# Артур Стэнлі Эдынгтан

| Артур Стэнлі Эдынгтан |
| --- |
| англ.: Arthur Stanley Eddington |
|  |
| Дата нараджэння | 28 снежня 1882(1882-12-28)[…] |
| Месца нараджэння | * Кендал, Westmorland and Furness[d], Камбрыя, Англія, Злучанае каралеўства Вялікабрытаніі і Ірландыі
 |
| Дата смерці | 22 лістапада 1944(1944-11-22)[…] (61 год) |
| Месца смерці | * Кембрыдж, акруга Кембрыдж[d], Кембрыджшыр, Англія, Вялікабрытанія
 |
| Месца пахавання | * Ascension Parish Burial Ground[d]
 |
| Грамадзянства | * Вялікабрытанія
 |
| Бацька | Arthur Henry Eddington[d] |
| Маці | Sarah Ann Shout[d] |
| Род дзейнасці | астраном, астрафізік, філосаф, фізік, матэматык |
| Навуковая сфера | астраномія, астрафізіка |
| Месца працы | * Кембрыджскі ўніверсітэт
* Кембрыджская абсерваторыя[d]
* Грынвіцкая абсерваторыя
 |
| Навуковае званне | прафесар |
| Альма-матар | * Трыніці-каледж (1902)
* Манчэстэрскі ўніверсітэт у Вікторыі[d] (1902)
* Кембрыджскі ўніверсітэт
 |
| Навуковы кіраўнік | Алфрэд Норт Уайтхед, Эдмунд Тэйлар Уітэкер[d] і Ernest Barnes[d] |
| Член у | * Лонданскае каралеўскае таварыства
* Шведская каралеўская акадэмія навук
* Венгерская акадэмія навук
* Эдынбургскае каралеўскае таварыства
* Амерыканская акадэмія мастацтваў і навук
* Расійская акадэмія навук
* Пруская акадэмія навук
* Нідэрландская каралеўская акадэмія навук
* Міжнародны астранамічны саюз
* Баварская акадэмія навук
* Нацыянальная акадэмія навук ЗША
* Турынская акадэмія навук[d]
 |
| Узнагароды |   член Лонданскага каралеўскага таварыства (1914) прэмія Жуля Жансена[d] (1928) Каралеўскі медаль[d] (1928) медаль Кэтрын Брус (1924) медаль Генры Дрэйпера[d] (1924)  межаль Бейкера Каралеўскага таварыства[d] (1926) Messenger Lectures[d] (1933) Smith's Prize[d] (1907) Q140361355? (1919) ганаровы доктар Калькуцкага ўніверсітэта[d] Swarthmore Lecture[d] Honorary Fellow of the Royal Society Te Apārangi[d] (1943)  |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Артур Стэнлі Э́дынгтан** (англ.: Arthur Stanley Eddington) — англійскі астраном і астрафізік, адзін з заснавальнікаў тэорыі ўнутранай будовы зорак. Член Каралеўскага астранамічнага таварыства, у 1921—1923 гг. яго прэзідэнт. Член Лонданскага каралеўскага таварыства з 1914 г., замежны член Акадэміі навук СССР з 1923 г., Нацыянальнай акадэміі навук ЗША з 1923 г.

У 1898—1902 гг. вучыўся ў Оуэнс-каледжы, у 1905 годзе скончыў Трыніці-каледж Кембрыджскага ўніверсітэта. У 1906—1913 гг. старэйшы асістэнт у Грынвіцкай абсерваторыі. З 1913 г. прафесар Кембрыджскага ўніверсітэта і адначасова з 1914 г. дырэктар астранамічнай абсерваторыі ў ім. У 1938—1944 г. прэзідэнт Міжнароднага астранамічнага саюза.

## Навуковая дзейнасць

А. Эдынгтану належаць працы па руху, будове і эвалюцыі зорак, агульнай тэорыі адноснасці, касмалогіі, квантавай тэорыі. Вывучыў прасторавае размеркаванне зорак, туманнасцяў і зорных скопішчаў. Распрацаваў мадэль зоркі — *стандартная мадэль Эдынгтана*. У 1924 годзе адкрыў залежнасць свяцільнасці зорак ад іх мас і ў 1926 г. паказаў, што яна не можа перавышаць пэўнага значэння (ліміт Эдынгтана). У 1919 г. Эдынгтан эксперыментальна пацвердзіў адхіленне святла ў гравітацыйным полі Сонца, прадказанае А. Эйнштэйнам.

У апошнія гады жыцця Эдынгтан працаваў над стварэннем тэорыі, аб'ядноўваючай квантавую фізіку і тэорыю адноснасці. Гэтыя працы не былі завершаны (сабраныя і ў 1946 годзе апублікаваны пад рэдакцыяй Э. Уітэкера ў кнізе «Фундаментальная тэорыя» (англ.: Fundamental Theory)).

## Узнагароды і памяць

* Каралеўскі медаль Лонданскага каралеўскага таварыства (1928)
* Залаты медаль Каралеўскага астранамічнага таварыства (1924)
* Медаль Геры Дрэйпера (1924)
* Медаль Кэтрын Брус (1924)
* Званне Рыцар-бакалаўр(1930)
* Ордэн Заслуг (1938).

Імем вучонага названы малая планета і кратэр на Месяцы.

## Зноскі

## Літаратура

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 1: Дадатак: Шчытнікі — Яя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2004. — Т. 18. Кн. 1. — С. 45—46. — 472 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 1).

## Спасылкі

* ЭДДИНГТОН, АРТУР СТЕНЛИ Архівавана 29 жніўня 2013. // Энцыклапедыя Кругасвет  (руск.)
* Эддингтон Артур Стэнли Архівавана 29 жніўня 2014. // *Колочинский И. Г., Корсунь А. А., Родригес М. Г.* Астрономы: Биографический справочник. — 2-е изд., перераб. и доп. — Киев: Наукова думка, 1986. — 512 с.  (руск.)
* Сайт Расійскай Акадэміі навук  (руск.)
* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Артур Стэнлі Эдынгтан