# ဘိုရွန်

ဘိုရွန်,  5B| boron (β-rhombohedral) |
| ကအောဝ်ႏလုဲင်ႏဒါႏ ဂုဏ်သတ္တိဖုံႏ |
| အမဉ်ꩻ၊ သင်္ကေတ | ဘိုရွန်, B |
| အငေါဝ်းထန်ႏ | /ˈbɔːrɒn/  |
| အော်လိုထရိုဖီ | α-, β-rhombohedral, β-tetragonal (and Allotropes of boron) |
| အယောင်ꩻ | ညိုႏဖြေင်း |
|  ဒြတ်စင် အထဲ့ရော့ꩻ ထာꩻရှောင်ကို ဘိုရွန် |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |

 | – ↑ **B** ↓ Al |
| ဘယ်ရီလီယမ် ← **ဘိုရွန်** → ကာဗွန် |

 |

 |
| အဲက်တမ် အမုဲင်ရဲန်ႏ (*Z*) | 5 |
| အဗူႏ၊ ဘလော့ | group 13 (boron group) |
| အထဲ့ရော့ꩻ ထာꩻရွောင် | period  2 |
| ဒြပ်စင် ကဏ္ဍ |    metalloid |
| အှောန်ႏထော့ခါꩻ အဲက်တမ်မေက် အထှူႏခေန်ႏ (*A*r) | 10.81 (10.806–10.821) |
| အီလဲက္ထရွန် ကဖျင်ထာꩻ | [He] 2s2 2p1 |
| အပီတထွိုင်ကို ကပါဒါႏ အီလဲက္ထရွန် | 2, 3 |
| ပှိုင်းဝှို့တုမ်ႏ ယောင်ꩻဖဲ့ဂုဏ်သတ္တိဖုံႏ |
| ဖေ့စ် | အခြုံးအတူႏ |
| အခြုံးခြီအီအလျား | 2349 K ​(2076 °C, ​3769 °F)  |
| အထီဗို့ꩻအီအလျား | 4200 K ​(3927 °C, ​7101 °F)  |
| အနဲန်းအတဉ်ႏ  | 2.08 g/cm3  |
| ဖျှူးဆဉ်းအလျား | 50.2 kJ/mol  |
| အတအှိုထန်ႏအလျား | 508 kJ/mol  |
| မိုလာ အလျားအာႏရဲင်ꩻ | 11.087 J/(mol·K)  |
| အတအှိုထီတေက်ꩻအာႏ

| P (Pa) | 1 | 10 | 100 | 1 k | 10 k | 100 k |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| at T (K) | 2348 | 2562 | 2822 | 3141 | 3545 | 4072 |

 |
| အဲက်တမ်မေက်ဂုဏ်ႏဖုံႏ |
| ထွာအောက်သုဲက် (အောက်သုဲက်ဒေးဆဉ်း) အထျꩻအအုံ | **3**, 2, 1, −1, −5 ​(a mildly acidic oxide) |
| ဓာတ်ငင်ႏအီလက်ထရွန်  | Pauling scale: 2.04  |
| အာႏတောင်ႏတာႏမာꩻထွာအုဲင်းယွန်း | 1st: 800.6 kJ/mol  2nd: 2427.1 kJ/mol  3rd: 3659.7 kJ/mol  (more)  |
| အဲက်တမ်မေက် ဒွါႏအကဲန်တကှို့ꩻ | empirical: 90 pm  |
| ကိုဗေးလဲန့်ဒွါႏအကဲန်တကှို့ꩻ  | 84±3 pm  |
| ဗန်ဒါဝေါ့သ် ဒွါႏအကဲန်တကှို့ꩻ | 192 pm  |
| Miscellanea |
| ကမာꩻထွာခါꩻထာꩻကြုံး |  ​rhombohedral |
| အငေါဝ်းအမှိုင်  | 16,200 m/s (at 20 °C)  |
| အလျားမာꩻတခြက်ထာꩻ | β form: 5–7 µm/(m·K) (at 25 °C)  |
| အလျားတွီကာႏထာꩻ | 27.4 W/(m·K)  |
| တျာႏရဲးကမ်းထာꩻ | ~106 Ω·m (at 20 °C)  |
| ပသီႏထှို့ꩻဓာတ် | diamagnetic  |
| ပသီႏထှို့ꩻ ကခှေါင်းအီဒါႏထာꩻ (*χ*mol) | −6.7·10−6 cm3/mol |
| Mohs hardness | ~9.5  |
| CAS Number | 7440-42-8  |
| ထွာလှောန်ခြောင်ꩻ |
| ကထုမ်ႏမော့ꩻသား | Joseph Louis Gay-Lussac and Louis Jacques Thénard (30 June 1808) |
| ဖဖြှဲ့ꩻထန်ႏအရီးသွတ်ꩻလဲင်ႏ | Humphry Davy (9 July 1808) |
| အစှူဖြှိုးသွတ်ꩻ ဘိုရွန်သီး အုဲင်သိုတုပ်ဖုံႏ |
|

| iso | NA | သက်တန်ꩻတာကွို့ꩻ | DM | DE
 ( MeV)  |  DP |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 10B | 20% | is stable with 5 neutrons |
| 11B | 80% | is stable with 6 neutrons |

 |
| 10B content may be as low as 19.1% and as high as 20.3% in natural samples. 11B is the remainder in such cases. |
|

**ဘိုရွန်**(boron) ယို ထွာ သတ္တုတမွေးတောဝ်း ဓာတုဒြတ်စင်တစား၊ အထဲ့ရော့ꩻ ထာꩻရွောင်ကိုနောဝ်ꩻ အလဲန်းအဗူႏ ၃၊ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻ သတ္တုလှိုႏ (non-metal)။ ဘိုရွန်ယို ခရစ်နေင်ႏ ၁၈၀၈ ဗာႏကိုခါ ဓာတုဗေဒ ပညာႏသျင်ႏ **သာ ဟမ်းဖှရီး ဒဲဗ္ဗီ** (Sir Humphrey Davy) ယင်း **ဂေး လာ့သဲက်** (J.L Gay Lussac) သီး ထွားထောင် မော့ꩻစ။ သဘာဝကို ထီႏနှောင်ꩻ အအုံအောဝ်ႏထာꩻ ပဉ်စားစား၊ ကဉ်းအာအာနောဝ်ꩻ ထွာ amorphous Boron ၊ အဖွန်ႏခေ့ꩻ ဖြေင်း (a dark powder)။ တုမ်ႏ အောက်သီစဲန်၊ ထီ၊ အဲက်သစ်၊ ယင်း အယ်လ်ကာလီဖုံႏ မာꩻတောဝ်းဝင်ꩻဓာတ် (မန်း- ဓာတ်မပြု)။ ကွယ်ႏတှော့ꩻ တုမ်ႏသတ္တု (metal) ဖုံႏ မာꩻဓာတ်၊ အကြုဲင်းလုဲင်ႏလွေꩻထိုꩻ ဘိုးရုဲက်ဒ် (borides) သှူ။ ကပှိုင်ခါꩻဖေႏဒါႏ အလျားအှောန်ႏထော့( မန်း- သတ်မှတ်စံအပူချိန်) ကိုယို တျာႏမေႏ ကာႏစပ်ꩻ ဘိုရွန် ဆေ့ꩻလုမ်ꩻ (poor electric conductor) ကွယ်ႏတှော့ꩻ အလျားမဉ်ႏသန်လှောန်နောဝ်ꩻ ဘိုရွန်ယို ထွာလှောန် တျာႏ ကာႏစပ်ႏအာႏဟောဝ် ဒြတ်စင်သှူ။

## အာႏကွိုꩻ