# Ракападобныя

|  |
| --- |
| Ракападобныя |
|
Камчацкі краб |
| Навуковая класіфікацыя |
| прамежныя рангі

|  |  |
| --- | --- |
| Дамен:  | Эўкарыёты |

|  |  |
| --- | --- |
| Царства:  | Жывёлы |

|  |  |
| --- | --- |
| Падцарства:  | Эўметазоі |

|  |  |
| --- | --- |
| Без рангу:  | Двухбакова-сіметрычныя |

|  |  |
| --- | --- |
| Без рангу:  | Першаснаротыя |

|  |  |
| --- | --- |
| Без рангу:  | *Ecdysozoa* |

|  |  |
| --- | --- |
| Без рангу:  | *Panarthropoda* |

|  |  |
| --- | --- |
| Тып:  | Членістаногія |

|  |  |
| --- | --- |
| Падтып:  | **Ракападобныя** |

 |
| Міжнародная навуковая назва |
| Crustacea Brünnich, 1772 |
| Класы |
| * Жабраногія (*Branchiopoda*)
* Цэфалакарыды (*Cephalocarida*)
* Вышэйшыя ракі (*Malacostraca*)
* Максілаподы (*Maxillopoda*)
* Ракушкавыя (*Ostracoda*)
* *Remipedia*
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Сістэматыка на Віківідах |  Выявы на Вікісховішчы |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 83677 |
| NCBI   | 6657 |
| EOL   | 2598871 |
| FW   | 82629 |

 |

 |

**Ракападобныя**, **ракі** (*Crustacea*) — падтып (раней разглядаўся як клас) беспазваночных жывёл тыпу членістаногіх.

## Апісанне

Даўжыня ад долей міліметра да 80 см, маса да 15 кг і больш. Сегментацыя цела ракападобных адрозніваецца самай вялікай разнастайнасцю сярод іншых членістаногіх. Колькасць сегментаў, якія ўваходзяць у склад іх цела, вагаецца ад 5-8 да 50. Сегменты могуць часткова зрастацца адзін з адным. Цела, як правіла, мае 3 аддзелы: галаву, грудзі і брушка, укрыта кутыкулай. У некаторых прымітыўных форм грудны і брушны аддзелы практычна неадрозныя адзін ад аднаго.

На галаве 2 пары вусікаў (антэнулы і антэны), верхнія сківіцы (мандзібулы) і 2 пары ніжніх сківіц (максілулы і максілы). Органы зроку — фасетачныя вочы, часам няпарнае вока. Органы раўнавагі — статацысты. Нервовая сістэма складаецца з брушнога нервовага ланцужка. Крывяносная сістэма незамкнёная. Дыхаюць жабрамі або ўсёй паверхняй цела.

## Пашырэнне

Вядомы з кембрыю (больш за 500 млн г. назад). Адрозніваецца 5—9 тыпаў (падкласаў), у т. л. ракушкавыя (*Ostracoda*), жабраногія (*Branchiopoda*), максілаподы (*Maxillopoda*), цэфалакарыды (*Cephalocarida*), вышэйшыя ракі (*Malacostraca*); каля 50 тысяч відаў.

Пашыраны ва ўсіх марскіх і прэсных вадаёмах. Жывуць у тоўшчы вады і на дне вадаёмаў, некаторыя на сушы (макрыцы (*Oniscidea*), некаторыя трапічныя крабы). На Беларусі каля 100 відаў з атраду галінаставусых (*Cladocera*), дзесяціногіх ракападобных (*Decapoda*), карпаедаў (*Branchiura*), раўнаногіх (*Isopoda*), жабраногаў (*Branchiopoda*), разнаногіх (*Amphipoda*), ракавінкавых (*Ostracoda*).

## Асаблівасці біялогіі

Дыханне жабернае. Крывяносная сістэма незамкнутая, у буйных відаў на спінным боку грудзей ёсць сэрца з парнымі адтулінамі і сасудамі, якія ад яго адыходзяць. Органы выдзялення — парныя выдзяляльныя залозы. Нервовая сістэма, як і ва ўсіх членістаногіх, уключае каляглотачнае нервовае кольца, брушны нервовы ланцужок і нервы, якія ад іх ады ходзяць.

Большасць ракаў раздзельнаполыя, ёсць гермафрадыты, некаторым уласцівы партэнагенез. Развіццё пераважна з ператварэннем. Лічынка — наўпліус.

Пераважна ўсёедныя. Многія ракі (бакаплавы (*Amphipoda*), весланогія рачкі (*Copepoda*), цыклопы (*Cyclopoida*), эўфаўзіевыя (*Euphausiacea*), мізіды (*Mysida*), галінаставусыя (*Cladocera*), кумавыя (*Cumacea*) і інш.) — корм для рыб, вадаплаўных птушак, водных млекакормячых. Некаторыя — паразіты або прамежкавыя гаспадары паразітычных чарвей. Многія (пераважна планктонныя формы) — біялагічныя меліяратары.

## Промысел і развядзенне

Амары, крабы, крэветкі, лангусты, рачныя ракі і інш. — аб’екты промыслу і развядзення.

## Зноскі

## Літаратура

* Біялогія: вучэб. дапам. для 8-га кл. агульнаадукац. устаноў з беларус. мовай навучання / Л. В. Камлюк, А. С. Шалапёнак; пер. з рус. мовы Г. І. Кулеш. — 3-е выд., дап. — Мінск : Нар. асвета, 2010. — 222 с.: іл. ISBN 978-985-03-1367-6
* *Гігянік Ю.* Ракападобныя // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).
* *Чумакоў Л.* Ракі. Малюскі. П’яўкі: Таямнічыя жыхары вадаёмаў. Нарысы. — Мінск: Мастацкая літаратура, 2007. — 73 с.: іл. — (Зямля мая). ISBN 978-985-02-0966-5