Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ဝေင်ꩻဗန်ကောက်

| ဝေင်ꩻဗန်ကောက် กรุงเทพมหานคร (ကရုင်ဒေဝမဟာနဂိုရ်) Krung Thep Maha Nakhon |
| --- |
| အထူꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻ ဧရိယာႏ |
|  |
| ဝေင်ꩻဗန်ကောက်ပုင်ႏ |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  **အလံႏတောႏ** |  **မိတ်အမုဲင်** |

 |
|  ထုဲင်ꩻခမ်းထီဟံႏပုင်ႏကို ဝေင်ꩻဗန်ကောက် |
| ကိုဩဒိနိတ်: ﻿ / ﻿ |
| ခမ်းထီ |  ထုဲင်ꩻခမ်းထီ |
| ဟံႏနယ်ႏဒေႏသ | ဗဟိုႏထုဲင်ꩻခမ်းထီ |
| တယ်ႏထောင်ႏ | c ၁၅ ရျာꩻဗူႏ |
| ဝေင်ꩻတန်အရန်း | ၁၇၈၂ ဧပီ ၂၁ |
| Re-incorporated | ၁၉၇၂ ဒီသဉ်ဗာ ၁၃ |
| ကေားတယ်ႏသား | ခွန်ဟော်ꩻခံꩻရာမ ၁ |
| အိုပ်ချုတ်ရေꩻအစွိုꩻ | ဝေင်ꩻဗန်ကောက် စီႏမံႏဖန်းဖြယ်ဝေင်ꩻကိုအစွိုꩻ |
| အစိုႏရ |
|  • အစွိုးအမျိုꩻ | အထူꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻဧရိယာႏ |
|  • အိုပ်ချုတ်ရေꩻကယ်ႏ | Chadchart Sittipunt (Ind.) |
| ဧရိယာႏ |
|  • ဝေင်ꩻတန် | ၁၅၆၈.၇၃၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၆၀၅.၆၉၃ စတုရန်းမဲင်ႏ) |
|  • ဝေင်ꩻခူꩻတန် | ၇၇၆၁.၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၉၉၆.၈ စတုရန်းမဲင်ႏ) |
| ထိုထဲင်းပင်ႏလယ်ႏ ထီခိုႏဆꩻကီ | ၁.၅ မီတာ (၄.၉ ပေ) |
| လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်း (၂၀၁၀ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻ) |
|  • ဝေင်ꩻတန် | ၈၂၈၀၉၂၅ |
|  • တချ | ၅၃၀၀/km၂ (၁၄၀၀၀/sq mi) |
|  • ဝေင်ꩻခူꩻတန် | ၁၄၅၆၅၅၄၇ |
|  • ဝေင်ꩻခူꩻတန် တချ | ၁၉၀၀/km၂ (၄၉၀၀/sq mi) |
| Demonym(s) | Bangkokian |
| အခိန်ႏအွိုင်ꩻ | အဉ်ဒိုဆုဲင်းနားအခိန်ႏအွိုင်ꩻ(ICT) (UTC+7) |
| ပသာလိတ်အမုဲင် | 10### |
| ဧရိယာႏကိုဒ်(ဖုံႏ) | ၀၂ |
| ISO 3166 ကိုဒ် | TH-10 |
| ဝဲက်သုဲက် | bangkok.go.th |

**ဝေင်ꩻဗန်ကောက်** (အိန်းကလေတ်: Bangkok) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထုဲင်ꩻခမ်းထီကို အတန်သွတ်ꩻဝေင်ꩻတောမ်ႏ ထုဲင်ꩻခမ်းဝေင်ꩻတန်ဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏရောင်ꩻဒျာႏ မဲန‌မ်ခြောင်(ခြောင်စဝ်းဖယား)ဖင်ႏလောင်းတဲင် တောမ်ႏပင်ႏလယ်ႏနဝ်ꩻ အဗော့ꩻအညာꩻ အဝ်ႏ(၁၅)မဲင်ႏသွူ။ မဲနမ်ခြောင်နဝ်ꩻ ထုဲင်ꩻခမ်း ဖြေꩻစာကူꩻကား တခြိုꩻစီꩻပွာꩻရေꩻတာႏ ထွာနုဲင်းအရေꩻတန်တဲင် အဝ်ႏခမ်းထီအခဝ်ထာႏဝဒေႏသကို ကပသာလွဉ်ဒါႏ ထီခြောင်နဝ်ꩻအကို ကထန်ႏလွဉ်ဒါႏ ဗွူဖုံႏ၊ သေင်ႏမုဲင်းသက်ဖုံႏ၊ ကြက်ပေါင်စေး၊ သစ်စေ့၊ ငြုပ်ကောင်း စတဲင် ကွန်ႏခမ်းကိုဖုံႏယို အဝ်ႏဝေင်ꩻဗန်ကောက်ထျꩻ ပင်ႏလယ်ႏသင်ဘော်ꩻဆိပ်ကို ဒင်ႏပသာထန်ႏတေားလွေꩻယင်း ခမ်းထန်ႏခမ်းလင်ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ လူႏ၊ ဖုဲင်၊ ခေါမ်လာꩻယာႏ၊ စက်ခြွိုင်းခြိုꩻ၊ ကွန်ႏဆွော့ꩻ စတဲင် ကပသာနွို့လွဉ်ဒါႏ ကွန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏဝေင်ꩻဗန်ကောက်ထွူမꩻ ကွဲးဖြေ့ꩻလီပသာစွစ်ꩻလွေꩻယင်း ခမ်းကိုအထွောင်းထွောင်းနဝ်ꩻသွူ။ ထုဲင်ꩻခမ်းကို ကအဝ်ႏဖြေꩻစာကူꩻကားဒါႏကွန်ႏ တောမ်ႏခမ်းလင်ဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻ ဝေင်ꩻဗန်ကောက်ကို အဝ်ႏစွဉ်ႏ (၇၀%)ရပ်နဝ်ꩻသွူ။

## ရာႏသီႏဥတု

ဝေင်ꩻဗန်ကောက် ရာႏသီႏဥတုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အလျားဖဲ့ꩻဇုန် ရာႏသီးဥတုခင်ႏလမ်းမျိုꩻတဲင် အလျားသန်ဥတုဒျာႏသွူ။ ခမ်းခါႏခိန်ႏနဝ်ꩻ တယ်ႏဇူလုဲင်လာ ဗꩻတွိုႏ အောက်တိုဗာလာ၊ ထာꩻခွꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ တယ်ႏနိုဝဲင်ဗာလာ ဗꩻတွိုႏ ဖေဖော်ဝါရီလာ တောမ်ႏ ခမ်းသဲင်နဝ်ꩻ တယ်ႏမတ်လာ ဗꩻတွိုႏ ဇွန်လာနဝ်ꩻသွူ။ ကောပ်အလျားသန်ငါႏတဲင် ထာꩻခွꩻခိန်ႏငါတဲ့ အီႏခွꩻမွေးငါႏထာꩻ တအဝ်ႏတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ
# တောင်ꩻခေတ်

One of the Alaca Höyük bronze standards from a pre-Hittite tomb dating to the third millennium BC, from the Museum of Anatolian Civilizations, Ankara
အခန်ꩻအနာꩻကို ကအဝ်ႏသုင်ꩻဒါႏ နꩻတောင်ꩻတမျိုꩻ၊ ပလိုဂရက်ကဲက်၊ ပဉ်တစ် 1500–1300 BC၊
**တောင်ꩻခေတ်** (အိန်းကလေက်: Bronze Age) တောင်ꩻစိုး ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အလုဲင်းတဗာႏ စနစ်တကျ ကအဝ်ႏထူႏသုင်ꩻဒါႏ တောင်ꩻတနျာႏ၊ ပသီႏအဗွာကပါဒါႏ သတ္တုဖုံႏ အခိန်ႏကာႏလကျာꩻဒျာႏသွူ။ ဗေဗီလုံခမ်း တောင်ꩻခေတ်နဝ်ꩻ အွောန်ႏထွော့ခါꩻ ခလားခရစ်ကပေါ်ႏ နေင်ႏ ၂၅၀၀ တောမ်ႏ ၃၅၀၀ အခါႏ အခိန်ႏကာႏလကျာꩻသွူ။ ကမ္ဘာႏတသာကထွာဒါႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်းဖုံႏ၊ ပီရူးခမ်းကိုဖုံႏနဝ်ꩻ အွောန်ႏထွော့ခါꩻ နေင်ႏ ၅၀၀ တောမ်ႏ ၁၀၀၀ အခါႏသွူ။ ဥရောပတွိုက်ကိုနဝ်ꩻတဲ့ အွောန်ႏထွော့ခါꩻ ခလားခရစ်ကပေါ်ႏ နေင်ႏ ၂၅၀၀ တောမ်ႏ ၁၉၀၀ အခါႏနဝ်ꩻသွူ။ ခိန်ႏခါႏကာႏလနဝ်ꩻခါ ထူႏသွူ တောင်ꩻတနျာႏတောမ်ႏ ပသီႏအဗွာ သတ္တုရွိုင်ꩻဖုံႏတဲင် ဒွိုႏစပ်ရော်ꩻထန်ႏလလွဉ် တောင်ꩻတသီးသတ္တုစပ်တဲင် ဖန်ဆင်ꩻလွေꩻသမ်းယင်း လိုꩻအသုင်ꩻအဆောင်ႏတခြိုꩻဖုံႏ၊ အနုပညာႏတခြိုꩻဖုံႏသွူ။ တောင်ꩻခေတ်နဝ်ꩻ လိုꩻဖုံႏ အဝ်ႏလွူးဒါႏရောင်လဲဉ်း သေမီꩻဖုံႏသွူ။

တောင်ꩻတနျာႏတောမ်ႏ ပသီႏအဗွာ သတ္တုရွိုင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဆေ့ꩻခြေားငါႏနဝ်ꩻသွူ။ ခလားကတွိုႏ ဗီသီ ၃၀၀၀ နေင်ႏနဝ်ꩻ အာသျအခဝ်တွို့ꩻကို ထီႏမော့ꩻဗာႏတဝ်း ပသီႏအဗွာ ကစပ်ခါꩻဒါႏ တောင်ꩻတသီႏဖုံႏသွူ။ တောင်ꩻခေတ်ယိုနဝ်ꩻ ခေတ်သိုမ်ခေတ်ကို ထွာခေတ်ထာႏဝနုဲင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏရမ်ꩻယူႏလွ့ခါꩻသွူ။ ခင်ႏလမ်းယဟန်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလုံးခေတ် ပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွေꩻ တောင်ꩻခေတ်လဲ့ အာဖရိကတွိုက်ကိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏလုံးခေတ် ပြောင်ꩻစွဉ်ႏလွေꩻဒျာႏ ပသီႏခေတ်သွူ။ ခင်ႏလမ်းယဟန်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလုံးခေတ် ပြောင်ꩻလွေꩻ တောင်ꩻတနျာႏခေတ်၊ အဝ်ႏတောင်ꩻတနျာႏ ပြောင်ꩻလွေꩻယင်း တောင်ꩻတသီႏလဲ့ အဝ်ႏနေနေသွူ။

## အာႏကွိုꩻ
# ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာႏ

| ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာႏ |
| --- |
|  |
|  |
| ထီမဲ့ငါခိုႏ ဧရိယာႏ | ၁၆၅,၂၅၀,၀၀၀ km2 (၆၃,၈၀၀,၀၀၀ sq mi) |
| ပုင်ႏမဲဉ်ႏအဆုံး | ၄,၂၈၀ m (၁၄,၀၄၀ ft) |
| အဆုံးသွတ်ꩻအဆုံး | ၁၀,၉၁၁ m (၃၅,၇၉၇ ft) |
| ထီနမ်း | ၇၁၀,၀၀၀,၀၀၀ km3 (၁၇၀,၀၀၀,၀၀၀ cu mi) |
|  |
| ကြွန်ဖုံႏ | ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာႏ ကြွန်ဖုံႏစာႏရင်ꩻ |
| ဗွော့ꩻရာꩻဝေင်ꩻဖုံႏ | en:Acapulco, Anadyr, Anchorage, en:Apia, en:Auckland, en:Brisbane, Buenaventura, en:Christchurch, Concepción, en:Davao City, en:Dunedin, Esmeraldas, en:Guayaquil, ဟောင်ကောင်, en:Honolulu, en:Hualien City, ဝေင်ꩻစျာကာတာ, en:Legazpi City, en:Lima, လောအေင်စယ်လီ, en:Machala, en:Magadan, မနီလာ, Manta, en:Mazatlan, en:Melbourne, တုဲင်ပေဝေင်ꩻတန်, en:Nouméa, အိုသာကာ, ပနားမားဝေင်ꩻတန်, en:Papeete, သန်ဖရန်သစ်သကိုနယ်ႏ, en:San Diego, en:Seattle, သဲဉ်ဒုဲင်း, သျန်ဟုဲင်း, en:Shizuoka City, en:Suva, en:Sydney, en:Tijuana, တိုကျို, en:Valparaíso, en:Vancouver, ဗစ်တိုရီယ, en:Wellington, en:Vladivostok, Whāngarei, ယိုကိုဟားမား, ယိုကိုသုခ |

**ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာႏ** (အဲင်းကလေတ်: Pacific Ocean) နဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏလောင်း သမုဒ္ဒရာႏတန်(၅)ဖြုံႏအကိို ထွာဒျာႏ အတန်အလုဲင်းသွတ်ꩻ သမုဒ္ဒရာႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ "ပစိဖိတ်"ကရိုꩻဒါႏ အမိဉ်ꩻယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ လဲတ်တဉ်ဘာႏသာႏ *Mare Pacificum* ကို လင်ꩻလွဉ်တဲင် အဓိပ္ပာယ်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ "ငိမ်ꩻယေန်စွူဒါႏ ပင်ႏလယ်ႏ" နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာႏနဝ်ꩻ တယ်ႏစွဉ်ႏ အာတိတ်စက်ဝွိုင်ꩻ အခဝ်ထင်ꩻ လုဲင်းဗꩻသွတ်ꩻလွေꩻစွဉ်ႏ ကမ္ဘာႏဟံႏအခဝ်နဝ် အန်တာတိကတွိုက်ထျꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဆꩻတွို့ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ အာသျတွိုက် တောမ်ႏ ဩသတေးလျတွိုက်၊ ဆꩻကွဉ်ႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ အမေႏရိကတွိုက်ဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။

ပစ်ဖိတ်သမုဒ္ဒရာႏနဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏလောင်း ကအဝ်ႏဒါႏ သမုဒ္ဒရာႏတန် (၅)ဖြုံႏအကို ထွာအတန်သွတ်ꩻ သမုဒ္ဒရာႏတဲင် အဝ်ႏဒို့ꩻတခြို့ခါꩻ ကမ္ဘာႏဟံႏခိုႏ ထီနမ်း (၄၆ %)တဲင် ဧရိယာႏအလုဲင်းအဝ်ႏစွဉ်ႏ စတုရန်းကီလိုမီတာ ၁၆၉.၂ သန်း (စတုရန်းမဲင်ႏ ၆၅.၃ သန်း) သွူ။

ကမ္ဘာႏ အီကွေတာသီးနဝ်ꩻ အဝ်ႏလွေꩻ အထာႏဝတဲင် ဖဖြယ်ခါꩻဖေႏ "ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာႏထင်ꩻ" တောမ်ႏ "ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာႏနဝ်" နီခဝ်အနေႏနဝ်ꩻသွူ။ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာႏထင်ꩻအကို ကအဝ်ႏဒါႏ မာရီယာနာခြောက်ꩻ (Mariana Trench) နဝ်ꩻ အဆုံးအဝ်ႏ ၁၀၉၁၁ မီတာ (၃၅၇၉၈ ပေ)တဲင် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာႏကိုလုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ကမ္ဘာႏလောင်း ထွာစွဉ်ႏ အဆုံးသွတ်ꩻ ခြောက်ꩻတဗာႏဒျာႏသွူ။

## ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာႏသောင် ကအဝ်ႏခူဒါႏ ခမ်းထီတောမ်ႏဒေႏသဖုံႏ

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| * အမေရိကန်ဆမိုးအား
* ဩသတေးလျခမ်းထီ
* ဗရူနုဲင်းခမ်းထီ
* ကမ်ဗေားဒီးယားခမ်းထီ
* ကနေဒါခမ်းထီ
* ဆီလီခမ်းထီ
* ခယ်ႏခမ်းထီ
* ကိုလံဗီယာခမ်းထီ
* ကွတ်ကြွန်ဗူႏ
* ကိုစတာရီးကားခမ်းထီ
* တီမောကွဉ်ႏခမ်းထီ
* အယ်ဆာဗေဒိုခမ်းထီ
* အီကွေဒေါခမ်းထီ
* ဖိဂျီခမ်းထီ
* ပဉ်တစ်ပိုလီနီးရှား
 | * ဂွမ်ကြွန်
* ဂွါတီမာလာခမ်းထီ
* ဟွန်ဒူရပ်ခမ်းထီ
* အိဉ်ဒိုနီးသျားခမ်းထီ
* ဂျပန်ခမ်းထီ
* ကီရီဘတ်စ်ခမ်းထီ
* ကိုးရီးယားခမ်းထင်ꩻ
* ကိုးရီးယားခမ်းနဝ်
* မလေးသျားခမ်းထီ
* မာရှယ်ကြွန်ဗူႏ
* မဲက်သီကိုခမ်းထီ
* မိုက်ခရိုနီးရှားခမ်းထီ
* နအူရူးခမ်းထီ
* နယူးကယ်လီဒိုးနီးယား
* နျူးသီလန်ခမ်းထီ
* နီကာရာဂွါခမ်းထီ
 | * နျူးရယ်
* မာရီယာနာကြွန်ထင်ꩻဗူႏ
* ပလောခမ်းထီ
* ပနားမားခမ်းထီ
* ပါပူဝါနယူးဂီနီခမ်းထီ
* ပီရူးခမ်းထီ
* ဖိလစ်ပုဲင်ခမ်းထီ
* ပစ်ကိန်ကြွန်ဗူႏ
* ရသျားခမ်းထီ
* ဆမိုးအားခမ်းထီ
* သေင်ကာပူခမ်းထီ
* ဆော်လမွန်ကြွန်ဗူႏ
* ထုဲင်ဝမ် (ခယ်ႏခမ်းနမ်းဗွေႏခမ်းထီ)
* တိုကလောင်
* တာန်ဂါခမ်းထီ
* တူဗလူးခမ်းထီ
 | * အမေႏရိကန်ႏခမ်းခြွဉ်းဗူ
* ဗနွားတူခမ်းထီ
* ဗီယက်နမ်ခမ်းထီ
* ဝေါလစ်တောမ်ႏဖူကျူးနား
 |

## အာႏကွိုꩻ