Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Japan

jamana darapo min bɛ japan
**Japan**(Japanese:日本,日本国), walima **Japan Jamana**, ye demokarasi jamana ye min sigilen bɛ Azi kɔrɔnyanfan fɛ. A faaba ye Tokyo ye.

Jamana janya bɛɛ lajɛlen ka ca ni kilomɛtɛrɛ 3500 ye, a fanba ye Japan gunw ye, Kuril gunw, Nansei gunw, Izu gunw ani Ogasawara gunw. A 'fanba bɛ funteni-yɔrɔ la, nka subarctic ani tropical yɔrɔw bɛ worodugu ni gunw na. Dugukolo in falen don jikuruw la, ani kuluw yɔrɔ, tasuma-yɔrɔw ni kuluw sen bɛ o la, o bɛ kɛ jamana dugukolo 75% ɲɔgɔn ye, wa jamanadenw bɛ sɔrɔ kɔgɔjida laminiw na. Japan ye marabolo 47 ye iko marabolow, Japankaw (Yamato, Ryukyu, Ainu, ani dunanw) ani dunanw sigilen bɛ yen, ani Zapɔnkan bɛ fɔ kosɛbɛ.

## Vue d'ensemble

Yamato siya, min fasokan ye Zapɔnkan ye, olu de ye jamanaden fanba ye. Fɛnɲɛnɛmako siratigɛ la, a bɛ Eurasie gun kɔrɔn fɛ ani a bɛ kɛ Pasifiki tasuma-yɔrɔ ye. Komin a ye gun jamana ye wa a ka mara lamininen bɛ ni kɔgɔji ye, dugukolo dancɛw tɛ yen. Japon gunw ye gun 14125 ye, Honshu, Hokkaido, Kyushu, Shikoku ani Okinawa. Waati cogoya bɛ daminɛ subarctic la worodugu fɛ ka taa subtropical la saheli fɛ. A bɛ sigida la min ka teli ka kɛ balawu suguya caman ye, wa dugukolo yɛrɛyɛrɛ hakɛ ni tiɲɛni hakɛ min bɛ sɔrɔ balawu fɛ, o ye diɲɛ kɔnɔkobaw dɔ ye.

## dugukoloko dɔnniya

Japan jamana ja min bɔra sateliti fɛ
Japon gunw ka dugukolo ja karti. Japan in ye gun 6852 ye, 70% ɲɔgɔn ye kuluw ye.
Japan dugukolo cogoya bɛ Labɛn ni San Fransisko hɛrɛ bɛnkan ye min Japan ye min Kɛ Diɲɛ Kɛlɛba Filanan kɔfɛ.

## dɔnko

Japan sigilen bɛ Azi kɔrɔnyanfan fɛ ani a ye laadalafɛn suguya caman ta ka bɔ a kɛrɛfɛ maraw la i n’a fɔ bi Sinuwa ani Kore gun. Faan wɛrɛ fɛ, iko gun jamana min faralen don dugukoloba kan kɔgɔji fɛ, ka fara ‘cidenw ka Tang Sinuwa’ jɔli kan ani ‘Sakoku’, a y’a yɛrɛ ka laadalakow yiriwa. Bi, kunnafoniko ni kumaɲɔgɔnya yiriwali fɛ, Japan bɛ ka nɔ bila ladamu suguya caman na diɲɛ kɔnɔ, wa a bɛ ka a yɛrɛ ka laadalakow fana lase minnu ɲɔgɔn tɛ. Japan pop culture fana ka di jamana kɔkan.

* 「Genji ka maana」 ye gafe ye min sɛbɛnna Heian waati cɛmancɛ la.
* Geisha ye muso ye min bɛ dunanw ɲɛnajɛ ni nisɔndiya dɔ farali ye seliw kan ni dɔn, dɔnkili ani fɔli ye.
* Hinamatsuri ye ko ye min bɛ kɛ ka delili kɛ npogotigininw ka nisɔndiya n’u ka bonya kama Jomi no Sekku waati la.
* Carp streamers ye finiw ye minnu bɛ kɛ ka cɛnin bangeli delili kɛ cɛdenw ka don na. (Sagamihara dugu kɔnɔ)
* Kabuki ye ɲɛnajɛ ni laadala ɲɛnajɛ ye min bangera ka yiriwa Edo waati la.
* Fuji kulu ye Japan kulu ye min janya ye mɛtɛrɛ 3776 ye ani a jatera Japan taamasyɛn ye.（Ja in ye Katsushika Hokusai ka ja ye）
* Kotai Jingu（Ise Jingu - Mie mara laIse Dugu）
* Todaiji AlabatosoRushana Buda Ja（Nara mara laNara dugu）
* Ryokan sɔgɔmada dumuni
* Baarakɛyɔrɔ min bɛ kɛnɛ kan Yufuin Onsen
* Arakurayama Asama Park ani Fuji kuluArakurayama Asama Park ani Fuji kulu
* sushi min bɛ wuli ka wuli

## Sɛbɛn minnu bɛ tali kɛ o la
# Balikukalan

Balikukalan
**Balikukalan**

Sɛtanburukalo tile 8, o ye Balikukalan tɔgɔladon ye diɲɛ kɔnɔ. ɲinɛnta kunkan Mali la, o ye : «Balikukalan san 50 Mali la : Kɛlenw ni laɲiniw.» ɲinɛnta baaraw kurunbo karili bɛna kɛ Yelimani sɛtanburukalo tile 4 san 2010 Kalanko, Balikukalan ni Fasokan Minisiri fɛ, n’o ye Karamɔgɔ Saliku Sanɔgɔ ye.

Nin don in seli kɛli ɲinan an fɛ yan Mali kɔnɔ, o ni an ka yɛrɛmahɔrɔnya tali san biduurunan seli bɛ bɛn. O ye fɛn ye, min b’a jagoya an ma an k’an kɔ filɛ san biduuru tɛmɛnen baarakɛlenw na k’a fɔ ko baara caman kɛra. Nka alisa, baara kɛta tɔ ka ca. An k’an cɛsiri alisa: ka sɛnɛkɛlaw, baganmaralaw, mɔnikɛlaw, bolola baarakɛlaw bɛɛ kalan, u ka se ka nafa sɔrɔ u ka baaraw la.

##