# ဗီယက်နမ်စဲ့ꩻပွယ်ꩻ

| ဗီယက်နမ်စဲ့ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻ (Chiến tranh Việt Nam) |
| --- |
| အဉ်ဒိုဆုဲင်းနား စဲ့ꩻပွယ်ꩻဖုံႏ တောမ်ႏ စဲ့ꩻယေန်ခွꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻတခူးတခဝ် |
| ဖုဲင်:VNWarMontage.png **နုဲင်းနားရီႏဗင်ကလွေꩻအတွိုင်ꩻ တယ်ႏဆꩻကီအစေးဖဲ့ꩻ**: U.S. combat operations in Ia Drang, ARVN Rangers defending Saigon during the 1968 Tet Offensive, two Douglas A-4C Skyhawks en route for airstrikes against North Vietnam after the Gulf of Tonkin incident, ARVN recapture Quảng Trị during the 1972 Easter Offensive, civilians fleeing the 1972 Battle of Quảng Trị, burial of 300 victims of the 1968 Huế Massacre. |
|

|  |  |
| --- | --- |
| မွူးနီꩻ | တယ်ႏ ၁၉၅၅ ဗာႏ၊ လာနိုဝဲင်ဗာ ၁ နီꩻ – ဗꩻ ၃၀ အေပီ ၁၉၇၅ (၁၉၇၅-၀၄-၃၀)ဗာႏ (ညထိုꩻ ၁၉ နေင်ႏ၊ ၅ လာ၊ လစ်ꩻပတ်တောမ်ႏ ၁ နီꩻ) |
| ခင်ႏလမ်း | ဗီယက်နမ်ခမ်းနဝ်၊ ဗီယက်နမ်ခမ်းထင်ꩻ၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ လာအို |
| စဲ့ꩻပွယ်ꩻအဖြေႏ |
ဗီယက်နမ်ခမ်းထင်ꩻ နွောင်ꩻထိုꩻ
* တယ်ႏအဉ်ဒိုဆုဲင်းနား အမေႏရိကန်ႏ ကအွဉ်ငါဖေႏဒါႏ စဲ့ꩻတပ်ဖုံႏ ဆွတ်သဲင်ꩻချာ
* ကွန်မြူနစ်အစိုႏရ လꩻထိုꩻအာႏဏာႏ ဗီယက်နမ်နဝ်၊ လာအိုတောမ်ႏ ကမ္ဘောဒီးယားဖုံႏကို
* ဗီယက်နမ်ထင်ꩻ သိမ်ꩻထူႏထိုꩻ ဗီယက်နမ်နဝ်
 |
| ဟံႏနယ်ႏကူနား ပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုꩻဖုံႏ |
ဗီယက်နမ်ခမ်းနဝ် တောမ်ႏ ဗီယက်နမ်ခမ်းထင်ꩻ ခြွဉ်းဗူႏချာ သိုသယ်လစ်ခမ်းနမ်းဗွေႏ ဗီယက်နမ်ခမ်းထီပေါႏထန်ႏလွဉ် |

 |
| နွို့ပြဲင်ႏဒါႏစဲ့ꩻပွယ်ꩻ ခမ်းထီဖုံႏ |
| **လွိုဆန်ဒါႏကွန်မြူနစ် စဲ့ꩻတပ်စွိုꩻဖုံႏ:**
 {{{shortname alias}}} ဗီယက်နမ်ခမ်းနဝ်
 အမေႏရိကန်ႏခမ်းခြွဉ်းဗူႏ
 ကိုးရီးယားခမ်းနဝ်
 ထုဲင်ꩻ ထုဲင်ꩻ
 ဩသတေးလျ
 {{{shortname alias}}}
 Khmer Republic ခမာ(ကမ္ဘောႏဒီးယား)
 Laos လာအိုခွန်ဟော်ꩻခံꩻခမ်း
 ဖိလပုဲင်
**အစွဲးအကမ်းသားဖုံႏ:**  ထုဲင်ဝမ် ခယ်ႏထုဲင်ဝမ်  Canada  {{{shortname alias}}}  ယူကေ  (၁၉၆၄)Iran  Spain  မလေးသျား မလေးသျား | **ကွန်မြူနစ်စဲ့ꩻတပ်စွိုꩻဖုံႏ:**
 {{{shortname alias}}} ဗီယက်နမ်ခမ်းထင်ꩻ
 ခယ်ႏ ခယ်ႏ
တမ်းပလေက်:Country data Republic of South Vietnam ဗီယက်ကောင်း
 ကမ္ဘောဒီးယား (၁၉၇၅) Khmer Rouge
 လာအို Pathet Lao
**အစွဲးအကမ်းသားဖုံႏ:** တမ်းပလေက်:Country data Soviet Union သိုဗီယဲတ်ခမ်းခြွဉ်းဗူႏ(ရသျား) တမ်းပလေက်:Country data North Korea ကိုးရီးယားခမ်းထင်ꩻ တမ်းပလေက်:Country data Cuba စျူးဗား တမ်းပလေက်:Country data Czechoslovakia Czechoslovakia တမ်းပလေက်:Country data Bulgaria ဗူကားရီးယား (၁၉၆၇) Bulgaria တမ်းပလေက်:Country data East Germany ဂျာမနီခမ်းကွဉ်ႏ တမ်းပလေက်:Country data Romania ရိုမားနီးယား Romania |
| တပ်ကယ်ႏဖုံႏတောမ်ႏ အွဉ်ငါသားဖုံႏ |
|  Ngô Đình Diệm  Nguyễn Văn Thiệu  Nguyễn Cao Kỳ  Cao Văn Viên  Ngô Quang Trưởng  ဂျွန် အက်ဖ် ကနေဒီ  လန်ဒန် ဘီ ဂျွန်ဆင်  ရစ်ချက် နစ်ကဆင်  ရောဘတ် မက်နမ်မရာ  ဝီလျံ ဝက်စ်မိုးလန်း  Creighton Abrams  ဖရက်ဒရစ် စီ ဝေယမ်း  ပတ်ချုန်ဟီး တမ်းပလေက်:Country data THA သမ်နွမ် ကစ်တစ်ကချောင်း  ရောဘတ် မန်ဇိုင်း  ဟာရိုး ဟော့  ဂျွန် မက်အွမ်း  ဂျွန် ဂေါ်တန်  ဝီလျံ မက်မဟွန်း  ဖရက်ဒီနမ် မာကိုးစ်  ကိတ် ဟောရိုကီး  ဂျက် မာရှယ်  နော်မန် ကက် …*တောမ်ႏ လိုꩻလင်ဖုံႏ* |  ဟိုချီမင်း  Lê Duẩn  ငုရင်ဂီယက်  Văn Tiến Dũng  Lê Trọng Tấn  Phạm Văn Đồng တမ်းပလေက်:Country data Republic of South Vietnam Hoàng Văn Thái တမ်းပလေက်:Country data Republic of South Vietnam Trần Văn Trà တမ်းပလေက်:Country data Republic of South Vietnam Nguyễn Văn Linh တမ်းပလေက်:Country data Republic of South Vietnam Nguyễn Hữu Thọ …*တောမ်ႏ လိုꩻအလင်ဖုံႏ* |
| စဲ့ꩻရဲင်ꩻအာႏ |
| **≈၁,၈၃၀,၀၀၀ (၁၉၆၈)**
 South Vietnam ဗီယက်နမ်ခမ်းနဝ်: ၈၅၀,၀၀၀ (၁၉၆၈) ၁,၅၀၀,၀၀၀ (၁၉၇၄–၇၅)
 United States အမေႏရိကန်ႏ: ၅၃၆,၁၀၀ (၁၉၆၈)
**Free World Military Forces**:
* South Korea ကိုးရီးယားခမ်းနဝ်: ၅၀,၀၀၃
* Thailand ထုဲင်ꩻ: ၁၁,၅၈၆
* Australia ဩသတေးလျ: ၇,၆၇၂
* တမ်းပလေက်:Country data Philippines ဖိလပုဲင် (၁၉၃၆): ၂,၀၆၁
* တမ်းပလေက်:Country data New Zealand နယူးသီလန်: ၅၅၂
* Spain 30
 | **≈၄၆၁,၀၀၀**
 North Vietnam ဗီယက်နမ်ခမ်းထင်ꩻ: ၂၈၇,၄၆၅ (ဇန်နဝါရီ ၁၉၆၈)  China ခယ်ႏ: ၁၇၉,၀၀၀ (၁၉၆၅–၆၉)
တမ်းပလေက်:Country data Soviet Union သိုဗီယဲတ်ခမ်းခြွဉ်းဗူႏ(ရသျား): ၃,၀၀၀
တမ်းပလေက်:Country data North Korea ကိုးရီးယားခမ်းထင်ꩻ: ၃၀၀–၆၀၀ |
| သီမား |
| **South Vietnam ဗီယက်နမ်ခမ်းနဝ်** ခမ်းသားသီမား ၁၉၅,၀၀၀–၄၃၀,၀၀၀ ၊ စဲ့ꩻသားသီမား ၂၂၀,၃၅၇–၃၁၃,၀၀၀ ၊ လꩻအဆာ ၁,၁၇၀,၀၀၀ ၊
**United States အမေႏရိကန်ႏ** သီမား ၅၈,၃၀၇ ၊လꩻအဆာ ၃၀၃,၆၄၄ ၊
**South Korea ကိုးရီးယားခမ်းနဝ်** သီမား ၅,၀၉၉ ၊ လꩻအဆာ ၁၀,၉၆၂ ၊ ထိုꩻမား ၄ ဖြာꩻ၊

**Australia ဩသတေးလျ** သီမား ၅၀၀ ၊ လꩻအဆာ ၁,၁၂၉ ၊
**တမ်းပလေက်:Country data New Zealand နယူးသီလန်** သီမား ၃၇ ၊ လꩻအဆာ ၁၈၇ ၊
**Thailand ထုဲင်ꩻ** သီမား ၃၅၁ ၊ လꩻအဆာ ၁,၃၅၈ ၊
**တမ်းပလေက်:Country data Philippines ဖိလပုဲင် (၁၉၃၆)** သီမား ၉ ဖြာꩻ၊ လꩻအဆာ ၆၄ ၊
**သီမား ခြွောန်းလို့: ၄၇၉,၆၆၀–၈၀၇,၃၀၃လꩻအဆာ ခြွောန်းလို့: ≈၁,၄၉၀,၀၀၀+**  | တမ်းပလေက်:Country data Republic of South Vietnamတမ်းပလေက်:Namespace detect showall **ဗီယက်နမ်ခမ်းထင်ꩻ တောမ်ႏ ဗီယက်ကောင်း** ၆၅,၀၀၀ခမ်းသားသီမား၊ ၄၄၄,၀၀၀စဲ့ꩻသား သီမားတောမ်ႏ ထိုꩻမား –၁,၁၀၀,၀၀၀၊ လꩻအဆာ ၆၀၀,၀၀၀
**China ခယ်ႏ** သီမား≈၁,၁၀၀ တောမ်ႏ လꩻအဆာ ၄,၂၀၀ **တမ်းပလေက်:Country data Soviet Union သိုဗီယဲတ်ခမ်းခြွဉ်းဗူႏ(ရသျား)** သီမား ၁၆ ဖြာꩻ
**တမ်းပလေက်:Country data North Korea** သီမား ၁၄ ဖြာꩻ
**သီမား ခြွောန်း: ၄၅၅,၄၇၆–၁,၁၇၀,၄၇၆လꩻအဆာ ခြွောန်း: ≈၆၀၈,၂၀၀** |
| **ဗီယက်နမ် ခမ်းသား သီမား**: ၆၂၇,၀၀၀–၂,၀၀၀,၀၀၀
**ကမ္ဘောဒီးယား စဲ့ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻခမ်းကို သီမား**: ၂၀၀,၀၀၀–၃၀၀,၀၀၀\*
**လာအို စဲ့ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻခမ်းကို သီမား**: ၂၀,၀၀၀–၂၀၀,၀၀၀\*
**ခမ်းသား သီးမားခြွောန်း:** ၈၄၇,၀၀၀–၂,၅၀၀,၀၀၀
**သီမား ခြွောန်း**: ၁,၄၈၄,၀၀၀–၃,၈၈၆,၀၂၆

အီႏထွားထဲင်း**သင်ဘော်ꩻကျောင်ႏ ထဲ့ကုဲင်ထိုꩻ**စာႏရင်ꩻတာႏ နွို့ထွားနွောင်ꩻဒျာႏ သင်ဘော်ꩻကျောင်ႏထဲ့ကုဲင်ထိုꩻစာႏရင်ꩻအရမ်ꩻကိုယိုဩ။  |

အမေႏရိကန်ႏ စဲ့ꩻတပ် သင်ဘော်ꩻကျောင်ꩻဒိုက်ဒိုက် ချꩻလင်ꩻဖေႏ စဲ့ꩻသားဖုံႏထွူ ကျောင်ႏထင်ႏကီချာကျာꩻပုင်ႏ
**ဗီယက်နမ်စဲ့ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻ** (အိန်းကလေတ်: Vietnam War) ကရိုꩻနဝ်ꩻ စဲ့ꩻယေန်ခွꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻ ခိန်ႏခါႏကာႏလအကို စဲ့ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻကထွာဒါႏ ဗီယက်နမ်ခမ်းထီ၊ လာအိုခမ်းထီ တောမ်ႏ ကမ္ဘောဒီးယားခမ်းထီဖုံႏကို တယ်ႏစ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၅၅ ဗာႏ လာနိုဝဲင်ဗာ ၁ နီꩻ ဗꩻတွိုႏ ဝေင်ꩻသုဲင်းဂုံ ကထဲ့သွုမ်ꩻဒါႏ ၁၉၇၅ ဗာႏ လာဧပီ ၃၀ နီꩻကိုမꩻ စဲ့ꩻပွယ်ꩻလဲ့ထွူထိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဗီယက်နမ်စဲ့ꩻပွယ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာလွေꩻဒျာႏ တယ်ႏ ပထမအဉ်ဒိုဆုဲင်းနားစဲ့ꩻပွယ်ꩻ ကထွူထိုꩻခိန်ႏကာႏဒျာႏသွူ။ တွိုက်ꩻခꩻသားဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ကွန်မျူနစ်မဟာႏမိတ်ဖုံႏစွိုꩻ ကစွဲးကမ်းဖေႏဒါႏ ဗီယက်နမ်ခမ်းထင်ꩻသား တောမ်ႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်းခြွဉ်းဗူႏ တောမ်ႏ ကလွိုဆန်ဒါႏကွန်မျူနစ် မဟာႏမိတ်စွိုꩻသားဖုံႏ ကစွဲးကမ်းဖေႏဒါႏ ဗီယက်နမ်ခမ်းနဝ်သား အခါႏ ကတွိုက်ꩻခꩻဒါႏ စဲ့ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻဒျာႏသွူ။ ကွန်မျူနစ်မဟာႏမိတ်စွိုꩻ ကအွဉ်ငါဖေႏဒါႏ စူခွုမ်တနတ်အပေႏစား ဗီယက်နမ်ခမ်းထင်ꩻ(စွိုးခွိုꩻလွစ်ထန်ႏရေꩻစဲ့ꩻစွိုꩻ)သားနဝ်ꩻ တွိုက်ꩻခꩻလွေꩻ ဒေႏသကိုကအဝ်ႏဒါႏ ဗီယက်နမ်အခဝ်နဝ်သား ကလွိုဆန်ဒါႏ ဝွေꩻသီးကွန်မျူနစ်စွိုꩻ တောမ်ႏပြောက်ကျားစဲ့ꩻစနစ်နယ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ အမေႏရိကန်ႏတောမ်ႏ ဗီယက်နမ်ခမ်းနဝ်အစွိုꩻသားနဝ်ꩻ နေးတောမ်ႏ လေကြောင်းသင်ဘော်ꩻကျောင်ႏ တွိုက်ꩻခꩻရေꩻအကူႏညီႏတဲင် ဟံႏလောင်းစဲ့ꩻစွိုꩻ၊ မို့ꩻလောင်းထာꩻခြေင်ကို ပါတောမ်ႏ အမျောက်တနတ်တန်၊ ချꩻတွိုက်ꩻလင်ꩻနေးဗုံး(ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခြင်း)ဖုံႏ၊ သုင်ꩻလွေꩻအီ နေးအာႏရဲင်ႏတန် အတွိုက်ꩻအခꩻစဲ့ꩻဆင်ရေꩻနဝ်ꩻသွူ။

အမေႏရိကန်ႏသီး ကအဝ်ႏနွို့ပါလွေꩻဒါႏ စဲ့ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻယိုနဝ်ꩻ ထွူသွတ်ꩻလွေꩻခန်းဒျာႏ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၇၃ ဗာႏ လာဩဂုတ် ၁၅ နီꩻကိုသွူ၊ ပွိုးစွဉ်ႏ အမေႏရိကန်ႏကွန်ကရက် ကအွဉ်ႏအတီပြုဖေႏဒါႏ ကေ့စ်-ချပ် မွဉ်းဖျင်မုꩻ ဥပဒေႏလဲ့ ပါနေနေသွူ။ ဗီယက်နမ်စွိုးခွိုꩻတပ်တောႏစဲ့ꩻစွိုꩻ ထွိုင်ႏသိမ်ꩻလꩻထိုꩻ ဝေင်ꩻသုဲင်းဂုံးထွူ ၁၉၇၅ ဗာႏကိုနဝ်ꩻ စဲ့ꩻပွယ်ꩻလဲ့ထွူထိုꩻ ဗီယက်နမ်ခမ်းထင်ꩻ တောမ်ႏ ဗီယက်နမ်ခမ်းနဝ်သားဖုံႏလဲ့ ခြွဉ်းဗူႏပူꩻပေါင်ꩻချာယင်းဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ပွိုးစဲ့ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻယိုတဲင် ခမ်းသားမွိုးဖာ အသက်သွီႏပေါင်ꩻ ထဲ့သွုမ်ꩻထိုꩻဗာႏ အာမွေးထာꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဗီယက်နမ် စဲ့ꩻသားတောမ်ႏခမ်းသားဖုံႏ သီမားထဲ့သွုမ်ꩻထိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏစွဉ်ႏ (၁)သန်းတောမ်ႏ (၃)သန်းခါႏအကျောင်ꩻ အဝ်ႏရိုꩻလွ့ဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ကမ္ဘောဒီးယားလိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ (၂)သိန်ႏတောမ်ႏ (၃)သိန်ႏခါႏ တောမ်ႏ လာအိုလိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ (၂)သောင်ႏ တောမ်ႏ (၃)သန်းခါႏ သီးမားထဲ့သွုမ်ꩻထိုꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ အမေႏရိကန်ႏ စဲ့ꩻသားဖုံႏလဲ့ စဲ့ꩻပွယ်ꩻအကို သီမားထဲ့သွုမ်ꩻထိုꩻဗာႏ အဖြာꩻပေါင်ꩻ ၅၈,၂၂၀ ဖြာꩻနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ