# Сербская мова

| Сербская |
| --- |
|  |
| Саманазва | српски језик, srpski jezik |
| Краіны | Сербія, Боснія і Герцагавіна, Чарнагорыя, Харватыя і інш. |
| Рэгіёны | Цэнтральная Еўропа, Паўднёвая Еўропа |
| Афіцыйны статус |
у Сербіі, Босніі і Герцагавіне, Чарнагорыі, у Косаве і некаторых муніцыпалітэтах Паўночнай Македоніі |
| Арганізацыя, якая рэгулюе | Кіраванне па стандартызацыі сербскай мовы |
| Агульная колькасць носьбітаў | больш за 12 мільёнаў  |
| Класіфікацыя |
| Катэгорыя |
Мовы Еўразіі |
|
Індаеўрапейская
Славянская
Паўднёваславянскія
**Сербская** |
| Пісьменнасць | кірыліца (вукавіца), лацініца (гаевіца) |
| Моўныя коды |
| ISO 639-1 | sr |
| ISO 639-2 | srp |
| ISO 639-3 | srp |
| Ethnologue | srp |
| ABS ASCL | 3505 |
| IETF | sr |
| Glottolog | serb1264 |
|  Вікіпедыя на гэтай мове |

Сербская мова (2006)
**Сербская мова** — адна са славянскіх моў. Разам з балгарскай, македонскай, славенскай, харвацкай і баснійскай адносіцца да паўднёваславянскай падгрупы. Апошнія дзве мовы часта аб'ядноўваюць з сербскай у адну (сербахарвацкую мову); у гэтым выпадку асобныя сербская, харвацкая і баснійская мовы лічаць рэгіянальнымі варыянтамі сербахарвацкай. Пералік адрозненняў сербскай мовы ад харвацкай і баснійскай — на старонцы сербахарвацкая мова.

## Сацыялінгвістычныя дадзеныя

На сербскай мове размаўляюць у Сербіі і Чарнагорыі, у асобных усходніх раёнах Харватыі, а таксама ў баснійскім рэгіёне Рэспубліка Сербская. Лік сербскамоўных — каля 12 млн. чалавек. Большасць носьбітаў — сербы, якія вызнаюць праваслаўе.

## Пісьменнасць

Сербская мова выкарыстоўвае ў якасці пісьменнасці два алфавіта: заснаваны на кірыліцы («вуковіца») і заснаваны на лацініцы («гаевіца»). У кожным па 30 літар; існуе адназначная адпаведнасць паміж літарамі аднаго і другога алфавіта (але простае аўтаматычнае пераўтварэнне тэксту магчыма толькі ў адзін бок, бо лацінскія дзіграфы зрэдку адпавядаюць парам асобных кірылічных літар).

Некаторыя сербскія курсіўныя і рукапісныя літары (маленькія *г, д, п, т*, вялікія *Б, Д, Н*, гл. артыкул «Грамадзянскі шрыфт») істотна адрозніваюцца ў напісанні ад тых жа літар у большасці цяперашніх кірылічных азбук. Аднак гэтая розніца часта не падтрымліваецца распаўсюджанымі камп'ютарнымі выдавецкімі сістэмамі, дзе курсіў кірыліцы адлюстроўваецца толькі ў «рускім» напісанні.

### Нелітарныя арфаграфічныя знакі

З нелітарных арфаграфічных знакаў у сербскай пісьменнасці (як у кірыліцы, так і ў лацініцы) выкарыстоўваюцца:

* злучок;
* апостраф;
* надрадковыя дыякрытычныя знакі (пяць знакаў, з якіх адзін мае два значэння), узыходзячыя да царкоўнаславянскай пісьменнасці, рэгулярна ўжываюцца ў слоўніках, але ў звычайным тэксце сустракаюцца рэдка, пераважна для адрознівання амографаў:
	+ знак націску мае чатыры разнавіднасці:
		- *доўгі сыходзячы націск*;
		- *доўгі ўзыходзячы націск*;
		- *кароткі сыходзячы націск*;
		- *кароткі ўзыходзячы націск*;

## Марфалогія

### Назоўнік

Сербскі назоўнік мае граматычныя катэгорыі роду, ліку і склону. Існуе тры роды (мужчынскі, жаночы, сярэдні), два лікі (адзіночны і множны) і сем склонаў (назоўны, родны, давальны, вінавальны, творны, месны і клічны).

### Сербскі алфавіт (літары ў кірылічным парадку)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| Кірыл- іца | Лаці- ніца | Прыкладнае чытанне |
| --- | --- | --- |
| Аа | Aa | [a] |
| Бб | Bb | [б] |
| Вв | Vv | [в] |
| Гг | Gg | [г] |
| Дд | Dd | [д] |
| Ђђ | Đđ | мяккае [дж] |
| Ее | Ee | [е] |
| Жж | Žž | [ж] |
| Зз | Zz | [з] |
| Ии | Ii | [і] |

 |  |

| Кірыл- іца | Лаці- ніца | Прыкладнае чытанне |
| --- | --- | --- |
| Jj | Jj | [й] |
| Кк | Kk | [к] |
| Лл | Ll | [л] |
| Љљ | Lj lj | [ль] |
| Мм | Mm | [м] |
| Нн | Nn | [н] |
| Њњ | Nj nj | [нь] |
| Оо | Oo | [о] |
| Пп | Pp | [п] |
| Рр | Rr | [р] |

 |  |

| Кірыл- іца | Лаці- ніца | Прыкладнае чытанне |
| --- | --- | --- |
| Сс | Ss | [с] |
| Тт | Tt | [т] |
| Ћћ | Ćć | (мяккае) [ч]\* |
| Уу | Uu | [у] |
| Фф | Ff | [ф] |
| Хх | Hh | [х] |
| Цц | Cc | [ц] |
| Чч | Čč | (цвёрдае) [ч]\* |
| Џџ | Dž dž | цвёрдае [дж] |
| Шш | Šš | [ш] |

 |

\* У шматлікіх дыялектах розніца ў гучанні літар **ћ** і **ч** адсутнічае.

## Гл. таксама

* В. С. Караджыч

## Крыніцы

## Спасылкі

* Funky Serbian Language - дыдактычныя матэрыялы, у тым ліку бясплатны аўдыаслоўнік англ.:
* Б92
* Фондација Растко Архівавана 4 верасня 2007.
* Майстэрня сербскай мовы і культуры Архівавана 15 верасня 2008. Вывучыце сербскую мову
* Анлайн-курс сербскай мовы Архівавана 6 лістапада 2008.
* Падручнік Сербскай мовы