྒྱུར་བའོ། །རྒྱལ་རབས་འདིའི་སྔོན་དུ་ཡུན་ཐུང་བའི་ཆིན་རྒྱལ་རབས་ (སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་ལོ་ ༢༢༡ ནས་ ༢༠༦ བར) དང་། ཁྲུའུ་དང་ཧན་གྱི་རྩོད་པ་ (སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་ལོ་ ༢༠༦ ནས་ ༢༠༢ བར) ཞེས་པའི་བར་བརྒལ་གྱི་དུས་ཟིང་བྱུང་ཞིང་། དེའི་རྗེས་སུ་རྒྱལ་ཁབ་གསུམ་གྱི་དུས་རབས་ (སྤྱི་ལོ་ ༢༢༠ ནས་ ༢༨༠ བར) བྱུང་ངོ་། །

རྒྱལ་རབས་འདི་ནི་རྒྱལ་ཚབ་དབང་འཕྲོག་པ་ཝང་མང་གིས་བཙུགས་པའི་ཞིན་རྒྱལ་རབས་ (སྤྱི་ལོ་ ༩ ནས་ ༢༣ བར) ཀྱིས་བར་དུ་བཅད་པས། དེ་ལ་ནུབ་ཧན་ (སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་ལོ་ ༢༠༢ ནས་སྤྱི་ལོ་ ༩ བར) དང་ཤར་ཧན་ (སྤྱི་ལོ་ ༢༥ ནས་ ༢༢༠ བར) ཞེས་དུས་སྐབས་གཉིས་སུ་དབྱེའོ། །ལོ་ངོ་བཞི་བརྒྱ་ལྷག་གི་རིང་གནས་པའི་ཧན་རྒྱལ་རབས་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ལོ་རྒྱུས་ནང་གི་གསེར་གྱི་དུས་རབས་ཤིག་ཏུ་བརྩི་ཞིང་། ཕྱིས་ཀྱི་རྒྱ་ནག་གི་ངོ་བོར་གཏན་འཇགས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཡོད། དེང་སང་རྒྱ་ནག་གི་མི་རིགས་མང་ཤོས་ཀྱིས་རང་ཉིད་ལ་ “ཧན་མི་རིགས” སམ་ “ཧན་པ” ཞེས་ཟེར་ཞིང་། རྒྱ་ནག་གི་སྐད་དང་ཡིག་གཟུགས་ལ་ཡང་ “ཧན་སྐད” དང་ “ཧན་ཡིག” ཅེས་འབོད་དོ། །

## ལོ་རྒྱུས།

## ཟིན་ཐོ་འམ་དཔྱད་གཞི།

## དཔྱད་གཞིའི་དཀར་ཆག།

## ད་དུང་གཟིགས།

## ཕྱི་ཕྱོགས་དྲ་མཐུད།
# སྒོར་ཐིག་

**སྒོར་ཐིག་**།

## གསལ་བཤད།

## ལོ་རྒྱུས།

## པར་རིས་བར་འཁྱམས།

*
*
*
*

## ཟིན་ཐོ་འམ་དཔྱད་གཞི།

## དཔྱད་གཞིའི་དཀར་ཆག

## ད་དུང་གཟིགས།

* སཟུར་གསུམ་དབབྱི།
* གྲུ་བཞི་ནར་མོའི་དབྱིབས་
* མཉམ་འགྲོ་མཐའ་བཞི་བྱིསབད།
* སྐས་དབྱིབས་
* མགྲུ་བཞི་ཁ་གང་།

## ཕྱི་ཕྱོགས་དྲ་མཐུད།
# ༡༨༠༡ལོ།

**༡༨༠༡ལོ་**ནི་ཀེ་ལུའོ་ཀེ་ལི་ཡའི་ལོ་ཐོའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པའི་ལོ་ཞིག་ཡིན།

## དོན་རྐྱེན།

### ཟླ་བ་དང་པོ

### ཟླ་བ་གཉིས་པ

### ཟླ་བ་གསུམ་པ

### ཟླ་བ་བཞི་པ

### ཟླ་བ་ལྔ་པ

### ཟླ་བ་དྲུག་པ

### ཟླ་བ་བདུན་པ

### ཟླ་བ་བརྒྱད་པ

### ཟླ་བ་དགུ་པ

### ཟླ་བ་བཅུ་པ

### ཟླ་བ་བཅུ་གཅིག་པ

### ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པ

## སྐྱེས།

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |    ས་བཅད་འདི་ད་དུང་འགྲུབ་མེད།  ལེགས་བཅོས་གནང་རོགས། |

 |

## ཤི་བ་

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |    ས་བཅད་འདི་ད་དུང་འགྲུབ་མེད།  ལེགས་བཅོས་གནང་རོགས། |

 |

## གུང་གསེང་

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |    ས་བཅད་འདི་ད་དུང་འགྲུབ་མེད།  ལེགས་བཅོས་གནང་རོགས། |

 |
# ཟླ་༧ཚེས་༢༠ཉིན་

**ཟླ་༧ཚེས་༢༠ཉིན་**ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༢༠༡པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༡༦༤ཡོད།

## དོན་རྐྱེན།

## སྐྱེས།

## ཤི་བ་

## གུང་གསེང་

## ད་དུང་གཟིགས།

## ཕྱི་ཕྱོགས་དྲ་མཐུད།

* དབྱིན་ཇིའི་རླུང་འཕྲིན་ཀུང་སིས་ཉིན་དེར་།
* ཉིའུ་གཡོད་སྐབས་དོན་ཚགས་པར་ཉིན་དེར་།
* ཉིན་དེའི་ལོ་རྒྱུས་དོན་རྐྱེན་།

## དཔྱད་གཞིའི་དཀར་ཆག