# Другая япона-кітайская вайна (1937—1945)

| Япона-кітайская вайна (1937—1945) |
| --- |
| Асноўны канфлікт: Другая сусветная вайна |
| Японскія войскі ў наваколлях Даньяна. Снежань 1937 |
| Дата |
7 ліпеня 1937 — 9 верасня 1945 (малаважныя ваенныя сутыкненні з 1931) |
| Месца |
Кітай |
| Прычына |
Агрэсіўная палітыка Японіі **Нагода**: абстрэл японцамі Моста Марка Пола |
| Вынік |
Аператыўная перамога Японіі. Стратэгічны вынік: Паражэнне Японіі, перамога Кітая. |
| Змены |
Перадача Кітайскай рэспубліцы Тайваня і Пескадорскіх астравоў |
| Праціўнікі |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Кітайская рэспубліка
* + Другі Аб'яднаны фронт
		- Гаміньдан
		- КПК
 |  Японская імперыя
* + Маньчжоу-го
	+ Кітайская рэспубліка (Часовы ўрад) (1937—1940)
	+ Усходняе Цзі (1937—1938)
	+ Шанхай (1937—1938)
	+ Аб'яднаныя мангольскія аймакі (1937—1939)
	+ Паўднёвы Чахар (1937—1939)
	+ Паўночная Цзінь (1937—1939)
	+ Кітайская рэспубліка (Рэфармаваны ўрад) (1938—1940)
	+ Мэнцзян (1939—1940)
	+ Кітайская рэспубліка (Рэжым Ван Цзінвэя) (1940—1945)
		- Мэнцзян (1940—1945)
 |

 |
| Камандуючыя |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Чан Кайшы  Чэнь Чэн  Янь Сішань  Фэн Юйсян  Лі Цзунжэнь  Сюэ Юэ  Бай Чунсі  Чжу Дэ  Е Цін  Маа Цзэдун  Дж. Стылвел  Кім Гу
 |  Хірахіта  Фумімара Каноэ  Хідэкі Тадзё  Прынц Кан'ін Катахіта  Іванэ Мацуі  Хадзімэ Сугіяма  Сюнроку Хата  Ёсідзіра Умэдзу  Пу І  Ван Кэмінь  Інь Жугэн  Су Сівэнь  Ёнданванчуг  Дэ Ван Дэмчыгдонраў  Лі Шаўсінь  Юй Піньцын  Ду Юньюй  Ся Гун  Лян Хунчжы  Ван Цзінвэй  Чэнь Гунбо
 |

 |
| Страты |
|

|  |  |
| --- | --- |
| 3 211 420 ваенных забітымі, 7 750 000 усяго
17 530 000 мірных жыхароў забітымі
 | 380 000 ваенных[*удакладніць*] |

 |
|  |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Япона-кітайская вайна** (1937—1945, іначай 1931―1945) — вайна між Кітаем і Японіяй, якая працягвалася з 7 ліпеня 1937 (але часам лічыцца, што гэтая вайна пачалася з японскім уварваннем у Маньчжурыю 18 верасня 1931) да жніўня 1945 (скончылася разам з капітуляцыяй Японіі ў 2-й сусветнай вайне).

Нягледзячы на тое, што абедзве дзяржавы вялі перыядычныя баявыя дзеянні з 1931 года, поўнамаштабная вайна разгарнулася ў 1937 годзе і скончылася капітуляцыяй Японіі ў 1945. Вайна стала вынікам імперыялістычнага курсу Японіі на палітычнае і ваеннае панаванне ў Кітаі для захопу велізарных сыравінных рэзерваў і іншых рэсурсаў, які праводзіўся на працягу некалькіх дзесяцігоддзяў. У той жа час, рост кітайскага нацыяналізму і пашырэнне ідэі самавызначэння (як кітайскага, так і іншых народаў былой імперыі Цын) зрабілі ваеннае сутыкненне непазбежным. Да 1937 года бакі сутыкаліся ў спарадычных баях, так званых «інцыдэнтах», таму што абодва бакі па шматлікіх прычынах устрымліваліся ад развязвання татальнай вайны. У 1931 годзе адбылося ўварванне ў Маньчжурыю (таксама вядомае як «Мукдэнскі інцыдэнт»). Апошнім з падобных інцыдэнтаў стаў інцыдэнт на Лугаўцяа — абстрэл японцамі моста Марка Пола 7 ліпеня 1937 года, які адзначыў афіцыйны пачатак поўнамаштабнай вайны паміж дзвюма краінамі.

З 1937 па 1941 гады Кітай ваяваў, абапіраючыся на дапамогу ЗША і СССР, зацікаўленых у зацягванні Японіі ў «балота» вайны ў Кітаі. Пасля нападу японцаў на Пёрл-Харбар Другая япона-кітайская вайна стала часткай Другой сусветнай вайны.

## Назвы

У розных гістарыяграфіях існуюць шматлікія альтэрнатыўныя назвы гэтай вайны:

* Японская гістарыяграфія і літаратура:

* Ціхаакіянская вайна: назва, найчасцей ужываная ў часы саюзніцкай акупацыі пасля 2-й сусветнай вайны, і якая падкрэслівае адрозненне перыядаў з 1937 да 7.12.1941 і пасля 7.12.1941.
* Вялікая ўсходнеазіяцкая вайна: назва, якой аддаюць перавагу аўтары правых рэвізіянісцкіх поглядаў.
* Кітайскі інцыдэнт: назва ў канцы 1930-х — пачатку 1940-х гг.
* Вайна Японіі і Кітая: сучасны адпаведнік назвы «Кітайскі інцыдэнт».
* Пятнаццацігадовая вайна: назва, якой аддаюць перавагу аўтары левых поглядаў; назва прымае храналогію вайны з пачаткам у 1931.

* Кітайская гістарыяграфія і літаратура:

* Вайна супраціўлення.
* Антыяпонская вайна.
* Кітайска-японская вайна (1937—1945): паў-стандартная назва ў гістарыяграфіі Рэспублікі Кітай (Тайвань).

* Савецкая гістарыяграфія і літаратура:

* Народна-вызваленчая вайна кітайскага народа 1931―1945.

## Гл. таксама

* Аперацыя «Зэт»

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура

* Theodore F. Cook, Jr. The China War: A Bibliographical Exploration of Major Works in English on the «China-Japan Conflict» and «Sino-Japanese Relations» in the Second World War Era. ― PDF у Сеціве Архівавана 17 кастрычніка 2006.

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Другая япона-кітайская вайна (1937—1945)