# Еўра

| Еўра |
| --- |
| англ.: Euro грэч. Ευρώ |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Банкнота | Манета |

 |
| Коды і сімвалы |
| Коды ISO 4217 | EUR |
| Сімвалы | € |
| Тэрыторыя абарачэння |
| Краіна-эмітэнт |
Еўрапейскі Саюз |
| Афіцыйнае выкарыстанне |
Еўрапейскі Саюз |
| Вытворныя і паралельныя адзінкі |
| Дробныя |
еўрацэнт (1⁄100) |
| Манеты і банкноты ў абарачэнні |
| Манеты |
1, 2, 5, 10, 20, 50 cent, €1, €2 |
| Банкноты |
€5, €10, €20, €50, €100, €200, €500 |
| Уведзена | 1 студзеня 2002 |
| Валюта-папярэднік | ЭКЮ, Austrian schilling[d], Belgian franc[d], Нідэрландскі гульдэн[d], Finnish markka[d], Французскі франк, нямецкая марка, Грэчаская драхма, Ірландскі фунт, Italian lira[d], Luxembourg franc[d], Portuguese escudo[d], песета, Monegasque franc[d], Sammarinese lira[d], Ватыканская ліра, Slovenian tolar[d], Cypriot pound[d], Maltese lira[d], Славацкая крона, Эстонская крона, Латвійскі лат, Літ, Куна і леў |
| Эмісія і выраб монет і банкнот |
| Эмісійны цэнтр (рэгулятар) | Еўрапейскі цэнтральны банк |
| Курсы на 2 ліпеня 2026 года |
| 1 USD |
0,8773 € |
| 1 EUR |
1 € |
| 1 RUB |
0,01124 € |
| 1 GBP |
1,17 € |
| 1 JPY |
0,005396 € |
| 1 BYN |
0,2921 € |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Е́ўра** — афіцыйная валюта шэрага еўрапейскіх краін. Сімвал валюты: **€**, банкаўскі код: **EUR**. 1 еўра складаецца са 100 еўрацэнтаў. Валюта кіруецца і адмініструецца Еўрапейскім цэнтральным банкам (ЕЦБ) і Еўрапейскай сістэмай цэнтральных банкаў (ЕСЦБ).

Еўра быў уведзены ў безнаяўнае абарачэнне 1 студзеня 1999 года, а 1 студзеня 2002 года былі ўведзены ў наяўнае абарачэнне банкноты і манеты. Еўра замяніў у суадносінах 1:1 еўрапейскую валютную адзінку (ЭКЮ), якая выкарыстоўвалася ў еўрапейскай валютнай сістэме з 1979 па 1998 год.

Еўра кіруецца Еўрапейскай сістэмай цэнтральных банкаў (ЕСЦБ) на чале з Еўрапейскім цэнтральным банкам (ЕЦБ), размешчаным у Франкфурце-на-Майне (Германія). У ЕСЦБ, акрамя ЕЦБ, уваходзяць нацыянальныя цэнтральныя банкі ўсіх дзяржаў-членаў ЕС, незалежна ад таго, ці прынялі яны еўра ў якасці нацыянальнай валюты. ЕЦБ належыць выключнае права вызначаць грашова-крэдытную палітыку ў еўразоне. ЕСЦБ займаецца друкаваннем банкнот і чаканкай манет, размеркаваннем наяўных грошай па краінах еўразоны, а таксама забяспечвае функцыянаванне плацежных сістэм у еўразоне.

Усе члены Еўрасаюза маюць права ўвайсці ў еўразону, калі яны задавальняюць вызначаным патрабаванням да крэдытна-грашовай палітыцы, а для ўсіх новых членаў Еўрасаюза абавязак раней ці пазней перайсці на Еўра з’яўляецца абавязковай умовай уступлення.

## Назва

Лацініцай назва валюты запісваецца як **Euro** (з вялікай ці маленькай літары — па-рознаму ў розных мовах), па-літоўску — **euras**, па-латышску — **eiro**, па-грэчаску — **ευρώ**. Кірылічнае напісанне ў балгарскай, македонскай, рускай і сербскай мовах — **евро**, у Чарнагорыі ўжываецца варыянт **еуро**, у беларускай мове — **еўра**, ва ўкраінскай — євро. На банкнотах назва валюты напісана вялікімі лацінскімі і грэчаскімі літарамі. Назва чытаецца ў адпаведнасці з арфаграфіяй канкрэтных моў, звычайна на ўзор таго, як вымаўляецца ў гэтай мове слова Еўропа: па-французску прыкладна ёро́, па-нямецку — о́йро, па-іспанску — э́уро, па-англійску — ю́ро і г. д.

## Гісторыя

Еўра для безнаяўных разлікаў быў уведзены ў 1999 годзе. 1 студзеня 2002 года з’явіліся банкноты і манеты. Наяўныя еўра замянілі нацыянальныя валюты 19 з 28 краін Еўрапейскага саюза.

У Швецыі і Даніі прайшлі рэферэндумы, на якіх большасць выказалася супраць прыняцця еўра. Вялікабрытанія таксама вырашыла не замяняць нацыянальную валюту. Латвія і Літва планавалі перайсці на еўра ў 2009 годзе, але з прычыны эканамічнага крызісу гэты пераход прыйшлося адкласці. У адрозненне ад Літвы і Латвіі, Эстонія змагла споўніць усе крытэрыі, неабходныя для пераходу на еўра, да 2011 года, і 12 мая 2010 года Еўракамісія выступіла з афіцыйнай прапановай аб далучэнні гэтай краіны да еўразоны 1-га студзеня 2011 года, што Эстонія і зрабіла. З 1 студзеня 2014 года да еўразоны далучылася Латвія, 1 студзеня 2015 года — Літва, а 1 студзеня 2023 года — Харватыя.

## Манеты і банкноты

Манеты і банкноты еўра
Еўра складаецца са 100 цэнтаў (еўрацэнтаў). Усе манеты еўра, у тым ліку памятныя манеты вартасцю 2 еўра, маюць адзін агульны бок, на якім пазначана вартасць манеты на фоне схематычнай карты Еўропы. З другога, «нацыянальнага», боку знаходзіцца выява, абраная той краінай, дзе адчаканена манета. Усе манеты могуць выкарыстоўвацца ва ўсіх краінах, у якіх еўра з’яўляецца афіцыйнай валютай.

Выпускаюцца манеты еўра вартасцю 2 €, 1 €, 0,50 €, 0,20 €, 0,10 €, 0,05 €, 0,02 € и 0,01 €.

Усе банкноты еўра маюць агульны дызайн для кожнай вартасці на абодвух баках ва ўсіх краінах. Выпускаюцца банкноты вартасцю 500 €, 200 €, 100 €, 50 €, 20 €, 10 € и 5 €. Некаторыя банкноты вялікай вартасці, такія, як 500 € и 200 €, не выпускаюцца ў некаторых краінах, але ўсюды з’яўляюцца законным плацежным сродкам.

| Вартасць | Памеры Вес | Стыль | Эпоха | Размяшчэнне кода | Асноўны колер |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 5 еўра | 120 × 62 мм 0,63 г | Антычнасць / Класіка | Да XI стагоддзя | злева ля краю малюнка Архівавана 16 лістапада 2019. | серы |
| 10 еўра | 127 × 67 мм 0,72 г | Раманскі | XI—XII стагоддзі | зорачка на «8 гадзін» Архівавана 31 кастрычніка 2019. | чырвоны |
| 20 еўра | 133 × 72 мм 0,81 г | Готыка | XIII—XIV стагоддзі | зорачка на «9 гадзін» Архівавана 31 кастрычніка 2019. | сіні |
| 50 еўра | 140 × 77 мм 0,92 г | Рэнесанс | XV—XVI стагоддзі | справа ля краю малюнка Архівавана 31 кастрычніка 2019. | аранжавы |
| 100 еўра | 147 × 82 мм 1,02 г | Барока і ракако | XVII—XVIII стагоддзі | справа ад зорачкі на «9 гадзін» Архівавана 31 кастрычніка 2019. | зялёны |
| 200 еўра | 153 × 82 мм 1,07 г | Індустрыяльная эра / Жалеза і шкло | XIX стагоддзе | справа ад зорачкі на «8 гадзін» Архівавана 31 кастрычніка 2019. | жоўта-карычневы |
| 500 еўра | 160 × 82 мм 1,12 г | Сучаснасць | XX—XXI стагоддзі | зорачка на «9 гадзін» Архівавана 31 кастрычніка 2019. | ліловы |

## Еўразона

Еўразона — гэта тэрыторыя, на якой еўра з’яўляецца афіцыйным плацежным сродкам. На 2026 год у еўразону ўваходзяць Аўстрыя, Бельгія, Германія, Грэцыя, Ірландыя, Іспанія, Італія, Кіпр, Латвія, Літва, Люксембург, Мальта, Нідэрланды, Партугалія, Славакія, Славенія, Фінляндыя, Францыя, Харватыя, Эстонія і Балгарыя.

## Крыніцы

## Спасылкі

* ECB: European Central Bank home page  (англ.) Афіцыйны сайт Еўрапейскага цэнтральнага банка
* Europedia: Guide to European policies and legislation Архівавана 16 кастрычніка 2018.  (англ.) Еўрапедыя: праваднік у еўрапейскія прынцыпы і заканадаўства
* Еўра — банкноты і гісторыя  (англ.)  (ням.)