# Інваліднасць

| Інваліднасць |
| --- |
|  Сімвал даступнасці для інвалідаў |
| Вывучаецца ў | вывучэнне інваліднасці[d] |
| Апрацоўваецца, змякчаецца ці кіруецца | rehabilitation counseling[d] і accommodation[d] |
| Mastodon instance URL | fedisabled.social disabled.social |
| ICPC 2 ID | A28 |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Інваліднасць** (лац.: invalidus — літ. «нясільны», in — «не» + validus — «асілак») — перашкоды або абмежаванні дзейнасці чалавека з фізічнымі, разумовымі, сэнсарнымі або псіхічнымі адхіленнямі.

**Інвалід** — чалавек, магчымасці жыццядзейнасці якога абмежаваны праз фізічныя, разумовыя, сэнсорныя або псіхічныя асаблівасці.

Як адзначае Сусветная арганізацыя аховы здароўя, iнваліднасць — гэта не толькі медыцынская праблема. «Гэта складаная з’ява, што выяўляе ўзаемадачыненні паміж уласцівасцямі цела чалавека і асаблівасцямі грамадства, у якім ён ці яна жыве. Пераадоленне цяжкасцей, якія паўстаюць перад людзьмі з абмежаванымі магчымасцямі, патрабуе ўмяшання для ліквідацыі бар’ераў асяроддзя і соцыуму». Пры афармленні інваліднасці маюць значэнне не толькі медыцынскія, але і сацыяльныя паказчыкі.

## Дапаможныя выплаты па інваліднасці ў розных краінах

Падтрымка па інваліднасці — гэта форма фінансавай дапамогі, прызначаная для падтрымкі людзей з хранічнымі захворваннямі або інваліднасцю. Гэтыя сродкі, якія прадастаўляюцца праз дзяржаўныя сістэмы сацыяльнага забеспячэння або прыватнае страхаванне, накіраваны на кампенсацыю страчаных даходаў і пакрыццё дадатковых выдаткаў на пражыванне. У розных краінах існуюць розныя формы падтрымкі і выплаты па інваліднасці.

У Злучаных Штатах выплаты па інваліднасці для большасці амерыканцаў ахопліваюцца і фінансуюцца Упраўленнем сацыяльнага забеспячэння (федэральнае ведамства). Упраўленне сацыяльнага забеспячэння кіруе двума асноўнымі праграмамі: страхаванне па інваліднасці (SSDI) і дадатковы даход па сацыяльным забеспячэнні (SSI). Існуе таксама спецыяльная праграма для дзяцей з інваліднасцю. Пяць штатаў таксама прадастаўляюць кароткатэрміновыя выплаты па інваліднасці работнікам, якія часова не могуць працаваць з‑за хваробы або траўмы: Каліфорнія, Гаваі, Нью‑Джэрсі, Нью‑Ёрк і Род‑Айлэнд.

Шмат якія штаты ЗША таксама прапануюць ветэранам выплаты па інваліднасці. Аднак дасягнуць іх атрымання не заўсёды проста. Працэс падачы заяў на выплачы па інваліднасці ад Міністэрства па справах ветэранаў можа быць складаным і заблытаным. Многія ветэраны сутыкаюцца з адмовамі, нізкімі ацэнкамі ступені інваліднасці або доўгімі затрымкамі пры атрыманні належных ім выплат. Адвакаты, якія спецыялізуюцца на пытаннях атрымання выплат па інваліднасці для ветэранаў, адыгрываюць вырашальную ролю ў забеспячэнні доўгатэрміновага догляду, доступу да медыцынскага абслугоўвання і фінансавай стабільнасці.

У Злучаным Каралеўстве выплаты па інваліднасці адмініструе Міністэрства працы і пенсій. Да іх належаць такія праграмы, як дапамога па асабістай незалежнасці (PIP), дапамога на пражыванне для людзей з інваліднасцю (DLA) і дапамога па занятасці і падтрымцы (ESA), якія прадастаўляюць фінансавую падтрымку ў залежнасці ад узросту і абставінаў чалавека.

У Канадзе існуе мноства дзяржаўных праграм выплат па інваліднасці. Некаторыя асобы, акрамя таго, маюць прыватнае страхаванне па інваліднасці, набытай альбо індывідуальна, альбо праз працадаўцу. У розных праграмах выкарыстоўваюцца розныя правілы для вызначэння таго, ці мае чалавек права на атрыманне выплат.

У Партугаліі сістэма сацыяльнага забеспячэння (Segurança Social) кіруе выплатамі, накіраванымі на абарону грамадзян у сітуацыях захворвання і інваліднасці. Выплата па хваробе (Subsídio de Doença) кампенсуе страчаны даход падчас часовай непрацаздольнасці. Пры хранічных захворваннях работнікам, якія маюць пастаяннае зніжэнне працаздольнасці, прызначаецца пенсія па інваліднасці (Pensão de Invalidez), якая класіфікуюцца як адносная або абсалютная інваліднасць у залежнасці ад ступені цяжкасці.

У Бразіліі выплаты па інваліднасці ў асноўным адмініструе Нацыянальны інстытут сацыяльнага страхавання (INSS). Сістэма адрознівае часовую і пастаянную непрацаздольнасць для работнікаў, якія ўносяць ўзносы. Для нізкаўкампетэнтных асоб з інваліднасцю, якія не ўносілі ўзносы ў сістэму сацыяльнага забеспячэння, урад прадастаўляе бесперапынную грашовую дапамогу (Benefício de Prestação Continuada — BPC). Гэтая праграма сацыяльнай падтрымкі гарантуе штомесячную мінімальную заработную плату людзям з інваліднасцю, якія дакажуць, што ў іх няма сродкаў для забеспячэння сябе або сваёй сям’і.

## Крыніцы