Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Fàransi

| **Faransi *France |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Faso motto | {{{motto}}} |
|  |
| Faaba | Paris |
| Bárakan | Faransekan |
| Area | 675 417 km² |
| Dugudew hakɛ | 68 605 616 (2025) ab. |

**Fàransi**, madɔnnen **Fàransi Fasojamana** (faransɛkan: *République française*) galo dugukolo don min bɛ Tlebi Eropa ani min bɛ kamarilen jikɔkan jigunw na ani duguw gun werew la. Galo jamana Fàransi fɛnsɛnen kabɔ Mediterane Ji kabla Ingliz Bajalan ani Saheli Ji; ani kabɔ Rine la kabla Atlantik Kɔgɔji la. A bɛ fɔ Fàransi galo jamana ma (Tinkunwɔrɔ) a dugukolo kɛcogo kama. Fàransi ye jamanakuntigi sigi fasojamana. Aka yefen labonba ɲɛfɔlen Mɔgɔ ani Duguden Josira ka Datigɛli kɔnɔ. Fàransi faaba ye Paris.

Fàransi bɛ danbɔ ni Bɛliziki, Luxembourg, Alimaɲi, Swisi, Itali, Monako, Andora, ani Espaɲi ye. Aka kɔkan dugu kɔsɔn, Fàransi bɛ dan tla ni Brazil, Suriname ani Nederland Anti ye. Fàransi tugulen Keleyalen Mansamara (UK) la ni Bajalan Dugujukɔrɔwo ye min bɛ tɛmen Ingliz Bajalan jukɔrɔ.

Fàransi tun ye dunia fangama jamanaw dɔ ye kabi kɛmɛda 17nan laban cema wati. 18nan ani 19nan kɛmɛdaw kɔnɔ, Fàransi ye jɔlikɛ mara mansamara baw dɔ la min bɛ fɛnsen Tlebi Afrika ani Worodugu Asia ka se ka yɔrɔ kofɔlen in sekonidɔnko ni politikow yɛlɛma a sago la. Fàransi ye jamana yirwalen.
# Alimaɲi

| **Alimaɲi *Deutschland |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Faso motto | {{{motto}}} |
|  |
| Faaba | Berlin |
| Bárakan | Alimaɲikan |
| Area | 357 168 km² |
| Dugudew hakɛ | 81 292 400 ab. (2015) |

**Alimaɲi**, walima **Jermani**, madɔnnen **Alimaɲi ka Kurufa Fasojamana** (Alimaɲikan: *Bundesrepublik Deutschland*, fɔcɔgo: Bundesrepablik Dɔcland) ye jamana min bɛ Cɛma Eropa. A bɛ danbɔ saheli ni Saheli Ji, Danmark ani Baltik Ji; kɔrɔn fɛ ni Poland ani Cɛk Fasojamana; worodugu ni Ostria ani Swisi; ani tlebi ni France, Luksanburg, Bɛliziki ani Nederland. Alimaɲi dugukolo boɲa bɛ se 357021 Bm2 ma (bametri kɛnɛ) a sigiyɔrɔ bene watila nɛnɛ fiɲɛ ma. Alimaɲi jamanadew jatelen mɔgɔ milion 82 min b'a kɛ Eropa Kelenya duguw bɛɛ la jamatigi ye, kafara a bena jɔrɔ sabanan na selekenani tungarankew ka ca yɔrɔ min dunia kɔnɔ.

Alimaɲi kabilaw caman sigira dugukolo kan min tɔgɔdara Jermania o gafeyara kakɔn Yesu Krisa ni san 100. Kabii 10nan kɛmɛda, Alimaɲi dugukolo tun ye Lɔhɔrɔma Roman Mansamara cɛma fan dɔ ye fokase san 1806 ma. Kɛmɛda 16nan kɔnɔ, Alimaɲi saheli labanna ka kɛ Protestan Yɛlɛmali cɛmancɛ ye. N'a tara inafɔ watikura manto-dugu, jamana in farala ɲwankan Franko-Prusi kɛlɛ senfɛ san 1871. San 1949, Dunia Kɛlɛ II (Dunia Kɛlɛ Flanan) kɔ, a nara tla jamana fla ye - Kɔrɔn Alimaɲi ani Tlebi Alimaɲi ka kɛɲɛ ni sebaaw ka dan cilen ye. Dugu fla in nara fara ɲwankan san 1990. Tlebi Alimaɲi ye sintili tɔnden ye Eropa Jɛkulu la san 1957 min nara wolo Eropa Kelenya (EU) la san 1993. A sen bɛ dancɛtan Shengen yɔrɔ la an'a ye talikɛ Eropa wari la min ye ero ye san 1999. Alimaɲi ye tɔnden ye Kelenyalen Mantow (UN) na ani Saheli Atlantik Benkan Tɔn (SABT) NATO, G8, G4 mantow a y'a bolono bla Kyoto Benkan na. Sɔrɔko fangama ba don sabu a bena jɔyɔrɔ sabanan na dunia sɔrɔko jamana baw cɛla san 2007 karajago labɔli jatemine la.
# Peru

| Peru |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Faso motto | {{{motto}}} |
|  |
| Faaba | Lima |
| Bárakan |  |
| Area | 1 285 216 km² |
| Dugudew hakɛ | 34 350 244 ab. (2025) |

**Peru** (Ispanyikan: *Perú*, Kecua: *Piruw*, Ayimara: *Piruw*) mandonnen **Peru ka Fasojamana** (Ispanyikan: *República del Perú*) ye jamana ye Worodugu Amerika tlebi. A be danbo saheli ni Ikwadori ani Kolonbi, korn ni Brazil, worodugukoron ni Boilivia, worodugu ni Cili ani tlebi ni Pasifik Kogoji.

Peru sigiyoro ye so ye Norte Ciko kodonnyanamaya min ye dunia korolenba do ye ani Inka Mansamara jamana la bonba Kakon-Kolunbu Amerika kono. Ispaniya Mansamara ye yoro in mine 16an kemeda kono k' aka Mansaya sigi min be talike Worodugu Amerika fan camanna. Yeretaa kofe san 1821 (tanishegin mugan ni kelen), Peru marako (politiko) ani nafoloko geleya soro ka soro basigi ka na ani soroko (economic) yiriwa. Peru faaba ye Lima.
# Mali Kɛlɛ

**Mali kὲlɛ** ye marifa kὲlɛ ye min bɛ sen na kabi ni san 2012 zanwuyekalo daminɛ la Mali worodugu ni saheli fanw fɛ Afiriki Zanwuyekalo tile 16 san 2012, banbagaci kulu caman ye wilikajɔw dɔ daminɛ Mali gofɛrɛnaman kama ko fo olu k’u ka yɛrɛmahɔrɔnyaba sɔrɔ Mali woroduguyanfan fɛ, u bɛ min wele ko Azawad. Jamana ka Azawad ka hɔrɔnya tɔnba (MNLA), jɛkulu min bɛ kɛlɛ kɛ walasa ka Mali tilan k’a k’u ta ye o ye tuareg de ye walasa ka kɛ tuaregw ka jamana faso yɛrɛmahɔrɔnyalen ye, o tun ye mali in mara san 2012 Awirilikalo la.nka bi ala sɔn na an ka golomasiri tabaw ye wili kajɔ caman kɛ bi mali yɔrɔ bɛɛ lakanan k’a daminɛ san 2012 fanga falen falem cama kɛra fo ka se bi ma general asime goita ka cɛsiri kosɔn mali ka kɛlɛkɛ minɛw cama sɔrɔ general cɛ duuru lakanna minisiri n’o ye sadio camara ye ale taa ni ka sege la mali irisila cɛ a ni jamana wɛrɛw min nu ye mali teri jamanaw ye chini b’a la iran. A na ɲɔgɔnaw