Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ဝီခီရွီးခိုႏ

ဝီခီရွီးခိုႏ
Wikisource|  |
| Screenshot
Detail of the Wikisource multilingual portal main page. |
| ဝဲက်သုဲက်အစွိုးအမျိုꩻ | လဲင်းလောင်း ဒီဂျစ်တယ်လိတ်ထွားတွိုက် |
| ဟော်ꩻထွားလꩻနွောင်ꩻမုꩻ | Multilingual |
| ပဲင်ႏဆဲင်ႏသား | ဝီခီမီဒီယာဖောင်ဒေးသိဉ်း |
| ဖန်ဆင်ꩻသား | User-generated |
| ဝဲက်သုဲက် | wikisource.org |
| စီꩻပွာꩻရေꩻ | မွေးတဝ်း |
| ဒင်ႏမတ်ပိုင်တိဉ် | Optional |
| ဒင်ႏထင်ႏ | နိုဝဲင်ဗာ ၂၄၊ ၂၀၀၃ (၂၀၀၃-၁၁-24) |
| အခေႏနေႏ ယိုခါ | လဲင်းလောင်း(Online) |

**ဝီခီရွီးခိုႏ** (အဲင်းကလေတ်: Wikisource) ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ လိတ်လုဲင်ꩻအရွီးခိုႏဖုံႏတာႏ လို့တဝ်းအငိုꩻ လဲင်းလောင်းဒီဂျစ်တယ်လိတ်ထွားတွိုက်ဒျာႏတဲင် ဝီခီမီဒီယာ ဖောင်ဒေးသိဉ်း အဝ်ႏခွုမ်မာꩻတပန်ႏ ထူႏတာႏဝွန်ႏခါꩻဒျာႏသွူ။ ဝီခီရွီးခိုႏကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဟဲ့ꩻဖန်ဖေႏ စီႏမံႏကိန်ꩻတဖြုံႏလွုမ်းတာႏ နမ်းခြောင်ꩻဝေါဟာရအမိဉ်ꩻဒျာႏသွူ။ နဝ်ꩻဆꩻလ့နဝ်ꩻ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါအလွောက်ꩻ ဝီခီရွီးခိုႏဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ စီႏမံႏကိန်ꩻယို အင်းရေႏချက်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ရောမ်ထူႏဗူႏဖေႏ လို့တဝ်းအငိုꩻ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါအစွိုးစွိုး လိတ်လုဲင်ꩻကားကအဝ်ႏ၊ ဘာႏသာႏပြန်ႏကားကအဝ်ႏ လို့လို့ဖုံႏတာႏဒျာႏသွူ။ အစနဝ်ꩻ ထူႏသုင်ꩻအီဒျာႏ သမဲင်ႏဝင်ႏလိတ်လုဲင်ꩻဖုံႏတာႏ မော်ကွန်းတွိုက်အနေႏလွုမ်ꩻလဲ့ ယိုခါနဝ်ꩻ တလဲင်ႏတစိꩻ အဝ်ႏထွာလွဉ်လဲဉ်း အမျိုꩻစွုမ်ႏလိတ်ထွားတွိုက် အနေႏနဝ်ꩻသွူ။ တရာꩻဝင်ႏစီႏမံႏကိန်ꩻအနေႏ ဒင်ႏထင်ႏစလွေꩻဒျာႏ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၀၃ ဗာႏ၊ နိုဝဲင်ဗာလာ ၂၄ နီꩻကို တောမ်ႏပရောစဲစ် ဂူတဉ်ဗတ်(Project Gutenberg)တဲင် ခြိꩻတဲက်ထူႏယင်းကာရန်တွော့ꩻ ထူႏလွေꩻယင်း ပရောစဲစ် သိုသဗတ်(Project Sourceberg) ကဟဲ့ꩻဒါႏ အမိဉ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ အနေင်ႏနဝ်ꩻအကို ထူႏသုင်ꩻပြောင်ꩻလွေꩻယင်း "ဝီခီရွီးခိုႏ" ဒိုမေင်းအမိဉ်ꩻခေါ်နဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ
# ဝီခီပီးဒီးယား

**ဝီခီပီးဒီးယား**|  ဝီခီပီးဒီးယား လိုဂို |
| အိင်းကလေတ်ဘာႏသာႏ ဝီခီပီးဒီးယား ဗဟိုႏလိတ်မဲ့ငါ |
| ဝဲက်သုဲက်အစွိုးအမျိုꩻ | အိဉ်တာနဲက် ကျမ်ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏ |
| ဟော်ꩻထွားလꩻနွောင်ꩻမုꩻ | ဘာႏသာႏငဝ်းငွါ 363 မျိုꩻ |
| ခမ်းထီအလီꩻအထျꩻ | အမေႏရိကန်ႏခမ်းခြွဉ်းဗူႏ |
| ပဲင်ႏဆဲင်ႏသား | ဝီခီမီဒီယာ ဖောင်ဒေးသိဉ်း |
| ဖန်ဆင်ꩻသား | စဉ်မီဝေး၊ လာရီသန်ဂါ |
| ဝဲက်သုဲက် | wikipedia.org |
| Alexa အရန်း | ၆(ဧပြီ ၂၀၁၅) |
| စီꩻပွာꩻရေꩻ | မွေးတဝ်း |
| ဒင်ႏမတ်ပိုင်တိဉ် | အဝ်ႏလိုႏ |
| ကေားသုင်ꩻသား | >၅၈၇၇၂၂ active editors >၁၃၂၁၂၇၁၄၉ registered users |
| ထူႏသုင်ꩻခါꩻဒါႏ ပရိုဂရမ် | en:PHP |

**ဝီခီပီးဒီးယား** (အိင်းကလေတ်: Wikipedia) ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်းခြွဉ်းဗူႏကို အခေႏခံႏဒါႏ ပရဟိတအစွိုꩻအဗူႏကထွာဒါႏ ဝီခီမီဒီယာ ဖောင်ဒေးသိဉ်း အွဉ်ငါကခွုမ်မာꩻ ရုဲင်ꩻတသွိုးဖေႏဒါႏ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါစွုမ်ႏတောမ်ႏ အကျောင်ꩻခရာႏမျိုꩻစွုမ်ႏ ကပါဒါႏ အငိုꩻလို့တဝ်း(အခမဲ့) လွစ်တခြင် အဉ်တာနဲတ်လဲင်းလောင်း ကျမ်ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏ ပရောစဲစ်လိတ်မဲ့ငါ ထာꩻမာꩻတဗာႏဒျာႏသွူ။ ဝီခီပီးဒီးယား ကရိုꩻဒါႏ အမဉ်ꩻနဝ်ꩻ လိုꩻအာကနွို့ညီꩻ တဲမ်းသော့ꩻနွောင်ꩻ ဝဲက်သုဲက်အနယ်ꩻပညာႏကထွာဒါႏ ဝီခီ (ဝီခီ-wiki နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ"ဟာဝေယံ"ငဝ်းငွါ အဓိပ္ပာယ်ႏလꩻ "မွိုင်မွိုင်" နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ) တောမ်ႏ ကျမ်ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏ အဓိပ္ပာယ်ႏကလꩻဒါႏ "အဲဉ်သုဲင်ကလိုပိဒိယ-Encyclopedia" ကရိုꩻဒါႏ "အဲင်းကလေတ်"ငဝ်းငွါဖုံႏယို ပေါင်ꩻစပ်ခါꩻဒျာႏဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ စဉ်မီဝေး တောမ်ႏ လာရီသန်ဂါသီး တယ်ႏထောင်ႏစခါꩻဖေႏဒျာႏ ခရစ်နေင်ႏ ၂၀၀၁ ဗာႏ လာဇန်ႏနဝါႏရီႏ ၁၅ နီꩻကိုသွူ။ အင်းရေႏခါꩻဖေႏဒျာႏ ရောမ်ထူႏသိမ်ꩻဟဝ်ခါꩻ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါစွုမ်ႏ လိုꩻသီးဖုံႏ တကမ္ဘာႏလွုမ်း ထာꩻသေဗဟုသုတတောမ်ႏ ဖန်းဖြယ်ဖေႏ ခမ်းသားထာꩻသေဗဟုသုတတာႏ ခင်ႏလမ်းတဗာႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။

ဝီခီပီးဒီးယားကိုနဝ်ꩻ ၂၀၂၀ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ တောမ်ႏဘာႏသာႏငဝ်းငွါ (၃၂၅)မျိုꩻတဲင် တဲမ်းခါꩻဒါႏ ရွမ်ဖြုဲင်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏလဲဉ်း အပုဒ် (၅၈)သန်းလွိုနဝ်ꩻသွူ။ ဗꩻတွိုႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ လာဖေဖော်ဝါႏရီႏကိုနဝ်ꩻ နွို့ဟော်ꩻထွားသား အဝ်ႏစွဉ်ႏအလဲင်ႏပေါင်ꩻ (၁၈)ဗီလီယံရပ်၊ လာတွိုင်ꩻ နွို့ထွားဟော်ꩻသား အဝ်ႏစွဉ်ႏ သန်း(၅၀၀)ရပ်နဝ်ꩻသွူ။ တကမ္ဘာႏလွုမ်းအနေႏနဝ်ꩻ လိုꩻသုင်ꩻဝီခီပီးဒီးယား အကောက်သား အဝ်ႏ (၁၉)သန်းရပ်တဲင် ၂၀၁၄ ဗာႏ လာနိုဝဲင်ဗာကို စာႏရင်ꩻအလꩻ ရုဲင်ꩻတသွိုးသန် သောင်ႏသာဒါႏ မွဉ်းဖျင်သားနဝ်ꩻ အဝ်ႏစွဉ်ႏ အဖြာꩻ(၆၉,၀၀၀)ရပ်နဝ်ꩻသွူ။ ဝီခီပီးဒီးယား(ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏ) လိတ်မဲ့ငါနဝ်ꩻ တယ်ႏထောင်ႏဗွောင်လွေꩻဒျာႏအစမ်ꩻ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၂၁ ဗာႏ လာသဲက်တဉ်ဗာ ၁၇ နီꩻကိုတဲင် တွိုႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ လာဇွန်လုဲင် ၁၉ နီꩻနဝ်ꩻ အောင်ႏလꩻထွာလွေꩻအတီႏ နဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

## လိဉ့်အထန်ႏဖုံႏ

* တရာꩻဝင်ႏ ဝဲက်သုဲက် (မိုဗုဲင်းဖိုန်း)[[ကဏ္ဍ:ဝီခီဒေတာတောမ်ႏ ဝီခီပီးဒီးယားကို ဗိုန်ပီတဝ်းတရာꩻဝင်ႏဝဲက်သုဲက်ဖိုင်ႏ ကအဝ်ႏဒါႏ လိတ်မဲ့ငါဖိုင်ႏ]] – multilingual portal (ဘာႏသာႏငဝ်းငွါသုဲက်အလင်ထျꩻ လိဉ့်ဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏပါနေနေသွူ)
	+ တွစ်တာကိုကအဝ်ႏဒါႏ ဝီခီပီးဒီးယား
	+ ဖေ့ဗိုတ်လောင်းကအဝ်ႏဒါႏ ဝီခီပီးဒီးယား

အာႏကွိုꩻချက်အမာႏ: `<ref>` tags exist for a group named "note", but no corresponding `<references group="note"/>` tag was found.
# မျန်မာခမ်းထီ ပညာႏရေꩻ

မျန်မာခမ်းထီ ပညာႏရေꩻ| ပညာႏရေꩻဝွန်ႏတန်ဌာႏန |
| --- |
| ခမ်းခြွဉ်းဗူႏဝွန်ႏတန် | ဒေါက်တာ မျိုးသိန်းကြီး |
| စွိုးခွိုꩻပညာႏရေꩻရွဉ်တောင်ႏတာႏ (၂၀၁၄–၁၅) |
| ရွဉ်တောင်ႏတာႏ | ~အမေႏရိကန်ႏဒေါ်လာ ၁၁၅၂ မီလီယံ |
| အခရာႏအစွိုးစွိုးအစဲင်း |
| မူလရန်းဘာႏသာႏငဝ်းငွါဖုံႏ | မန်း၊ အိန်းကလေတ် |
| စနိစ်အစွိုးအမျိုꩻ | စွိုးခွိုꩻပညာႏရေꩻ |
| တယ်ႏထောင်ႏ | ၁၉၁၀ |
| **ဒါႏလိတ်သား** (၂၉၁၄) |
| ခြွောန်း | ၈၉.၅% |
| အခို | ၉၂.၆% |
| အမူႏ | ၈၆.၉% |
| **အပ်ကျောင်ꩻ** |
| ခြွောန်း | ၁၇,၆၀၆,၂၂၃ |
| မူလရန်း | ၄,၇၆၆,၈၀၆ |
| အရန်းထာႏဝ | ၆,၁၉၄,၈၅၁ |
| လွိုအရန်းထာႏဝ | ၄,၈၃၁,၆၂၄ |

**မျန်မာခမ်းထီ ပညာႏရေꩻ** (အိန်းကလေတ်: Education of Myanmar) (မန်း: မြန်မာနိုင်ငံ ပညာရေး) ကရိုꩻနဝ်ꩻ မျန်မာခမ်းထီကို ကအဝ်ႏဗွောင်သွဉ်လွေꩻဒါႏ "ပညာႏရေꩻစနိစ်"ဒျာႏသွူ။ မျန်မာခမ်းထီ ပညာႏရေꩻနဝ်ꩻ ကဲဉ်းအာ ခမ်းထီတန်အစိုႏရအစွိုꩻအကို ကအဝ်ႏဒါႏ ပညာႏရေꩻဝွန်ႏတန်ဌာႏန အဝ်ႏထိန်ꩻချုတ်ခွုမ်လွေꩻနဝ်ꩻသွူ။ မျန်မာခမ်းထီ ပညာႏရေꩻကိုနဝ်ꩻ အဓိကအနေႏ အခေႏခံႏပညာႏတောမ်ႏ အရန်းထိုပညာႏ ကရိုꩻဒါႏ ဌာႏနတန် အဝ်ႏ(၂)ဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ မျန်မာခမ်းထီ ပညာႏရေꩻစနိစ်နဝ်ꩻ ထွာတယ်ႏဒျာႏ စိုးကရီးခါ မျန်မာယိုꩻယာႏ ပညာႏရေꩻစနိစ် ဗꩻတွိုႏလွေꩻ မျန်မာသိုသယ်လစ်တဖူꩻရဲဉ်ႏ ပညာႏရေꩻစနိစ်ကို တောမ်ႏအပြောင်ꩻလုဲင်ႏ အစွိုးစွိုး အဝ်ႏမွဉ်းဖျင်ခွုမ်မာꩻလွေꩻ ဗႏတွိုႏလွဉ်ယိုခါဖုံႏဒျာႏသွူ။

**အွဉ်ႏထွော့ခါꩻဒါႏ အရန်းတောမ်ႏသက်ဖုံႏ**

| အရန်း/အတန်ꩻ | သက် |
| --- | --- |
| မူကြိုကျောင်ꩻ |
| မူကြို(ကျောင်ꩻပျောႏ) | 4–5 |
| မူလရန်းကျောင်ꩻ |
| လိုꩻပေႏ(သူငယ်တန်ꩻ)အရန်း | 5–6 |
| ပထမရန်း 1 | 6–7 |
| ဒုတိယရန်း 2 | 7–8 |
| တတိယရန်း 3 | 8–9 |
| လစ်ꩻရန်း 4 | 9–10 |
| အရန်းထာႏဝကျောင်ꩻ |
| ငတ်ꩻရန်း 5 | 10–11 |
| သူရန်း 6 | 11–12 |
| နွုတ်ꩻရန်း 7 | 12–13 |
| သွစ်ꩻရန်း 8 | 13–14 |
| အရန်းထိုကျောင်ꩻ |
| ကွတ်ꩻရန်း 9 | 14–15 |
| ရန်းတဆီ 10 | 15–16 |
| အရန်းထိုပညာႏရေꩻ |
| တက္ကသိုလ်ႏ
B.Sc./B.A.
M.B.B.S.
Master's
Ph.D. | သက်ကွာႏဒါႏဝင်ꩻ
16-20
16-24
20-22
22+ |
| လွူးနမ်းလွူးသက်ပညာႏရေꩻ | သက်ဗွိုန်ပီတဝ်းဝင်ꩻ |
| လိုꩻသက်တန်တာႏပညာႏရေꩻ |

## အခေႏခံႏပညာႏ အွဉ်ငါဌာႏန

အခေႏခံႏပညာႏနဝ်ꩻ အွဉ်ငါဌာႏန အဝ်ႏ(၃)ဗာႏသွူ။ နဝ်ꩻသိုမ်ဗာႏနဝ်ꩻ-

* မျန်မာခမ်း အခဝ်လ့ ကျောင်ꩻဖုံႏတာႏ အမုဲင်(၁)အခေႏခံႏပညာႏ အွဉ်ငါဌာႏန၊
* မျန်မာခမ်း အခဝ်ကီ ကျောင်ꩻဖုံႏတာႏ အမုဲင်(၂)အခေႏခံႏပညာႏ အွဉ်ငါဌာႏန၊
* ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻကို ကျောင်ꩻဖုံႏတာႏ အမုဲင်(၃)အခေႏခံႏပညာႏ အွဉ်ငါဌာႏန ဖုံႏဒျာႏသွူ။

အခေႏခံႏပညာႏ အွဉ်ငါဌာႏန ဆꩻလ့နဝ်ꩻ အခေႏခံႏပညာႏတာႏ အေင်ကျောင်းဖုံႏကထွာဒါႏ တယ်ႏမူလ ဗꩻတွိုႏတန်ꩻတဆီ ကထွာဒါႏ မူကြို၊ မူလ၊ ထာႏဝ၊ အရန်းထို ကျောင်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏပါသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။

## အရန်းထိုပညာႏ အွဉ်ငါဌာႏန

အရန်းထိုပညာႏ အွဉ်ငါဌာႏနနဝ်ꩻ ဌာႏနအဝ်ႏ(၂)ဗာႏသွူ။

* အရန်းထိုပညာႏ အွဉ်ငါဌာႏန (မျန်မာခမ်း အခဝ်ကီ) တောမ်ႏ
* အရန်းထိုပညာႏ အွဉ်ငါဌာႏန (မျန်မာခမ်း အခဝ်လ့) ဖုံႏဒျာႏသွူ။

အရန်းထိုပညာႏ အွဉ်ငါဌာႏန ဆꩻလ့နဝ်ꩻ ကေားလေက်ကျောင်ꩻ၊ ဒီဂရီကေားလေက်ကျောင်ꩻ၊ တက္ကသိုလ်ႏဖုံႏ ကစဒါႏ အရန်းထိုကျောင်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ
# ကိုဗစ် ၁၉

| ကိုရိုနာသေ့ꩻရောႏဂါႏ ၂၀၁၉ Coronavirus disease 2019 (COVID-19) |
| --- |
| Synonyms | * 2019-nCoV လတ်တလော အသက်ရှုလမ်းကြောင်းရောဂါ
* Novel coronavirus pneumonia
* ဝူဟန် အဆုတ်ရောင်ရောဂါ
 |
|  |
| ရောႏဂါႏလက္ခဏာႏဖိုင်ႏ |
| အငဝ်းထန်ႏ | * /kəˈroʊnəvaɪrəs dɪziːz/
 |
| Specialty | လတ်တလော အသက်ရှုလမ်းကြောင်း ကူးစက်ရောဂါ  |
| လက္ခဏာႏဖိုင်ႏ | တဟွိုဗာႏ၊ တဟေထာꩻ၊ သာတလီꩻယပ်ꩻ၊ အလွီးကုဲင် အလွီးအာႏရုင်ႏလꩻတဝ်း၊ ခံႏစာꩻအရသာႏလꩻတဝ်းဖိုင်ႏ၊  |
| သျုက်တရေင်မုꩻဖိုင်ႏ | သွုန်ႏသိုႏ(အဆုတ်)ယော့ꩻ en:ARDS၊ ကျောက်ကပ်ကုဲင် |
| ပွိုးအကျောင်ꩻခရာႏ | SARS-CoV-2 |
| စဲစ်ထွားနယ်ꩻ | PCR testing, medical imaging |
| လိုမ်ꩻလာꩻ | ထွားထာꩻဆာရောႏဂါႏလက္ခဏာႏအလောင်းတဲင် လိုမ်ꩻလာꩻ |

**ကိုရိုနာဗုဲင်းရတ်သ်** ၂၀၁၉ ('*COVID-19*") ယိုနောဝ်ꩻ ထွာ ရေားဂါႏရဒါႏဝင်ꩻ၊ ကောပ် ထာꩻသာတဖူꩻ ရေားဂါႏသန် ကိုရိုနာဗုဲင်းရတ်သ် ၂ တဲင် ရေားဂါႏထွာလွောန်ဗာႏ၊ ဗော့ꩻတုမ်ႏ SARS ဗုဲင်းရတ်သ်။ ထာꩻယိုနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏ တဟေထာꩻ တောဝ်းလဲ့ တစျထာꩻတွင်ꩻ ကထန်ႏဒါႏ ဖြောင်းတလီꩻကို ကပါလွေꩻဒါႏ ထာꩻသားစျꩻ လီညာꩻတဲင် တဖြာꩻတုမ်ႏတဖြာꩻ ရအီဒါႏဝင်ꩻ။ တယ်ႏကခွေါင်းဗာႏစဝင်ꩻ ဗꩻလွေꩻ ရေားဂါႏလောင်းလွိုးအောဝ်ႏလွောန်ခိန်ႏကို ညဒါႏ ၂ နီꩻ ဗꩻလွေꩻ ၁၄ နီꩻအခါႏရပ်။ ယမ်ရဲးကမ်းလꩻ ရေားဂါႏတဲင် ဝင်ꩻအောဝ်ႏဒေါ့ꩻခါꩻဖေႏ ဟွာႏဝင်ꩻစူဖုံႏ၊ အုံညာꩻညာꩻသွော့ လိုꩻအောဝ်ႏတဟေထာꩻ တဟွိုဗာႏသား၊ အုံဗော့ꩻတောဝ်းဝင်ꩻ နုဲင်းနောဝ်ꩻ။ အောဝ်ႏဒေါ့ꩻခါꩻဖေႏ နမ်းဒျာႏမဉ်ႏတဟေထာꩻနောဝ်ꩻ အွောန်ႏပေ့ꩻနေးတွမ်ႏ စူနဲင်ႏ တဟေနောဝ်သွူ။

ရောဂါကူးစက်မှုကို အချိန်အတော်ကြာ ထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်း၏အကျိုးသက်ရောက်မှုကို ပြသော ဂရပ်ပုံ။ (မျဉ်းကွေးကို ပြားစေခြင်းဟုလည်း ခေါ်သည်)မျဉ်းကွေး၏ ထိပ်ဆုံးမှတ် နိမ့်လေလေ၊ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပို၍ ပေးနိုင်လေလေဖြစ်သည်။
လိုꩻသီးဖုံႏယို ကုဲင်းထွာလွောန်ဒါႏ ရေားဂါႏလွိုးအောဝ်ႏ တစူးတစိꩻ တောဝ်းလဲ့ ထာꩻဆာအောဝ်ႏ၊ တဟွိုဗာႏ၊ ယင်း သာထာꩻတကျ သာထာꩻခုဲင်ႏ။ ကထွာလွေꩻ ရေားဂါႏဖုံႏနောဝ်ꩻ နျူမိုးနီးယား ထာꩻသာဖုံးယော့ꩻရေားဂါႏ၊ ယင်း နမ်းကို ဆာႏဖုံး ဖြေ့ကုဲင်ထိုꩻစားဖုံႏ ထွာဒါႏ။ ဗုဲင်းရတ်သ် နောဝ်ꩻစားနောဝ်ꩻ အီးလုမ်ꩻလာꩻ ဗုဲင်းရတ်သ်ဗှို့ꩻသား၊ အီးလုမ်ꩻလာꩻ ရေားဂါႏလောင်းလှိုး အခြပ်အရဲန်ႏ၊ အှောန်ႏဟှော့ꩻ အှောန်ႏကမ်း အုံပှိုးလိုꩻဆာတာႏ၊ ယင်း ထာꩻပှိုင်သေꩻခါꩻ လုမ်ꩻလာꩻလောသေꩻထာꩻ အောဝ်ႏတောဝ်းဒွှန်းသှူ။ ၂၀၂၁ ဗာႏနေင်ႏကို အောဝ်ႏဆဲ့ꩻဖေႏလဲန်း တသီႏရဲးရိုꩻကီလဲ့ အီးရဲးနှောင်တွာမုဲင်ꩻ ခလုဲင်ႏသေတောဝ်း။ ကောပ်ထွာရေားဂါႏတဲင် ၁၀၀ ကို ၁ ဖြာꩻနဲ့ ၃ ဖြာꩻနဲ့ အောဝ်ႏ ၁% တှိုႏ ၃% ခါႏကို သီကုဲင်ထိုꩻဗာႏသှူ။

ကမ္ဘာႏခြှိုင်ႏသန်ꩻတာႏအစှိုꩻ (WHO) တုမ်ႏယင်း အမရိကန်ခမ်း ထွားစှိုင်ရေားဂါႏတာႏ ယင်း ရဲးကမ်းတာႏ ဌာႏနတန် (CDC) သီးရိုꩻဖေႏ ဝင်ꩻကယူႏခါꩻ ရေားဂါႏအောဝ်ႏဗှို့ꩻသားယို ယမ်ပေ့ꩻခါꩻဝင်ꩻ မဲ့ꩻငါ တုမ်ႏမဲ့ငါဒို့ꩻ (mask)၊ ခါးလားလွေꩻလုမ်ꩻလာꩻ တသီႏဌာႏနကို ဟဲ့ꩻလှောန်ဗော့ꩻ တသီႏဆရာႏ လမ်းကို လုမ်ꩻလာꩻနေးဗော့ꩻ နုဲင်းနောဝ်ꩻ။ ဝင်ꩻအောဝ်ႏဒေါ့ꩻခါꩻဖေႏ မဉ်ႏလုမ်ꩻလာꩻလိုꩻဆာ ဝင်ꩻကယူႏခါꩻ ရေားဂါႏအောဝ်ႏဗှို့ꩻနောဝ်ꩻ လုမ်ꩻလာꩻဖေႏသားယို အှောန်ႏရဲးခါꩻဗဲင်းဝင်ꩻ မဲ့ငါ တုမ်ႏမဲ့ငါဒို့ꩻတဲ့။ ၂၀၁၉-၂၀ ကိုရိုနာဗုဲင်းရတ်သ်ထွာတဲင် ကမ္ဘာႏခြှိုင်ႏသန်ꩻတာႏအစှိုꩻ WHO ဆောႏတမာႏခါꩻနေး ကပ်တန်ဖျောတာႏအခိန်ႏ (PHEIC) (မန်း : အရေးပေါ်အခြေအနေ)။

## အာႏကွိုꩻ