# Еўрапейскі Саюз

|  |
| --- |
|

Назва на афіцыйных мовах ЕС:
**Англійская:** European Union
**Балгарская:** Европейски съюз
**Венгерская:** Európai Unió
**Грэчаская:** Ευρωπαϊκή Ένωση
**Дацкая:** Den Europæiske Union
**Ірландская:** An tAontas Eorpach
**Іспанская:** Unión Europea
**Італьянская:** Unione europea
**Латышская:** Eiropas Savienība
**Літоўская:** Europos Sąjunga
**Мальтыйская:** L-Unjoni Ewropea
**Нідэрландская:** Europese Unie
**Нямецкая:** Europäische Union
**Партугальская:** União Europeia
**Польская:** Unia Europejska
**Румынская:** Uniunea Europeană
**Славацкая:** Európska únia
**Славенская:** Evropska unija
**Фінская:** Euroopan unioni
**Французская:** Union européenne
**Харвацкая:** Europska unija
**Чэшская:** Evropská unie
**Шведская:** Europeiska unionen
**Эстонская:** Euroopa Liit |
|  Сцяг |
| **Дэвіз:** Згода ў разнастайнасці |
| Гімн |
|  Ода "Да радасці" (інструментальная версія) |
| Карта |
|       Дзяржавы — члены Еўрапейскага саюза |
| Асноўная інфармацыя |
| Адміністрацыйны цэнтр |
Брусель |
| Палітычныя цэнтры |
Люксембург Страсбург |
| Найбуйнейшы горад |
Парыж |
| Дзяржавы-члены |

27
 Аўстрыя
 Балгарыя
 Бельгія
 Венгрыя
 Германія
 Грэцыя
 Данія
 Ірландыя
 Іспанія
 Італія
 Кіпр
 Латвія
 Літва
 Люксембург
 Мальта
 Нідэрланды
 Партугалія
 Польшча
 Румынія
 Славакія
 Славенія
 Фінляндыя
 Францыя
 Харватыя
 Чэхія
 Швецыя
 Эстонія |
| Афіцыйныя мовы |

24
англійская
балгарская
венгерская
грэчаская
дацкая
ірландская
іспанская
італьянская
латышская
літоўская
мальтыйская
нідэрландская
нямецкая
партугальская
польская
румынская
славацкая
славенская
фінская
французская
харвацкая
чэшская
шведская
эстонская
 |
| Рэлігія (2015) | **Хрысціяне - 71.6%:**
каталікі - 45.3%
пратэстанты - 11.1%
праваслаўныя - 9.6%
астатнія хрысціяне - 5.6%
**Атэісты - 24%Мусульмане - 1.8%Астатнія рэлігіі - 2.6%** |
| Урад |
| Старшыня савета |
Шарль Мішэль |
| Старшыня камісіі |
Урсула фон дэр Ляен |
| Старшыня парламента |
Раберта Мецола |
| Савет міністраў |  Бельгія |
| Фарміраванне |
| Парыжскі дагавор |
23 ліпеня 1952 |
| Рымскі дагавор |
1 студзеня 1958 |
| Маастрыхцкі дагавор |
1 лістапада 1993 |
| Лісабонскі дагавор |
1 снежня 2009 |
| Геаграфічнае апісанне |
| Тэрыторыя |
7-я ў свеце 4 236 351 км² вада - 3.08% |
| Насельніцтва (2020) |
3-е ў свеце ▲ 447 206 135 чал. шчыльнасць - 106 чал/км² |
| ВУП (па ППЗ, 2020) |
2-і ў свеце **усяго:** ▲ $ 20,366 трлн **ВУП/чал:** $ 45 541 |
| ВУП (намінал, 2020) |
2-і ў свеце **усяго:** ▲ $ 16,033 трлн **ВУП/чал:** $ 35 851 |
| ІЧР | ▲ 0,899 вельмі высокі |
| Валюты |

7
**Еўра (€) (EUR)**
Венгерскі форынт (HUF)
Дацкая крона (DKK)
Польскі злоты (PLN)
Румынскі лей (RON)
Чэшская крона (CZK)
Шведская крона (SEK)
 |
| Часавы пояс |
UTC ад 0 да +2 Летні час: UTC ад +1 да +3 |
| Дамен верхняга ўзроўню |
.eu |
| Спасылкі |
| Афіцыйны сайт ЕС **(нявызн.)**. |

**Еўрапейскі саюз** (**Еўрасаюз**, **ЕС**) — эканамічны і палітычны саюз 27 дзяржаў Еўропы. Быў заснаваны 1 студзеня 1993 года згодна з Маастрыхцкай дамовай. У арганізацыйным і функцыянальным аспектах ЕС спалучае рысы міжурадавай і наднацыянальнай арганізацыі.

Займае плошчу каля 4,233,255 км². Прыкладнае насельніцтва саюза — 448 мільёнаў чалавек.

## Дзяржавы-члены

Аўстрыя
Бельгія
Балгарыя
Харватыя
Кіпр
Чэхія
Данія
Эстонія
Фінляндыя
Францыя
Германія
Грэцыя
Венгрыя
Ірландыя
Італія
Латвія
Літва
Люксембург
 Мальта
Нідэрланды
Польшча
Партугалія
Румынія
Славакія
Славенія
Іспанія
Швецыя

Краіны-члены ЕС.

---

 **Націскная выява**
У Еўрапейскі саюз уваходзяць 27 дзяржаў:

| Нумар | Дзяржава | Год уступлення |
| --- | --- | --- |
| 1 |  Аўстрыя | 1995 |
| 2 |  Балгарыя | 2007 |
| 3 |  Бельгія | 1957 |
| 4 |  Венгрыя | 2004 |
| 5 |  Германія | 1957 |
| 6 |  Грэцыя | 1981 |
| 7 |  Данія | 1973 |
| 8 |  Ірландыя | 1973 |
| 9 |  Іспанія | 1986 |
| 10 |  Італія | 1957 |
| 11 |  Кіпр | 2004 |
| 12 |  Латвія | 2004 |
| 13 |  Літва | 2004 |
| 14 |  Люксембург | 1957 |
| 15 |  Мальта | 2004 |
| 16 |  Нідэрланды | 1957 |
| 17 |  Партугалія | 1986 |
| 18 |  Польшча | 2004 |
| 19 |  Румынія | 2007 |
| 20 |  Славакія | 2004 |
| 21 |  Славенія | 2004 |
| 22 |  Фінляндыя | 1995 |
| 23 |  Францыя | 1957 |
| 24 |  Харватыя | 2013 |
| 25 |  Чэхія | 2004 |
| 26 |  Швецыя | 1995 |
| 27 |  Эстонія | 2004 |

### Кандыдаты на ўступленне

9 краін маюць статус афіцыйных кандыдатаў на ўступленне ў Еўрапейскі Саюз:

| Нумар | Дзяржава | Год атрымання статусу кандыдата | Год пачатку перамоваў |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Албанія | 2014 | 2020 |
| 2 |  Паўночная Македонія | 2005 | 2020 |
| 3 |  Сербія | 2012 | 2014 |
| 4 |  Турцыя | 1999 | 2005 |
| 5 |  Чарнагорыя | 2010 | 2012 |
| 6 |  Украіна | 2022 | 2023 |
| 7 |  Малдова | 2022 | 2023 |
| 8 |  Боснія і Герцагавіна | 2022 |  |
| 9 |  Грузія | 2023 |  |

## Гісторыя

Карта ЕС, 1957—2020 гады
Ідэі пан’еўрапеізму, якія доўгі час высоўваліся мысліцелямі Еўропы на працягу апошніх стагоддзяў, з асаблівай сілай загучалі пасля Другой сусветнай вайны. У пасляваенны перыяд у гэтай частцы свету з’явіўся цэлы шэраг арганізацый: Савет Еўропы, НАТА, Заходнееўрапейскі саюз.

Першы крок у бок стварэння сучаснага Еўрасаюза быў зроблены ў 1951: ФРГ, Бельгія, Нідэрланды, Люксембург, Францыя, Італія падпісалі дамову аб заснаванні Еўрапейскага аб’яднання вугалю і сталі (ЕАВС, *ECSC — European Coal and Steel Community*), мэтай якой стала аб’яднанне еўрапейскіх рэсурсаў па вытворчасці сталі і вугалю, у сілу дадзеная дамова ўступіла з ліпеня 1952 года.

З мэтай паглыблення эканамічнай інтэграцыі тыя ж шэсць дзяржаў у 1957 годзе заснавалі Еўрапейскую эканамічную супольнасць (ЕЭС, Агульны рынак) (*EEC — European Economic Community*) і Еўрапейскую супольнасць па атамнай энергіі (Еўратам, *Euratom — European Atomic Energy Community*). Найважнейшай і самай шырокай па сферы кампетэнцыі з гэтых трох еўрапейскіх супольнасцей з’яўлялася ЕЭС, так што ў 1993 годзе яна была афіцыйна пераназвана ў Еўрапейскую супольнасць (*EC — European Community*).

Еўрапейскі Саюз і кандыдаты на ўступленне
Працэс развіцця і ператварэння гэтых еўрапейскіх супольнасцей у сучасны Еўрапейскі саюз адбываўся доўгім шляхам, па-першае, перадачай усё большага ліку функцый кіравання на наднацыянальны ўзровень і, па-другое, павелічэннем ліку ўдзельнікаў працэсу інтэграцыі.

### Пашырэнне

У адпаведнасці з Капенгагенскімі крытэрыямі, членства ў ЕС адкрыта для любой еўрапейскай дзяржавы, якая з’яўляецца стабільным, свабодным рынкам ліберальнай дэмакратыі, якая паважае вяршэнства права і правоў чалавека. Акрамя таго, яна павінна быць гатова прыняць усе абавязацельствы, звязаныя з членствам, такія як прыняцце ўсіх раней узгодненых законаў (170 000 старонак дасягненняў супольнасці).

| Год | Краіна | Агульная колькасць членаў |
| --- | --- | --- |
| 1957 |  Бельгія  Германія  Італія  Люксембург  Нідэрланды  Францыя | 6 |
| 1973 |  Вялікабрытанія  Данія  Ірландыя | 9 |
| 1981 |  Грэцыя | 10 |
| 1985 |  Грэнландыя  (аўтаномная тэрыторыя Даніі) выйшла з супольнасці | 10 |
| 1986 |  Іспанія  Партугалія | 12 |
| 1990 |  ГДР (далучылася да ФРГ) | 12 |
| 1995 |  Аўстрыя  Фінляндыя  Швецыя | 15 |
| 2004 |  Венгрыя  Кіпр  Латвія  Літва  Мальта  Польшча  Славакія  Славенія  Чэхія  Эстонія | 25 |
| 2007 |  Балгарыя  Румынія | 27 |
| 2013 |  Харватыя | 28 |
| 2020 |  Вялікабрытанія выйшла з саюза | 27 |

#### Нарвегія

У Нарвегіі двойчы праводзілі рэферэндумы аб уступе ў ЕС, у 1972 і 1994 гадах. На першым рэферэндуме асноўныя асцярогі звязваліся з абмежаваннем незалежнасці, на другім — з сельскай гаспадаркай.

### Асноўныя падзеі ў гісторыі паглыблення інтэграцыі ЕС

* 1951 — Парыжская дамова і стварэнне Еўрапейскага аб’яднання вугля і сталі (ЕАВС)
* 1957 — Рымская дамова і стварэнне Еўрапейскай эканамічнай супольнасці (ЕЭС) і Еўратама
* 1967 — дамова аб зліцці, у выніку якой была створана адзіная Рада і адзіная Камісія для трох еўрапейскіх супольнасцяў
* 1979 — першыя ўсенародныя выбары ў Еўрапейскі парламент
* 1985 — падпісанне Шэнгенскага пагаднення
* 1986 — Адзіны еўрапейскі акт — першая істотная змена ўстаноўчых дамоў ЕС
* 1993 — Маастрыхцкая дамова і стварэнне на аснове Супольнасцяў Еўрапейскага саюза
* 1999 — уводзіны адзінай еўрапейскай валюты — еўра (у наяўным звароце з 2002)
* 2004 — падпісанне Канстытуцыі ЕС (у сілу не ўступіла)
* 2007 — падпісанне Лісабонскага дагавору
* 2007 — лідары Францыі, Італіі і Іспаніі абвясцілі аб стварэнні новай арганізацыі — Міжземнаморскага саюза
* 2020 — выхад Вялікабрытаніі з саюза
* 2022 — наданне Украіне, Малдове і Босніі і Герцагавіне статуса кандыдата на ўступленне

## Дагаворы

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **ПадпісаныНабыў моцДакумент** | 1948 1948 **Брусельскі пакт** | 1951 1952 **Парыжскі дагавор** | 1954 1955 **Парыжскія пагадненні** | 1957 1958 **Рымскі дагавор** | 1965 1967 **Дагавор зліцця** | 1975 недастасоўна **Рашэнне Еўрапейскага савета** | 1986 1987 **Адзіны еўрапейскі акт** | 1992 1993 **Маастрыхцкі дагавор** | 1997 1999 **Амстэрдамскі дагавор** | 2001 2003 **Ніцкі дагавор** | 2007 2009 **Лісабонскі дагавор** |  |  |  |  |  |  |  |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
| Тры апоры Еўрапейскага саюза: |   |
| *Еўрапейскія супольнасці:* |   |
|  | Еўрапейская супольнасць па атамнай энергіі (Еўратам) |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Еўрапейскае аб’яднанне вугалю і сталі (ЕАВС) | *Тэрмін дзеяння мінуў у 2002-м* |  | Еўрапейскі саюз (ЕС) |  |  |  |  |  |  |  |  |
|   |   |  | Еўрапейская эканамічная супольнасць (ЕЭС) |  | Еўрапейская супольнасць (ЕС) |
|   |   | TREVI | Правасуддзе і ўнутраныя справы (ПУД) |   |
|   | Паліцэйскае і судовае супрацоўніцтва па крымінальных справах (ПССУ) |
|   | Еўрапейскае палітычнае супрацоўніцтва (ЕПС) | Агульная знешняя палітыка і палітыка бяспекі (АЗПБ) |
| *Некансалідаваныя органы* | Заходнееўрапейскі саюз (ЗЕС) |   |   |
| *Спыненне дзейнасці да 2011-га* |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | * Г
* Р
* П
 |

## Геаграфія

##### Геаграфічнае становішча

Еўрапейскі саюз амаль поўнасцю знаходзіцца ў Еўропе (за выключэннем Кіпра, які геаграфічна адносіцца да Азіі). Агульная тэрыторыя складае 4 422 773 кіламетры квадратныя, а насельніцтва налічвае каля 448 мільёнаў чалавек. Берагавая лінія вельмі неаднародная, таму Еўропа мае шмат паўвыспаў ды мораў, якія яе амываюць. Амаль поўнасцю Іспанія і Партугалія знаходзяцца на Пірэнэйскай паўвыспе, Італія — на Апенінскай, Балгарыя і Грэцыя — на Балканскай, Данія — на паўвыспе Ютландыя.

Найбольш буйныя моры:

* Міжземнае на поўдні (у ім выдзяляюць Лігурыйскае і Тырэнскае каля берагоў Францыі і Італіі, Адрыятычнае паміж Італіяй і Харватыяй, таксама Іанічнае і Эгейскае)
* Кантабрыйскае мора (другая назва — Біскайскі заліў) на захадзе, амывае Іспанію ды Францыю
* Паўночнае мора на паўночным захадзе, якое ляжыць паміж Брытаніяй, Даніяй, Нямеччынай і Нідэрландамі
* Балтыйскае мора на паўночным усходзе паміж Польшчай і Прыбалтыкай за аднаго боку і Фінляндыяй са Швецыяй з другога.

Большая колькасць краін ЕС маюць выхад да мора, што гаворыць пра вялікія магчымасці да міжнародных і міжкантынентальных сувязяў амаль з усімі краінамі свету, што ЕС актыўна выкарыстоўвае.

##### Рэльеф

Нягледзячы на адносна невялікі размер, Еўрапейскі саюз мае вельмі разнародны рэльеф. У агульным, можна выдзеліць пераважна раўнінныя паўночныя краіны і пераважна гарыстыя паўднёвыя. Сярод гор ЕС найбольш значнымі з’яўляюцца Альпы, Пірэнэі ды Карпаты. Многія горныя сістэмы з’яўляюцца пачаткам буйнейшых рэк Еўропы. Найвышэйшая кропка ЕС — гара Манблан (4810 м) на мяжы Італіі і Францыі, а найніжэйшая — польдэр Прынца Александра у Нідэрландах (ляжыць на 7 метраў ніжэй за ўзровень мора). На рэльеф паўночных краін моцна паўплывалі леднікі.

Рэльеф мае каласальны ўплыў на развіццё ЕС — па-першае, узвышшы адрозніваюцца відамі гаспадаркі, што стварае больш «разнастайную» эканоміку, па-другое, яны фармуюць геаграфічны каркас эканомікі і транспарту Еўрапейскага саюза (напрыклад, з-за гор Пірэнэяў існуюць толькі 4 аўтамагістралі, што злучаюць Францыю з Іспаніяй). Таксама, рэльеф ўплывае і на распаўсюджанне карысных выкапанняў: рудныя выкапнні амаль заўсёды знаходзяцца на ўзвышшах і ў гарах, а нярудныя і паліўныя (акрамя ўрану) — на раўнінах.

##### Унутраныя воды

Еўрапейскі саюз даволі добра забяспечаны ўнутранымі водамі. Амаль увесь павярховы сток належыць да басейну Атлантычнага акіяна — басейны ўнутранага стоку зусім не значныя і знаходзяцца, у асноўным, у вададэфіцытных рэгіёнах. Дзякуючы блізасці да Атлантычнага акіяна, амаль уся тэрыторыя ЕС атрымлівае дастатковую колькасць ападкаў. Выключэнне — унутраныя тэрыторыі Іспаніі і Партугаліі з найбольш актуальнай праблемай недахопу вады, таму там патрэбен менеджмент водных рэсурсаў і аптымізацыя сельскай гаспадаркі. Рачная сетка даволі старажытная, але некаторыя рэкі на поўначы адносна маладыя, бо сфарміраваліся толькі пасля апошняга ледніка. Найбольш буйныя рэкі ЕС — Рэйн — у Германіі, Луара — у Францыі, Дунай — у Германіі, Аўстрыі, Славакіі, Венгрыі, Харватыі, Румыніі і Балгарыі. Усе яны з’яўляюцца значнымі транспартнымі артэрыямі, а на ўзвышшах ды ў гарах некаторыя рэкі выкарыстоўваюцца як месца размяшчэння ГЭС, напрыклад Рона і Адзіджэ.

##### Клімат

Большая частка Еўропы — дакладна, паўночная і цэнтральная — належыць да ўмеранага клімату, таксама выдзяляюць субтрапічны клімат у паўднёваеўрапейскіх краінах. Моцна ўплывае на клімат плыня Гальфстрым, дзякуючы чаму тэмпературы ў Еўропе месцамі на 10 градусаў вышэйшыя за сярэднешыротныя (расійскі горад Уладзівасток знаходзіцца на той жа шыраце, што і Лазурны бераг). Гэта вызначае больш спрыяльныя ўмовы для сельскай гаспадаркі і развіцця інфраструктуры.

Поўнач Фінляндыі захоплівае субарктычны клімат. На захадзе ЕС распаўсюджаны марскі клімат, у цэнтральнай і ўсходняй частцы — пераходны, з меншай колькасцю ападкаў і больш халоднай зімой. На поўдні ЕС дамінуе субтрапічны міжземнаморскі клімат, які мае цёплае і сухое лета, а таксама дажджлівую і не вельмі халодную зіму. У ім знаходзяцца амаль усе еўрапейскія курорты.

##### Карысныя выкапні

Распаўсюджанне карысных выкапанняў цесна звязана з тэктанічнай будовай тэрыторыі ЕС: яна вельмі неаднародная, таму ў ЕС знаходзіцца вялікі спектр розных мінеральных радовішчаў. У агульным, пачынаючы з 80-х гадоў апошняга стагоддзя, краіны Еўропы (а потым і ЕС) праводзяць палітыку адыходу ад здабыўнай і арыентаванай на яе прамысловасці.

Радовішчы нафты і прыроднага газу не вельмі распаўсюджаны на тэрыторыі ЕС, але значныя запасы знаходзяцца на шэльфе Паўночнага мора (Нідэрланды), дзе выкарыстоўваюцца сумесна з Нарвегіяй. Шмат менш значныя радовішчы знойдзены ў Італіі і Францыі. Зразумела, што нафты і газу, якія здабываюцца, не хапае для прамысловасці, таму ЕС купляе іх у Расіі, Алжыры, Лівіі і Нарвегіі.

Вугаль распаўсюджаны ў Нямеччыне (Ахен, Рур) і Польшчы (Сілезія). З усіх пералічаных радовішчаў зараз выкарыстоўваецца толькі Верхнесілезскі ў Польшчы, але і ён знаходзіцца ў крызісным становішчы. ЕС не забяспечвае сябе вуглем, таму яна вымушана купляць яго ў Расіі. Адметна, што Нямеччына з’яўляецца міравым лідарам па агульных запасах бурага вугля.

## Экалогія

Экалогія ў Еўрасаюзе пастаянна паляпшаецца, у асноўным, дзякуючы належным адносінам урада да яе. Але экалагічныя праблемы ўсё роўна існуюць, і выкліканы яны, галоўным вобразам, высокай шчыльнасцю насельніцтва і прамысловай нагрузкай на тэрыторыю.

###### Выкіды серы, азоту, діаксіду вугляроду ў атмасферу

Гэта прычына кіслотных дажджоў, часткова — дэградацыі глебаў, пашкоджання жылога фонду, транспарту і маёмасці. Найбуйнейшыя эмісіі, ў асноўным, сустракаюцца ў старапрамысловых раёнах, напрыклад, французская Латарынгія альбо «Чорная Англія». Металургія, цеплаэнергетыка і хімічная прамысловаць з’яуляюцца аднымі з іх галоўных прычын.

###### Забруджванне мора

Карта забруджвання Міжземнага мора.
Экалагічная сітуацыя найгоршая ў Балтыйскім моры, трохі лепей яна ў Міжземным і Паўночным морах. Забруджванню спрыяе вялізная сетка партоў, марскіх маршрутаў, трубаправодаў, якія праходзяць праз моры.

###### Забруджванне бытавым смеццем

Шматлікае насельніцтва ЕС вымушае спраўляцца і з смеццем, якое яно вырабляе. Амаль да апошніх гадоў яго захоўвалі на звалках або палілі. Зараз ўсё больш і больш смецця трапляе на перапрацоўку.

## Сістэма кіравання

### Еўрапейскі савет

### Еўрапейская камісія

### Еўрапейскі парламент

### Савет Еўрапейскага саюза

### Суд Еўрапейскага саюза

У рамках ЕС важная роля належыць Суду ЕС. Рэгламент Суда ЕС зацверджаны Саветам ЕС. Прызнанне абавязковай юрысдыкцыі гэтага Суда — адна з умоў членства ў ЕС. Суд ЕС ўпаўнаважаны: рэгуляваць міждзяржаўныя спрэчкі; ануляваць дзеянне заканадаўчых актаў і рашэнняў, якія прымаюцца іншымі галоўнымі органамі, ЕС абавязваць дзяржавы — удзельніцы ЕС выконваць узятыя на сябе абавязкі; даваць тлумачэнне нормаў права ЕС. Ісцамі ў Судзе могуць выступаць дзяржавы-удзельніцы ЕС, нацыянальныя судовыя органы, юрыдычныя і фізічныя асобы. Рашэнні Суда маюць абавязковую для бакоў сілу.

### Іншыя органы

### Раздзяленне кампетэнцыі

## Прававая сістэма

## Замежныя справы

## Эканоміка

Манеты і банкноты еўра
Саюз мае адзіны рынак на тэрыторыі ўсіх сваіх членаў. У Саюзе дзейнічае свая фондавая біржа. ЕС з’яўляецца ўдзельнікам Сусветнай гандлёвай арганізацыі. Фінансавую палітыку рэгулюе Еўрапейскі цэнтральны банк. Найважнейшыя рашэнні прымаюцца на самітах кіраўнікоў дзяржаў — удзельніц саюза.

Нягледзячы на тое, што для ўсіх удзельніц ЕС дзейнічаюць адзіныя патрабаванні, узровень эканамічнага развіцця з’яўляецца розным. Найбольшы ВУП фарміруецца ў наступных краінах: Германія, Францыя, Італія, Іспанія. Да выхаду Вялікабрытаніі з ЕС яна таксама была ў спісе перадавых краін саюза.

### Валютны саюз

Стварэнне адзінай еўрапейскай валюты стала афіцыйнай мэтай Еўрапейскай эканамічнай супольнасці ў 1969 годзе. Аднак, толькі пасля складання Маастрыхцкага дагавора ў 1993 годзе дзяржавы-члены былі юрыдычна абавязаныя зладзіць валютны саюз не пазней за 1 студзеня 1999 года. У гэты дзень еўра быў прадстаўлены сусветнаму фінансаваму рынку ў якасці разліковай валюты 11 з 15 на той момант краін — членаў саюза. 1 студзеня 2002 года былі ўведзены ў наяўны зварот банкноты і манеты ў 12 краінах ЕС, якія склалі, такім чынам, гэтак званую Еўразону. На сёння Еўразона ўключае ў сабе 20 краін, апошняй з якіх з’яўляецца Харватыя, якая перайшла на еўра 1 студзеня 2023.

## Насельніцтва

## Культура

## Гл. таксама

* Свабода перамяшчэння рабочай сілы ў ЕС
* INOGATE
* Дэвіз Еўрапейскага саюза
* Шэнгенская зона

## Каментарыі

## Крыніцы

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Еўрапейскі Саюз
* Афіцыйны сайт Еўрасаюза
* Журнал Новая Еўропа Архівавана 5 лістапада 2012.