# Ёган Готфрыд Гердэр

| Ёган Готфрыд Гердэр |
| --- |
| ням.: Johann Gottfried Herder |
|  |
| Асабістыя звесткі |
| Дата нараджэння | 25 жніўня 1744(1744-08-25)[…] |
| Месца нараджэння | * Моранг, Каралеўства Прусія[…]
 |
| Дата смерці | 18 снежня 1803(1803-12-18)[…] (59 гадоў) |
| Месца смерці | * Веймар, Саксен-Веймар, Свяшчэнная Рымская імперыя[…]
 |
| Пахаванне | * Царква Святых Пятра і Паўла ў Веймары[d]
 |
| Грамадзянства | * Каралеўства Прусія
 |
| Бацька | Gottfried Herder[d] |
| Маці | Anna Elisabeth Herder[d] |
| Жонка | Caroline Herder[d] |
| Дзеці | Siegmund August Wolfgang von Herder[d], Carl Adelbert von Herder[d], Luise Stichling[d], Emil Gottfried von Herder[d], Gottfried von Herder[d], Rinaldo von Herder[d] і Wilhelm Ludwig Ernst von Herder[d] |
| Альма-матар | * Кёнігсбергскі ўніверсітэт
 |
| Прафесійная дзейнасць |
| Род дзейнасці | філосаф, багаслоў, паэт, перакладчык, пісьменнік, літаратурны крытык, літаратуразнавец, публіцыст, эстэтык, дырэктар школы, суперінтэндант |
| Кірунак | Асветніцтва і рамантычны нацыяналізм |
| Мова твораў | нямецкая |
| Грамадская дзейнасць |
| Член у | * Пруская акадэмія навук
* Ілюмінаты
 |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Ёган Готфрыд Гердэр** (ням.: Johann Gottfried von Herder; 25 жніўня 1744 — 18 снежня 1803) — нямецкі паэт, літаратурны крытык, багаслоў, філосаф. Ён быў эстэтыкам і гісторыкам культуры.

## Біяграфія

Нарадзіўся ў Марунгене, невялікім мястэчку ва Усходняй Прусіі, у сям'і школьнага настаўніка. Па заканчэнні школы, знаёмы расійскі ваенны хірург пераканаў яго заняцца медыцынай і перавёз у Кёнігсберг. Але Гэрдер прыняў іншае рашэнне і ў 1762 паступіў на багаслоўскі факультэт Кёнігсберскага ўніверсітэта. Там ён слухаў лекцыі магістра філасофіі Імануіла Канта. Кант меў вялікі ўплыў на Гердэра, аднак іх погляды на філязофію і культуру не супадалі.

Пасля Кёнігсберга Гердэр пераязджае ў Рыгу, спалучаючы дзейнасць святара з педагагічнай працай і літаратурнымі заняткамі. Праз пяць гадоў ён пераязджае ў Парыж, дзе знаёміцца з ідэямі Шарля дэ Мантэск'ё, Жана Д'Аламбера і Дэні Дзідро. У 1770-я гады ён вяртаецца ў Германію, стварае трактат «Пра паходжанне мовы», атрымоўвае прэмію ў Берлінскай Акадэміі навук.

З 1784 па 1791 Гердэр выдае сваю асноўную працу па культуралогіі — «Ідэі да філасофіі гісторыі чалавецтва».

Гердэр памёр у 1803 у Веймары.

## Ідэі

Яго асноўная праца называецца «Ідэі да філасофіі гісторыі чалавецтва». У ёй Гердэр ставіць пытанне: што такое культура, у чым яе сэнс і ці спрыяе яна шчасцю чалавецтва. Як асветнік ён лічыць галоўнай асаблівасцю чалавека яго разумнасць, якая адрознівае людзей ад жывёльнага свету. Розум — не прынароджаная якасць, але ён развіваецца ў працэсе жыццядзейнасці; разумнасць дасягаецца. Развіццё розуму адбываецца ў грамадстве, а сувязі чалавека з іншымі людзьмі забяспечвае слова, якое ён лічыў найважнейшай асновай культуры.

Увогуле, ён вылучае тры фундаменты культуры: розум, грамадства і мову. Да гэтага дадаюцца мастацтва, рамёствы, сям'я, дзяржава, рэлігія. Гердэр разумеў культуру вельмі шырока. Ён падкрэслівае значэнне нацыянальных культур і мовы як паказчыка нацыянальнай спецыфікі культуры.

Сэнс культуры ён бачыць у тым, што яна «мусіць спрыяць развіццю рэлігіі і гуманнасці».

Гердэр адным з першых назваў чалавека царом прыроды. У разуменні культуры ён надаваў вялікае значэнне духоўным фактарам, прыцягваў увагу да неабходнасці вывучэння нацыянальных культур.

## Зноскі

## Літаратура

* Культуралогія: Энцыкл. даведнік / Уклад. Э. Дубянецкі. — Мн.: БелЭн, 2003. ISBN 985-11-0277-6

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ёган Готфрыд Гердэр