Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ар’яварта

Індыя ў позні Ведычны перыяд (1100—500 гг. да н.э.)
**Ар’яварта** (санскр.: आर्यावर्त, «*зямля Арыяў*») — тэрмін для апісання паўночнага Індыйскага субкантынента ў старажытных індуісцкіх тэкстах. Межы Ар’яварты пашыраліся з цягам часу, як адлюстравана ў розных крыніцах, па меры таго як у постведыйскі час уплыў брахманскай ідэалогіі распаўсюджваўся на ўсход

Паводле Манавускага закону (2.22), Ар’яварта — гэта «зямля паміж Гімалаямі і Віндх’яй, ад усходу да захаду мора», захад ад Калахаваны, на поўнач ад гор Парыджатра і Віндх’я і на поўдзень ад Гімалаяў. Падобнае апісанне сустракаецца ў Баудхана Дхармасутра, хоць у іншых месцах Ар’яварта ўспрымаецца толькі як цясніна Ганга-Джамуна. Некаторыя дхармасутры апісваюць рытуалы ачышчэння, якія павінен праводзіць арый пасля вяртання з земляў за межамі Ар’яварты.

## Гл. таксама

* Індаарыйскія міграцыі
* Гісторыя Індыі
* Гісторыя індуізму

## Зноскі
# Кукушылі

|  |
| --- |
|  |
| Кукушылі |
| кіт. 可可西里, кіт. Kěkěxīlǐ |
|  |
|  |
|  |
| Краіна | * Кітай
 |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Горная сістэма | Куньлунь  |
|  |
|  |
|  |
| Даўжыня | 800 км |
|  |
|  |
|  |
| Вышыня | 6615 м  |
|  |
|  |
|  |
|  |

**Кукушылі** (манг.: Хөх шил, тыб.: ཁུ་ཁུ་ཞིལ།, кіт. трад. 可可西里山, піньінь *Kěkěxīlǐ Shān*) — горны хрыбет у Кітаі, у паўночнай частцы Тыбецкага нагор’я. Паўднёвая частка сістэмы Куньлунь.

Працягласць хрыбта складае каля 800 км. Вышыні павялічваюцца з усходу на захад, максімальная — 6615 м. Хрыбет складаецца з асобных, бязладна размешчаных масіваў са сплошчанымі вяршынямі, пакрытымі каменнымі разваламі. Найбольш высокія масівы пакрытыя ледавікамі. Падножжа спадзіста спускаецца да высокіх (4500-5000 м) раўнінаў са шматлікімі азёрамі. Асноўны тып ландшафту — высакагорная халодная пустэльня.

## Літаратура

* Кукушылі // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. — С. 570. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0144-3 (т. 8).
# AllMusic

| AllMusic |
| --- |
|  |
| URL | www.allmusic.com |
| Камерцыйны |
так |
| Тып сайта | анлайнавая музыкальная база даных |
| Рэгістрацыя |
не |
| Мова(-ы) | амерыканскі варыянт англійскай мовы |
| Уладальнік | All Media Guide (Rovi) |
| Пачатак працы | 1991 |
| Бягучы статус |
анлайн |
| Рэйтынг Alexa | 3 079 |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**AllMusic** (у мінулым **All Music Guide**, у перакладзе з англійскай — «гід па ўсёй музыцы», прамаўляецца *ол мьюзик гайд*) — буйная анлайнавая музыкальная база даных, належыць арганізацыі All Media Guide, нароўні з All Movie Guide і All Game Guide. Заснавана ў 1991 годзе Майклам Эрлевайнам і матэматыкам Уладзімірам Багданавым.

Інтэрнэт-партал працуе з 1995 года. На ім прадстаўлена інфармацыя пра жанры музыкі, музыках і гуртах, а таксама інфармацыя пра выхад альбомаў і прафесійныя рэцэнзіі.

## Гл. таксама

* Discogs
* rolldabeats

## Зноскі

## Спасылкі

* AllMusic
* Статыстыка Rovi Music Архівавана 28 ліпеня 2013.
* *Bowe, Brian J.*. Make it or break it (англ.)(недаступная спасылка).  Metro Times (24 студзеня 2007). Архівавана з першакрыніцы 25 чэрвеня 2012. Праверана 3 чэрвеня 2012.
# Герб Фіджы

| Герб Фіджы |
| --- |
|  |
| Дэталі |
| Суб’ект | Фіджы |
| Зацверджаны | 4 ліпеня 1908 |
| Шчытатрымальнікі |
Фіджыйскія воіны |
| Заснаванне | 4 ліпеня 1908 |
| Дэвіз |
«Бойся Бога і шануй каралеву» |

Афіцыйны **герб Фіджы** выкарыстоўваецца з 4 ліпеня 1908 года.

Па абодва бакі гербавага шчыта размешчаны выявы фіджыйскіх воінаў. Левы воін узброены дзідай, правы — дубцом.

У верхняй частцы — выява *такіа* (фіджыйскага каноэ). У ніжняй — нацыянальны дэвіз: «*Rerevaka na Kalou ka doka na Tui*» (у перакладзе з фіджыйскай мовы «*Бойся Бога і шануй каралеву*»).

Аснову гербавага шчыта складае Георгіеўскі крыж, на якім размешчана выява геральдычнага льва, які трымае сваімі лапамі плод какава.

У правай верхняй секцыі шчыта — выява цукровага трыснягу, у правай ніжняй частцы — звязак бананаў, у левай верхняй — какосавая пальма, у левай ніжняй — белы голуб.

## Спасылкі

* Апісанне герба Архівавана 4 сакавіка 2016.  (англ.)
# .to

| .to |
| --- |
| Увядзенне | 1995 |
| Тып дамена |
Нацыянальны дамен верхняга ўзроўню |
| Статус |
Дзеючы |
| Прызначэнне |
аб'екты, звязаныя з  Тонга |
| Дакументы |
FAQ |
| Вэб-сайт | Tonic |

**.to** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Тонга.
# Джордж Ванкувер

| Джордж Ванкувер |
| --- |
| George Vancouver |
|  |
| Джордж Ванкувер у 1792 годзе |
| Род дзейнасці | мараплавец |
| Дата нараджэння | 22 чэрвеня 1757(1757-06-22) |
| Месца нараджэння | * Кінгс-Лін[d], Каралеўства Вялікабрытанія
 |
| Дата смерці | 12 мая 1798(1798-05-12) (40 гадоў) |
| Месца смерці | * Petersham[d], Каралеўства Вялікабрытанія
 |
| Месца пахавання | * St Peter's Church, Petersham[d]
 |
| Грамадзянства | * Каралеўства Вялікабрытанія
 |
| Аўтограф |  |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Джордж Ванкувер** (англ.: George Vancouver; 22 чэрвеня 1757 (па некаторых даных — 1758), Кінгс-Лін — май 1798, Рычманд-апан-Тэмз) — англійскі мараплавец і даследчык.

Ва ўзросце 14 ці 15 год уладкаваўся ў англійскі ваенны флот на карабель капітана Джэймса Кука, прыняў удзел у другім (1772—1775) і трэцім (1776—1780) кругасветных падарожжах знакамітага мараплаўца. Удзельнічаў у апошняй высадцы Кука на Гавайскія астравы.

У 1791 годзе быў прызначаны начальнікам вялікай марской экспедыцыі на барк «Дыскаверы», які праводзіў картаграфічныя і даследчыя працы ў Ціхім акіяне. Пад камандаваннем Ванкувера былі даследаваны заходні бераг Паўднёвай Амерыкі, Сандвічавы астравы, але найбольш прыкметныя яго даследаванні ціхаакіанскага ўзбярэжжа Паўночнай Амерыкі і на суседніх астравах паміж 39° і 51° паўночнай шыраты на месцы сучасных штатаў Каліфорнія (паўночная частка), Арэгон і Вашынгтон, а таксама паўднёвай часткі канадскай правінцыі Брытанская Калумбія.

У 1792 годзе Джордж Ванкувер даследаваў узбярэжжа ад мыса Мендасіна (39°20’ з.ш.) да праліва Хуан-дэ-Фука (48°30’ з.ш.), а таксама пабываў у вусце невядомай еўрапейцам да таго часу вялікай ракі (сучасная рака Калумбія). Пазней ён падрабязна картаграфаваў востраў, названы пазней яго імем.

Вярнуўшыся ў Англію, з 1795 года да сваёй смерці быў заняты апісаннем свайго падарожжа, якое выйшла пад назвай: «*Voyage of Discovery to the North Pacific Ocean*» (Лондан, 1798).

Пасля смерці Джорджа Ванкувера ў 1798 годзе гэта справаздача была істотна дапоўнены лейтэнантам Пітэрам П'юджэтам.

Імем Джорджа Ванкувера названы гарады ў Канадзе і ЗША, а таксама вялікі востраў каля заходняга ўзбярэжжа Канады.

## Зноскі

## Літаратура

* Ванкувер Д. Путешествие в северную часть Тихого океана и вокруг света, совершённое в 1790,1791,1792,1793,1794 и 1795 годах капитаном Георгием Ванкувером. Кн.1-6. СПб. 1827—1838.
* Малаховский К. В. В новом Альбионе. О путешествии мореплавателя XVII века капитана Д. Ванкувера. М., 1990

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Джордж Ванкувер
# Лексікаграфія

**Лексікаграфія** (ад грэч. lexicos які адносіцца да слова, грэч. graphō пішу), раздзел мовазнаўства, які вывучае тэорыю і практыку складання рознага роду слоўнікаў.

Верагодна, што першы спецыяльны курс «Стварэнне слоўніка» пачаў чытаць у Чыкагскім універсітэце В. Крэйгі (1925)

## Гл. таксама

* Корпус тэкстаў

## Зноскі

## Літаратура

* Сучасная беларуская мова: Уводзіны. Фанетыка. Фаналогія. Арфаэпія. Графіка. Арфаграфія. Лексікалогія. Лексікаграфія. Фразеалогія. Фразеаграфія: Вучэб. дапам. / Я. М. Камароўскі, В. П. Красней, У. М. Лазоўскі і інш. — 2-е выд., дапрац. і дап. — Мн. : Выш. школа, 1995. — 334 с. ISBN 985-06-0075-6.
# Аорыст

**Ао́рыст** (стар.-грэч.: ἀ-όριστος — *«(дакладна) не абмежаваны»*) — простая дзеяслоўная форма, уласцівая многім старажытным і некаторым сучасным індаеўрапейскім мовам.

Абазначае адзінкавае мінулае дзеянне (стан) без паказу яго працягласці.

У старабеларускай літаратурнай мове аорыст ужываўся рэдка.

Утвараўся ад асновы інфінітыва пры дапамозе суфіксаў *-х-, -с-, -ш-* (*быхъ, бы, бы, быхомъ, бысте, быша* — *я, ты, ён быў; мы, вы, яны былі*).

У сучаснай беларускай мове не захаваўся, але форма 2-й і 3-й асобы адзіночнага ліку аорыста дзеяслова *быти* ператварылася ў нязменную часціцу *бы* (*б*) і служыць сродкам перадачы мадальнасці (*меў бы, калі б*).

## Літаратура

* Аорыст // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. С. 410—411.
# Чувашская мова

| Чувашская мова |
| --- |
|  |
| Саманазва | Чӑваш чӗлхи |
| Краіны | Расія |
| Рэгіёны | Чувашыя, Татарстан, Башкірыя, Самарская вобласць, Ульянаўская вобласць, Саратаўская вобласць |
| Афіцыйны статус |  Чувашыя |
| Арганізацыя, якая рэгулюе | Chuvash State Institute of Human Sciences[d] |
| Агульная колькасць носьбітаў | 1 152 404 |
| Статус | ёсць пагроза знікнення[d] |
| Класіфікацыя |
| Катэгорыя |
Мовы Еўразіі |
|
Алтайская сям'я
Цюркская галіна
Булгарская група |
| Пісьменнасць | кірыліца (чувашскі алфавіт) |
| Моўныя коды |
| ДАСТ 7.75–97 | чув 795 |
| ISO 639-1 | cv |
| ISO 639-2 | chv |
| ISO 639-3 | chv |
| WALS | chv |
| Atlas of the World’s Languages in Danger | 338 |
| Ethnologue | chv |
| IETF | cv |
| Glottolog | chuv1255 |
|  Вікіпедыя на гэтай мове |

**Чувашская мова** (чуваш. Чӑваш чӗлхи) — нацыянальная мова чувашоў, дзяржаўная мова Чувашскай Рэспублікі, мова чувашскіх суполак, якія пражываюць за межамі Чувашскай Рэспублікі. У генеалагічнай класіфікацыі моў свету адносіцца да булгарской групы цюркскай моўнай сям’і (на думку шэрагу даследчыкаў, заходнехунскай галіны) і з’яўляецца адзінай жывой мовай гэтай групы.

Распаўсюджаны ў Чувашыі, Татарстане, Башкірыі, Самарскай, Ульянаўскай, Саратаўскай, Пензенскай абласцях, а таксама ў некаторых іншых абласцях, краях і рэспубліках Урала, Паволжа і Сібіры. У Чувашскай рэспубліцы з’яўляецца дзяржаўнай мовай (разам з рускай).

Колькасць носьбітаў — каля 1.150.000 чалавек (перапіс 2010 года); пры гэтым колькасць этнічных чувашоў па дадзеных перапісу 2002 года складала 1 млн. 637 тыс. чалавек; прыкладна 55 % з іх пражывае ў Чувашскай Рэспубліцы.

На чувашскай мове вядзецца выкладанне з 1-га па 5 клас у чувашская школах рэспублікі.

Чувашская мова вывучаецца як прадмет у школах Чувашскай Рэспублікі, вывучаецца як прадмет на працягу двух семестраў ў шэрагу ВНУ рэспублікі. У Чувашскай Рэспубліцы на чувашскай мове выходзяць рэгіянальныя радыё- і тэлепраграмы, выдаюцца перыядычныя выданні. Афіцыйнае справаводства ў рэспубліцы вядзецца на рускай мове.

## Гісторыя

М. І. Ягораў вылучае 3 асноўныя кампаненты ў глотагенезе чувашскай мовы:

>
>  Сучасная агульнанацыянальная чувашская мова склалася ў 15 ст. на базе дыялектаў сярэднебулгарскай мовы. Найважнейшую ролю ў глотагенезе выканалі 3 асноўныя кампаненты: 1) сярэднябулгарская мова-аснова (якая ўжо засвоіла значную колькасць сярэднекіпчацкіх запазычанняў, у тым ліку і лексіку мангольскага, пярсідскага, арабскага паходжання); 2) горнамарыйскі субстрат; 3) моцнае кантактнае ўздзеянне з боку казанска-татарскай і мішарскай моў, якое праяўляецца ў рознай ступені на ўсіх узроўнях чувашскай мовы.

## Зноскі

## Спасылкі

* Эктор Алос-и-Фонт, «Преподавание чувашского языка и проблема языкового поведения родителей», Чувашский государственный институт гуманитарных наук, 2015, Шупашкар.
* Скоро чувашский язык останется «какой-то культурной традицией»
* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Чувашская мова
* Мовы народаў Расіі ў Інтэрнэце — Чувашская мова
* Міжведамасная камісія па чувашскай мове
* Эктор Алос-и-Фонт. Оценка языковой политики в Чувашии
* Пікет у абарону чувашскага мовы ў Чэбаксарах
# Акіяналогія

Карта акіянічных цячэнняў, складзеная ў 1911 годзе
**Акіяналогія** (ад акіян і стар.-грэч. Λόγος - меркаванне, навука) таксама **Акіянаграфія** (ад акіян і стар.-грэч. Γραφειν - пішу, апісваю) вывучае буйнамаштабнае ўзаемадзеянне акіяна і атмасферы і яго доўгаперыядычныя зменлівасці, хімічны абмен акіяна з мацерыком , атмасферай і дном, біёту і яе экалагічныя ўзаемадзеянні, устанаўлівае мясцовыя або лакальныя працэсы, якія адбываюцца за кошт абмену энергіяй і рэчывам паміж рознымі раёнамі акіяна. Акіяналогія ўяўляе сабой, па сутнасці, сукупнасць дысцыплін, што вывучаюць фізічныя, хімічныя і біялагічныя працэсы, працякаюць у акіяне ў цэлым, у яго асобных рэгіёнах (рэгіянальная акіянологія), у ўскраінных і ўнутраных морах.

## Гл. таксама

* Жак Ружэры
# Гравітацыйнае поле

Гравітацыя ўтрымлівае планеты на калясонечных арбітах. (маштаб скажоны)
**Гравітацыйнае поле** – фізічнае поле, рэальнасць, праз якую ажыццяўляецца гравітацыйнае ўзаемадзеянне мас. Гравітацыйнае ўзаемадзеянне найслабейшае з вядомых фундаментальных узаемадзеянняў. У класічнай фізіцы гравітацыйнае поле апісваецца адным патэнцыялам і напружанасцю. Напружанасць гравітацыйнага поля супадае з паскарэннем свабоднага падзення. У агульнай тэорыі адноснасці гравітацыйнае поле звязваецца са змяненнем метрыкі прасторы-часу. Тэорыя падразумявае, што пераменнае гравітацыйнае поле спараджае гравітацыйныя хвалі, аднак існаванне такіх хваль да гэтага часу не зафіксавана эксперыментальна. Гіпатэтычным квантам гравітацыйнага поля гравітон. Гравітацыйныя хвалі і гравітоны вельмі слаба ўзаемадзейнічаюць з рэчывам.

Слабыя гравітацыйныя палі апісваюцца законам сусветнага прыцягнення Ньютана. Моцныя гравітацыйныя палі, якія ўзнікаюць вакол вельмі масіўных цел, зорак, чорных дзірак, апісвае агульная тэорыя адноснасці Эйнштэйна, у прыватнасці ўраўненне Эйнштэйна. Адпаведна, слабыя гравітацыйныя палі класічнай фізікі адытыўныя: патэнцыял поля, створанага некалькімі масіўнымі целамі, з'яўляецца сумай патэнцыялаў асобных цел. У выпадку моцных палёў гэта не так.

Вакол сферычных аднародных статычных цел (якім з'яўляецца, напрыклад, наша планета), гравітацыйнае поле ў рамках агульнай тэорыі адноснасці апісваецца статычнай ізатропнай метрыкай.

## Гл. таксама

* Гравітацыйнае поле Зямлі

## Літаратура

* Мала гірнича енциклопедія. В 3-х т. / За ред. В. С. Білецького. — Донецьк: Донбас, 2004. — ISBN 966-7804-14-3.
# Прамысловая вытворчасць

Вытворчасць на заводзе аўтамабіляў Tesla Inc.
**Прамысловая вытворчасць** — вытворчасць тавараў з выкарыстаннем машыннага абсталявання, інструментаў працы, і з прыцягненнем рабочай сілы з мэтай хімічнай або біялагічнай апрацоўкі. Прамысловая вытворчасць па сутнасці з’яўляецца другасным сектарам эканомікі. Тэрмін можа абазначаць шырокі спектр чалавечай дзейнасці, пачынаючы ад рамяства і заканчваючы высокімі тэхналогіямі, але часцей за ўсё ён ужываецца да прамысловага прадукту, які вырабляецца ў вялікай колькасці з сыравіны з першаснага сектара эканомікі. Такія тавары могуць быць прададзеныя іншым вытворцам для вытворчасці іншых больш складаных вырабаў, як то самалётаў, побытавай тэхнікі, мэбляў, спартыўнага інвентара або аўтамабіляў, ці распаўсюджвацца праз трэці сектар эканомікі канчатковым карыстальнікам і спажыўцам, звычайна праз аптавікоў, якія ў па чарзе прадуюць прадукцыю раздробным гандлярам ці сеткам, праз якія ў сваю чаргу індывідуальныя пакупнікі потым набываюць гэты тавар.

Вытворчая інжынерыя ці вытворчы працэс з’яўляецца сукупнасцю крокаў, праз якія сыравіна ператвараецца ў канчатковы прадукт. Працэс вытворчасці пачынаецца з распрацоўкі дызайну прадукту і спецыфікацыі матэрыялаў, з якіх будзе вырабляцца прадукт. Затым гэтыя матэрыялы мадыфікуюцца ў працэсе вытворчасці, каб у выніку стаць часткай гатовай прадукцыі. Сучасная вытворчасць уключае ўсе прамежкавыя працэсы, неабходныя дзеля вытворчасці і інтэграцыі паміж сабой кампанентаў прадукту. Вытворчы сектар цесна звязаны з інжынернай справай і прамысловым дызайнам. Сярод буйных вытворцаў у свеце вылучаюцца General Motors, General Electric, Procter & Gamble, Boeing, Fiat Chrysler Automobiles, Volkswagen Group, Siemens, Airbus, Michelin, Unilever, Toyota, Yamaha, Panasonic, LG, Samsung, Tata Motors ды іншыя.

## Зноскі

## Спасылкі

* Manufacturing Sector. National Occupational Research Agenda. (англ.)
* Evidences of Metal Manufacturing History. Metal Working Suppliers. (англ.)
# XXI стагоддзе

|  |
| --- |
| 3 тысячагоддзе |
| XIX ст. — XX ст. — **XXI ст.** — XXII ст. — XXIII ст. |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1990-я
 |  1990
 |  1991
 |  1992
 |  1993
 |  1994
 |  1995
 |  1996
 |  1997
 |  1998
 |  1999
 |
|  |
| 2000-я
 |  2000
 |  2001
 |  2002
 |  2003
 |  2004
 |  2005
 |  2006
 |  2007
 |  2008
 |  2009
 |
| 2010-я
 |  2010
 |  2011
 |  2012
 |  2013
 |  2014
 |  2015
 |  2016
 |  2017
 |  2018
 |  2019
 |
| 2020-я
 |  2020
 |  2021
 |  2022
 |  2023
 |  2024
 |  2025
 |  2026
 |  2027
 |  2028
 |  2029
 |
| 2030-я
 |  2030
 |  2031
 |  2032
 |  2033
 |  2034
 |  2035
 |  2036
 |  2037
 |  2038
 |  2039
 |
| 2040-я
 |  2040
 |  2041
 |  2042
 |  2043
 |  2044
 |  2045
 |  2046
 |  2047
 |  2048
 |  2049
 |
| 2050-я
 |  2050
 |  2051
 |  2052
 |  2053
 |  2054
 |  2055
 |  2056
 |  2057
 |  2058
 |  2059
 |
| 2060-я
 |  2060
 |  2061
 |  2062
 |  2063
 |  2064
 |  2065
 |  2066
 |  2067
 |  2068
 |  2069
 |
| 2070-я
 |  2070
 |  2071
 |  2072
 |  2073
 |  2074
 |  2075
 |  2076
 |  2077
 |  2078
 |  2079
 |
| 2080-я
 |  2080
 |  2081
 |  2082
 |  2083
 |  2084
 |  2085
 |  2086
 |  2087
 |  2088
 |  2089
 |
| 2090-я
 |  2090
 |  2091
 |  2092
 |  2093
 |  2094
 |  2095
 |  2096
 |  2097
 |  2098
 |  2099
 |
|  |
| 2100-я
 |  2100
 |  2101
 |  2102
 |  2103
 |  2104
 |  2105
 |  2106
 |  2107
 |  2108
 |  2109
 |

 |

**XXI стагоддзе** (дваццаць першае стагоддзе) пачалося 1 студзеня 2001 года і скончыцца 31 снежня 2100 года.

## Асноўныя падзеі

### 2000-я

* 1999—2009 — Другая чачэнская вайна
* 2001 — Тэрарыстычныя акты 11 верасня 2001 года
* 2008 — Вайна Расіі з Грузіяй за Паўднёвую Асецію

### 2010-я

* 2011 — Новая Зеландыя правяла Кубак свету па рэгбі.
* 2012 — XXX Летнія Алімпійскія гульні ў Лондане.
* 2012 — Чэмпіянат Еўропы па футболе, ў Польшчы і ва Украіне.
* 2014 — XXII Зімовыя Алімпійскія гульні ў Сочы (Расія).
* 2014 — Расійская інтэрвенцыя ва Украіну, захоп Расіяй Крыма і ўсходняй частцы Данбаса.
* 2014 — Чэмпіянат свету па хакеі з шайбай ў Мінску (Беларусь), на стадыёнах Мінск-Арэна і Чыжоўка-Арэна.
* 2016 — XXXI Летнія Алімпійскія гульні ў Рыа-дэ-Жанэйра (Бразілія).
* 2019 — скончыліся свабодныя IPv4-адрасы, паводле прадказання Джэфа Хастана з APNIC.

### 2020-я

* 2020 — Пандэмія COVID-19.
* У 2029 годзе ў пятніцу, 13 красавіка астэроід 99942 Апофіс пройдзе на адлегласці каля 37 тыс. кіламетраў ад Зямлі.

### 2030-я

* У 3 гадзіны 14 хвілін 8 секунд (UTC), 19 студзеня 2038 г. ўсе 32-бітныя камп’ютары, якія адлічваюць час у стандарце POSIX, пачнуць паказваць яго з адмоўным значэннем.

### 2040-я

### 2050-я

* У 2050 годзе насельніцтва Зямлі можа дасягнуць колькасці ў 9 мільярдаў чалавек.

### 2060-я

* Ісаак Ньютан прадказаў, што канец свету, паводле яго інтэрпрэтацыі Бібліі, надыдзе не раней 2060 года.
* 28 ліпеня 2061 года — вяртанне каметы Галея.
* Пасля 27 студзеня 2060 года будзе надрукавана неапублікаванае апавяданне Дж. Д. Сэлінджэра The Ocean Full of Bowling Balls — роўна праз 50 гадоў пасля смерці аўтара.

### 2070-я

### 2080-я

### 2090-я

## Зноскі