# Джон Тайлер

| Джон Тайлер |
| --- |
| англ.: John Tyler |
|  |
|  |
|

| 10-ы Прэзідэнт ЗША |
| --- |
| 4 красавіка 1841 — 4 сакавіка 1845 |

 |
| Папярэднік | Уільям Генры Гарысан |
| Пераемнік | Джэймс Нокс Полк |
|

| член Палаты прадстаўнікоў ЗША |
| --- |
| 17 снежня 1816 — 3 сакавіка 1821 |

 |
| Папярэднік | John Clopton[d] |
| Пераемнік | Andrew Stevenson[d] |
|

| 10-ы віцэ-прэзідэнт ЗША |
| --- |
| 4 сакавіка 1841 — 4 красавіка 1841 |

 |
| Папярэднік | Рычард Ментар Джонсан |
| Пераемнік | Джордж Міфлін Далас |
|

| 23-і губернатар Вірджыніі[d] |
| --- |
| 10 снежня 1825 — 4 сакавіка 1827 |

 |
| Папярэднік | James Pleasants[d] |
| Пераемнік | William Branch Giles[d] |
|

| Сенатар ЗША |
| --- |
| 4 сакавіка 1827 — 4 сакавіка 1829 |

 |
| Папярэднік | John Randolph of Roanoke[d] |
|

| Сенатар ЗША |
| --- |
| 4 сакавіка 1829 — 4 сакавіка 1831 |

 |
|

| Сенатар ЗША |
| --- |
| 4 сакавіка 1831 — 4 сакавіка 1833 |

 |
|

| Сенатар ЗША |
| --- |
| 4 сакавіка 1833 — 4 сакавіка 1835 |

 |
|

| Сенатар ЗША |
| --- |
| 4 сакавіка 1835 — 29 лютага 1836 |

 |
| Пераемнік | William Cabell Rives[d] |
|

| член Палаты дэлегатаў Вірджыніі[d] |
| --- |
| 1811 — 1816 |

 |
|

---

 |
| Нараджэнне | 29 сакавіка 1790(1790-03-29)[…]* Greenway Plantation[d], Чарлз-Сіці[d], Вірджынія, ЗША
 |
| Смерць | 18 студзеня 1862(1862-01-18)[…] (71 год)* Рычманд, Вірджынія, Канфедэратыўныя Штаты Амерыкі
 |
| Месца пахавання | * Галівуд-Семетэры[d]
 |
| Бацька | John Tyler[d] |
| Маці | Mary Marot Armistead[d] |
| Жонка | Летыцыя Крысціян Тайлер і Джулія Тайлер |
| Дзеці | David Gardiner Tyler[d], John Alexander Tyler[d], Lyon Gardiner Tyler[d], Letitia Tyler Semple[d], Роберт Тайлер[d], John Tyler, Jr.[d], Elizabeth Tyler[d], Mary Tyler[d], Ann Contesse Tyler[d], Alice Tyler[d], Tazewell Tyler[d], Julia Gardiner Tyler[d], Lachlan Tyler[d], Robert FitzWalter Tyler[d] і Pearl Tyler[d] |
| Грамадзянства | * ЗША
 |
| Веравызнанне | Епіскапальная царква |
| Партыя | * Дэмакратычная партыя ЗША (1834)
* Партыя вігаў (1841)
* Дэмакратычна-рэспубліканская партыя ЗША (1828)
 |
| Адукацыя | * Каледж Уільяма і Мэры[d] (1807)
 |
| Аўтограф |  |
| Бітвы | * Англа-амерыканская вайна 1812-1814
 |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |
|  **Творы** ў Вікікрыніцах |

**Джон Тайлер** (англ.: John Tyler, Jr., 29 сакавіка 1790, акруга Чарлз-Сіці, штат Віргінія — 18 студзеня 1862, Рычманд, штат Віргінія) — дзясяты прэзідэнт ЗША (1841—1845). Тайлер стаў першым прэзідэнтам, які ўступіў на пасаду не па абранні, а як віцэ-прэзідэнт пасля смерці дзеючага кіраўніка дзяржавы. Абраны віцэ-прэзідэнтам у 1840 годзе пры падтрымцы партыі вігаў разам з Уільямам Генры Гарысанам, і стаў прэзідэнтам пасля смерці апошняга ў красавіку 1841 года. Тайлер быў вядомы як прыхільнік правоў штатаў, але яго дзеянні як прэзідэнта паказваюць, што ён быў гатовы падтрымаць нацыяналістычную палітыку, пакуль яна не ўшчамляла правы штатаў. Тайлер імкнуўся ўмацаваць і захаваць Саюз шляхам тэрытарыяльнай экспансіі, у першую чаргу анэксіі незалежнай Рэспублікі Тэхас ў апошнія часы сваёй пасады.

## Біяграфія

Тайлер нарадзіўся ў арыстакратычнай сям’і ў Віргініі, ён атрымаў нацыянальную вядомасць у перыяд палітычных узрушэнняў. У 1820-я гады адзіная палітычная партыя ў краіне Дэмакратычна-рэспубліканская падзяліліся на фракцыі. Першапачаткова патрымліваючы дэмакратаў, яго супрацьстаянне з Эндру Джэксанам і Марцінам Ван Бюрэнам прывяло яго да саюзу з партыяй вігаў. Тайлер служыў у якасці дзяржаўнага заканадаўца Вірджыніі, губернатара, дэпутата палаты прадстаўнікоў ЗША і сенатара да свайго абрання на пасаду віцэ-прэзідэнта на прэзідэнцкіх выбарах 1840 года. Ён быў заяўлены на выбары, каб прыцягнуць галасы паўднёўцаў, каб перамагчы на перавыбарах Ван Бюрэна.

Смерць Гарысана зрабіў Тайлера першым віцэ-прэзідэнтам, які атрымаў пасаду прэзідэнта, не будучы абраным. З-за кароткага часу знаходжання Гарысана на пасалзе ў адзін месяц, Тайлер быў прэзідэнтам даўжэй, чым любы прэзідэнт у гісторыі ЗША, які ніколі не быў абраным на пасаду. Для прадухілення канстытуцыйнай разгубленасці, Тайлер неадкладна прыняў прысягу, пераехаў у Белы дом і прыняў на сябе прэзідэнцкія паўнамоцтвы, прэцыдэнт, які стане агульнапрынятым у будучым і ў канчатковым выніку стане дваццаць пятай папраўкай да Кастытуцыі. Як строгі канструктывіст, Тайлер знайшоў вялікую частку платформы вігаў неканстытуцыйнай, і наклаў вета на некалькі законапраектаў сваёй партыі. Мяркуючы, што прэзідэнт павінен ўсталяваць палітыку замест таго, каб саступаць Кангрэсу, ён паспрабаваў абыйсці кіраўніцтва вігаў, у першую чаргу сенатар ад Кентукі Генры Клея. Большая частка кабінета Тайлера падала ў адстаўку, а вігі выключылі яго з партыі. Хоць Тайлер не быў першым прэзідэнтам, які накладваў вета на законапраекты, ён быў першым, чыё вета было пераадолена Кангрэсам. Нягледзячы на тое, што ён сутыкнуўся з праблемамі ва ўнутранай палітыке, яму ўдалося дасягнуць некалькі важных знешнепалітычных пагпадненняў, у тым ліку Дагавор Убстэра-Ашбертана з Англіяй і Вансяская дамова з Цінскім Кітаем.

Прэзідэнт Тайлер прысвяціў свае апошнія два гады на пасадзе анэксіі Тэхаса. Першапачаткова ён спрабаваў абрацца на поўны тэрмін, але пасля страты падтрымкі з боку абодвух партыі вігаў і дэмакратаў, ён пакінуў гэтыя планы. У апошнія дні свайго тэрміну, Кангрэс прыняў рэзалюцыю, якая дазваляла анэксію Тэхаса, яна была праведзена пераемнікам Тайлера Джэймсам Полкам. Калі ў 1861 годзе пачалася амерыканская Грамадзянская вайна, Тайлер заняў бок урада канфедэратаў, і выйграў выбары ў Кангрэс Канфэдэратыўных Штатаў Амерыкі незадоўга да сваёй смерці. Хоць некаторыя даследчыкі і высока адзначаюць палітычную волю Тайлера, яго прэзідэнцтва, як правіла, нізка ацэньваецца гісторыкамі; сёння ён лічыцца малавядомым прэзідэнтам з невялікім унёскам ў амерыканскую культурную памяць.

## Крыніцы