Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Матэрыялазнаўства

**Матэрыялазнаўства** — міждысцыплінарны раздзел навукі, які вывучае змены уласцівасцяў матэрыялаў, як у цвёрдым, так і ў вадкім стане ў залежнасці ад некаторых фактараў. Да вывучаемым уласцівасцяў ставяцца структура рэчывы, электронныя, тэрмічныя, хімічныя, магнітныя, аптычныя ўласцівасці гэтых рэчываў. Матэрыялазнаўства можна аднесці да тых раздзелах фізікі і хіміі, якія займаюцца вывучэннем уласцівасцяў матэрыялаў. Акрамя таго, гэтая навука выкарыстоўвае цэлы шэраг метадаў, якія дазваляюць даследаваць структуру матэрыялаў. Пры вырабе навукаёмістых вырабаў у прамысловасці, асабліва пры працы з аб’ектамі мікра- і нанапамераў неабходна дэталёва ведаць характарыстыку, ўласцівасці і будову матэрыялаў. Вырашыць гэтыя задачы і закліканая навука — матэрыялазнаўства.

Веданне структуры і уласцівасцяў матэрыялаў прыводзіць да стварэння прынцыпова новых прадуктаў і нават галін індустрыі. Аднак і класічныя галіны таксама шырока выкарыстоўваюць веды, атрыманыя навукоўцамі для новаўвядзенняў, ліквідацыі праблем, пашырэння асартыменту прадукцыі, павышэння бяспекі і паніжэння кошту вытворчасці. Гэтыя новаўвядзенні былі зроблены для працэсаў ліцця, пракату сталі, зваркі, росту крышталяў, падрыхтоўкі тонкіх плёнак, абпалу, выдзімання шкла і інш

Метады, якія выкарыстоўваюцца матэрыялазнаўствам: металаграфічны аналіз, электронная мікраскапія, сканавальная зондавага мікраскапія, рэнтгенаструктурны аналіз, механічныя ўласцівасці, каларыметр, ядзерны магнітны рэзананс.

## Раздзелы навук, на якіх грунтуецца матэрыялазнаўства

* Тэрмадынаміка — для вывучэння стабільнасці, змяненняў фаз, для пабудовы фазавых дыяграм.
* Тэрмічны аналіз — для вывучэння змены уласцівасцяў матэрыялаў пры ўздзеянні тэмпературы і пры ўзаемадзеянні з рознымі газамі.
* Кінетыка — пры вывучэнні змяненняў фазавага стану рэчывы, тэрмічнага раскладання структуры і дыфузіі.
* Хімія цвёрдага цела — для вывучэння хімічных працэсаў, якія праходзяць у цвёрдай фазе.
* Фізіка цвёрдага цела — для даследаванняў квантавых эфектаў ў цвёрдых матэрыялах, напрыклад, даследаванне паўправаднікоў і звышправаднікоў.

## Літаратура

* *Астапчык С. А.* Матэрыялазна́ўства // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 471. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.
# Грамадскія навукі

|  |
| --- |
| **Гісторыя навукі** |
|  |
| Паводле тэматыкі |
| **Матэматыка** |
| **Прыродазнаўчыя навукі** |
| Астраномія |
| Біялогія |
| Батаніка |
| Геаграфія |
| Геалогія |
| Фізіка |
| Хімія |
| Экалогія |
| **Грамадскія навукі** |
| Лінгвістыка |
| Псіхалогія |
| Сацыялогія |
| Філасофія |
| Эканоміка |
| **Тэхналогія** |
| Вылічальная тэхніка |
| **Медыцына** |
| Сельская гаспадарка |
| Навігацыя |
| Партал |
| Катэгорыі |

**Грамадскія (**альбо сацыяльныя) **навукі** — комплекс альбо буйная класіфікацыйная групоўка, якая даследуе грамадства.

Асноўныя грамадскія навукі**: юрыспрудэнцыя
* эканоміка
* сацыялогія
* гісторыя
* археалогія
* этнаграфія
* сацыяльна-эканамічная статыстыка
* навука аб базісе і надбудоўках
* мовазнаўства
* псіхалогія

## Гл. таксама

* Класіфікацыя навук