Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ISBN (identifier)

International Standard Book Number| A 13-digit ISBN, 978-3-16-148410-0, as represented by an EAN-13 bar code |
| အဒွေါင်ႏ | ISBN |
| တဲႏစ | ၁၉၇၀ (၁၉၇၀) |
| ကခုမ်ဒါႏအစွိုꩻ | International ISBN Agency |
| ဒစ်စစ် ဆေ့ꩻအာ | ၁၃ (အစောဝ်းခါ ၁၀) |
| ထွားလွောန်ꩻ(စစ်ဆေး)ဒစ်စစ် | Weighted sum |
| နမူနာႏ | 978-3-16-148410-0 |
| ဝဲက်သုဲက် | isbn-international.org |

**လိတ်ဖွူꩻအမုဲင် ရော့ꩻတွမ်ႏခမ်းထီအာ** (**ISBN**) ယို ထွာ ထာꩻမာꩻသေငါꩻအီ လိတ်ဖွူꩻ၊ အွောန်ႏအထျꩻ ဂဏန်ꩻ (၉) ခင်ႏလမ်း (9 digits) သွူ။ အုဲင်ယာလဲန်ဒ်ခမ်း၊ ဒပ်ဘလဉ်ဝေင်ꩻ၊ ထရီနတီကေားလေက်ကို ကအောဝ်ႏဒါႏ လိုꩻမဉ်ꩻ Gordon Foster မာꩻခါꩻဖေႏဒျာႏသွူ။ ထာꩻနဝ်ꩻနောဝ်ꩻ မာꩻဖေႏခါꩻ စာလိတ်ဖွူꩻသားတွမ်ႏ အွောန်ႏသေꩻဟောဝ်
လိတ်ဖွူꩻသားတာႏ ခရစ်နေင်ႏ ၁၉၆၅ ဗာႏကိုခါ။
ယမ်ဖေႏ လိုꩻအာ ကသေငါꩻလꩻ ISBN တာႏ လိုꩻမဉ်ꩻ David Whitaker မာꩻငါဖေႏထဲင်းခါꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ
# မတ် ၈

**မတ် (၈)** (အိန်းကလေတ်: March 8) **မတ်(၈)**နီꩻနဝ်ꩻ ဂရီဂေါရီးယန်းပျက္ခဒိန်ႏအလꩻ နေင်ႏတနေင်ႏအကို ထွာဒျာႏ မွူးနီꩻ(၆၇)နီꩻမျောက် မွူးနီꩻတနီꩻဒျာႏသွူ (မိဉ်ႏတော် မွူးနီꩻထပ်ဒါႏနေင်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်(၆၈)နီꩻ) ။ နေင်ႏယိုတနေင်ႏ ဖေႏကလို့နဝ်ꩻ မွူးနီꩻခြွဉ်း အဝ်ႏကုဲင်က (၂၉၈)နီꩻ သွူ။

## ထာꩻထွာဖုံႏ

## လွူးဖွာꩻသားဖုံႏ

## သီမားသားဖုံႏ

## မွူးနီꩻအုံပဆားနီꩻဖုံႏတောမ်ႏ အထွတ်အမျတ်မွူးနီꩻဖုံႏ။

## အာႏကွိုꩻ
# Coordinated Universal Time

Coordinated Universal Time နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အွဉ်ႏနယ်ဖေႏ တကမ္ဘာႏလွုမ်း အခိန်ႏနားရီႏဖုံႏတာႏ အဓိကစံနုံးဒျာႏသွူ။ အဒွေါင်ႏအနေႏ အဝ်ႏသုင်ꩻလွေꩻ UTC နဝ်ꩻသွူ။ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ပေါင်းဗွိုန် ဂရင်းနစ်အခိန်ႏအွိုင်ꩻ(ဂရင်းနစ်စံတော်ချိန်) သွူ။ ကမ္ဘာႏအခဝ်တွို့ꩻသွတ်ꩻသွတ်ꩻ ဒေႏသနဝ်ꩻ ထူႏသုင်ꩻအီ UTC -12 တဲင် အခဝ်ကွဉ်ႏသွတ်ꩻသွတ်ꩻဒေႏသနဝ်ꩻ ထူႏသုင်ꩻ UTC +12 သွူ။ မျန်မာခမ်းထီအတာႏနဝ်ꩻ ထွာ UTC +06:30 နဝ်ꩻသွူ။

အခိန်ႏအွိုင်ꩻယိုခါကျာꩻ ကမ္ဘာႏဟံႏပုင်ႏ
UTC နဝ်ꩻ အဝ်ႏအိဉ်တာနဲတ် အဓိကထူႏသုင်ꩻခါꩻဒျာႏ ကွန်ပျူတာဖုံႏ တောမ်ႏ သာဗာဖုံႏ နဝ်ꩻသွူ။ ထူႏသုင်ꩻအီသွူ UTC တဲင် အိဉ်တာနဲတ်လောင်း ကွန်ပျူတာအချင်ꩻချင်ꩻ ဖေႏကလꩻအခိန်ႏတတွောင်းချင်ႏတာႏ ဒျာႏသွူ။ ထွူတကာႏတဝ်း ဝါးသင်ဖော်ꩻကျောင်ႏ၊ ကာꩻလွေꩻချာငါစနိစ်ဖုံႏတာႏလဲ့ အဝ်ႏထူႏသုင်ꩻအီ UTC နဝ်ꩻသွူ။ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် UTC နဝ်ꩻ အပေါင်းမဲဉ်ႏစဲင်းသေႏချာႏ(တိကျ)ထဲင်း ဂရင်းနစ်အခိန်ႏအွိုင်ꩻ(Greenwich Mean Time) ဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။

ထေအွဉ်ႏစွꩻ ကမ္ဘာႏတဖြုံႏလွုမ်ႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ အခိန်ႏတောမ်ႏ ကြိမ်နူန်း(frequency) ဆဲင်ႏရာꩻ ခြိꩻထူႏခွုမ်မာꩻရေꩻနဝ်ꩻ စလွေꩻဒျာႏ ၁၉၆၀ ဗာႏ ဇန်နဝါရီ ၁ နီꩻသွူ။ UTC ယို အရီးသွတ်ꩻတရာႏဝင်ꩻ ကျင်ꩻသုင်ꩻဒျာႏ နုဲင်း CCIR ဖေႏကျံႏဉာဏ်ႏချက် ၃၇၄၊ Standard-Frequency and Time-Signal Emissions၊ ၁၉၆၃ ဗာႏသွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ တရာꩻဝင်ႏ UTC အမိဉ်ꩻဒွေါင်ႏ "UTC" တောမ်ႏ အဲင်းကလေက်မိဉ်ꩻ "Coordinated Universal Time" မိဉ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ဗꩻတွိုႏ ၁၉၆၇ ဗာႏ စူꩻလက်ခံႏကျင်ꩻသုင်ꩻအီဗာႏတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ
# ဟံႏပထဝီႏ ကိုဩဒိနိတ်စနိစ်

လောင်ဂျီကျူမျဉ်းများသည် အီကွေတာမျဉ်းနှင့် ထောင့်မှန်ကျပြီး လတ္တီကျူမျဉ်းများသည် အီကွေတာမျဉ်းနှင့် အပြိုင်ဖြစ်သည်။
**ဟံႏပထဝီႏ ကိုဩဒိနိတ် စနိစ်** မွေးတဝ်းလဲ့ **ဟံႏပထဝီႏ ယီးနယ်ဟံႏပုင်ႏစနိစ်** (အိန်းကလေတ်: Geographic coordinate system) ကရိုꩻနဝ်ꩻ ကအွဉ်ႏယီးနယ်ဖေႏ ကမ္ဘာႏလောင်း အဝ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းတွိုင်ꩻတာႏ အွဉ်ႏထွော့မုဲင်နေး ဂဏန်ꩻအမုဲင် မွေးတဝ်းတဲ့ လိတ်ဖြုံႏသင်္ကေတအမုဲင်ဖုံႏ ယီးနယ်ဟံႏပုင်ႏစနိစ် တဗာႏဒျာႏသွူ။ ကမ္ဘာႏလောင်း အဝ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းဖုံႏယို တဲက်ထွားစွဉ်ႏနေး လတ္တီစျု တောမ်ႏ လောင်စီစျု ဖုံႏသွူ။

## အာႏကွိုꩻ
# ခရိယာန်ႏဘာႏသာႏ

|  |
| --- |
| ဘာႏသာႏတရာꩻ
**ခရိယာန်ႏ**
 |
| **သꩻမဲင်ꩻ** |
|  |
| **ဆရာႏ (အာစရိယ)** |
|  |
| **ထာꩻယူႏဝါႏဒ** |
|  |
| **ဂွိုဏ်ꩻ** |
|  |
| **ခမ်းထီတောမ်ႏဒေႏသဖိုင်ႏ** |
|  |

နွို့ပါခါꩻ ခရစ်ယာန်ႏဘာႏသာႏသားဖုံႏ ကယွုမ်းအမ်ႏဒါႏ ယေဆျုခရစ်ဗွေႏ ယောင်ꩻဆျောဝ်ႏ
**ခရစ်ယာန်ႏဘာႏသာႏ** (အဲင်းကလေတ်: Christianity) ခရစ်ယာန်ႏသာႏသꩻနာႏယို ထွာ ထာꩻယွုမ်းအမ်ႏဗော့ꩻ ထာဝရဘုရာꩻ အောဝ်ႏတဆူႏလုမ်ꩻစားသွူ။ အွောန်ႏခါꩻအထျꩻအွိုး ဓမ္မတသာလိတ်ဖွူꩻကို ကအွောန်ႏနယ်ခါꩻဒါႏ နာသရဲတ် (Nazareth) ဝေင်ꩻသား ယေဆျု ဖဝတစိုးသက် ယင်း ဝွေꩻငေါဝ်းဟောꩻခါꩻ တရာꩻဖုံႏလောင်း။ ခရစ်ယာန်ႏ ကရိုꩻဒါႏ လိတ်ဖြုံႏယို အောဝ်ႏဂရိလိတ်ဖြုံႏ Xριστός ကိုထွာလွောန် **ခရစ်သတို့သ်**၊ "ယေဆျု" နောဝ်ꩻ လိတ်ကိုတဲမ်းခါꩻ "လိုꩻခမ်ႏထူႏဘိသိတ်" နုဲင်းနောဝ်ꩻ။ ခရစ်ယန်ႏဘာႏသာႏယိုနဝ်ꩻ လိုꩻကိုႏကွဲႏယွုမ်းအံႏလွောန်ꩻသား အဝ်ႏ(၂.၈)ဗီလီယံ တောမ်ႏ တတွာ တကမ္ဘာႏလွုမ်း လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်း သိုမ်ပွန်းတပွန်းတဲင် ထွာစွောန်ႏ အတန်သွတ်ꩻ ဘာႏသာႏနဝ်ꩻသွူ။

ခရစ်ယာန်ႏဖုံႏ ကယုမ်းခါꩻဒျာႏဝင်ꩻနောဝ်ꩻ ယေဆျုယို ထွာ ထာဝရဗွေႏဘုရာꩻပို၊ ဘုရာꩻခမ်ႏထူႏခါꩻ ဇာႏတိလိုꩻခမ်း ယင်း ကေားရဲးကမ်း အွောန်စွို့ꩻဖေႏလိုꩻသားတဲ့ရိုꩻ။ ကောပ်နောဝ်ꩻမꩻ ယေဆျုယို ခရစ်ယာန်ႏဖုံႏ ဒေါ့ꩻလွဝင်ꩻ ခရစ်ဗွေႏ (ခရစ်တော်) တောဝ်းတဲ့ မေဆိ နောဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻကစူꩻဒါႏ ခရစ်ယာန်ႏ ထာꩻထူႏဝါႏဒသားဖုံႏနောဝ်ꩻ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻ ခရစ်ယာန်ႏ၊ ဝွေꩻသီးကယုမ်းခါꩻနောဝ်ꩻ ယေဆျုယို ထွာဒျာႏ ဟီဘရူးလိတ်ဖွူꩻကို နိမိတ်ကဖေႏခါꩻဒါႏ မေဆိ ဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ဟီဘရူးလိတ်ဖွူꩻကရိုꩻယိုတဲ့ ထွာဒျာႏ သမ္မာလိတ်ဖွူꩻတကွို့ꩻ၊ အကွို့ꩻနောဝ်ꩻနောဝ်ꩻ ခရစ်ယာန်ႏသာႏသနာႏတွမ်ႏ **စျူး**ထာꩻထူႏဝါႏဒကို ဗွိုန်ပီဝင်ꩻသွူ။

ဝင်ꩻကရိုꩻ လိုꩻကကာလွောန်ꩻ ယုမ်းအမ်ႏခရစ်ယာန်ႏသား ကစူꩻညာꩻယော့ခါꩻအီ ထာꩻခရာႏဖုံႏ ကအောဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ရော့ꩻတွမ်ႏခရစ်ယာန်ႏသာႏသꩻနာႏ ထာꩻထူႏဝါႏဒဖုံႏ အစောဝ်းခါ တခြောင်ႏလွုမ်းကိုနောဝ်ꩻ အွောန်ႏနယ်စင်ဖြွိုးသေꩻခါꩻ ထာꩻကထဲ့ဒင်ႏဒါႏ ခရစ်ယာန်ႏ ထာꩻယုမ်းအမ်ႏလောင်း အရွီးအထျꩻကိုသွူ။ ထာꩻနောဝ်ꩻ နောဝ်ꩻရိုꩻ ယေဆျုယို ခမ်ႏဗာႏဝေႏဒနာႏ၊ ခမ်ႏသီဗာႏ ထာꩻထွန်ႏအွောန်ႏဒꩻအီ စူဗောင် စူယာꩻ (မန်း-လက်ဝါးကပ်တိုင်) လောင်းထွူ ခမ်ႏဗာႏဝင်ꩻအွောန်ႏပလွို့ꩻ။ အောဝ်ႏနောဝ်ꩻမꩻ တဲမ်းခါꩻအွောန်ႏနယ်လွေꩻ အွောန်ႏစွꩻထိုꩻဖေႏ ယုမ်းအမ်ႏသားတာႏအပဲစ်ထွူ (ရဲးကမ်းအွောန်) အီးဗွောင်ဖေႏ တာ့ꩻခါꩻ ခမ်းကီ (ကောင်းကင်ဘုံတံခါး) တာႏ အမွန်ဗန်လွောန်ဖျင်ယင်း တဲ့ရိုꩻ။ ခရစ်ယာန်ႏဖုံႏ ယုမ်းခါꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ ယေဆျုယို ပါတွမ်ႏအနမ်း၊ ယင်းအဖာ ထာဝရဗွေႏဘုရာꩻ ကျွꩻထင်ႏဝွေꩻသီးကအောဝ်ႏ ရဲပ်အွောန်(အုပ်ချုပ်) ခင်ႏလမ်း အွိုးခမ်းကီကို နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။

## ထူႏတောမ်
# နာသာ

စွိုးခွိုꩻ အာကာသတောမ်ႏတလီꩻခြောင်ꩻ အွဉ်ငါဌာႏန
 National Aeronautics and Space Administration|  |
| နာသာ ဌာႏနချုတ်၊ ဝေင်ꩻဝါသိဉ်တန် ဒီသီ |
| အဒွေါင်ႏ | နာသာ |
| ဌာႏနချုတ် | ဝါသိဉ်တန် ဒီသီ |
| ဝွန်ႏထမ်ꩻ | 17,960 (၂၀၂၂) |
| ဆောင်ႏအွံ | "Exploring the secrets of the universe for the benefit of all" |
| ရွဉ်တောင်ႏတာႏ |  US$၂၄.၀၄၁ ဗီလီယံ (၂၀၂၂) |

**နာသာ** ကဟဲ့ꩻဒါႏ **စွိုးခွိုꩻ အာကာသတောမ်ႏတလီꩻခြောင်ꩻ အွဉ်ငါဌာႏန** (အိန်းကလေတ်: National Aeronautics and Space Administration, NASA /ˈnæsə/) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်း အာကာသစီႏမံႏကိန်ꩻထာꩻမာꩻတန်အတာႏ တာႏဝွန်ႏကအဝ်ႏဒါႏ အစိုႏရပဲင်ႏ ဌာႏနတဗာႏဒျာႏသွူ။ နာသာယို ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၅၈ ဗာႏ လာဇွန်လုဲင် ၂၉ နီꩻကို ကအွောန်ႏထွာဒါႏအတီႏ စွိုးခွိုꩻ အာကာသတောမ်ႏ တလီꩻခြောင်ꩻ(လေကြောင်း)ဆဲင်ႏရာႏ ဥပဒေႏအလꩻ တယ်ႏထောင်ႏခါꩻဒျာႏတဲင်တွော့ꩻ သော့ꩻလုဲင်ႏထိုꩻဖေႏ အစွိုꩻအရီး တလီꩻခြောင်ꩻဆဲင်ႏရာꩻ စွိုးခွိုꩻဖေႏကျံႏဉာဏ်ႏ ကောႏမတီႏအစွိုꩻ ခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻသွူ။ ခွုမ်မာꩻစလွေꩻဒျာႏ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၅၈ ဗာႏ လာအောက်တိုဗာ ၁ နီꩻတဲင် တယ်ႏအခိန်ႏနဝ်ꩻခါကာႏ အဝ်ႏခွုမ်မာꩻဖောႏလွေꩻလဲဉ်း လွူꩻထွား အာကာသ ထောင်ထွားရေꩻ ထာꩻမာꩻတန်စီႏမံႏကိန်ꩻဖုံႏသွူ။ ကထင်ႏလွေꩻဒါႏ လာကမ္ဘာႏထျ့ꩻ အပိုလိုစီႏမံႏကိန်ꩻ၊ ခမ်းစွုမ်ႏနုဲင်ငံတကာ အာကာသစခန်ꩻ စတဲင်စီႏမံႏကိန်ꩻဖုံႏ ပါနဝ်ꩻသွူ။

နာသာနဝ်ꩻ ဆဲင်ႏတောမ်ႏ အာကာသခရာႏ ပရိုဂရမ်ဖုံႏတကာႏတဝ်း အဝ်ႏဆဲင်ႏလွေꩻပါ စဲ့ꩻရေꩻတောမ်ႏ စဲ့ꩻရေꩻတမွေးတဝ်းဒါႏ တလီꩻခြောင်ꩻ(လေကြောင်း) တောမ်ႏ အာကာသဆဲင်ႏရာꩻ သုတေသန၊ အတာႏဆွာꩻ သုတေသန ထာꩻမာꩻတန်ဖုံႏသွူ။ နာသာနဝ်ꩻ အဓိကအဝ်ႏရေႏမိုးလွေꩻဒျာႏ အဝ်ႏသိပ္ပံပညာႏ ဖေႏကသေနာႏ‌ထောင်ထွားနွောင်ꩻစဲင်းထဲင်း ကမ္ဘာႏဟံႏ အခရာႏတောမ်ႏ ထွူတကာႏတဝ်း ဖေႏကမာꩻထင်ႏထိုဖေႏနွောင်ꩻပါထဲင်းထဲင်း ဒါရိုက်ထရိတ်သီး ဟီလီယိုရူပဗေဒ သုတေသန ပရိုဂရမ် သိပ္ပံစီႏမံႏကိန်ꩻဖုံႏသွူ။ တောမ်ႏအရန်းထိုရိုဗော့(စက်ရုက်)တွော့ꩻ ထောင်ထွားစောႏတနာႏပါ မွူးအစွိုꩻအဗူႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ ရုက်တခြိုꩻဖုံႏ နုဲင်းဒါႏ နျူးဟော်ရီသိုန်(New Horizons)ဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏပါနေနေသွူ။

## အာႏကွိုꩻ