Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Кантынентальны Кітай

Мацерыковы Кітай
**Кантынентальны** ці **Мацерыковы Кітай** (кіт. спр. 中国大陆, піньінь *Zhōngguó dàlù*, англ.: Mainland China) — тэрыторыя Кітайскай Народнай Рэспублікі за вылікам Ганконга і Макаа. Таксама ў яе не ўключаецца Тайвань.

Пасля перамогі Камуністычнай партыі ў грамадзянскай вайне і адступлення сіл Гаміньдана на востраў Тайвань абодва бакі працягвалі лічыць і мацярык, і востраў тэрыторыяй Кітая, і «Кантынентальным Кітаем» сталі зваць асноўную тэрыторыю Кітая. Пасля вяртання пад юрысдыкцыю КНР у 1997 і 1999 гадах Ганконга і Макаа яны атрымалі статус спецыяльнага адміністрацыйнага раёна ў рамках палітыкі «Адна краіна, дзве сістэмы», захаваўшы свае эканамічныя і палітычныя сістэмы, таму тэрмін «кантынентальны Кітай» іх па-ранейшаму не ўключае.

## Гл. таксама

* Свабодная тэрыторыя Кітайскай Рэспублікі
# Правінцыя

**Правінцыя** — тэрытарыяльная, часта адміністрацыйная, адзінка ў межах краіны (дзяржавы).

## Паходжанне слова

Слова паходзіць ад лац.: provincia. У Старажытным Рыме так называліся падуладныя Рыму тэрыторыі, якія знаходзяцца па-за Апенінскага паўвострава і кіруецца рымскімі намеснікамі, гэта значыць замежныя тэрыторыі.

Слова «правінцыя», магчыма, паходзіць ад лацінскіх слоў pro- («ад імя») і vincere («браць кіраванне над»). Такім чынам, правінцыя з'яўлялася тэрыторыяй, якой Рымскі магістрат кіраваў ад імя Рыма. Рымская імперыя была падзелена на правінцыі.

## У сучасных краінах

Словамі, блізкімі да лацінскага «provincia», пазначаюцца тэрытарыяльныя падраздзяленні ў Аргенціне, Канадзе, Бельгіі, Іспаніі, Інданезіі і некаторых іншых дзяржавах.

У многіх краінах правінцыя з'яўляецца параўнальна невялікім, не выбіраць сваіх прадстаўнікоў у заканадаўчыя органы дзяржавы тэрытарыяльным падраздзяленнем (падобна акрузе ў многіх англамоўных краінах). У іншых — ўнутрыдзяржаўная адзінка са значнай аўтаноміяй і досыць вялікі плошчай, якая мае прадстаўнікоў у заканадаўчых органах краіны. У Францыі гэта тэрытарыяльная адзінка без якой-небудзь аўтаноміі, што азначае, што яна можа быць створана або скасаваная цэнтральнай уладай.

## Спасылкі

* «Провинция»: опыт историографии. Архівавана 7 кастрычніка 2022.  (руск.)
* Исторический словарь. Провинция.  (руск.)
* Провинция(недаступная спасылка) // Гуманитарный словарь, 2002 (руск.)
# Служба ў рэзерве

**Служба ў рэзерве**, асаблівы від воінскай службы, які складаецца ў абавязковым выкананні грамадзянамі, якія падлягаюць на тэрміновую ваенную службу, вайсковага абавязку шляхам праходжання службы ў вайсковых часцях, іншых арганізацыях Узброеных Сіл ці транспартных войскаў Рэспублікі Беларусь на занятках і навучальных зборах у мэтах атрымання ваенна-ўліковай спецыяльнасці без спынення працоўнай дзейнасці
# Персанальны камп’ютар

Стылізаваная ілюстрацыя сучаснага персанальнага камп’ютара.
Базавыя кампаненты персанальнага камп’ютара:

1) манітор

2) мацярынская плата

3) працэсар (CPU)

4) аператыўная памяць (RAM)

5) карты пашырэння

6) блок сілкавання

7) аптычны прывад CD/DVD-ROM

8) цвёрды дыск (HDD)

9) мыш

10) клавіятура

11) графічная карта.
**Персанальны камп’ютар**, **персанальны камп’ютар**, **ПК**, мікракамп’ютар, кошт, памеры і здольнасці якога робяць яго прыдатным для асабістага выкарыстання. Гэтую назву шырока папулярызавала карпарацыя «Apple Computer», прасоўваючы на рынку камп’ютар «Apple II» у канцы 1970-х—пачатку 1980-х гадоў, а пасля карпарацыя «IBM», прасоўваючы камп’ютар «IBM PC».
# Fortune (часопіс)

| *Fortune* |
| --- |
| Арыгінальная назва | англ.: Fortune |
| Тып | часопіс і серыя публікацый[d] |
| Заснавальнік | Henry Luce[d] |
| Выдавец | Time Warner |
| Краіна |  ЗША |
| Рэдактар | Andrew Serwer[d] |
| Галоўны рэдактар | Andy Serwer |
| Заснавана | 1929 |
| Тэматыка | Кіраванне, менеджмент, фінансы |
| Мова | англійская |
| Перыядычнасць | 2 нумары ў месяц |
| Галоўны офіс | Бостан, Масачусетс |
| Тыраж | ~ 850 000 |
| ISSN | 0015-8259 |
| Вэб-сайт | money.cnn.com/magazines/… |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**«Fortune»** — шырока вядомы дзелавы часопіс, які выдаецца кампаніяй «Time Inc.». Заснаваны Генры Льюсам у 1930 годзе, як выдавецкі бізнес, складаўся з *Time*, *Life*, *Fortune* і *Sports Illustrated*, дарос да памераў кангламерату Time Warner. У сваю чаргу AOL паглынуў у 2000 годзе Time Warner і стаў самым буйным медыякангламератам. Асноўным канкурэнтам *Fortune* з’яўляецца дзелавы часопіс *Forbes*, які выходзіць раз у два тыдні і часопіс *BusinessWeek*. Часопіс асабліва вядомы сваім штогадовым рэйтынгам прыбыткаў кампаній.

## Рэйтынгі *Fortune*

*Fortune* рэгулярна публікуе рэйтынгавыя спісы па выніках сваіх даследаванняў. Найбольш вядомым з’яўляецца рэйтынг кампаній па валаваму прыбытку і галіне дзейнасці:

* Fortune 500
* Fortune 1000
* Fortune Global 500
* Fortune 40 Under 40
* Crypto 40
* Fortune 100 Best Companies To Work For
* Fortune America's Most Admired Companies
* Fortune Global Most Admired Company

## Зноскі
# Bing

| Bing |
| --- |
|  |
|  Здымак экрана галоўнай старонкі «Bing» без штодзённай выявы 8 лютага 2023 года. |
| URL | bing.com |
| Камерцыйны |
Так |
| Тып сайта | Пошукавая сістэма |
| Рэгістрацыя |
Па жаданні |
| Мова(-ы) | Шматмоўны (40) |
| Мова праграмавання | ASP.NET |
| Уладальнік | Microsoft |
| Аўтар | Microsoft |
| Пачатак працы | 1 чэрвеня 2009 года |
| Бягучы статус |
Працуе і развіваецца |
| Рэйтынг Alexa | 28 |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Bing** (бел.: Бінг) — пошукавая сістэма, распрацаваная міжнароднай карпарацыяй Microsoft. Даступная па адрасе * Раней мела наступныя назвы і адрасы:

* **MSN Search( — з моманту з’яўлення ў 1998 годзе і да 11 верасня 2006 года;
* **Windows Live Search( — да 21 сакавіка 2007 года;
* **Live Search( — да 1 чэрвеня 2009 года.

У наш час Bing займае 2-е месца ў спісе самых папулярных пошукавых сістэм, у адрозненне ад якіх мае шэраг эксклюзіўных магчымасцяў, такіх як прагляд вынікаў пошуку на адной старонцы (замест прагортвання шматлікіх старонак вынікаў пошуку), а таксама дынамічнае карэкціраванне аб'ёму інфармацыі, якая адлюстроўваецца для кожнага выніку пошуку (напрыклад, толькі назва, кароткая ці вялікая зводка).

## Гісторыя

Увосень 1998 года з’явіўся сайт Microsoft Network Search (скарочана *MSN Search*), які ўяўляў сабой пошукавую сістэму Microsoft, якая ўтрымлівала пошукавую машыну, індэкс, а таксама вэб-сканар.

Пазней, 8 сакавіка 2006 года была прадстаўлена бэта-версія сэрвісу Windows Live Search, а 12 верасня 2006 года адбыўся яе канчатковы рэліз, які замяніў састарэлую сістэму MSN Search.

Новы пошукавы механізм дазваляў карыстальнікам шукаць сярод даных канкрэтнага тыпу, у вэб-інтэрфейсе выбіраецца пры дапамозе ўкладак: па вэб-старонках, навінах, выявах, музыцы, на працоўным стале, у каталогах і ў Microsoft Encarta. MSN Search імкнулася зрабіць так, каб у іх пошукавай сістэмы было больш за 2,5 млрд запытаў па ўсім свеце кожны месяц і «быць больш карыснай, даючы карыстальнікам палепшаны доступ да інфармацыі і больш дакладныя адказы на пытанні». У меню налад Internet Explorer можна змяніць прадвызначана пошукавую сістэму.

21 сакавіка 2007 года кампанія Microsoft абвясціла, што пошукавая сістэма Live Search перастане быць часткай комплексу прадуктаў Windows Live. Live Search была інтэгравана ў Live Search and Ad Platform узначаленых Satya Nadella, якая з’яўлялася часткай Microsoft. У рамках гэтай змены, Live Search была аб’яднана з Microsoft adCenter.

Напачатку 2009 года ў кампаніі Microsoft пачалося ўнутранае тэсціраванне новага пошукавага рухавіка з кодавым імем Kumo, які з 1 чэрвеня 2009 года стаў асновай пошукавай сістэмы Bing, якая прыйшла на замену Live Search.

У 2011 годзе Microsoft атрымалася дасягнуць пагаднення з канадскай кампаніяй Research In Motion на дадаванне пошуку на мабільных тэлефонах канадскага вытворцы.

## Гл. таксама

* Windows Live
* MSN
* EntityCube

## Зноскі

## Спасылкі

* Bing, галоўная старонка пошукавай сістэмы
* Блог распрацоўшчыкаў Live Search
# Вялікая Кітайская сцяна

| Вялікая Кітайская сцяна\* |
| --- |
| The Great Wall\*\* |
| Сусветная спадчына ЮНЕСКА |
|

---

Кітайская сцяна сёння |
| **Краіна** |  Кітай |
| **Тып** | Культурны |
| **Крытэрыі** | i, ii, iii, iv, vi |
| **Спасылка** | 438 |
| **Рэгіён**\*\*\* | Азія і Ціхі акіян |
| **Гісторыя ўключэння** |
| **Уключэнне** | 1987  (11-я сесія) |
| \* Міжнародная канвенцыя «ЮНЕСКА» \*\* Назва ў афіцыйным англ. спісе \*\*\* Рэгіён па класіфікацыі ЮНЕСКА |

**Вялікая Кітайская сцяна** (кіт. трад. 長城, спр. 长城, піньінь *Chángchéng*, літаральна: «Доўгая сцяна») — найбуйнейшы помнік архітэктуры. Праходзіць па паўночным Кітаі на працягу 6350 км.

## Гісторыя

Будаўніцтва першай сцяны пачалося ў III стагоддзі да н.э. у час кіравання імператара Цынь Шыхуан-дзі (дынастыя Цынь), у перыяд «Ваюючых дзяржаў» (475—221 гг. да н.э.) для абароны дзяржавы ад набегаў качавога народа хуну. У будаўніцтве ўдзельнічала пятая частка тагачаснага насельніцтва краіны, г.зн. каля мільёна чалавек.

Сцяна павінна была служыць крайняй паўночнай лініяй магчымай экспансіі саміх кітайцаў, яна павінна была засцерагаць падданых «Сярэдняй імперыі» ад пераходу да паўкачавога вобразу жыцця, ад зліцця з варварамі. Сцяна павінна была выразна зафіксаваць межы кітайскай цывілізацыі, спрыяць кансалідацыі адзінай імперыі, толькі што складзенай з шэрага заваяваных царстваў.

У перыяд кіравання дынастыі Хань (206 г. да н.э. — 220 н.э.) Сцяна была пашырана на захад да Дуньхуана. Таксама была збудавана лінія вартавых веж, якая зыходзіла ўглыб пустыні, для абароны гандлёвых караванаў ад набегаў качэўнікаў. Тыя ўчасткі Вялікай Сцяны, якія захаваліся да нашага часу, былі пабудаваныя ў асноўным пры дынастыі Мін (1368—1644). У гэту эпоху асноўнымі будаўнічымі матэрыяламі былі цэгла і каменныя блокі, якія рабілі канструкцыю больш надзейнай. За час кіравання Мін Сцяна працягнулася з усходу на захад ад заставы Шаньхайгуань на беразе Бахайскага заліва Жоўтага мора да заставы Юйменьгуань на стыку сучасных правінцый Ганьсу і Сіньцзян-Уйгурскага аўтаномнага раёна.

Карта сцяны.
## Цікавыя факты

* Насуперак распаўсюджанаму памылковаму меркаванню, з космасу Сцяна не бачная няўзброеным вокам, хоць на спадарожнікавых фатаграфіях, яе, зразумела, відаць (прыклад).
* Штогод праводзіцца папулярны лёгкаатлетычны марафон «Вялікая Сцяна» (The Great Wall Marathon), у якім частку дыстанцыі спартсмены пераадольваюць па грэбні Сцяны.

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вялікая Кітайская сцяна
* Новыя 7 цудаў свету. Вялікая кітайская сцяна
# The New York Times

| *The New York Times* |
| --- |
|  |
|  Першая старонка першага нумара «The New York Times» пад назвай «The New-York Daily Times». |
| Арыгінальная назва | англ.: The New York Times |
| Тып | штодзённая газета[d] |
| Фармат | шырокафарматная[d] |
| Заснавальнік | George Jones[d] і Henry Jarvis Raymond[d] |
| Уладальнік | The New York Times Company[d] |
| Выдавец | The New York Times Company[d][…] і A. G. Sulzberger[d] |
| Краіна | * ЗША[…]
 |
| Рэдактар | Joseph Kahn[d] |
| Галоўны рэдактар | Joseph Kahn[d] |
| Заснавана | 18 верасня 1851[…] |
| Мова | англійская[…] |
| Перыядычнасць | 1 суткі[…] |
| Кошт | Долар ЗША: 1,00 панядзелак—субота 3,50 нядзеля 3,50/5,00 адмысловыя выпускі |
| Галоўны офіс | * New York Times Building[d]
 |
| Тыраж | 876 638 штодзённы 1 352 358 у нядзелю |
| ISSN | 0362-4331, 1553-8095 і 1542-667X |
| Узнагароды |  Pulitzer Prize for Public Service[d] Marion Dönhoff Award[d] (3 снежня 2017) George Polk Award[d] (2017) George Polk Award[d] (1980) Прэмія Чатырох свабод — Свабода слова[d] (2001) |
| Вэб-сайт | nytimes.com |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

The New York Times (бел.: Нью-Ёрк таймс) — трэцяя па папулярнасці (пасля *The Wall Street Journal* і *USA Today*) газета ЗША. Як і асноўная частка амерыканскіх газет, *The New York Times* створана як рэгіянальнае выданне. Аднак канцэпцыя рэгіянальнага СМІ не перашкодзіла ёй стаць адной з найуплывовых газет свету.

## Гісторыя

New York Times Building — новы будынак штаб-кватэры газеты на Манхэтэне (2007 год, архітэктар Рэнца П'яна)
Заснавана 18 верасня 1851 года журналістам і палітыкам Генры Джарвісам Рэймандам, другім старшынёй Рэспубліканскага Нацыянальнага Камітэта, і былым банкірам Джорджам Джонса; тады выданне звалася *«New-York Daily Times»*. Код ISSN: 0362-4331. Тыраж (у 2005 годзе) 1 млн 131 тыс. экзэмпляраў у звычайныя дні і 1 млн 681 тыс. экзэмпляраў — нядзельныя выпускі. Распаўсюджваецца па ўсім свеце.

## Уладальнік

Уладальнікам *The New York Times* з 1896 года з’яўляецца сям’я Сульцбергераў. У 1960 годзе, пасля таго як выдавец газеты стаў публічнай кампаніяй, сям’я працягвае кантраляваць газету, маючы ва ўласнасці кантрольны пакет акцый класа Б. Уладальнікі акцый класа А маюць абмежаванае права голаса. Такая падвойная сістэма дазваляе ўладальнікам працягваць кантраляваць кампанію пасля таго, як яна стала публічнай. Сям’і Сульцбергераў належыць 88 % акцый класа Б.

## Цікавыя факты

* Пры вытворчасці газеты выкарыстоўваецца нароўні з камерцыйным і свабоднае праграмнае забеспячэнне.

## Зноскі

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме The New York Times
* Афіцыйны сайт (англ.)
# Los Angeles Times

| *Los Angeles Times* |
| --- |
|  |
|  |
| Арыгінальная назва | англ.: Los Angeles Times |
| Тып | штодзённая газета[d] і газета |
| Фармат | шырокафарматная[d] |
| Уладальнік | Patrick Soon-Shiong[d] |
| Краіна | * ЗША[…]
 |
| Заснавана | 1881 |
| Палітычная прыналежнасць | Левацэнтрызм |
| Мова | англійская |
| Перыядычнасць | 1 суткі |
| Галоўны офіс | * El Segundo[d]
 |
| ISSN | 0458-3035 і 2165-1736 |
| Узнагароды | Pulitzer Prize for Public Service[d] (2011) Philip Meyer Journalism Award[d] (2010) Pulitzer Prize for Breaking News Reporting[d] (2016) зорка на галівудскай «Алеі славы» |
| Вэб-сайт | latimes.com (англ.) |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**«Лос-Анджэлес таймс»** (англ.: **Los Angeles Times**, скарочана LA Times, перакладаецца як «Час Лос-Анджэлеса») — адна з найбольш папулярных і аўтарытэтных газет ЗША. Публікуецца ў Лос-Анджэлесе і першачарговую ўвагу надае асвятленню падзей гарадскога жыцця. Па накладзе займае 4-е месца ў ЗША.

Газета, заснаваная ў 1881 годзе, да 1917 года выдавалася Харысанам Грэем Отысам, затым перайшла ў рукі да яго зяця Гары Чандлера. У 1922 годзе стала першай газетай, якая абзавялася ўласнай радыёстанцыяй. У 1928 годзе ўпершыню ў гісторыі была арганізавана авіядастаўка гэтага выдання падпісчыкам за межамі Каліфорніі.

У пасляваенны перыяд «*Los Angeles Times*», перш за вядомая сваёй вельмі кансерватыўнай рэдакцыйнай палітыкай, стала займаць больш ліберальную пазіцыю. У 1948—1962 гадах выдаваўся нядзельны дадатак «*Los Angeles Mirror*».

Па ацэнцы Энцыклапедыі Брытаніка, пачынаючы з 1960-х гадоў «*Los Angeles Times*» выйшла з нішы рэгіянальнага выдання і стала «*адной з вялікіх газет свету*». З 2007 года ўваходзіць у медыякангламерат Tribune Company. Па стане на 2007 год у яе актыве было 38 Пулітцэраўскіх прэмій.

## Зноскі
# Эканоміка Кот-д’Івуара

| Эканоміка Кот-д’Івуара |
| --- |
| Валюта | Франк КФА |
| Статыстыка |
| ВУП (намінальны) | $31,2 млрд |
| ВУП на душу насельніцтва па ППЗ | 1 398,99 $ |
| Інфляцыя (ІСК) | 1,5 % |
| Знешні гандаль |
| Дзяржаўныя фінансы |
| *Калі не пазначана іншае, усе лічбы ў доларах ЗША* |

Кот-д’Івуар, у параўнанні з іншымі краінамі Заходняй Афрыкі, з’яўляецца адносна развітай дзяржавай.

## Прамысловасць

У Кот-д’Івуары развіта горназдабыўная прамысловасць. Вядзецца здабыча алмазаў (15 тысяч каратаў) і золата (каля 3,5 тон). Маюцца таксама прадпрыемствы па апрацоўцы какава-бабоў, па вытворчасці абутку і адзення, хімічныя заводы. Развіта вытворчасць спажывецкіх тавараў. Вядзецца здабыча нафты. Разведана 220 млн барэляў нафты і 1,3 млрд кубаметраў прыроднага газу.

## Сельская гаспадарка

Кот-д’Івуар — адзін з найбуйнейшых у свеце экспарцёраў кавы «робуста» (198 млн т, 8 месца ў свеце). Па зборах какава-бабоў займае першае месца ў свеце. Апрацоўваецца 10,23 % тэрыторыі краіны, 73 тыс. га аброшваецца. Таксама вырошчваецца рыс, ананасы, цукровы трыснёг, проса і інш.

## Гандаль

Экспард Кот-д’Івуара больш імпарту (11 і 9 млрд). Дзяржава пастаўляе ў розныя краіны какава-бабы, ананасы, пальмавы алей і бавоўну. Імпартам сюды ідзе паліва, машыны і абсталяванне для іх, прадукты харчавання.

## Зноскі

## Спасылкі

* Экономика Кот-д’Ивуара (1970—2016)  (руск.)
* CIA World Factbook: Cote d’Ivoire Архівавана 31 жніўня 2020.  (англ.)
# 907

|  |  |
| --- | --- |
| Тысячагоддзе: | 1 тысячагоддзе |
| Стагоддзі: | * IX стагоддзе
* **X стагоддзе XI стагоддзе
 |
| Дзесяцігоддзі: | * 880-я
* 890-я
* **900-я 910-я
* 920-я
 |
| Гады: | * 904
* 905
* 906
* **907 908
* 909
* 910
 |

|  |
| --- |
| **907 год паводле тэм:** |
| З’явіліся  · Зніклі  · Нарадзіліся  · Памерлі |
| Культура і мастацтва |
| Навука і тэхналогія |
| Палітыка |

## Падзеі

* Бітва пры Прэсбургу
* Паход Вешчага Алега на Канстанцінопаль

## Нарадзіліся

## Памерлі

* 2 мая: Барыс I, кіраўнік Балгарыі
* 24 лістапада: Ісмаіл Самані
# 1949

|  |  |
| --- | --- |
| Тысячагоддзе: | 2 тысячагоддзе |
| Стагоддзі: | * XIX стагоддзе
* **XX стагоддзе XXI стагоддзе
 |
| Дзесяцігоддзі: | * 1920-я
* 1930-я
* **1940-я 1950-я
* 1960-я
 |
| Гады: | * 1946
* 1947
* 1948
* **1949 1950
* 1951
* 1952
 |

|  |
| --- |
| **1949 год паводле тэм:** |
| З’явіліся  · Зніклі  · Нарадзіліся  · Памерлі |
| Культура і мастацтва |
| Навука і тэхналогія |
| Палітыка |

## Падзеі

Берлінскі паветраны мост.
Сцяг КНР.
* 14 лютага: Упершыню сабраўся Кнесет, парламент Ізраіля.
* 4 красавіка: Бельгія, Вялікабрытанія, Нідэрланды, Данія, ЗША, Ісландыя, Італія, Канада, Люксембург, Нарвегія, Партугалія і Францыя падпісалі ў Вашынгтоне (ЗША) Паўночнаатлантычны дагавор — стварылі НАТА.
* 16 красавіка: Па Берлінскім паветраным мосце ў Заходні Берлін за дзень было дастаўлена 12849 тон грузаў.
* 12 мая: Савецкі Саюз зняў блакаду Заходняга Берліна.
* 13 мая: Падпісаны міжурадавы дагавор паміж ЗША і Германіяй, паводле якога ЦРУ атрымала кантроль над «арганізацыяй Гелена».
* 23 мая: Утворана Федэратыўная Рэспубліка Германіі (1949—1990).
* 8 чэрвеня: Упершыню выйшаў асобным выданнем раман «1984» Джорджа Оруэла.
* 19 ліпеня: Дзень незалежнасці Лаоса.
* 29 жніўня:
	+ У СССР выпрабавалі першую савецкую атамную бомбу.
	+ Югаславія звярнулася да ЗША па фінансавую дапамогу для ліквідацыі вынікаў савецкай эканамічнай блакады.
* 1 кастрычніка: Заснавана Кітайская Народная Рэспубліка (КНР).
* 7 кастрычніка: Абвешчана Германская Дэмакратычная Рэспубліка.
* 10 кастрычніка: На ГАЗе сышла з канвеера апошняя «палутарка».
* 1 лістапада: Створана Кітайская акадэмія навук.
* 27 снежня: Каралева Нідэрландаў прызнала суверэнітэт Інданезіі.

## Нарадзіліся

* 10 студзеня: Джордж Форман, амерыканскі баксёр
* 8 лютага: Ірына Вадзімаўна Мураўёва, руская актрыса, Народны артыст Расіі
* 30 мая: Валянціна Яноўская, беларускі гісторык
* 7 жніўня: Генадзь Васілевіч Шкуратаў, беларускі акцёр
* 25 жніўня: Яўгенія Мальчэўская, беларуская паэтэса
* 21 кастрычніка: Біньямін Нетаньяху, палітычны і дзяржаўны дзеяч
* 4 снежня: Джэф Брыджэс, амерыканскі акцёр

## Памерлі

* 20 студзеня: Юзаф Эдвард Пузына, гісторык, пісьменнік, паэт
* 14 красавіка: Васіль Сідар-Шэлест, украінскі вайсковы дзеяч, адзін з кіраўнікоў УПА
* 24 мая: А. В. Шчусеў, рускі архітэктар
* 25 верасня: Анры Шарль Манген, французскі мастак
* 29 лістапада: Адам Станкевіч, беларускі каталіцкі святар, грамадскі і культурны дзеяч,асветнік, культуролаг, выдавец і публіцыст (нар. 6.1.1892)