# Трыпутнік ланцэтны

|  |
| --- |
| Трыпутнік ланцэтны |
|  |
| Навуковая класіфікацыя |
| прамежныя рангі

|  |  |
| --- | --- |
| Дамен:  | Эўкарыёты |

|  |  |
| --- | --- |
| Царства:  | Расліны |

|  |  |
| --- | --- |
| Аддзел:  | Кветкавыя |

|  |  |
| --- | --- |
| Клас:  | Двухдольныя |

|  |  |
| --- | --- |
| Парадак:  | Ясноткакветныя |

|  |  |
| --- | --- |
| Сямейства:  | Трыпутнікавыя |

|  |  |
| --- | --- |
| Трыба:  | *Plantagineae* |

|  |  |
| --- | --- |
| Род:  | Трыпутнік |

|  |  |
| --- | --- |
| Від:  | **Трыпутнік ланцэтны** |

 |
| Міжнародная навуковая назва |
| Plantago lanceolata L. |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Сістэматыка на Віківідах |  Выявы на Вікісховішчы |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 32874 |
| NCBI   | 39414 |
| EOL   | 579215 |
| GRIN  |  t:28787 |
| IPNI  |  321285-2 |
| TPL  |  kew-2569834 |

 |

 |

**Трыпутнік ланцэтны** (*Plantago lanceolata*) — расліна сямейства Трыпутнікавыя, від роду Трыпутнік.

## Назва

Трыпутнік ланцэталісты, міжперстніца, нізіперснік, нізіперсніца, міжыперсніца, трыпутнік.

## Батанічнае апісанне

|  |
| --- |
|  |
| Батанічная ілюстрацыя з кнігі К. А. М. Ліндмана «*Bilder ur Nordens Flora*», 1917—1926 |

Шматгадовая травяністая расліна вышынёй да 50 см, са скарочаным карэнішчам і стрыжневым коранем.

Сцябло безлісцевае. Лісце сабрана ў прыкаранёвую разетку. Яно ланцэтнае цэльнакрайняе, з 3-5 дугападобнымі жылкамі, у ніжняй частцы ўздоўж жылак пакрыта валаскамі.

Кветкі дробныя сухія са светла-бурым адценнем, сабраныя ў густыя кароткія даўгавата-яйкападобныя каласы. Тычынкі светла-жоўтыя, у 4-5 разоў даўжэй венчыка і выдаюцца з яго.

Формула кветкі: WIKINIUM\_MATH\_PH\_0

Плод — яйкападобная тупая двугнёздавая каробачка, якая мае ў кожным гняздзе па адной насеніне. Расліна цвіце ў маі—жніўні. Паспяванне пладоў прыходзіцца на ліпень—верасень.

## Распаўсюджанне і экалогія

Расце ў Паўночным паўшар'і ў раёнах з умераным кліматам.

Расце на вільготных урадлівых глебах па мурожных і абалонных лугах, на лясных палянах, высечках і прасеках.

## Хімічны склад

Надземныя часткі расліны ўтрымліваюць флаваноіды, фенолкарбонавыя кіслоты і іх вытворныя. У лісці ўтрымліваюцца вугляводы і арганічныя кіслоты (фумаравая, хларагенавая, неахларагенавая, ванілінавая, ферулавая, протакатэхавая, *пара*-гідроксібензойная, *пара*-кумаравая). Насенне ўтрымлівае слізі і тлусты алей.

У каранях знойдзены лінолевая кіслата, халестэрын, сітастэрын, стыгмастэрын і кампестэрын.

## Таксанамія

Від **Трыпутнік ланцэтны** ўваходзіць у род Трыпутнік (*Plantago*) сямейства Трыпутнікавыя (*Plantaginaceae*) парадку Ясноткакветныя (*Lamiales*).

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|   | яшчэ 21 сямейства |   | яшчэ каля 150 відаў |
|   |   |   |   |
|   | порядок **Ясноткакветныя** |   |   | яшчэ **Трыпутнік** |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |
|   | аддзел **Кветкавыя, ці Пакрытанасенныя** |   |   | сямейства **Трыпутнікавыя** |   |   | від **Трыпутнік ланцэтны** |
|   |   |   |   |   |   |
|   | яшчэ 58 парадкі кветкавых раслін (згодна Сістэме APG III) |   | яшчэ каля 90 родаў |   |
|   |   |   |

## Значэнне і выкарыстанне

Лісце аказвае супрацьзапаленчае, болесуцішальнае і сакрэталітычнае дзеянне пры захворваннях дыхальных органаў, якія суправаджаюцца выдзяленнем густых сакрэтаў, напрыклад, пры хранічным катары лёгкіх, частым мачавыпусканні і інш. Сок са свежага лісця гэтага расліны дзейнічае змягчальна, супакойвае боль пры фурункулах, ацёках з прычыны ўдараў, укусаў насякомых і інш.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |
| Злева направа: Карэнішча, лісце, перасек кветаноснага сцябла, суквецце (жаночыя кветкі наверсе, мужчынскія унізе), рэдкі ўзор суквецця толькі з жаночымі кветкамі |

## Галерэя пылку

* Павелічэнне 10х
* Павелічэнне 40х
* Павелічэнне 40х
* Павелічэнне 40х
* Павелічэнне 60х

## Зноскі

## Літаратура

* *Губанов И. А., Киселёва К. В., Новиков В. С., Тихомиров В. Н.* 1200. *Plantago lanceolata* L. — Подорожник ланцетный // Иллюстрированный определитель растений Средней России. В 3-х томах. — М.: Т-во науч. изд. КМК, Ин-т технолог. иссл, 2004. — Т. 3. Покрытосеменные (двудольные: раздельнолепестные). — С. 239. — ISBN 5-87317-163-7.
* Универсальная энциклопедия лекарственных растений / Сост. И. Путырский, В. Прохоров. — Мн.—М.: Книжный Дом — Махаон, 2000. — 656 с.

## Спасылкі

* Plantain tarts