Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1961

|  |  |
| --- | --- |
| Тысячагоддзе: | 2 тысячагоддзе |
| Стагоддзі: | * XIX стагоддзе
* **XX стагоддзе XXI стагоддзе
 |
| Дзесяцігоддзі: | * 1940-я
* 1950-я
* **1960-я 1970-я
* 1980-я
 |
| Гады: | * 1958
* 1959
* 1960
* **1961 1962
* 1963
* 1964
 |

|  |
| --- |
| **1961 год паводле тэм:** |
| З’явіліся  · Зніклі  · Нарадзіліся  · Памерлі |
| Культура і мастацтва |
| Навука і тэхналогія |
| Палітыка |

## Падзеі

Шымпанзэ «Хэм» перад касмічным палётам.
Макет карабля «Васток-1» у парыжскім Музеі авіяцыі і касманаўтыкі.
* 3 студзеня: ЗША разарвалі дыпламатычныя адносіны з Кубай.
* 8 студзеня: Французы на рэферэндуме прагаласавалі за наданне Алжыру незалежнасці.
* 19 студзеня: Прэзідэнт ЗША Дуайт Эйзенхаўэр перадаў свае паўнамоцтвы Джону Кенэдзі.
* 31 студзеня: Першы запуск амерыканцамі ў космас жывой істоты — шымпанзэ.
* 14 лютага: Адкрыты 103-і элемент перыядычнай сістэмы — лаўрэнсій.
* 12 красавіка: Першы палёт чалавека ў космас (Юрый Гагарын на касмічным караблі «Васток»).
* 29 ліпеня: Гарадскі пасёлак Шацілкі пераўтвораны ў горад Светлагорск, Парыцкі раён перайменаваны ў Светлагорскі.
* 31 ліпеня:
	+ Урады Малайзіі, Тайланда і Філіпін стварылі Аб’яднанне Паўднёва-Усходняй Азіі.
	+ У Ізраіль прыбыў мільённы імігрант.
* 6 жніўня: Вывяржэнне вулкана на востраве Трыстан-да-Кунья.
* 13 жніўня: ГДР зачыніла мяжу паміж Усходнім і Заходнім Берлінам.
* 17 кастрычніка:
	+ Пачаўся XXII з'езд КПСС (праходзіў да 31 кастрычніка), на якім была аб’яўлена задача пабудовы камуністычнага грамадства да 1980 года.
	+ У Нью-Ёркскім музеі сучаснага мастацтва выстаўлена карціна Анры Матыса «Човен». Толькі 3 снежня нехта звярнуў увагу, што карціна вісіць дагары нагамі.
* 3 лістапада: Дэмантаваны помнік Сталіну ў Мінску.
* 10 лістапада: Горад Сталінград пераіменаваны ў Валгаград.
* 29 лістапада: Узарваны Гродзенскі фарны касцёл.
* 19 снежня: Індыя анексавала Гоа.

## Нарадзіліся

* 1 студзеня: Ігар Гермянчук, беларускі журналіст, выдавец, грамадскі дзеяч
* 26 студзеня: Уэйн Грэцкі, знакаміты канадскі хакеіст, продкі якога паходзілі з Беларусі
* 15 ліпеня: Форэст Уітакер, амерыканскі акцёр
* 9 верасня: Андрэй Сяргеевіч Вядзернікаў, заснавальнік і кіраўнік INTERNATIONAL KARATE ASSOCIATION OF BELARUS
* 21 верасня: Ганна Іванаўна Кароткіна — беларуская кампазітар (пам. 2019).
* 7 лістапада: Сяргей Алейнікаў, беларускі футбаліст
* 18 лістапада: Сяргей Гарлуковіч, беларускі футбаліст, трэнер

## Памерлі

* 21 студзеня: Блез Сандрар, швейцарска-французскі пісьменнік.
* 6 красавіка: Жуль Бардэ, французскі імунолаг. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1919).
* 11 чэрвеня: Архіепіскап Лука (Война-Ясянецкі), рускі хірург, духоўны пісьменнік, епіскап Рускай праваслаўнай царквы, праваслаўны святы, лаўрэат Сталінскай прэміі па медыцыне.
* 30 чэрвеня: Лі дэ Форэст, амерыканскі вынаходнік.
* 2 ліпеня: Эрнэст Хемінгуэй, амерыканскі пісьменнік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі.
* 20 жніўня: Персі Уільям Брыджмен, амерыканскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы.
* 20 верасня: Анджэй Мунк, польскі кінарэжысёр.
# Раман

**Раман** — літаратурны жанр — вялікі эпічны, звычайна празаічны, твор, у якім шырока ахоплены істотныя жыццёвыя з’явы пэўнага сацыяльнага асяроддзя, нацыі і эпохі, паказаны шматлікія характары ў іх развіцці, псіхалагічнай напоўненасці, створаны разнастайныя бытавыя малюнкі.

Паводле іншага азначэння: жанр, у якім выкладаецца разгорнутае апісанне жыцця і развіцця асобы галоўнага героя (герояў) у крызісны (нестандартны) перыяд яго жыцця.

## Уласцівасці жанру

Яму ўласціва шматлікасць галоўных і пабочных сюжэтных ліній, якія існуюць паралельна і перакрыжоўваюцца, неабмежаванасць у часе і прасторы, вялікая колькасць дзейных асоб рознага кшталту (станоўчых і адмоўных), наяўнасць пазасюжэтных элементаў (аўтарскія адступленні, устаўныя эпізоды, пейзажы, інтэр’еры, абрамленні). Раман — гэта люстра найперш прыватнага, будзённага жыцця звычайных людзей у цяперашні ці нядаўні час (за выключэннем гістарычных раманаў). Па законах мастацкай тыпізацыі ў прыватным выяўляецца агульнае, а ў будзённым, звычайным — істотнае, тое, што характэрна для пэўнай краіны, народа, урэшце — для пэўнага часу, чалавецтва ўвогуле.

Магчымыя варыянты выкладання сюжэту:

* ад нараджэння героя да яго смерці («Парфума» П.Зюскінда);
* ад нараджэння героя да выхаду яго жыцця з крызіснага стану («Дэвід Коперфільд» Ч. Дзікенса);
* ад уваходу галоўнага героя ў крызісны стан да развязкі («Злачынства і пакаранне» Ф. М. Дастаеўскага).

Вядома многа жанравых разнавіднасцей: сямейна-бытавы, сацыяльна-бытавы, сацыяльна-палітычны, любоўны, гістарычны, сатырычны, філасофскі, фантастычны, авантурны, дэтэктыўны, утапічны (і антыўтапічны), біяграфічны, мемуарны, раман-хроніка, раман-споведзь, раман-прытча і інш.

## Гісторыя жанру і назвы

Раман сфарміраваўся толькі ў XVІ—XVІІІ стагоддзі. Асаблівага росквіту дасягнуў у XІX ст. Вядомыя пісьменнікі-раманісты розных краін: Стэндаль, Бальзак, Заля, Дзікенс, Флабер, Леў Талстой, Дастаеўскі, Гогаль, Тургенеў, Іван Ганчароў і інш.

Яго папярэднікамі былі старажытны эпас, старажытныя і сярэднявечныя апавядальныя творы («Дафніс і Хлоя» Лонга, «Залаты асёл» Апулея — І ст. да н. э.). Гэтыя творы вядомыя пад назвамі егіпецкага, антычнага, рыцарскага рамана, але іх нельга лічыць раманамі ў сучасным разуменні.

Назва «раман» узнікла ў пачатку XII стагоддзя ўслед за жанрам рыцарскага рамана (старафранц. *romanz* ад познелац. *romanice* «на (народнай) раманскай мове»), у супрацьлегласць гістарыяграфіі на лацінскай мове.

Часам гавораць пра своеасаблівае «раманнае мысленне». Ёсць думка, што па здабытках рамана можна меркаваць пра ўзровень развіцця нацыянальнай літаратуры ўвогуле.

Першы ўкраінскі раман — «Чорная рада» Куліша, першыя беларускія «На ростанях» Якуба Коласа і «Сокі цаліны» Цішкі Гартнага.

## Гл. таксама

* Першыя беларускія раманы
* Беларускі гістарычны раман
* Тэорыя рамана

## Крыніцы

## Літаратура

* Уводзіны ў літаратуразнаўства: вучэб. дапам. У 2 ч. Ч. 1. Літаратуразнаўства як навука. Эстэтыка літаратуры. Паэтыка / В. П. Рагойша, М. П. Кенька, Т. А. Марозава; пад рэд. В. П. Рагойшы. — Мінск : БДУ, 2011. — 247 с. ISBN 978-985-518-375-5
# Бетон

| Бетон |
| --- |
|  |
| Матэрыял | цэмент, вада для замесу[d], запаўняльнікі бетону[d] і additive[d] |
| Трываласць на сціск | 30 ± 10 MPa |
| Embodied energy | 1,11 мегаджоўль на кг |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

Кладка бетоннай сумесі
**Бето́н** (ад фр.: béton) — будаўнічы матэрыял, штучны каменны матэрыял, які атрымліваецца ў выніку фармавання і зацвярдзення рацыянальна падабранай і ўшчыльненай сумесі, якая складаецца са вяжучага рэчыва (цэмент ці інш.), буйных і дробных запаўняльнікаў, вады. У шэрагу выпадкаў можа ўтрымліваць адмысловыя дабаўкі, а таксама адсутнічаць вада (напрыклад у асфальтабетоне).

## Гл. таксама

* Газабетон
* Барытабетон
# Амеядскі халіфат

|  |
| --- |
| Гістарычная дзяржава |
| Амеядскі халіфат |
| араб. الخلافة الأموية‎ |
|

|  |
| --- |
|  |
| Белы сцяг |

 |
|  Халіфат Амеядаў да 750 годзе |
| <  <  <
 >  >
661 — 750 |
| Сталіца | Дамаск |
| Мова(ы) | Арабская мова |
| Афіцыйная мова | арабская |
| Рэлігія | Іслам |
| Грашовая адзінка | Дынар |
| Плошча | 15 000 000 км² |
| Насельніцтва | каля 62 млн. чал. (арабы, персы, копты, берберы, сірыйцы, іспанцы і інш.) |
| Форма кіравання | манархія |
| Дынастыя |
Амеяды |
| Дамаскі халіф |
|  • 661—680 |
Муавія I ібн Абу Суф'ян |
|  • 680—683 |
Язід I ібн Муавія |
|  • 683—684 |
Муавія II ібн Язід |
|  • 684—685 |
Марван I ібн аль-Хакам |
|  • 685—705 |
Абдул-Малік ібн Мерван |
|  • 705—715 | Аль-Валід I ібн Абдул-Малік |
|  • 715—717 |
Сулейман ібн Абдул-Малік |
|  • 717—720 |
Умар ібн Абдул-Азіз |
|  • 720—724 |
Язід II ібн Абдул-Малік |
|  • 724—743 |
Хішам ібн Абдул-Малік |
|  • 743—744 |
Аль-Валід II ібн Язід |
|  • 744 |
Язід III ібн аль-Валід |
|  • 744 |
Ібрахім ібн аль-Валід |
|  • 744—750 |
Марван II ібн Мухамад |
| Пераемнасць |
|
< Праведны халіфат |
|
Абасідскі халіфат >
Кордаўскі эмірат > |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Амеядскі халіфа́т** (араб. الخلافة الأموية‎) або **Дама́скі халіфа́т** — феадальная дзяржава, якая існавала з 661 па 750 год. Кіруючая дынастыя — Амеяды. Сталіца знаходзілася ў Дамаску. Глава дзяржавы — халіф, у руках якога была сканцэнтравана духоўная і свецкая ўлада, якая перадавалася па спадчыне. Афіцыйная мова — арабская. Валюта — залаты дынар і сярэбраны дырхем.

## Гісторыя

Амеядскі халіфат працягнуў заваявальную палітыку Праведнага халіфата і заваяваў Паўночную Афрыку, частку Пірэнейскага паўвострава, Сярэднюю Азію, Сінд, Табарыстан і Джурджан.

Вярхоўным уласнікам усіх земляў халіфата выступала дзяржава, у распараджэнні якой знаходзіўся зямельны фонд заваяваных, канфіскаваных або тых, што пераходзілі ва ўласнасць дзяржавы пасля смерці ўладальніка, які не меў прамога спадчынніка. Дзяржава спаганяла з землеўладальнікаў паземны падатак (ушр і харадж).

Для цэнтралізацыі дзяржавы была адноўлена паштовая служба, створана цэнтральная казна і дзяржаўны архіў (дыван аль-хацім). Масавы пераход у іслам заваяваных народаў і працэс канцэнтрацыі ў руках мусульман земляў, якія належалі мясцоваму немусульманскаму насельніцтву, прывялі да рэзкага памяншэння дзяржаўных даходаў. У 700 годзе намесніка Ірака Хаджадж ібн Юсуф (694—714) апублікаваў закон, паводле якога новазвернутыя мусульмане не вызваляліся ад выплаты джызьі, а зямлі, якія перайшлі да мусульман, не вызваляліся ад выплаты хараджа. Гэта палажэнне было адменена халіфам Умарам ібн Абдул-Азізам у 718—719 гадах. Пераемнікі халіфа Умара аднавілі палітыку яго папярэднікаў, што выклікала новую хвалю антыамеядскіх выступленняў. У выніку паўстання пад кіраўніцтвам Абу Мусліма ўлада перайшла да Абасідаў.

## Зноскі

## Спасылкі

* Омейядов халифат / Надирадзе Л. И. // Советская историческая энциклопедия : у 16 т. / под ред. Е. М. Жукова. — М. : Советская энциклопедия, 1961—1976.
# Культ асобы

**Культ асобы** — празмернае ўзвялічванне якога-небудзь дзеяча. Культ асобы вядзе свае карані з рэлігійнай сферы. Так, напрыклад, шанаванне памерлых і пакланенне ім было шырока распаўсюджана ў Старажытнай Грэцыі, Старажытным Рыме, Індыі, Кітаі, у славянскіх народаў у форме культу продкаў. Культ асобы Ісуса Хрыста, Магамета, Буды садзейнічаў узнікненню і развіццю рэлігійных культаў, якія адпавядалі тром найбуйнейшым сусветным рэлігіям. Абагаўленне і фетышызацыя цароў, каралёў, імператараў былі характэрныя для перыядаў рабаўладання і феадалізму. Напрыклад, рымскія цэзары валодалі неабмежаванай уладай.

Культ асобы на тэрыторыі Беларусі найбольш поўна выявіўся ў кульце асобы Сталіна, які існаваў з 1930-х гадоў па 1956 года. Культ асобы Сталіна быў выкрыты на XX з’ездзе КПСС, на якім быў прадстаўлены даклад Мікіты Хрушчова «Аб кульце асобы і яго наступствах».

## Літаратура

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).
# 11 кастрычніка

|  |
| --- |
| ← **кастрычнік** → |
| п | а | с | ч | п | с | н |
|   |   |   | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |
| 2026 |

**11 кастрычніка** — дзвесце восемдзесят чацвёрты (дзвесце восемдзесят пяты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі

Сядзіба Скугахольм у музеі «Скансен»
* 1138: Масіўнае землетрасенне ў Алепа (Сірыя).
* 1875: Першыя ісландскія пасяленцы прыбылі ў Вініпег (Канада).
* 1881: Жыхар штата Паўночная Дакота (ЗША) Дэвід Х’юстан (David Houston) запатэнтаваў фотастужку.
* 1887: Амерыканскі вынаходнік Томас Эдысан запатэнтаваў электрычную машыну для падліку галасоў на выбарах.
* 1891: У Стакгольме адчынены першы ў свеце этнаграфічны музей пад адкрытым небам «Скансен».
* 1918: Рада БНР зацвердзіла часовую Канстытуцыю.
* 1919: У Вільні адбылося ўрачыстае адкрыццё Універсітэта Стэфана Баторыя.
* 1931: У СССР прынята рашэнне аб поўнай ліквідацыі прыватнага гандлю.
* 1962: Адкрыўся Другі Ватыканскі сабор.
* 1986: У Рэйк'явіку сустрэліся Рональд Рэйган і Міхаіл Гарбачоў.
* 2006: Фільм «Лабірынт фаўна» рэжысёра Гільерма дэль Тора выйшаў у пракат у Іспаніі.

## Нарадзіліся

Артур Філіп
* 1738: Артур Філіп, адмірал Каралеўскага флоту Англіі, губернатар штата Новы Паўднёвы Уэльс (пам. 31.8.1814)
* 1758: Генрых Вільгельм Матэўс Ольберс, нямецкі астраном (пам. 2.3.1840)
* 1777: Казімір П'ер Пер'е, французскі палітычны і дзяржаўны дзеяч (пам. 16.5.1832)
* 1803: Барэнд Карнеліс Кукук, нідэрландскі мастак
* 1835: Эрнст Сарс, нарвежскі гісторык
* 1848: Адольф Алунан, латышскі акцёр, рэжысёр, драматург (пам. 5.7.1912)
* 1878: Карл Хофер, нямецкі мастак
* 1885: Франсуа Марыяк, французскі пісьменнік (пам. 1.9.1970)
* 1891: Эдвін Дзікінсан, амерыканскі мастак
* 1913: Эдзі Агняцвет, беларуская паэтэса (пам. 17.7.2000)
* 1924: Мелвін Уітфілд, амерыканскі лёгкаатлет, алімпійскі чэмпіён
* 1932: Дана Скот, амерыканскі матэматык
* 1942: Амітабх Бачан, індыйскі акцёр
* 1947: Лукас Пападымас, грэчаскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, эканаміст
* 1973: Алег Жукаў, расійскі спявак, рэп-выканаўца. (пам. 9.2.2002)

## Памерлі

Эдзіт Піяф
* 1347: Людовік IV, імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі
* 1424: Ян Жыжка, кіраўнік гусітаў, выдатны чэшскі палкаводзец (нар. ~1360)
* 1531: Ульрых Цвінглі, дзеяч рэфармацыі ў Швейцарыі (нар. 1.1.1484)
* 1542: Томас Уает (паэт)
* 1889: Джэймс Джоўль, брытанскі фізік
* 1958: Асвальда Лічыні, італьянскі мастак
* 1963: Эдзіт Піяф, французская спявачка (нар. 19.12.1915)
* 1963: Жан Както, французскі пісьменнік, драматург
* 1965: Даратэя Ланж, амерыканскі фатограф
* 1996: Ларс Альфорс, фінскі і амерыканскі матэматык
* 2001: Канстанцін Дамарад, беларускі гісторык (нар. 7.11.1918)
* 2008: Вія Артмане, латвійская актрыса
* 2008: Ёрг Хайдэр, праварадыкальны аўстрыйскі палітык

## Святкуюць

* ААН — Міжнародны дзень дзяўчынак.
* Башкартастан — Дзень суверэнітэта.
* Панама — Дзень рэвалюцыі.
* ЗША, Ілінойс — Дзень памінання генерала Пуласкі.
* Дзень камінг-аўта.
* Малдова — Дзень віна.

## Крыніцы
# 719

|  |  |
| --- | --- |
| Тысячагоддзе: | 1 тысячагоддзе |
| Стагоддзі: | * VII стагоддзе
* **VIII стагоддзе IX стагоддзе
 |
| Дзесяцігоддзі: | * 690-я
* 700-я
* **710-я 720-я
* 730-я
 |
| Гады: | * 716
* 717
* 718
* **719 720
* 721
* 722
 |

|  |
| --- |
| **719 год паводле тэм:** |
| З’явіліся  · Зніклі  · Нарадзіліся  · Памерлі |
| Культура і мастацтва |
| Навука і тэхналогія |
| Палітыка |

## Падзеі

* Нубійская праваслаўная царква стала падпарадкоўвацца Копцкай царкве
* Маярдом Аўстразіі Карл Мартэл перамог войска Нейстрыі ў бітве каля Суасона

## Нарадзіліся

## Памерлі
# Валасы

**Валасы** — складовая частка ахоўнага покрыва, галоўным чынам, у млекакормячых, філагенетычна з’яўляюцца вытворнымі эпідэрмісу скурных пакроваў. У жывёл густы валасяны полаг называецца мехам або поўсцю. Так званыя «валасінкі» (трыхомы) таксама сустракаюцца на розных органах раслін.

## Рост чалавечых валасоў

Валасы растуць паўсюль на паверхні цела, апроч слізістых абалонак і скуры на далонях, падэшвах і вуснах.

Рост валасоў трымаецца пэўнага цыклу з трыма асобнымі і адначасовымі фазамі — анагена, катагена і целагена; усе тры адбываюцца адначасова па ўсім целе. Кожная з фаз мае пэўныя характарыстыкі, якія вызначаюць даўжыню валасоў.

На целе ёсць розныя тыпы валасоў, у тым ліку пушковыя і андрагенныя валасы, кожны з якіх мае свой тып клеткавай пабудовы. Розная структура надае валасам унікальныя характарыстыкі, якія служаць пэўным мэтам, галоўным чынам, для захавання цяпла і абароны.

### Фактары ўплыву на рост валасоў

Валасы растуць вельмі хутка. З большай хуткасцю ў чалавечым арганізме дзеляцца толькі клеткі касцявога мозга. Хуткасць росту валасоў, а таксама іх структуру і схільнасць да выпадзення вызначае генетыка. Гэта нельга змяніць, але на гэта можна паўплываць, калі ўлічыць вонкавыя і ўнутраныя фактары.

Вонкавае ўздзеянне маюць:

* няслушны дамашні догляд — агрэсіўная касметыка, мыццё галавы жорсткай або гарачай вадой шкодзяць валасам;
* розныя экзагенныя фактары — рэгулярнае перасушванне валасоў фенам і выпрамнікам, залішняя інсаляцыя, уздзеянне ветру і холаду;
* ужыванне тугіх гумак — яны пашкоджваюць структуру воласа, прычыняецца заломам, парушае кровазварот скуры галавы;
* сезоннасць — вясной і восенню рост валасоў актывізуецца.

У мужчын рызыка празмернага выпадзення валасоў у 3 разы вышэй за жанчын. Гэта звязана з асаблівасцю працы гармонаў і тлушчавых залоз.

## Зноскі

## Гл. таксама

* Парык
* Каса (прычоска)
* Галенне
* Эпіляцыя
# Чэнь Сюй

| Чэнь Сюй |
| --- |
|  |
|  |
|

| кітайскі імператар[d] |
| --- |
| лістапад 568 — 17 лютага 582 |

 |
| Папярэднік | Чэнь Бацзун |
| Пераемнік | Чэнь Шубаа |
|

---

 |
| Нараджэнне | 14 жніўня 530 |
| Смерць | 17 лютага 582 (51 год) |
| Род | Q15903425? |
| Бацька | Chen Tanxian[d] |
| Жонка | Empress Liu Jingyan[d], Q8250213?, Q8250222?, Q8250217?, Q8250219? і Q8250231? |
| Дзеці | Чэнь Шубаа, Q10565055?, Q10565056?, Chen Shuxing[d], Q10565061?, Chen Shujian[d], Q10565065?, Chen Shuxuan[d], Q10565075?, Q11658315?, Q10565078?, Q10565079?, Q10565080?, Chen Shuwu[d], Q10565081?, Chen Shumu[d], Q10565103?, Chen Shuying[d], Q10565106?, Q16078127?, Q10565107?, Chen Shuda[d], Q10565108?, Q10565109?, Q10565130?, Chen Shuqing[d], Chen Shubiao[d], Chen Shuming[d], Q11658316?, Q10565474?, Q11658317?, Q10565476?, Princess Xinyi[d], Q16603570?, Прынцэса Нін’юань, Q16603415?, Q16603460?, Princess Lechang[d], Chen Shushu[d], Q94998306?, Q94998307?, Chen Shushu[d] і Q95113649? |
| Грамадзянства | * Chen dynasty[d]
 |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Чэнь Сюй** (кіт. трад. 陳頊, піньінь *Chen Xu*; 530—582) — чацвёрты імператар Чэнь з кітайскіх Паўднёвых дынастый.

## Біяграфія

Прыйшоў да ўлады ў 569 годзе, зрынуўшы з пасаду свайго пляменніка Чэнь Бацзун. Лічыцца здольным і настойлівым кіраўніком. Пры яго валадарстве першапачаткова былі пашыраны тэрыторыі Чэнь за кошт заваяваных зямель Паўночнай Ці. Аднак пасля 577 года, калі на змену Паўночнай Ці прыйшла новая дынастыя — Паўночная Чжоу, Чэнь страціла заваяванае.

Чэнь Сюй памёр у 582 годзе. Трон па яго смерці атрымаў у спадчыну яго сын Чэнь Шубаа, які не быў таленавітым кіраўніком. Ужо ў 589 годзе дзяржава Чэнь спыніла сваё існаванне пад націскам дзяржавы Суй.

## Дэвіз праўлення

* *Тайцзянь* (太建) 569—582

## Зноскі

## Літаратура

* *Кніга Чэнь*, т. 5
* *Гісторыя Паўднёвых дынастый*, т. 10
# Канкубіна

|  |
| --- |
| Міжасобасныя адносіны |
| Тыпы адносін |
| * Агамія
* Шлюб
* Bromance
* Удаўство
* Грамадзянскае партнёрства
* Сяброўства
* Жонка
* Значны іншы
* Канкубінат
* Куртызанка
* Палюбоўнік (палюбоўніца)
* Манагамія
* Муж
* Аднаполыя сувязі
* Педэрастыя
* Паліаморыя
* Палівернасць
* Палігамія
* Сваяцтва
* Рамантычныя
* Сям’я
* Сексуальны партнёр
* Сужыццё
* Адносіны для секса
 |
| Падзеі |
| * **Асабістае жыццё Флірт
* Шлюб
* Развод
* Спатканне
* Растанне
* Палавы акт
* Шлюбная здрада
* Заляцанне
 |
| Пачуцці і эмоцыі |
| * Блізкая сувязь
* Цяга
* Камперсія
* Закаханасць
* Каханне
	+ эрас
	+ філія
	+ старгэ
	+ агапэ
* Прыхільнасць
* Рэўнасць
* Платанічнае каханне
* Рамантычнае каханне
* Страсць
 |
| Учынкі |
| * Калым (Пасаг)
* Гіпергамія
* Шлюбная здрада
* Секс
* Выкраданне нявесты
 |
| Гвалт у адносінах |
| * Аб’юзіўныя адносіны
* У сям’і
* Над дарослымі
* Над дзецьмі
* Падлеткавы гвалт
 |
| * Г
* Р
* П
 |

**Канкубіна** — у старажытнасці: жанчына, якая жыве з мужчынам у адкрытай, несхаванай і звычайна працяглай сексуальнай сувязі. У адрозненне ад шматжонства, яна і народжаныя ад такой сувязі дзеці не мелі права на спадчыну бацькі. Другое адрозненне — адсутнасць вясельнай цырымоніі і адсутнасць прэтэнзій мужчыны ў выпадку, калі жанчына-канкубіна сыдзе да іншага.

## Рымскае права

У рымскім праве пастаяннае (не выпадковае) дазволенае законам сужыццё мужчыны і жанчыны. Канкубіна не падзяляла сацыяльнага становішча мужа. Акрамя таго, мужчына ў рэспубліканскую эпоху мог складацца і ў законным шлюбе, і ў канкубінаце (з рознымі жанчынамі).

## Вядомыя канкубіны

* Альпаіда
# 727

|  |  |
| --- | --- |
| Тысячагоддзе: | 1 тысячагоддзе |
| Стагоддзі: | * VII стагоддзе
* **VIII стагоддзе IX стагоддзе
 |
| Дзесяцігоддзі: | * 700-я
* 710-я
* **720-я 730-я
* 740-я
 |
| Гады: | * 724
* 725
* 726
* **727 728
* 729
* 730
 |

|  |
| --- |
| **727 год паводле тэм:** |
| З’явіліся  · Зніклі  · Нарадзіліся  · Памерлі |
| Культура і мастацтва |
| Навука і тэхналогія |
| Палітыка |

**727** — невысакосны год, пачаўся ў сераду. 727 год нашай эры, 727 год 1 тысячагоддзя, 27 год VIII стагоддзя, 7 год 3-га дзесяцігоддзя VIII стагоддзя, 8 год 720-х гадоў.

## Падзеі

* Быў складзены першы варыянт кнігі гісторыі франкаў

## Нарадзіліся

* 9 студзеня: Дай-цзун (дынастыя Тан)

## Памерлі

* Святы Губерт
# Бо Цзюі

| Бо Цзюі |
| --- |
| кіт.: 白居易 |
|  |
| Асабістыя звесткі |
| Дата нараджэння | 28 лютага 772(0772-02-28) |
| Месца нараджэння | * Сіньчжэн[d], Танская імперыя
 |
| Дата смерці | 23 верасня 846 (74 гады) |
| Месца смерці | * Лаян, Хэнаньская ўправа[d], Танская імперыя
 |
| Пахаванне | * Tomb of Bai Juyi[d]
 |
| Грамадзянства | * Танская імперыя
 |
| Бацька | Bai Jigeng[d] |
| Дзеці | Bai Jinluan[d] і Bai Jingshou[d] |
| Прафесійная дзейнасць |
| Род дзейнасці | паэт, пісьменнік, бхікшу, каліграф, палітык |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Бо Цзюі**, Бо Лэцянь, Бо Чанцін (кіт.: 白居易; 772, прав. Шаньсі, Кітай — 846) — кітайскі паэт
.

## Біяграфія

Займаў высокія дзяржаўныя пасады. Член імператарскай акадэміі «Ханьлінь». За крытыку прадажнасці чыноўнікаў і феадальных парадкаў аддалены ад імператарскага двара.

Напісаў каля 3 тыс. вершаў. Аўтар лірычных чатырохрадкоўяў, выкрывальніцкіх вершаў (цыклы «Цыньскія напевы», «Новыя народныя песні»), паэм «Песня пра бязмежную тугу», «Лютня», «Піпа». Адлюстроўваў светапогляд і жыццё танскага грамадства VIII—IX ст., асэнсоўваў тэмы: чалавек і час, чалавек і прырода, чалавек і яго асяроддзе. Творам паэта ўласцівыя прастата мовы, жыццярадаснасць і чалавекалюбства.

## Зноскі

## Літаратура

* Бо Цзюі // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
# 750

|  |  |
| --- | --- |
| Тысячагоддзе: | 1 тысячагоддзе |
| Стагоддзі: | * VII стагоддзе
* **VIII стагоддзе IX стагоддзе
 |
| Дзесяцігоддзі: | * 730-я
* 740-я
* **750-я 760-я
* 770-я
 |
| Гады: | * 747
* 748
* 749
* **750 751
* 752
* 753
 |

|  |
| --- |
| **750 год паводле тэм:** |
| З’явіліся  · Зніклі  · Нарадзіліся  · Памерлі |
| Культура і мастацтва |
| Навука і тэхналогія |
| Палітыка |

## Падзеі

* Кароль Астурыі Альфонса I прагнаў маўраў з Галісіі

## Нарадзіліся

* 25 студзеня: Леў IV Хазар, візантыйскі імператар

## Памерлі