# Долар ЗША

| Долар ЗША |
| --- |
| англ.: United States dollar |
|

|  |
| --- |
|  Уключае новыя банкноты |
|  |

 |
| Коды і сімвалы |
| Коды ISO 4217 | USD |
| Сімвалы | $ |
| Абрэвіятуры |
$ |
| Тэрыторыя абарачэння |
| Краіна-эмітэнт | ЗША |
| Уведзена | 1792 |
| Валюта-папярэднік | эквадорскі сукрэ, Delaware pound[d], New Hampshire pound[d], New Jersey pound[d], South Carolina pound[d], Rhode Island pound[d] і North Carolina pound[d] |
| Эмісія і выраб монет і банкнот |
| Эмісійны цэнтр (рэгулятар) | Федэральная рэзервовая сістэма ЗША[d] |
| Курсы на 10 чэрвеня 2026 года |
| 1 USD |
1 USD |
| 1 EUR |
1,154 USD |
| 1 RUB |
0,01407 USD |
| 1 GBP |
1,339 USD |
| 1 JPY |
0,006234 USD |
| 1 BYN |
0,3518 USD |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Амерыканскі долар**, **долар ЗША** (Код валюты: **USD**) — афіцыйная валюта Злучаных Штатаў Амерыкі. Звычайна ён таксама абрывіяруецца знакамітым значком **$**, альбо **US$**, каб адрозніць ад іншых валют з назваю «долар». Амерыканскі долар дзеліцца на 100 цэнтаў (скарачэнне — ¢). У абароце ёсць манеты наміналам у 1, 5, 10, 25 і 50 цэнтаў і 1 долар, а таксама банкноты наміналам у 1, 2, 5, 10, 20, 50 і 100 долараў.

На сённяшні дзень долар ЗША — найбольш распаўсюджаная валюта ў сусветнай эканоміцы. У некаторых краінах долар уведзены ў якасці афіцыйнай валюты, амаль усе ўрады захоўваюць частку ці ўсе золатавалютныя рэзервы ў амерыканскіх доларах. На 2005 год у свеце ў звароце было 760 мільярдаў долараў, з якіх толькі адна траціна прыходзілася на Злучаныя Штаты Амерыкі. За дзесяць год з 1995 г. гэтая лічба вырасла ўдвая.

## Гісторыя

Назва долара ЗША паходзіць ад іспанскай срэбнай манеты ў 8 рэалаў, што важыла адну ўнцыю. Манета была вельмі папулярнай сярод амерыканскіх каланістаў, якія называлі яе «іспанскім доларам», назва якога пайшла ад нямецкай манеты падобнага памеру і вагі — талера.

З 1775 у амерыканскіх штатах пачала выпускацца «кантынентальная валюта», дэнамінаваная ў «іспанскіх доларах» і ў валютах асобных штатаў. Кантынентальны долар цярпеў моцную інфляцыю і быў заменены на срэбраны долар па курсе 1 срэбраны долар = 1000 кантынентальных долараў.

Долар быў абвешчаны афіцыйнай валютай Амерыкі Кангрэсам канфедэрацыі Злучаных Штатаў 6 ліпеня 1785 г. Першыя доларавыя манеты былі выпушчаныя Манетным дваром ЗША пасля вайны за незалежнасць. Пэўны час іспанскія і амерыканскія срэбраныя долары хадзілі паралельна ў краіне.

Пасля Першай і Другой Сусветных войнаў ЗША ператварыліся ў вядучую эканоміку свету. Адпаведна, амерыканскі долар здабыў сваю сучасную вагу ў якасці сусветнай валюты.

## Міжнародная роля долара

Некаторыя краіны добраахвотна перайшлі на амерыканскі долар у якасці афіцыйнай валюты. Такі працэс завецца даларызацыяй. Гэтыя краіны:

* Эквадор (2000),
* Сальвадор (2001),
* Усходні Тымор (2000).

Таксама ў якасці нацыянальнай валюты амерыканскі долар мае хаджэнне ў былых амерыканскіх пратэктаратах у Ціхім акіяне, якія не сталі ўводзіць уласныя нацыянальныя валюты пасля атрымання незалежнасці:

* Палаў,
* Федэратыўныя Штаты Мікранезіі,
* Маршалавы Астравы.

Панама таксама выкарыстоўвае долар ЗША з 1904, хаця мае і ўласную валюту.

Дзве брытанскія залежныя тэрыторыі таксама выкарыстоўваюць амерыканскі долар:

* Брытанскія Віргінскія астравы (з 1959),
* Цёркс і Кайкас (1973).

Валюты некаторых краін прывязаныя да долара ЗША па пэўным курсе:

* Бермуды — 1:1
* Багамы — 1:1
* Панама — 1:1
* Барбадас — 2:1
* Беліз — 2:1
* Ліван — 1:1500

Аргенціна ўжывала фіксаваны абменны курс песа да долара як 1:1 з 1991 па 2002 гг.

Да амерыканскага долару быў з 1983 прымацаваны курс Ганконгскага долара як HK$7.8/USD. Курс патакі, валюты Макао, быў прымацаваны да курсу Ганг-Конскага долара як MOP1.03/HKD, і такім чынам праз яго пасрэдніцтва таксама быў прымацаваны да долара ЗША.

Валюты некаторых краін Персідскага заліву, як Саудаўскай Аравіі і Кувейта, прымацаваныя да далара з той прычыны, што долар пераважна выкарыстоўваецца ў міжнародным гандлі нафтай.

Кітайскі юань рэнмінбі нефармальна быў прымацаваны да долара ў сярэдзіне 1990-х гадоў па курсе Y8.28/USD. Аналагічна, Малайзія прымацавала свой рынгіт да долара па курсе RM3.8/USD in 1997. 21 ліпеня 2005 г. абедзве краіны змянілі прывязку да долара прывязкаю да кошыка валют.

## Гл. таксама

* 2 долары ЗША
* Дэдаларызацыя

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Долар ЗША
* Федэральная рэзервная сістэма — Цэнтральны банк Злучаных Штатаў
* Манетны двор Злучаных Штатаў Амерыкі
* Бюро гравіроўкі і друку ЗША
* Цікавыя долар. Галерэя банкнот Архівавана 20 жніўня 2011.
* Долар ЗША (Банкноты) (англ.) (ням.)