# ယူရေနီယမ်

ယူရေနီယမ်,  92U|  |
| ကအောဝ်ႏလုဲင်ႏဒါႏ ဂုဏ်သတ္တိဖုံႏ |
| အမဉ်ꩻ၊ သင်္ကေတ | ယူရေနီယမ်, U |
| အငေါဝ်းထန်ႏ | /jʊˈreɪniəm/  *ew- **RAY**-nee-əm* |
| အယောင်ꩻ | silvery gray metallic; corrodes to a spalling black oxide coat in air |
|  ဒြတ်စင် အထဲ့ရော့ꩻ ထာꩻရှောင်ကို ယူရေနီယမ် |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |

 | Nd ↑ **U** ↓ (Uqh) |
| ပရိုတဲက်တီနီယမ် ← **ယူရေနီယမ်** → နဲပ္ပဇျူနီယမ် |

 |

 |
| အဲက်တမ် အမုဲင်ရဲန်ႏ (*Z*) | 92 |
| အဗူႏ၊ ဘလော့ | group n/a |
| အထဲ့ရော့ꩻ ထာꩻရွောင် | period  7 |
| ဒြပ်စင် ကဏ္ဍ |    actinide |
| အှောန်ႏထော့ခါꩻ အဲက်တမ်မေက် အထှူႏခေန်ႏ (±) (*A*r) | 238.02891(3)  |
| အီလဲက္ထရွန် ကဖျင်ထာꩻ | [Rn] 5f3 6d1 7s2 |
| အပီတထွိုင်ကို ကပါဒါႏ အီလဲက္ထရွန် | 2, 8, 18, 32, 21, 9, 2 |
| ပှိုင်းဝှို့တုမ်ႏ ယောင်ꩻဖဲ့ဂုဏ်သတ္တိဖုံႏ |
| ဖေ့စ် | အခြုံးအတူႏ |
| အခြုံးခြီအီအလျား | 1405.3 K ​(1132.2 °C, ​2070 °F)  |
| အထီဗို့ꩻအီအလျား | 4404 K ​(4131 °C, ​7468 °F)  |
| အနဲန်းအတဉ်ႏ (အခန်ꩻအလျား ၊ လမ်းဟောင်းကိုအလျား) | 19.1 g/cm3 |
| 17.3 g/cm3  |
| ဖျှူးဆဉ်းအလျား | 9.14 kJ/mol  |
| အတအှိုထန်ႏအလျား | 417.1 kJ/mol  |
| မိုလာ အလျားအာႏရဲင်ꩻ | 27.665 J/(mol·K)  |
| အတအှိုထီတေက်ꩻအာႏ

| P (Pa) | 1 | 10 | 100 | 1 k | 10 k | 100 k |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| at T (K) | 2325 | 2564 | 2859 | 3234 | 3727 | 4402 |

 |
| အဲက်တမ်မေက်ဂုဏ်ႏဖုံႏ |
| ထွာအောက်သုဲက် (အောက်သုဲက်ဒေးဆဉ်း) အထျꩻအအုံ | **6**, 5, 4, 3, 2, 1 ​(a weakly basic oxide) |
| ဓာတ်ငင်ႏအီလက်ထရွန်  | Pauling scale: 1.38  |
| အာႏတောင်ႏတာႏမာꩻထွာအုဲင်းယွန်း | 1st: 597.6 kJ/mol  2nd: 1420 kJ/mol   |
| အဲက်တမ်မေက် ဒွါႏအကဲန်တကှို့ꩻ | empirical: 156 pm  |
| ကိုဗေးလဲန့်ဒွါႏအကဲန်တကှို့ꩻ  | 196±7 pm  |
| ဗန်ဒါဝေါ့သ် ဒွါႏအကဲန်တကှို့ꩻ | 186 pm  |
| Miscellanea |
| ကမာꩻထွာခါꩻထာꩻကြုံး |  ​orthorhombic |
| အငေါဝ်းအမှိုင်  | 3155 m/s (at 20 °C)  |
| အလျားမာꩻတခြက်ထာꩻ | 13.9 µm/(m·K) (at 25 °C)  |
| အလျားတွီကာႏထာꩻ | 27.5 W/(m·K)  |
| တျာႏရဲးကမ်းထာꩻ | 0.280 µΩ·m (at 0 °C)  |
| ပသီႏထှို့ꩻဓာတ် | paramagnetism  |
| Young's modulus | 208 GPa  |
| Shear modulus | 111 GPa  |
| Bulk modulus | 100 GPa  |
| ပွုဲင်သွန် အဗျင်ႏ- ပွိုင်စွန် အချိုး | 0.23  |
| Vickers hardness | 1960–2500 MPa  |
| Brinell hardness | 2350–3850 MPa  |
| CAS Number | 7440-61-1  |
| ထွာလှောန်ခြောင်ꩻ |
| ကဖေႏအမဉ်ꩻသား | after planet Uranus, itself named after Greek god of the sky Uranus |
| ကထုမ်ႏမော့ꩻသား | Martin Heinrich Klaproth (1789) |
| ဖဖြှဲ့ꩻထန်ႏအရီးသွတ်ꩻလဲင်ႏ | Eugène-Melchior Péligot (1841) |
| အစှူဖြှိုးသွတ်ꩻ ယူရေနီယမ်သီး အုဲင်သိုတုပ်ဖုံႏ |
|

| iso | NA | သက်တန်ꩻတာကွို့ꩻ | DM | DE
 ( MeV)  |  DP |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 232U | syn | 68.9 y | SF | – | – |
| α | 5.414 | 228Th |
| 233U | trace | 1.592×105 y | SF | 197.93 | – |
| α | 4.909 | 229Th |
| 234U | 0.005% | 2.455×105 y | SF | 197.78 | – |
| α | 4.859 | 230Th |
| 235U | 0.720% | 7.04×108 y | SF | 202.48 | – |
| α | 4.679 | 231Th |
| 236U | trace | 2.342×107 y | SF | 201.82 | – |
| α | 4.572 | 232Th |
| 238U | 99.274% | 4.468×109 y | α | 4.270 | 234Th |
| SF | 205.87 | – |
| β−β− | – | 238Pu |

 |
|

**ယူရေနီယမ်** (အိန်းကလေတ်: Uranium) ကရိုꩻနဝ်ꩻ ဆွော့ꩻနဲဉ်းတဉ်ႏထွူ သွင်ꩻအပွိုင်အပုင်ႏ ကလꩻယိုꩻဒါႏ အရောင်ႏဗွာနုဲင်းစွုန်ꩻရောင်ႏ ရေဒီယိုသတ္တိကြွ သတ္တုတမျိုꩻဒျာႏတဲင် ထွာဒျာႏ နျူးကလီးယား အခြပ်အရဲဉ်ႏဖုံႏတာႏ အခေႏခံႏကွန်ႏတခြိုꩻဒျာႏသွူ။ ယူရေနီယမ်နဝ်ꩻ တကမ္ဘာႏလွုမ်း သဘာႏဝအတွိုင်ꩻ ထီႏမော့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏတဲ့ ကအဝ်ႏဗူႏဒါႏ သတ္တုရွိုင်ꩻအောင်ဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဆေ့ꩻပေႏလွုမ်ꩻသွူ။ ယူရေနီယမ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဓာတုဒြပ်စင်တဗာႏတဲင် ဝွေꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻ အဲတ်တမ်အမုဲင် ၉၂ တောမ်ႏ သင်္ကေတအမုဲင် U သွူ။ U ယို အထဲ့ရော့ꩻ ထာꩻရွောင်(Periodic table) အနုဗျူဇယား actinide series ကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ စွုန်ꩻရောင်ႏ-မေႏလူးကြိုႏရောင်ႏ ကအဝ်ႏဒါႏ သတ္တုဒျာႏသွူ။ ယူရေနီယမ်အဲတ်တမ်နဝ်ꩻ ပရိုတွန် ပါသော့ꩻ ၉၂ ဖြုံႏ တောမ်ႏ အီလဲစ်ထရွန် ပါသော့ꩻ ၉၂ ဖြုံႏ တဲင် နဝ်ꩻအကို ၆ ဖြုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဗယ်လဲဉ်အီလဲစ်ထရွန် (Valence electron) သွူ။

## အာႏကွိုꩻ