# Віктор Гюго

| Віктор Мары Гюго |
| --- |
| Victor Marie Hugo |
|  |
| Асабістыя звесткі |
| Імя пры нараджэнні | Віктор Мары Гюго |
| Дата нараджэння | 26 лютага 1802(1802-02-26)[…] |
| Месца нараджэння | * Безансон, дэпартамент Ду, Franche-Comté[d], Францыя
 |
| Дата смерці | 22 мая 1885(1885-05-22)[…] (83 гады) |
| Месца смерці | * Парыж, Парыж, рэгіён Іль-дэ-Франс, Метраполія Францыі, Францыя
 |
| Пахаванне | * Пантэон
 |
| Грамадзянства | * Францыя
 |
| Бацька | Joseph Léopold Sigisbert Hugo[d] |
| Маці | Sophie Trébuchet[d] |
| Жонка | Adèle Foucher[d] |
| Дзеці | Adèle Hugo[d], Charles Hugo[d], François-Victor Hugo[d] і Léopoldine Hugo[d] |
| Альма-матар | * Парыжскі ўніверсітэт
* Ліцэй Людовіка Вялікага[d]
* lycée Michelet[d]
 |
| Прафесійная дзейнасць |
| Род дзейнасці | палітык, драматург, раманіст, рысавальшчык, лібрэтыст, эсэіст, пісьменнік, ілюстратар, пісьменнік-падарожнік, паэт, мастацтвазнавец, публіцыст, графік, аўтар, дэпутат |
| Гады творчасці | 1819 — 1883 |
| Кірунак | French Romanticism[d] |
| Жанр | памфлет |
| Мова твораў | французская |
| Грамадская дзейнасць |
| Партыя | * Партыя парадку[d]
 |
| Член у | * Французская акадэмія (22 мая 1885)
* Сербскае навуковае таварыства[d]
* Académie des sciences, belles-lettres et arts de Besançon et de Franche-Comté[d]
* Société des gens de lettres[d]
* Q30738521?
* Руанская акадэмія навук, літаратуры і мастацтваў[d]
 |
| Узнагароды |   |
| Подпіс |  |
|  **Творы** ў Вікікрыніцах |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |
|  Цытаты ў Вікіцытатніку |

**Віктор Гюго** (фр.: Victor-Marie Hugo; 26 лютага 1802, Безансон — 22 мая 1885) — французскі паэт, раманіст, драматург; лідар рамантычнага руху ў Францыі. Член Французскай акадэміі (1841).

## Жыццё

Трэці сын капітана (пазней генерала) Ж. Л. С. Гюго (родам з Латарынгіі) і Сафі Трэбюшэ (родам з Брэтані). Бацькі часта сварыліся і раз’яджаліся, а 3 лютага 1818 г. атрымалі афіцыйны дазвол жыць паасобку. Віктор быў выхаваны пад моцным уплывам маці, валявой жанчыны раялісцкіх і вальтэрыянскіх поглядаў. Пасля смерці маці ў 1821 г. і з бацькам у Віктора склаліся прыязныя адносіны.

Малады Віктор закахаўся і, супраць жадання маці, заручыўся са сваёй падругай дзяцінства Адэль Фушэ (1803—1868). Гюго быў блізкі са сваёй маці, і таму ажаніўся з Адэль толькі пасля смерці маці. У шлюбе нарадзілася пяць дзяцей.

У 1841 годзе Гюго быў абраны ў Французскую акадэмію.

У 1843 годзе ў выніку няшчаснага выпадку загінула Леапальдзіна, старэйшая дачка Гюго. Гэтая трагедыя спустошыла пісьменніка. Пазней ён напісаў рад паэм, прысвечаных жыццю і смерці яго дачкі.

У 1845 годзе Віктор Гюго атрымаў званне пэра, у 1848 годзе быў выбраны ў Нацыянальны сход. Гюго быў праціўнікам дзяржаўнага перавароту 1851 года і пасля абвяшчэння Напалеона III імператарам адправіўся ў выгнанне. У 1870 годзе ён вярнуўся ў Францыю, а ў 1876 годзе быў абраны сенатарам.

## Сям’я і дзеці

З кастрычніка 1822 года Гюго быў жанаты з Адэль Фушэ (1803—1868), у гэтым шлюбе нарадзілася пяцёра дзяцей:

* Леапольд (1823—1823)
* Леапальдзіна, (1824—1843)
* Шарль, (1826—1871)
* Франсуа-Віктор, (1828—1873)
* Адэль (1830—1915).

## Беларускія пераклады

* Гаўрош: Апавяданне для дзяцей / Апрац. С. А. Іванчына-Пісарава. — Мн.: Белдзяржвыд, 1931.
* Казэта: З роману «Адрынутыя» / Пер.з руск. А. Р. Ламацкага. — Мн.: ДВБ.Юндзетсектар, 1932.
* Дзевяноста трэці: Раман / Віктар Гюго. — Мн.: Дзяржвыд Беларусі. Юн. літ., 1937.
* Казета: Пер. з рус. мовы / В.Гюго. — Мн.: ДВБ. Дзіцячая. літ., 1937.
* Адвержаныя: Скароч. тэкст: Пер. з рус. мовы. — Мн.: ДВБ. Дзіцячая. літ., 1938.
* Гаўрош: Пер. з рус. мовы / Віктор Гюго. — Мн.: ДВБ. Дзіцячая літ., 1938.
* Гаўрош: Пер. з рус.. — Мн.: Дзярж. выд-ва БССР, 1946.
* Казета (Урывак з рамана «Адвержаныя»): Для малод. узросту / Пер. У.Шахаўца. — Мн.: Белдзяржвыд. Рэд. дзіцяч.і юнац. літ., 1957.
* На барыкадзе (перакл. Ю. Жалезка) // Annus Albaruthenicus = Год Беларускі. № 1/2000.

## Памяць

* Хата-музей Гюго ў Парыжы.
* Помнік у Сарбоне.
* Вуліца В.Гюго ў Калінінградзе.

## Экранізацыі

Экранізацыі і фільмы па матывах твораў

* Quasimodo d’El Paris (1999) (novel «Notre Dame de Paris»)
* Les misérables (1998) (novel)
* The Hunchback of Notre Dame (1996) (novel «Notre Dame de Paris»)
* Les misérables (1995) (novel)
* Mest shuta (1993) (novel «Le Roi s’Amuse»)
* Les misérables (1988) (novel)
* Días difíciles (1987) (novel)
* La conscience (1987) (short story)
* Le dernier jour d’un condamné (1985) (novel «Le dernier jour d’un condamné»)

* Les misérables (1982) (novel)
* Rigoletto (1982) (play «Le roi s’amuse»)
* Kozete (1977) (novel «Les Misérables»)
* Le scomunicate di San Valentino (1974) (loosely inspired by a drama by)
* Sefiller (1967) (novel «Les Misérables»)
* L’uomo che ride (1966) (novel «L’Homme qui rit») (uncredited in italian version)
* Jean Valjean (1961) (novel «Les Misérables»)
* Les misérables (1958) (novel)
* La déroute (1957) (story)
* Nanbanji no semushi-otoko (1957) (novel «Notre Dame de Paris»)
* Notre Dame de Paris (1956) (novel)
* Sea Devils (1953) (novel «Les Travailleurs de la mer»)
* La Gioconda (1953) (novel «Angelo, tyran de Padoue»)
* Les miserables (1952) (novel)
* Re mizeraburu: kami to jiyu no hata (1950) (novel)
* Re mizeraburu: kami to akuma (1950) (novel)
* Ruy Blas (1948) (play)
* I miserabili (1948) (novel «Les Misérables»)
* Il tiranno di Padova (1946) (story)
* Rigoletto (1946) (novel)
* El rey se divierte (1944/I) (play)
* El boassa (1944) (novel «Les Misérables»)
* Los miserables (1943) (novel)
* Il re si diverte (1941) (play)
* The Hunchback of Notre Dame (1939) (novel)
* Les pauvres gens (1938) (writer)
* Gavrosh (1937) (novel «Les Misérables»)
* Toilers of the Sea (1936) (novel «Les Travailleurs de la mer»)
* Les misérables (1935) (novel)
* Les misérables (1934) (novel)
* Jean Valjean (1931) (novel «Les Misérables»)
* Aa mujo: Kohen (1929) (novel)
* Aa mujo: Zempen (1929) (novel)
* The Bishop’s Candlesticks (1929) (novel «Les Misérables»)
* The Man Who Laughs (1928) (novel «L’Homme Qui Rit»)
* Rigoletto (1927) (play «Le Roi s’Amuse»)
* Les misérables (1925) (novel)
* The Spanish Dancer (1923) (novella)
* The Hunchback of Notre Dame (1923/I) (novel «Notre-Dame de Paris»)
* Toilers of the Sea (1923) (novel «Les Travailleurs de la mer»)
* Aa mujô — Dai nihen: Shichô no maki (1923) (story)
* Aa mujô — Dai ippen: Hôrô no maki (1923) (story)
* The Hunchback of Notre Dame (1923/II) (novel)
* Tense Moments with Great Authors (1922) (novel «Les Misérables») (segment «Miserables, Les»)
* Tense Moments from Great Plays (1922) (novel «Notre Dame de Paris») (segment «Esmeralda»)
* Esmeralda (1922) (novel «Notre Dame de Paris»)
* Das grinsende Gesicht (1921) (novel «L’homme e qui rit»)
* Der rote Henker (1920) (novel)
* Quatre-vingt-treize (1920) (novel)
* The Toilers (1919) (novel «Les Travailleurs de la mer»)
* Marion de Lorme (1918) (play)
* Les travailleurs de la mer (1918) (novel)
* Der König amüsiert sich (1918) (novel «Le Roi s’Amuse»)
* Les misérables (1917) (novel)
* Marie Tudor (1917) (play)
* The Darling of Paris (1917) (novel «Notre Dame de Paris»)
* Don Caesar de Bazan (1915) (novel «Ruy Blas»)
* The Bishop’s Candlesticks (1913) (novel «Les Misérables»)
* Les misérables — Époque 4: Cosette et Marius (1913) (novel)
* Les misérables — Époque 3: Cosette (1913) (novel)
* Les misérables — Époque 2: Fantine (1913) (novel)
* Les misérables — Époque 1: Jean Valjean (1913) (novel)
* La tragedia di Pulcinella (1913) (play)
* Marion de Lorme (1912) (writer)
* Ruy-Blas (1912) (play)
* Notre-Dame de Paris (1911) (novel «Notre Dame de Paris»)
* Ernani (1911) (writer)
* Hugo the Hunchback (1910) (novel)
* Hernani (1910) (writer)
* Les misérables (1909) (novel)
* Rigoletto (1909/I) (writer)
* Les misérables (Part III) (1909) (novel «Les Misérables»)
* Le roi s’amuse (1909) (play)
* Les miserables (Part II) (1909) (novel)
* Les Miserables (Part I) (1909) (novel «Les Misérables»)
* The Duke’s Jester or A Fool’s Revenge (1909) (novel «Le Roi s’Amuse»)
* A Fool’s Revenge (1909) (novel «Le Roi s’Amuse»)
* Ruy Blas (1909) (play)
* Rigoletto (1909/II) (play)
* Esmeralda (1905) (novel «Notre Dame de Paris»)

## Зноскі

## Літаратура

* *Венгерова З. А.* Гюго, Виктор // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб., 1890—1907.
* Муравьева Н. И. Гюго. М., 1961
* Евнина Е. М. Виктор Гюго. М., 1976
* Сафронова Н. Н. Виктор Гюго. М., 1989
* Гюго В. Собрание сочинений, тт. 1-8. М., 1996