# Ноч доўгіх нажоў

Фюрар аглядае СА ў 1935 годзе. У машыне з Гітлерам: Блутфанэ, Якаб Грымінгер стаіць поруч.

|  |
| --- |
|  **Нацыянал-сацыялізм** |
| **Асноўныя паняцці** |
| Дыктатура •
Правадырызм •
Правая ідэалогія •
Шавінізм •
Расавая палітыка •
Мілітарызм •
Антыдэмакратызм |
| **Ідэалогія** |
| Фёлькішэ бевегунг •
«25 пунктаў» •
«Мая барацьба» •
Унтэрменш •
Нюрнбергскія расавыя законы •
Расавая тэорыя Гюнтэра •
Расавая палітыка •
«Міф дваццатага стагоддзя» |
| **Гісторыя** |
| Трэці рэйх •
Ноч доўгіх нажоў •
Крыштальная ноч •
Другая сусветная вайна •
Вырашэнне чэшскага пытання /
яўрэйскага пытання •
Катастрофа еўрапейскага яўрэйства •
Халакост •
Нюрнбергскі працэс |
| **Асобы** |
| Адольф Гітлер •
Відкун Квіслінг •
Войцех Тука •
Генрых Гімлер •
Герман Герынг •
Рудольф Гес |
| **Арганізацыі** |
| НСДАП •
СА •
СС •
Гітлерюгенд •
Вервольф •
Саюз нямецкіх дзяўчат •
Юнгфольк •
Саюз дзяўчынак •
Зімовая дапамога •
Германскі працоўны фронт •
Сіла праз радасць •
Вера і прыгажосць •
Нацыянал-сацыялістычныя
(мехкорпус •
авіякорпус •
народная дабрачыннасць •
жаночая арганізацыя •
саюз студэнтаў •
саюз урачоў •
саюз настаўнікаў •
саюз юрыстаў •
саюз дапамогі ахвярам вайны) |
| **Нацысцкія партыі і рухі** |
| Венгрыя •
Паўночны Каўказ •
Бельгія •
Нідэрланды •
Чачня •
Нарвегія •
Латвія •
Беларусь |
| **Роднасныя паняцці** |
| Фашызм •
Антыкамунізм •
Неанацызм •
Інтэгральны нацыяналізм •
Нацысцкі акультызм |
|

---

*Партал:Нацысцкая Германія · Праект «Фашызм»* |

**«Ноч доўгіх нажоў»** (Nacht der langen Messer), **аперацыя «Калібры»**, **«путч Рома»** (ням.: Röhm-Putsch) — умоўная назва чыстак, зладжаных у нацысцкай Германіі з 30 чэрвеня да 2 ліпеня 1934 р. Асноўная частка забітых належала да SA (ням.: Sturmabteilung), парамілітарнай арганізацыі НСДАП.

Гітлер бачыў у незалежнасці арганізацыі і схільнасці яе членаў да вулічнага гвалту пагрозу асабістай уладзе. Ён таксама прагнуў супакоіць камандаванне рэйхсвера, якое пабойвалася амбіцый кіраўніка SA Эрнста Рома падпарадкаваць і паглынуць Рэйхсвер у яго арганізацыю. Таксама Гітлер скарыстаўся чысткамі, каб пазбавіцца праціўнікаў свайго рэжыму, асабліва прыхільнікаў віцэ-канцлера Франца фон Папена, і паквітацца са старымі ворагамі.

За час правядзення аперацыі было забіта 85 чалавек, аднак выніковая колькасць загінулых можа дасягаць сотняў, больш за тысячу былі арыштаваныя. Большасць забойстваў здзейснілі СС (ням.: Schutzstaffel) і гестапа (ням.: Geheime Staatspolizei). Чыстка ўзмацніла і кансалідавала падтрымку Гітлера ў Рэйхсверы. Яна таксама забяспечыла юрыдычныя ўмовы для нацысцкага рэжыму, паколькі суды, у жаданні дагадзіць і паказаць сваю лаяльнасць да рэжыму, скасавалі перашкоды пазасудоваму пераследу.

Пад час планавання аперацыя мела назву «Калібры» (ням.: Kolibri), як і кодавае слова, якое мела стаць сігналам пачатку дзеянняў карным атрадаў. Гэтая назва была абрана выпадкова. Назва «ноч доўгіх нажоў» існавала ў нямецкай мове задоўга да аперацыі, так называлі акты помсты. У Германіі дагэтуль карыстаюцца назваю «Путч Рома» (па-нямецку: Röhm-Putsch), якою скарыстаўся нацысцкі рэжым дзеля апраўдання неабходнасці забойстваў з мэтай нібыта супрацьстаяння путчу. Каб падкрэсліць хібнасць гэтай аргументацыі, путч называюць «так званым».

## Зноскі

## Літаратура

* Evans, Richard J. *The Coming of the Third Reich*. New York: Penguin Group, 2004. ISBN 0-14-303469-3.
* Maracin, Paul *The Night of the Long Knives: 48 Hours that Changed the History of the World*, New York: The Lyons Press, 2004. ISBN 1-59921-070-3.
* Mau, Herman. «The 'Second Revolution'—June 30, 1934». In *Republic to Reich: The Making of the Nazi Revolution,* edited by Hajo Holborn. New York: Pantheon Books, 1972. ISBN 0-394-47122-9.
* Tolstoy, Nikolai. *Night of the Long Knives*. New York: Balantine Books, 1972. ISBN 0-345-02787-6.

## Спасылкі

* The History Place — Triumph of Hitler — Night of the Long Knives
* German Culture — The Third Reich — Consolidation of Power
* The German Embassy in the United States — The Era of National Socialism Архівавана 20 лістапада 2015.
* The Holocaust Museum — The Third Reich