Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ရုဲန်ဖယ် တနတ်

၁၉၀၅ ဗာႏနေင်ႏမာꩻငါ ကအောဝ်ႏလွောန်ဒါႏ ရုဲန်ဖယ်ဖုံႏ
M1903 Springfield ရုဲန်ဖယ်
ရုဲန်ဖယ်နောဝ်ꩻ ထွာနေး တနတ်တစား၊ ပါတွမ်ႏအမွောန်(မန်း: သေနတ်ဒင်) ယင်း ပြောင်ႏထို၊ အွောန်ႏမွောန်နေး ပြေင်ဆငါ ခꩻဗာႏသွူ။
ထူႏစူꩻလွေꩻ တနတ်ပြောင်ႏအိုကို ကပါဒါႏ ပြောင်ႏဗဲန် ပြောင်ႏလေပ်တွော့ꩻ ဟဲ့ꩻအမဉ်ꩻ ရုဲန်ဖယ် (အဉ်းဂလစ်: Rifle)။ ရုဲန်ဖယ်တနတ်ယို မာꩻခါꩻ ခꩻညာꩻလွေꩻစွို့ꩻစွို့ꩻစဲင်းစဲင်းအီထာꩻတာႏ။ ရပ်ကိုနောဝ်ꩻ ရုဲန်ဖယ်ယို ဟဲ့ꩻတနတ်သားတဲ့အောဝ်ႏ၊ တနတ် အမွောန်ကအောဝ်ႏဖုံႏယို ဟဲ့ꩻတငီႏတငါဝင်ꩻ ရုဲန်ဖယ်သားတဲ့အောဝ်ႏသွူ။ ရုဲန်ဖယ် တနတ်ဖုံႏယို မာꩻအီဝင်ꩻ စဲ့ꩻဖဲ့ꩻ၊ လော်ခꩻအီ ထာꩻသားဖဲ့ꩻ၊ အုံလွူꩻအီအာႏရဲင်ꩻ ခꩻတနတ်ဖဲ့ꩻဖုံကို။

## အမာꩻထာꩻမာꩻနယ်ꩻ အထျꩻထျꩻ

ရုဲန်ဖယ်ပြောင်ႏ အကိုဖဲ့ꩻ
အဆူမဉ်ႏတွဲႏဗာႏ တနတ်ရာႏခင်ႏလမ်းဆချာဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ ယမ်ꩻပꩻထွူ တနတ်ရာႏနမ်း တွိုႏလွေꩻ တနတ်ပြောင်ႏအိုကို။ ပြောင်ႏအို အကိုဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ အခြောင်ꩻလေမ်ꩻဖုံႏအောဝ်ႏနောဝ်ꩻမꩻ ယမ်ꩻအာႏ ကထွာႏငါဒါႏ တနတ်ရာႏယို အခြောင်ꩻလေမ်ꩻဖုံႏ ပန်ႏဝေတ်ꩻဆုမ်ႏထွူ ပသာထန်ႏလွေꩻ ကမဲင်ꩻသေꩻခါꩻကို။ တနတ်ရာႏ ကဝေတ်ꩻထန်ႏနေးဒါႏ နုဲင်းယိုစားနောဝ်ꩻ ကောပ် ကဟဲ့ꩻဒါႏ Angular Momentum ရူပဗေဒ နိယာမအွောန်တဲင် အရဲးခါꩻပါ အရျာႏထာꩻ ယွိုးယွထိုꩻ၊ အတွိုႏစဲင်းပါ ကမဉ်ခꩻဒါႏ ထာꩻကို။ စခါနောဝ်ꩻ ယမ်ꩻ ကသော့ꩻတနတ်ရာႏကိုတာႏ သော့ꩻဝင်ꩻ ယမ်ꩻဖွန်ႏဖြီင်း ယင်း ယမ်ꩻကော်ဒုဲက်ဖုံႏ၊ ဆချာယို သော့ꩻခါꩻ ပꩻဖောင်းအာႏ ကသန်ထဲင်းဒါႏ နုဲက်ထရိုသဲးလူးလို့ ဒြတ်ခြွောန်းသွူ။

## ကအောဝ်ႏလွောန်ဗာႏ

ရုဲန်ဖယ် ကအောဝ်ႏလွောန်နောဝ်ꩻ သမဲင်ꩻ အထွာလွောန်ခြောင်ꩻ စဲင်းစဲ့ တအောဝ်ႏကုဲင်တောဝ်းသွူ။ ကွဲးတွော့ꩻ ၁၅ ရျာꩻဗူႏကိုခါ ဥရေားပကို ကအောဝ်ႏပီꩻအာဒါႏ ကဟဲ့ꩻဒါႏ Musket တနတ် ထောင်းသော့ꩻနေးယမ်ꩻ ကိုကထွာဒါႏဒါႏ ထာꩻတယမ်တောဝ်းဖုံႏနောဝ်ꩻ ဝင်ꩻမာꩻဟောဝ် မာꩻယမ်တွော့ꩻ ကဟဲ့ꩻ ရုဲန်ဖယ်လဉ်း (rifling) ထာꩻမာꩻ စီꩻဗဲန်တနတ်ပြောင်ႏအကိုဖဲ့ꩻ ခေတ်ထွိုင်ႏလွောန်အီ။ နပိုလီယံ စဲ့ꩻပွယ်ꩻအောဝ်ႏထွာခါ ဗြိတိဆျ စဲ့ꩻသားဖဲ့ꩻကို အောဝ်ႏထုမ်ႏကြမ်ꩻမာꩻ ရုဲန်ဖယ် ကမဉ်ꩻဒါႏ Baker ထွူတွော့ꩻ ခꩻအီစလွေꩻ သပိန်တွမ်ႏ ပေါ်တူဂဲ စဲ့ꩻပွယ်ꩻဖုံႏရာကို။ ရုဲန်ဖယ်နောဝ်ꩻစားနောဝ်ꩻ ခꩻ အလွေꩻညာꩻထဲင်းက Musket တနတ်ဖုံႏ၊ သမ်းစွို့ꩻထဲင်းပါကတွော့ꩻ အငိုꩻအခန်အောဝ်ႏထဲင်းဝင်ꩻသွူ။

ခေတ်တသာ ရုဲန်ဖယ် လော်ခꩻအီထာꩻသား
ထွိုင်ႏတွိုႏ ၁၉ ရျာꩻဗူႏကို မာꩻအီလွောန်ဝင်ꩻ သုဲန်လဉ်ဒါ ပြောင်ႏအိုတဲင် တနတ်ရာႏယောင်ꩻကယ်ႏ ပြောင်ꩻလုဲင်ႏထိုꩻ။ ၁၉ ရျာꩻဗူႏကအီးလို့ကိုခါ ဇျာမန်လိုꩻခွိုꩻ ထေမာꩻတနတ်သား Paul Mauser ကမာꩻဒါႏ Mauser ရုဲန်ဖယ် ထန်ႏလွောန်စ၊ မာꩻခါꩻ တနတ်ရာႏ ငတ်ꩻဖြုံႏ ကတောမ်ႏဒါႏ တနတ်ရာႏပွီ (မန်း- ကျည်အိမ်၊ ကျည်ကတ်)။ အောဝ်ႏနောဝ်ꩻထွူ ဗြိတိဆျ စဲ့ꩻဖဲ့ꩻကို ထေမာꩻ တနတ်ႏရာႏ အဖြုံႏတဆီ ကတောမ်ႏဒါႏ Lee-Enfield ရုဲန်ဖယ်ဖုံႏရာ။ ၁၉၀၃ ဗာႏနေင်ႏကို အမေꩻရိကန် ကထေမာꩻဒါႏ Springfield ရုဲန်ဖယ်ဖုံႏ အောဝ်ႏလွောန် ပငါပရင်ꩻ။
ပထမ ကမ္ဘာႏစဲ့ꩻပွယ်ꩻယို ထွာ ခုမ်ပီꩻအာ ရုဲန်ဖယ်၊ တနတ်ခꩻတရွꩻဝင်ꩻစား တွမ်ႏယင်း တနတ်တန် အမျောက်ဖုံႏ၊ ကောပ်စူခုမ်နောဝ်ꩻစား ထာꩻမာꩻထွာငါႏတွော့ꩻ ထွာလွောန် စူဖုံ အောဝ်ႏတောဝ်းထွူတောဝ်းသွူ။ ကမော့ꩻဖို ပထမ ကမ္ဘာႏစဲ့ꩻပွယ်ꩻခါနောဝ်ꩻ အဗော့ꩻထဲင်း မီတာ ၃၀၀ မာꩻလကို ကထွာဒါႏ ခꩻဝင်ꩻပွယ်ꩻဖုံႏကို သေလွောန် ခꩻအီခုဲင်ႏတွော့ꩻ နက်မာꩻထဲင်းယင်းဝင်ꩻ ကဖွီထဲင်း၊ ခꩻအီကဒါႏစုမ်ႏထဲင်းဒါႏ ရုဲန်ဖယ်ဖုံႏသွူ။ တယ်ႏဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻပွယ်ꩻမာꩻငါနောဝ်ꩻ ရုဲန်ဖယ်အစွန်ꩻယို တဲးဝါးမွေးတွော့ꩻ ငမ်းဗာႏလွဝင်ꩻဖုံႏ။
# Google

Google LLC| ဂူးဂွေါလိုဂို သုင်ꩻတယ်ႏ ၂၀၁၅ ဗာႏ |
| ဂူးဂွေါ ဌာႏနချုတ်၊ Googleplex |
| အစွိုးအမျိုꩻ | ကုမ္ပဏီႏဖြယ် |
| ထာꩻမာꩻတန် | * အိဉ်တာနဲတ်
* မို့ꩻအေႏ ကွန်ပျူတာ
* ကွန်ပျူတာသော့ဝွဲး
* ကွန်ပျူတာဟတ်ဝွဲး
* ဉာဏ်ႏတုꩻ(AI)
* ကျောႏညာႏ
 |
| ထာꩻမာꩻခင်ႏလမ်း | တကမ္ဘာႏလွုမ်း |
| အရေꩻပါပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏ | * Sundar Pichai (CEO)
* Ruth Porat (CFO)
* Thomas Kurian (CEO of Google Cloud)
 |
| ကထေဒါႏကွန်ႏတခြိုꩻ | * Google Search
* Google Workspace
* အဲန်းဒရွဲ့ဒ် (တပန်ႏအီမိုဗုဲင်းစက်စနိစ်)
* Waze
* Pixel
* Nest
* ဂူးဂွေါကထေဒါႏ တခြိုꩻစာႏရင်ꩻ
 |
| ကုမ္ပဏီႏအထျ့ꩻ | Alphabet Inc. |
| ကုမ္ပဏီႏဖြယ် | * Adscape
* အဲန်းဒရွဲ့ဒ် (တပန်ႏအီမိုဗုဲင်းစက်စနိစ်)
* DeepMind
* Endoxon
* FeedBurner
* Fitbit
* ImageAmerica
* Kaltix
* Nest Labs
* ယူကျု့
* ZipDash
* X Development
 |
| **အာႏကွိုꩻ** |

**ဂူးဂွေါ** ဟဲ့ꩻ **ဂူဂွေါ LLC** (အိန်းကလေတ်: Google) **ဂူဂဲလ်** ယို ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်းကို အခေႏခံႏကအဝ်ႏဒါႏ ခမ်းစွုမ်ႏစီꩻပွာꩻရေꩻထာꩻမာꩻတန် တောမ်ႏ အနယ်ꩻပညာႏ ကုမ္ပဏီႏ ဒျာႏတဲင် အဝ်ႏအွဉ်ႏရေꩻခွုမ်မာꩻလွေꩻ လဲင်းလောင်းကျောႏညာႏ၊ ထိုမ်ႏထွားဝဲက် စက်စနိစ် အနယ်ꩻပညာႏ၊ မို့ꩻအေႏ ကွန်ပျူတာ၊ ကွန်ပျူတာသော့ဝွဲး၊ ကွင်တမ်ကွန်ပျူတာ(Quantum computing)၊ E-commerce(လဲင်းလောင်း ဖြေꩻစာကူꩻကားထာꩻ]]၊ Consumer electronics(ကဖြေꩻကသုင်ꩻဒါႏ တခြိုꩻအစွိုးစွိုး လဲင်းလောင်းသားဖုံႏ) တောမ်ႏ ဉာဏ်ႏလဲဉ်(AI) ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ဂူးဂွေါယို ခံႏဗာႏဝင်ꩻဒေါ့ꩻအွဉ်ႏထွော့လွေꩻ "ကမ္ဘာႏလောင်း စွန်ꩻအာႏအအဝ်ႏသွတ်ꩻ ကုမ္ပဏီႏ" အနေႏ နဝ်ꩻသွူ။ မဉ်ႏဒေါ့ꩻဗာႏလဲ့ ကုမ္ပဏီႏယိုတဗာႏ အဝ်ႏပါသော့ꩻ ကမ္ဘာႏလောင်းကို အတန်သွတ်ꩻ ကုမ္ပဏီႏဖုံႏအကိုသွူ။ တယ်ႏထောင်ႏစလွေꩻ ကူးကောကုမ္ပဏီႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ (၁၉၉၈/၂၀၁၇) ဗာႏသွူ။

ကူကယ်ႏကူမ္ပဏီႏယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်းကိုသားပဲင်ႏဆဲင်ႏ ကူမ္ပဏီႏတဗာႏသွူ၊ အဓိကထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အနယ်ꩻပညာႏဖဲ့ꩻဆဲင်းရာꩻ တွမ်ႏ ညဏ်ႏထီတု လိတ်ကျော်ငြာႏ ဖြေꩻစာကူꩻကားအီꩻ ကွန်ႏဖုံႏသွူ။

## အာႏကွိုꩻ
# နံပျာႏ

**နံပျာႏ** (naan) ယို ထွာ ထာꩻအမ်ႏပျာႏတဝှိုန်ꩻ မာꩻတုမ်ႏဗှူကလာꩻ၊ မော့ꩻအာ အေးဆျားအခေါဝ်ထဝ၊ အခေါဝ်နောဝ်၊ အခေါဝ်ကှောန်ႏနောဝ် ( မန်း - အာရှတိုက်) ကိုဖုံႏသှူ။ တကြွီႏ နျꩻပျာႏပဲင် ဗှူကလာꩻတခိုး ( အဉ်းကလေတ်ဆျ်- Dough)ထှူ မဉ်ႏအှောင်ႏတျမေႏနောဝ်ꩻ လꩻ နံပျာႏ။

 နံပျာႏယို အမ်ႏလွဝင်ꩻ တုမ်ႏနေင်းထီနှိုး
### ကပါဒါႏထာꩻခြိုꩻ

တခိုး (၁၀) ဗီႏတာႏ ကပါဒါႏ ထာꩻခြိုꩻအမ်ႏဖုံႏနောဝ်ꩻ-

* ဗှူကလာꩻ ၅၀၀ ကရမ်
* တမီႏမာꩻအီတခိုး (yeast) ၁ ကရမ်
* သကျာꩻ ၂ စေား (စေားအမ်ႏအီဒဲန်)
* နမ့်မန်ꩻ ၁ စေား (စေားအမ်ႏအီဒဲန်)
* တသာႏ ၁ စေား (စေားအမ်ႏနေင်း)
* ထီ

### ကအီးမာꩻ နံပျာႏ နောဝ်ꩻ

ထောက်ꩻသော့ꩻထီလုမ်ꩻ ဒဲန်ဝန်ႏတုင်ႏကို (၁) ဝန်ႏနေင်း ထှူ သော့ꩻ တမီႏမာꩻတခိုး၊ ကြဲ့ꩻခွဲးဖေႏဗာႏ။ နောဝ်ꩻထှူ သော့ꩻ သကျာꩻ ၂ စေား၊ တသာႏ ၁ စေားပေႏတှော့ꩻ ကြဲ့ꩻခွဲးထဲင်းဖေႏ။ မဉ်ႏခွဲးနောဝ်ꩻ သော့ꩻနမ့်မန်ꩻ ကြဲ့ꩻခွဲးခြာယင်း။
အောဝ်ႏနောဝ်ꩻလဲင်ႏ ထောက်ꩻသော့ꩻ ဗှူကလာꩻဖွန်ႏ၊ နွတ်ခွဲးခွဲးဖေႏ ညဆွာꩻ မိနစ် ၃၀ ကိုရပ်။ မဉ်ႏခွဲးထှူခါ အှောန်ႏဒှို့ꩻဖေႏတုမ်ႏ ခုမ်လာꩻ/ပိတ်ခေါဝ်ထီစောဝ်ႏ၊ အှောန်ႏအှို့ꩻဖေႏ ၂ နာႏရီႏရပ်။
မဉ်ႏလꩻ တခိုးဗုမ်းနောဝ်ꩻ မာꩻခေါဝ် အခေါဝ် ၁၀ ၊ ဒွီႏဖေႏထှူ မာꩻတပြာႏတဝှိုန်ꩻဗှိုဗှိုဖေႏဗာႏသှူ။ ကဉ်းအာအာနောဝ်ꩻ တကြွီႏတုမ်ႏ သေင်ႏလှိုမ်းတဒူ။ ထာꩻခိုးဝှိုန်ꩻယို မဉ်ႏအှောန်ႏပေင်းနေးမေႏ၊ မဉ်ႏဖို့ꩻ လုံးတဒွီႏပေႏလျားလျားဖုံႏလောင်းနောဝ်ꩻ ထွာ **နံပျာႏ**သှူ။ သူစောဝ်ႏ နမ့်မန်ꩻဆေ့ꩻဆေ့ꩻ မဉ်ႏငိုး ဗှိုင်းပျာႏလောင်းနောဝ်ꩻ ထွာ **ချာပါတီ**သှူ။
# အိုက်ဖ်-၃၅ လိုက်တနင်း ၂

| F-35 Lightning II |
| --- |
|  |
| အချက်အလျက်အစွိုးအဒဝ်ႏ |
| အစွိုးအမျိုꩻ | အဖဲ့ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏသွုံႏ ရေဒါထာꩻထီႏကွင်ꩻပွုံႏယောင်ꩻဟေ့ꩻ တွိုက်ꩻတလီꩻကွင်ႏ |
| ထေမာꩻသား | လော့ခ်ဟိမာတင် အေရိုနော့တစ် |

**လော့ခ်ဟိမာတင် အက်ဖ်-၃၅ လိုက်တနင်း ၂** နဝ်ꩻတဖြာꩻစီႏထွာဒျာႏအဖဲ့ꩻစွုမ်ႏဒပ်အင်ဂျင်တဖြုံႏတွိုက်ꩻတလီꩻကွင်ႏထွူတဲင် နုဲင်းယိုခါတွင်ꩻတဲ့ အဝ်ႏမာꩻစမ်ꩻကနဝ်ꩻသွူ။တွိုက်ꩻခဟံႏတလင်ꩻလောင်း ၊ထောင်ထွားရေꩻတွမ်ႏတလီꩻခြောင်ꩻလိုမ်းဗိဥ်ႏရေꩻအတာႏ တယ်ႏဆို့ꩻရေႏရွယ်ႏနဝ်ꩻစားတဲင် ရေဒါထာꩻထီႏကွင်ႏကဆွမ်ꩻလꩻဒါႏပွုံႏယောင်ꩻဟေ့ꩻယို အသွုံꩻတွမ်ႏအနယ်ꩻပညာႏဖုံႏသွူ။ အက်ဖ် ၃၅ ယိုထွာ မော်ဒယ်လ်အဝ်ႏ ၃ မျိုꩻတဲင် ပထမတစွိုးနဝ်ꩻ အထင်ႏအလင်ꩻဖေႏကတွောင်းငီႏလို့ဝင်ꩻ၊ဒုတိယတစွိုးနဝ်ꩻ ကလွေꩻတဖူꩻအဒွေါင်ႏယို ထင်ႏထိုနွောင်ꩻကီတဲင် အနားအဆွာꩻထင်ႏလင်ꩻနွောင်ꩻဒါႏအစွိုးအမျိုꩻတွမ်ႏ တတိယတစွိုးနဝ်ꩻ သင်္ဘောꩻလောင်းဒင်ႏနွောင်ꩻအီတလီꩻကွင်ႏအစွိုးအမျိုꩻကမာꩻခါꩻဒါႏ အထင်ႏအလင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ