# Іва Андрыч

| Іва Андрыч |
| --- |
| харв.: Ivo Andrić серб. кір.: Иво Андрић серб. лац.: Ivo Andrić |
|  |
| Асабістыя звесткі |
| Дата нараджэння | 10 кастрычніка 1892(1892-10-10) |
| Месца нараджэння | * Долац[d], Austro-Hungarian rule in Bosnia and Herzegovina[d], Аўстра-Венгрыя
 |
| Дата смерці | 13 сакавіка 1975(1975-03-13)[…] (82 гады) |
| Месца смерці | * Бялград, Сацыялістычная Рэспубліка Сербія, СФРЮ
 |
| Пахаванне | * Новыя могілкі[d]
 |
| Грамадзянства | * СФРЮ
* Цыслейтанія
* Каралеўства сербаў, харватаў і славенцаў
* Каралеўства Югаславія
* Дзяржава славенцаў
 |
| Жонка | Міліца Бабіч-Яванавіч[d] |
| Альма-матар | * Грацкі ўніверсітэт імя Карла і Франца
* філалагічны факультэт Заграбскага ўніверсітэта[d]
* Венскі ўніверсітэт
* філасофскі факультэт Ягелонскага ўніверсітэта[d]
 |
| Прафесійная дзейнасць |
| Род дзейнасці | пісьменнік, раманіст, дыпламат, паэт, эсэіст, навеліст |
| Гады творчасці | 1911 — 1975 |
| Мова твораў | сербахарвацкая мова |
| Грамадская дзейнасць |
| Партыя | * Саюз камуністаў Югаславіі
 |
| Член у | * Акадэмія навук і мастацтваў Босніі і Герцагавіны
* Сербская акадэмія навук і мастацтваў (16 лютага 1939)
* Млада Босна
* Славенская акадэмія навук і мастацтваў
* Саюз пісьменнікаў Сербіі[d]
* Сербская акадэмія навук і мастацтваў (13 сакавіка 1975)
 |
| Прэміі |  |
| Узнагароды |   |
| Подпіс |  |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Іва Андрыч** (сербск.: Иво Андрић; 9 кастрычніка 1892, в. Долак, каля г. Траўнік, Боснія — 13 сакавіка 1975) — югаслаўскі паэт, празаік, эсэіст і дыпламат сербскага паходжання. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры 1961 года «за ўсю літаратурную творчасць на тэму гісторыі аднаго народа» і за раман «Мост на Дрыне» як вяршыню гэтай творчасці.

## Біяграфічныя звесткі

Нарадзіўся 9 кастрычніка 1892 года ў в. Долак (г. Траўнік, Боснія). У ліпені 1914 года быў арыштаваны як «югаслаўскі нацыяналіст» і амаль год правёў у турме, а па выхадзе з яе да лета 1917 года знаходзіўся пад хатнім арыштам. У 1921—41 дыпламат у еўрапейскіх краінах. Зрабіў паспяховую дыпламатычную кар'еру, служыў у Ватыкане, Бухарэсце, Трыесце, Марселі, Парыжы, Мадрыдзе, быў сакратаром пастаяннай дэлегацыі Каралеўства Югаславіі пры Лізе Нацый у Жэневе. Першым падпісаў у 1954 годзе Навісадскую дамову пра адзінства сербскахарвацкай літаратурнай мовы.

Доктар філасофіі (1924). Член Сербскай АН (з 1926), Югаслаўскай (з 1951) і Славенскай (з 1953) акадэмій навук і мастацтваў.

## Творчасць

Аўтар зборнікаў лірычных вершаў у прозе «Ex ponto» (1918), «Неспакоі» (1920), апавяданняў і аповесцяў «Шлях Аліі Джэрджалеза» (1920), «Мост на Жэпе» (1947) і інш., кароткіх раманаў «Паненка» (1945), «Пракляты двор» (1954). Сусветную вядомасць прынеслі гістарычныя раманы пра мінулае Босніі «Траўніцкая хроніка» і «Мост на Дрыне» (абодва 1945). Галоўныя рысы яго твораў — філасофская напоўненасць і глыбокі псіхалагізм. Літаратурна-крытычныя працы пра дзеячаў сербскай і сусветнай культуры.

На беларускую мову творы І. Андрыча перакладалі В. Рагойша, А. Разанаў, Л. Самасейка, Б. Сачанка, М. Супрунчук, Г. Тварановіч, І. Чарота.

## Бібліяграфія

* Сабрана дела. Т. 1—17. Београд и др., 1981.

## Беларускія пераклады

* Трывожны год: Аповесці і апавяданні: Пер. з серб.-харв. / Прадм. Б. Сачанкі. — Мн.: Мастац. літ., 1978.
* Мост на Дрыне: Раман; Пракляты двор: Апавяданні / Пер. з сербскахарв. Б. Сачанкі, І. Чароты. — Мн.: Маст.літ., 1993. — 591 с. — (Скарбы сусвет.літ.).
* Ліст з 1920 года // ARCHE, № 4 (103) — 2011. С. 492—502. Пераклаў Мікіта Супрунчук.

## Зноскі

## Літаратура

* Чарота І. Андрыч // БЭ ў 18 т. Т. 1. Мн., 1996.
* Поповић Р. Иво Андрић: Живот. Београд, 1988.