Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ဝီခီပီးဒီးယား

**ဝီခီပီးဒီးယား**|  ဝီခီပီးဒီးယား လိုဂို |
| အိင်းကလေတ်ဘာႏသာႏ ဝီခီပီးဒီးယား ဗဟိုႏလိတ်မဲ့ငါ |
| ဝဲက်သုဲက်အစွိုးအမျိုꩻ | အိဉ်တာနဲက် ကျမ်ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏ |
| ဟော်ꩻထွားလꩻနွောင်ꩻမုꩻ | ဘာႏသာႏငဝ်းငွါ 361 မျိုꩻ |
| ခမ်းထီအလီꩻအထျꩻ | အမေႏရိကန်ႏခမ်းခြွဉ်းဗူႏ |
| ပဲင်ႏဆဲင်ႏသား | ဝီခီမီဒီယာ ဖောင်ဒေးသိဉ်း |
| ဖန်ဆင်ꩻသား | စဉ်မီဝေး၊ လာရီသန်ဂါ |
| ဝဲက်သုဲက် | wikipedia.org |
| Alexa အရန်း | ၆(ဧပြီ ၂၀၁၅) |
| စီꩻပွာꩻရေꩻ | မွေးတဝ်း |
| ဒင်ႏမတ်ပိုင်တိဉ် | အဝ်ႏလိုႏ |
| ကေားသုင်ꩻသား | >၆၂၈၈၉၄ active editors >၁၃၁၃၅၂၉၂၄ registered users |
| ထူႏသုင်ꩻခါꩻဒါႏ ပရိုဂရမ် | en:PHP |

**ဝီခီပီးဒီးယား** (အိင်းကလေတ်: Wikipedia) ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်းခြွဉ်းဗူႏကို အခေႏခံႏဒါႏ ပရဟိတအစွိုꩻအဗူႏကထွာဒါႏ ဝီခီမီဒီယာ ဖောင်ဒေးသိဉ်း အွဉ်ငါကခွုမ်မာꩻ ရုဲင်ꩻတသွိုးဖေႏဒါႏ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါစွုမ်ႏတောမ်ႏ အကျောင်ꩻခရာႏမျိုꩻစွုမ်ႏ ကပါဒါႏ အငိုꩻလို့တဝ်း(အခမဲ့) လွစ်တခြင် အဉ်တာနဲတ်လဲင်းလောင်း ကျမ်ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏ ပရောစဲစ်လိတ်မဲ့ငါ ထာꩻမာꩻတဗာႏဒျာႏသွူ။ ဝီခီပီးဒီးယား ကရိုꩻဒါႏ အမဉ်ꩻနဝ်ꩻ လိုꩻအာကနွို့ညီꩻ တဲမ်းသော့ꩻနွောင်ꩻ ဝဲက်သုဲက်အနယ်ꩻပညာႏကထွာဒါႏ ဝီခီ (ဝီခီ-wiki နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ"ဟာဝေယံ"ငဝ်းငွါ အဓိပ္ပာယ်ႏလꩻ "မွိုင်မွိုင်" နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ) တောမ်ႏ ကျမ်ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏ အဓိပ္ပာယ်ႏကလꩻဒါႏ "အဲဉ်သုဲင်ကလိုပိဒိယ-Encyclopedia" ကရိုꩻဒါႏ "အဲင်းကလေတ်"ငဝ်းငွါဖုံႏယို ပေါင်ꩻစပ်ခါꩻဒျာႏဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ စဉ်မီဝေး တောမ်ႏ လာရီသန်ဂါသီး တယ်ႏထောင်ႏစခါꩻဖေႏဒျာႏ ခရစ်နေင်ႏ ၂၀၀၁ ဗာႏ လာဇန်ႏနဝါႏရီႏ ၁၅ နီꩻကိုသွူ။ အင်းရေႏခါꩻဖေႏဒျာႏ ရောမ်ထူႏသိမ်ꩻဟဝ်ခါꩻ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါစွုမ်ႏ လိုꩻသီးဖုံႏ တကမ္ဘာႏလွုမ်း ထာꩻသေဗဟုသုတတောမ်ႏ ဖန်းဖြယ်ဖေႏ ခမ်းသားထာꩻသေဗဟုသုတတာႏ ခင်ႏလမ်းတဗာႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။

ဝီခီပီးဒီးယားကိုနဝ်ꩻ ၂၀၂၀ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ တောမ်ႏဘာႏသာႏငဝ်းငွါ (၃၂၅)မျိုꩻတဲင် တဲမ်းခါꩻဒါႏ ရွမ်ဖြုဲင်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏလဲဉ်း အပုဒ် (၅၈)သန်းလွိုနဝ်ꩻသွူ။ ဗꩻတွိုႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ လာဖေဖော်ဝါႏရီႏကိုနဝ်ꩻ နွို့ဟော်ꩻထွားသား အဝ်ႏစွဉ်ႏအလဲင်ႏပေါင်ꩻ (၁၈)ဗီလီယံရပ်၊ လာတွိုင်ꩻ နွို့ထွားဟော်ꩻသား အဝ်ႏစွဉ်ႏ သန်း(၅၀၀)ရပ်နဝ်ꩻသွူ။ တကမ္ဘာႏလွုမ်းအနေႏနဝ်ꩻ လိုꩻသုင်ꩻဝီခီပီးဒီးယား အကောက်သား အဝ်ႏ (၁၉)သန်းရပ်တဲင် ၂၀၁၄ ဗာႏ လာနိုဝဲင်ဗာကို စာႏရင်ꩻအလꩻ ရုဲင်ꩻတသွိုးသန် သောင်ႏသာဒါႏ မွဉ်းဖျင်သားနဝ်ꩻ အဝ်ႏစွဉ်ႏ အဖြာꩻ(၆၉,၀၀၀)ရပ်နဝ်ꩻသွူ။ ဝီခီပီးဒီးယား(ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏ) လိတ်မဲ့ငါနဝ်ꩻ တယ်ႏထောင်ႏဗွောင်လွေꩻဒျာႏအစမ်ꩻ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၂၁ ဗာႏ လာသဲက်တဉ်ဗာ ၁၇ နီꩻကိုတဲင် တွိုႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ လာဇွန်လုဲင် ၁၉ နီꩻနဝ်ꩻ အောင်ႏလꩻထွာလွေꩻအတီႏ နဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

## လိဉ့်အထန်ႏဖုံႏ

* တရာꩻဝင်ႏ ဝဲက်သုဲက် (မိုဗုဲင်းဖိုန်း)[[ကဏ္ဍ:ဝီခီဒေတာတောမ်ႏ ဝီခီပီးဒီးယားကို ဗိုန်ပီတဝ်းတရာꩻဝင်ႏဝဲက်သုဲက်ဖိုင်ႏ ကအဝ်ႏဒါႏ လိတ်မဲ့ငါဖိုင်ႏ]] – multilingual portal (ဘာႏသာႏငဝ်းငွါသုဲက်အလင်ထျꩻ လိဉ့်ဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏပါနေနေသွူ)
	+ တွစ်တာကိုကအဝ်ႏဒါႏ ဝီခီပီးဒီးယား
	+ ဖေ့ဗိုတ်လောင်းကအဝ်ႏဒါႏ ဝီခီပီးဒီးယား

အာႏကွိုꩻချက်အမာႏ: `<ref>` tags exist for a group named "note", but no corresponding `<references group="note"/>` tag was found.
# အေပီ ၁

**အေပီ (၁)** (အိန်းကလေတ်: April 1) **အေပီ(၁)**နီꩻနဝ်ꩻ ဂရီဂေါရီးယန်းပျက္ခဒိန်ႏအလꩻ နေင်ႏတနေင်ႏအကို ထွာဒျာႏ မွူးနီꩻ(၉၁)နီꩻမျောက် မွူးနီꩻတနီꩻဒျာႏသွူ (မိဉ်ႏတော် မွူးနီꩻထပ်ဒါႏနေင်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်(၉၂)နီꩻ) ။ နေင်ႏယိုတနေင်ႏ ဖေႏကလို့နဝ်ꩻ မွူးနီꩻခြွဉ်း အဝ်ႏကုဲင်က (၂၇၄)နီꩻ သွူ။

## ထာꩻထွာဖုံႏ

## လွူးဖွာꩻသားဖုံႏ

## သီမားသားဖုံႏ

## မွူးနီꩻအုံပဆားနီꩻဖုံႏတောမ်ႏ အထွတ်အမျတ်မွူးနီꩻဖုံႏ။

## အာႏကွိုꩻ
# ထာꩻခွုမ်ဆိုး

လိုꩻပေႏဖုံႏ အဝ်ႏပတ်ꩻခွုမ်ဆိုး ဗော်လုံးပုင်ႏ
**ထာꩻခွုမ်ဆိုး** (အိန်းကလေတ်: Sport) (မန်း: အားကစား) ခွုမ်ဆိုးအာႏကရိုꩻနဝ်ꩻ ရောမ်ဗူႏ၊ ခေးပြဲင်ႏ၊ မွန်းပျောႏတာႏ တောမ်ႏ ဒါႏလဲပ်ပဲင်ႏမုꩻယို ရောမ်ဗူႏခါꩻနေးတောမ်ႏ စဲင်းစဲ့သေႏချာႏဒါႏ ကဝ်ႏထွန်ႏ၊ ဗျူဟာနယ်ꩻတောမ်ႏ တွောင်းတရျာႏမုꩻဖုံႏဒျာႏသွူ။ လွိုက်ဖေႏပါ ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျကျ ကနွောင်ꩻသားနဝ်ꩻသွူ။ တောမ်ႏရဲးထွော့ချက် စီꩻကန်ꩻတဖွောင်ꩻဖုံႏတရိုꩻတဝ်း၊ ထုင်ꩻစံႏရဲးထွော့ချက်ဖုံႏတရိုꩻတဝ်း အဝ်ႏဖဖြယ်အွောန်ႏထွော့ခါꩻဖေႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။

ထာꩻခွုမ်ဆိုးကို အရေꩻကတန်ဒါႏအချက်နဝ်ꩻ အီႏဆုင်ꩻဖျတ်ဖေႏဒါႏ အနွောင်ꩻအသွုမ်ꩻအဖြေႏတာႏ ကထွာဒါႏ ကေားခေးပြဲင်ႏသား ရုက်ဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ ခွောင်တဉ်ႏမုꩻတောမ်ႏ ဒါႏလဲပ်ပဲင်ႏမုꩻဒျာႏသွူ။ ထာꩻခွုမ်ဆိုးအကို အဝ်ႏအမျိုꩻမျိုꩻ အဝ်ႏအစွိုးစွိုး အဝ်ႏအာမွေးသွူ။ နဝ်ꩻအကို ဗော်လုံး၊ ဘတ်စကဲက်ဗော၊ တဲဉ်းနစ်၊ လုဲင်ꩻ၊ ထာꩻဖင်းလွင်း၊ ယားထီ၊ ပကျောက်ꩻထာꩻ၊ ခꩻခြီႏခꩻပြာႏ၊ လက်ဝွေ့၊ နပန်း၊ တွယ်ႏဂေါက်ရာႏ၊ ‌ချင်ꩻလွုံꩻ စတဲင်ဖုံႏနဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏလောင်း လိုꩻခွုမ်ပဆိုးအာ ထာꩻခွုမ်ဆိုးဖုံႏဒျာႏသွူ။

## အာႏကွိုꩻ
# ဘာႏသာႏရေꩻ

**ဘာႏသာႏတရာꩻ** (အဲင်းကလေတ်: Religion) (မန်း: ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု) ယို မဉ်ႏဟဲ့ꩻပအိုဝ်ႏနေးနောဝ်ꩻ ထွာ **ယုမ်းလွူꩻထာꩻ/ ထာꩻယွုမ်းအံႏ** ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻသီး ကမော့ꩻလွောန်ထာꩻသမဲင်ꩻ(ကမ္ဘာ့သမိုင်း)ကို ဘာႏသာႏတရာꩻယို အောဝ်ႏပါအထျꩻအခိုႏ။ ထာꩻယိုနောဝ်ꩻ အနမ်းသမ်းတအောဝ်ႏတောဝ်းတွော့ꩻ ထွာလယ်ႏကွို့ꩻ *နာမထာꩻမော့ꩻခွဲး* (နာမ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အတွေ့အကြုံ) လုမ်ꩻ။ ဘာႏသာႏတရာꩻနဝ်ꩻ ထွာ သေထီႏ တီအိုလိုစီ (teology) ထွားထောင်လွိုက်ထန်ႏ ထာꩻထူႏဝါဒိတ၊ တောဝ်းလဲ့ ထီႏသေလိမ္မာႏ ပညာႏအောဝ်ႏသား အွောန်မာꩻ ဝွေꩻသီးထာꩻခမ်ႏထူႏ ဝါဒ(ဝါဒိတ) ဒျာႏတဲ့ ဝင်ꩻအောဝ်ႏရိုꩻနေနေ။ ဘာႏသာႏတရာꩻယို လိုꩻသီးဖုံႏခြာကို အွောန်ႏသေꩻခါꩻ နမ်းကျင်ꩻတရာꩻ နမ်းလောင်း တဲ့မွေး၊ နမ်းကျင်ꩻသိက္ခာႏ ထာꩻရဲးအထျꩻ တဲ့မွေးမွေးဒျာႏသွူ။ လိုꩻယေန်ႏငဲးထာꩻအတာႏ ဘာႏသာႏတရာꩻယို ထွာပဓာနတဗာႏ။ လိုꩻကေားမာꩻ သုတေသနသားရိုꩻ စိုးယိုခါနောဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏဟံႏလောင်းကို ဘာႏသာႏယင်း ကျောင်ꩻဖေႏဝါႏဒ(ဝါဒိတ) ခြွောန်းအောဝ်ႏ ၄၃၀၀ လွိုတဲ့။

လိုꩻကမ္ဘာႏလောကကိုဖုံႏယို တယ်ႏစစခါကာႏ ခွဲးမော့ꩻဖိုဝင်ꩻ ရေားဂါႏပဉ်မျိုꩻမျိုꩻ၊ အန္တရာယ်ႏပဉ်စားစား၊ ကပ်တန် ပဉ်ခီႏခီႏဖုံႏ။ ယိုခါ ကအောဝ်ႏမော့ꩻနောဝ်ꩻ ဆုဲင်ꩻချာယောဝ်း အီးမော့ꩻဗာႏထဲင်း နေနေရင်ꩻ။ ကထွိုင်ႏခွဲးမော့ꩻ အာလဲင်ႏတော့ꩻ ကော့ꩻမောင်ꩻလွ့ဝင်ꩻ ထာꩻကေားရဲးကမ်း ထွားလွောန်ꩻဖေႏ ဝွေꩻသီးဖုံႏသား။ ထုမ်ႏလွဝင်ꩻ၊ မဉ်ယုမ်းအမ်ႏလွဝင်ꩻဖုံႏ။ အောဝ်ႏနောဝ်ꩻလဲင်ႏ ထီခြောင်တန်၊ ထီခြောင်ပေႏ၊ သေင်ႏမွူး၊ တနွိုင်တန် ကောင်ဖုံႏယို ထွာလွေꩻ လိုꩻသီးထာꩻယွုမ်းလော်။ ကထွိုင်ႏယွုမ်းလော်ထာꩻ နောဝ်ꩻလဲင်ႏခါ ယွုမ်းလော်ပါလွဝင်ꩻ မေႏ၊ ထီ၊ တလီꩻဖုံႏတဲင် စူꩻပါလွေꩻ မေႏလူꩻတနမ်၊ ထီလူꩻတနမ်၊ တလီꩻလူꩻတနမ်ဖုံႏ။ နက်ယွုမ်းအမ်ႏပါက လူꩻတနမ် အလောင်းအလင်ဖုံႏတဲ့ အာအေားတန်။

ဆုဲင်ꩻဝုဲင်ꩻနောဝ်ꩻ ယွုမ်းလွူꩻလွေꩻစလꩻ ထာꩻယူႏစွို့ꩻ ထာꩻသေဉာဏ်ႏအွောန် (စဉ်းစားဆင်ခြင်တတ်သော၊ ဉာဏ်ဖြင့်ယှဉ်သော ကိုးကွယ်မှု)။ ထာꩻယွုမ်းတဗာႏယို မဲန်ႏနဲ့ မဲန်ႏတောဝ်းနဲ့ သေချင်းနမ်းလွောန်ဝင်ꩻ။ ထွားခါꩻဗော့ꩻ စိုးယိုတာႏလုမ်ꩻမွေးဒုမ်၊ ယူႏယူႏထဲမ်ထွူ သေထွားတောင်ႏတာႏပါဝင်ꩻ စိုးငါတာႏထွူ ယုမ်းလွူꩻ (ကျင့်ကြံအားထုတ်) လွဝင်ꩻ။ ထာꩻယုမ်းအမ်ႏယို အဖေႏဒါႏမွေး လိုꩻသီးထာꩻငိမ်ꩻခွꩻရျူႏနဲ့၊ ဖေႏဒါႏတောဝ်းနဲ့ လိုꩻသီးသေထွားလွောန်ဝင်ꩻဖုံႏ။ အောဝ်ႏနောဝ်ꩻတွော့ꩻ ထာꩻယုမ်းအမ်ႏခြောင်ꩻ (ကိုးကွယ်မှုသမိုင်းကြောင်း) ကြုဲင်းလုဲင်ႏလွောန်လꩻ။ ဒေႏသရပ်ရာႏ တထွောင်းတွမ်ႏတထွောင်း ထာꩻမော့ꩻဗွိုန်ပီတောဝ်းဝင်ꩻတဲင် ထွာလွေꩻဘာႏသာႏတရာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။

### ထူႏတောမ်