# Telegram

| Telegram |
| --- |
|  |
|  |
| Тып | кліент сістэмы імгненнага абмену паведамленнямі[d], мабільная праграма, Кропка-ком таварыства[d], вэб-праграма і Інтэрнэт-супольнасць[d] |
| Аўтар | Мікалай Дураў[d] і Павел Валер'евіч Дураў |
| Распрацоўшчык | Telegram FZ-LLC[d] |
| Напісана на | C++ і Java |
| Інтэрфейс | Qt[d] |
| Аперацыйная сістэма | IOS, Android, Windows, ChromeOS[d], macOS і Linux |
| Мовы інтэрфейсу | англійская, іспанская, нямецкая, нідэрландская, італьянская мова, бразільскі варыянт партугальскай мовы, карэйская, руская, французская, украінская, каталанская мова, беларуская, польская, малайская мова, турэцкая мова, персідская, узбекская мова, арабская, інданезійская мова, іўрыт і хіндзі |
| Першы выпуск | 14 жніўня 2013 |
| Апошняя версія | * IOS: 12.8 (9 чэрвеня 2026)
* Linux: 6.9.1 (9 чэрвеня 2026)
* Android: 12.8.1 (11 чэрвеня 2026)
* macOS: 12.8 (10 чэрвеня 2026)
* Wear OS[d]: 2.0.1 (11 чэрвеня 2026)
 |
| Рэпазіторый | github.com/telegramdeskt… |
| Фарматы чытаных файлаў | Telegram Desktop Data File (gen)[d] |
| Фарматы ствараных файлаў | Telegram Desktop Data File (gen)[d] |
| Ліцэнзія | GPLv3[d], уласная ліцэнзія[d] і GNU General Public License |
| Сайт | telegram.org |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Telegram** (бел.: Тэлегра́м) — бясплатны кросплатформавы месэнджар з функцыямі абмену тэкставымі паведамленнямі, відэа- і аўдыёзванкоў, абмену медыяфайламі і трансляцыі месцазнаходжання. Выкарыстоўвае прапрыетарную серверную частку з закрытым кодам. У некаторых відах чатаў месэнджара можна ўключыць скразное (англ.: end-to-end) шыфраванне паведамленняў.

Telegram быў створаны ў 2013 годзе братамі Мікалаем і Паўлам Дуравымі. Яго серверы размеркаваны па ўсім свеце, а штаб-кватэра знаходзіцца ў Дубаі.

Уліковы запіс карыстальніка прывязваецца да нумара тэлефона, што з’яўляецца адным з галоўных аргументаў крытыкаў Telegram, бо гэта не забяспечвае поўнай ананімнасці пры перапісцы. У чэрвені 2022 года Telegram увайшоў у пяцёрку праграм, якія больш за ўсіх загружаюць у свеце, а колькасць яго актыўных карыстальнікаў перавысіла 700 мільёнаў.

Telegram з’яўляецца адным з самых папулярных месэнджараў ў некаторых частках Еўропы, Азіі і Афрыкі. У 2023 годзе Telegram названы самым папулярным месэнджарам для атрымання інфармацыі ў Беларусі.

## Гісторыя

Праект створаны Паўлам Дуравым, заснавальнікам сацыяльнай сеткі «У Кантакце». 14 жніўня 2013 года быў прадстаўлены першы кліент Telegram для прылад на платформе iOS.

* 22 жніўня 2013 года адзін з удзельнікаў конкурсу Durov’s Android Challenge напісаў і выклаў у адкрыты доступ першы кліент Telegram для аперацыйнай сістэмы Android (з выкарыстаннем пратакола MTProto).
* У кастрычніку ў праекта з’явіўся вэб-сайт і была прадстаўлена афіцыйная версія Telegram пад Android. Гэта праграма з адкрытым зыходным кодам пад ліцэнзіяй GPL2. Папярэдняя версія праграмы даступная пад назвай «Unofficial Telegram S».
* 7 лістапада 2013 года з’явіліся староннія кліенты сэрвісу для Windows і OS X з абмежаваным функцыяналам. Таксама быў распрацаваны канцэпт вэб-версіі кліента.
* У студзені 2014 года выйшла неафіцыйная вэб-версія Webogram ад былога распрацоўшчыка «У Кантакце» Ігара Жукава.
* 21 ліпеня 2014 года ў App Store з’явілася праграма Telegram HD для iPhone і iPad, якую запампавала кампанія Telegram Messenger LLP.
* 15 кастрычніка 2014 года да Telegram была дададзена падтрымка псеўданімаў, па якіх можна звязацца з карыстальнікамі, не ведаючы іх нумара тэлефона, а таксама запушчаны вэб-кліент.
* 2 студзеня 2015 года да Telegram была дададзена падтрымка стыкераў. Спачатку ў праграме было 14 стыкераў, але любы карыстальнік можа мадыфікаваць іх або дадаць свае. У адрозненне ад многіх праграм, у Telegram стыкеры бясплатныя.
* У маі 2016 года з’явілася магчымасць рэдагавання адпраўленых паведамленняў. Зрабіць змены магчыма цягам двух сутак ад моманту адпраўкі. У гэтым выпадку ў паведамленні з’явіцца адмысловая метка.
* 22 лістапада 2016 года распрацоўшчыкамі быў запушчаны праект Telegraph — блог-платформа, бясплатны выдавецкі інструмент, які дазваляе ствараць публікацыі, агляды, дадаваць фотаздымкі і ўсе віды embedded-кода. **Telegraph** — гібрыд блог-платформы, месэнджара і плацішэру (падобнага на Medium), з канцэпцыяй ананімных іміджбордаў.
* У сакавіку 2017 года расійскі палітычны аналітык *Валерый Салавей* са спасылкай на ананімную крыніцу паведаміў, што расійскія спецслужбы атрымалі доступ да паведамленняў карыстальнікаў і іх архіву за тры гады. Павел Дураў назваў гэту заяву выдумкай.
* У красавіку 2017 года было абвешчана пра запуск галасавых званкоў з сістэмай скразнога (end-to-end) шыфравання.
* У красавіку 2018 года Таганскі суд Масквы пастанавіў заблакіраваць Telegram у Расіі.
* 15 жніўня 2020 года ў Telegram афіцыйна з’явілася магчымасць выбраць беларускую мову. Да гэтага беларуская мова не была даступнай прадвызначана, яе трэба было ўсталёўваць уласнаручна.
* 23 снежня 2020 года ў Telegram з’явілася функцыя групавых званкоў, якая дазволіла карыстальнікам гутаркі ў любы момант далучыцца да закрытага галасавога чата.
* 24 красавіка 2020 года Telegram абвясціў пра дасягненне 400 мільёнаў актыўных карыстальнікаў, а таксама запусціў конкурс па стварэнні адукацыйных тэстаў. Прызавы фонд склаў 400 тысяч еўра.
* 12 студзеня 2021 года Павел Дураў паведаміў, што ў першы тыдзень студзеня Telegram перавысіў 500 мільёнаў актыўных карыстальнікаў у месяц, і колькасць карыстальнікаў толькі працягвае расці. За апошнія 72 гадзіны з’явіліся каля 25 мільёнаў новых карыстальнікаў.
* 20 чэрвеня 2022 года Telegram паведаміў пра дасягненне 700 мільёнаў актыўных карыстальнікаў за месяц.

## Тэхналогія

Для месэнджара быў створаны пратакол MTProto, які прадугледжвае выкарыстанне некалькіх пратаколаў шыфравання. Пры аўтарызацыі і аўтэнтыфікацыі выкарыстоўваюцца алгарытмы RSA-2048, DH-2048 для шыфравання, пры перадачы паведамленняў пратакола ў сець яны шыфруюцца алгарытмам AES з ключом, які вядомы і кліенту і серверу. Таксама выкарыстоўваюцца крыптаграфічныя хэш-алгарытмы SHA-1 і MD5.

Бяспека ад перахопу дасланых паведамленняў з боку сервера Telegram забяспечваецца толькі ў рэжыме «таемных» чатаў (Secret Chats), даступным ад 8 кастрычніка 2013 года. Гэты рэжым рэалізуе шыфраванне, пры якім толькі адпраўнік і атрымальнік валодаюць агульным ключом (*end-to-end шыфраванне*), з ужываннем алгарытму AES-256 у рэжыме IGE (англ. Infinite Garble Extension) для адпраўленых паведамленняў. У адрозненне ад звычайнага рэжыму, паведамленні ў таемных чатах не дэшыфруюцца серверам, гісторыя перапіскі захоўваецца толькі на тых дзвюх прыладах, на якіх быў створаны чат.

Пры абмене файламі можна як дасылаць файлы з прылады, так і шукаць медыякантэнт у інтэрнэце (пры выкарыстанні мабільных версій для iOS або Android). Маецца абмежаванне ў 1,5 ГБ для памера адпраўленых файлаў. Праграма выкарыстоўвае сістэму дазапампоўвання файлаў пасля абрыву сувязі.

**Групы** — гэта асобны від чатаў, у якім можа ўдзельнічаць адразу вялікая колькасць карыстальнікаў. Ствараць групы могуць усе карыстальнікі. Для лепшага кіравання групай стваральнік можа прызначаць адміністратараў і вызначаць іх функцыянал. Спачатку групы маглі ўключаць толькі да 200 удзельнікаў, пачынаючы з лістапада 2015 года — да 1000 удзельнікаў, з 14 сакавіка 2016 — да 5000 удзельнікаў. З 30 чэрвеня 2017 года памер групы павялічыўся да 10 000 удзельнікаў, з 30 студзеня 2018 года — да 100 000 удзельнікаў, з 21 студзеня 2019 года — да 200 000 удзельнікаў.

## Боты

Пры дапамозе адмысловага API пабочныя распрацоўшчыкі могуць ствараць ботаў (адмысловыя ўліковыя запісы, якія кіруюцца праграмамі). Тыповыя боты адказваюць на адмысловыя каманды ў персанальных і групавых чатах, таксама яны могуць ажыццяўляць пошук у інтэрнэце або выконваць іншыя задачы.

## Крытыка

Заснавальнік WhatsApp Ян Кум адзначаў, што ідэі, рэалізаваныя ў яго праграме, выкарыстоўваюцца ў Telegram.

Серверы Telegram не захоўваюць паведамленні з таемных чатаў, але захоўваюць гісторыю звычайных чатаў і змест адраснай кнігі карыстальнікаў на тэрмін выкарыстання сэрвісу і на тэрмін неактыўнасці, пазначаны ў наладах уліковага запісу (ад аднаго месяца да года). Шыфраванне, якое выкарыстоўваецца ў месэнджары, не забяспечвае PFS (Perfect forward secrecy — *Ідэальная прамая сакрэтнасць*) ва ўсіх выпадках.

Афіцыйныя кліенты Telegram прадвызначана актыўна дасылаюць усім кантактам метаінфармацыю пра адкрыццё і закрыццё праграмы, пры гэтым падпісацца на гэту метаінфармацыю можа любы карыстальнік. Для адключэння такой рассылкі трэба змяніць налады ўліковага запісу.

Таксама неаднаразова выказваліся сумневы ў бяспецы пратаколу MTProto.

## Гл. таксама

* Skype
* Viber
* WhatsApp
* Threema
* Signal

## Зноскі

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Telegram
* Афіцыйны сайт
* API для Telegram
* Telegram ў сацыяльнай сетцы X