Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Легаленд

**Легаленд** (англ.: Legoland) — назва забаўляльнага тэматычнага парку забаў. Стварэнне парку абумовіла значнае папулярнасць Lego-індустрыі. Гэтыя паркі забаў існуюць у Даніі, ЗША (штат Каліфорнія), Германіі і Вялікабрытаніі.

## У Даніі

Першы ў свеце Легаленд быў створаны і адкрыты ў Даніі ў 1968 годзе.

### Тэматычныя часткі парку

#### Мініленд

У Мінілендзе атворэна «Млечны Шлях», дзе можна наглядна прасачыць за перамяшчэннем прадукту ад фермы да вашага стала.

#### Легарэда таун

У Легарэда таун прайграны гарадок у стылі Дзікага Захаду часоў Фенімора Купера і Карла Мая, каўбояў і індзейцаў.

#### Каселенд

У Каселендзе створаны вялізны каралеўскі замак; уяўляюцца сцэны з жыцця людзей сотні гадоў таму, барацьба рыцараў на турнірах. Экскурсія заканчваецца вясёлым банкетам у каміннай зале ў кампаніі манахаў, элегантных лэдзі, стражнікаў і блазнаў.

## Спасылкі

* Афіцыйны вэб-сайт
# Цела (біялогія)

**Цела** (лац.: Corpus) — фізічная абалонка жывой істоты, якая часцяком супрацьпастаўляецца яго нематэрыяльным атрыбутам, такім, як душа ці (сама-)свядомасць. Клетачны матэрыял, як правіла, не разглядаецца як цела.

Навука, якая вывучае будынак біялагічных целаў, завецца анатомія, а тая, што вывучае яго функцыянаванне, да прыкладу, абмен рэчываў, — фізіялогія.

Мёртвае цела завуць трупам ці проста «целам».

## Гл. таксама

* Чалавечае цела
* Марфалогія (біялогія)
# Германістыка

**Германістыка** (лац.: germanus «германскі») ці **германская філалогія** — вобласць індаеўрапейскай філалогіі, якая вывучае германскія мовы і літаратуру, а таксама фальклор і культуру германскіх народаў Старога і Новага Свету. Германістыка — гэта таксама раздзел мовазнаўства, які займаецца вывучэннем моў і культуры германамоўных народаў і, у прыватнасці, вывучэннем нямецкай мовы ва ўсіх яе праявах. Сучасная германістыка ў значнай ступені сфакусавана на вывучэнні англійскай мовы, якая таксама адносіцца да германскіх.

## Гісторыя

Як і раманістыка, германістыка ўзнікла яшчэ ў Сярэднявеччы, пераважна як нейкая сумежная гуманітарная дысцыпліна. Аднак, доўгі час уся ўвага лінгвістаў Еўропы было прыкавана да раманістыкі, якая тлумачыць адносіны паміж класічнай латынню і раманскімі мовамі. Цікавасць да раманістыкі ўзмацніўся ў XII—XIII стагоддзях і асабліва ўзрасло пасля з’яўлення паэзіі трубадураў, якія выкарыстоўвалі для запісу песень правансальскую мову. Германскія мовы ў гэты перыяд практычна не вывучаюцца. Як навука германістыка з’явілася толькі ў XVI—XVII стагоддзях, калі ў германскіх народаў прачнулася цікавасць адзін да аднаго і палітыка-эканамічны цэнтр Еўропы зрушыўся з Міжземнамор’я на поўнач. Германістыка ўяўляе сабой некалькі іншую дысцыпліну чым раманістыка, паколькі германскія мовы ў адрозненне ад раманскіх не мелі выразна зафіксаванага агульнага продка, бо прагерманская мова ў адрозненне ад латыні не была пісьмовай. Германістыка ў гэтым плане падобная да славістыкі.
# Моўная палітыка

**Моўная палітыка** — сукупнасць ідэалагічных прынцыпаў і практычных мерапрыемстваў па развязанні моўных праблем у соцыуме ці дзяржаве.

Таксама моўная палітыка вызначаецца як «сістэма мерапрыемстваў дзяржавы (партыі, палітычнай ці грамадскай супольнасці), накіраваная на змяненне ці захаванне функцыйнага размеркавання моў (ці моўных падсістэмаў), на ўвядзенне новых ці захаванне ранейшых моўных нормаў.»

Тэрмін створаны ў 1945 годзе. Яго аўтар — Цэбалера.

Моўная палітыка адзначаецца асаблівай складанасцю ў шматнацыянальнай дзяржаве, бо тады яна павінна ўлічваць такія фактары, як шматмоўе, адметнасці нацыянальнага складу і міжнацыянальных дачыненняў, ролі паасобных моваў і іх носьбітаў у грамадскім жыцці.

Моўная палітыка з'яўляецца складавай часткай нацыянальнай палітыкі, і ў асноўных сваіх рысах залежыць ад агульных прынцыпаў нацыянальнай палітыкі.

У заходніх даследчыкаў паняцці моўнай палітыкі, моўнай ідэалогіі лічацца асобнымі, у прыватнасці моўная палітыка не лічыцца сумай моўнай ідэалогіі і практыкі. Аднак заўважаецца, што не толькі такая палітыка, але і наогул дыскусіі аб мове і яго ролі ў нацыянальнай (або нават у партыйнай) ідэалогіі могуць чыніць сур'ёзны выклік палітычнаму кіраўніцтву; прыкладам такіх выклікаў служыць вымушанае публічнае тлумачэнне Сталіна адносна няправільнасці тэорыі Мара абкласавым характары мовы.

## Зноскі

## Літаратура

* *Сцяцко П. У.* Уводзіны ў мовазнаўства: Дапаможнік. — Гродна: ГрДУ, 2001. — 231 с. — ISBN 985-417-212-0.
* ' Татьяна Амосова.}} Языковая политика в Белоруссии: прошлое и настоящее // Репрессивная политика советской власти в Беларуси. — Мн., [2007?]. (руск.)
	+ Spolsky B. The Languages of Israel: Police, Ideology and Practice / B.Spolsky, E.Shohamy. — Clevedon: Multilingual Matters Ltd., 1999, p.32.
# 2 чэрвеня

|  |
| --- |
| ← **чэрвень** → |
| п | а | с | ч | п | с | н |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |   |   |   |   |
| 2026 |

**2 чэрвеня** — сто пяцьдзясят трэці (сто пяцьдзясят чацвёрты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі

Герб Браслава
* 1098: Крыжакі ўзялі Антыёхію.
* 1734: Расійскае войска ўзяло Гданьск.
* 1771: Перамога расійскага войска на чале з Аляксандрам Суворавым над войскамі польскіх канфедэратаў пры Замосце.
* 1792: Браславу нададзены герб.
* 1807: Бітва пад Фрыландам між войскамі Напалеона і расійска-аўстрыйскай арміяй.
* 1864: Узяцце расійскім войскам апошняга незалежнага каўказскага аула Кбаабу (канец Каўказскай вайны).
* 1946: Італія па выніках рэферэндума абвешчана рэспублікай, жанчынам дадзена права голосу.
* 1962: У Новачаркаску (Растоўская вобласць РСФСР) расстраляна дэманстрацыя супраць павышэння цэн.
* 1979: Папа Рымскі Ян Павел II распачаў першы візіт у Польшчу.
* 2014: Нанесены авіяўдар па будынку Луганскай абласной дзяржаўнай адміністрацыі (Украіна).

## Нарадзіліся

* 1535: Леў XI, Папа Рымскі
* 1719: Мішэль-Жан Седэн, французскі драматург
* 1740: Маркіз дэ Сад, французскі пісьменнік, філосаф (пам. 2.12.1814)
* 1857: Карл Адольф Г'елеруп, дацкі паэт і пісьменнік (пам. 13.10.1919)
* 1904: Джоні Вайсмюлер, амерыканскі плывец, алімпійскі чэмпіён
* 1905: Юрка Віцьбіч, беларускі пісьменнік, дзеяч беларускай эміграцыі (пам. 6.1.1975)
* 1941: Стэйсі Кіч, амерыканскі акцёр
* 1942: Эдуард Малафееў, футбаліст, беларускі і расійскі трэнер па футболу
* 1961: Ліям Канінгем, ірландскі акцёр
* 1964: Караліна Лінк, нямецкі кінарэжысёр
* 1966: Петра ван Ставерэн, галандская плыўчыха, алімпійская чэмпіёнка
* 1968: Анн Брыян, французская біятланістка
* 1970: Віталь Шкраба, беларускі баксёр
* 1972: Кацярына Карстэн, беларуская вяслярка
* 1984: Мікалай Раманюк, беларускі футбаліст
* 2004: Дзмітрый Паўлавіч Емяльянаў, беларускі футбаліст

## Памерлі

* 657: Яўген I, Папа Рымскі
* 1209: Генрых фон Туна, вялікі магістр Тэўтонскага ордэна
* 1701: Мадлен дэ Скюдэры, французская пісьменніца
* 1716: Агата Карын, японскі мастак
* 1881: Эміль Літрэ, французскі лексікограф, філосаф
* 1882: Джузэпэ Гарыбальдзі, герой Рысарджымента
* 1888: Марсэліна Санз дэ Саўтуола, іспанскі археолаг-аматар, першаадкрывальнік пячорнага жывапісу
* 1951: Эміль Шарцье, французскі філосаф
* 1988: Радж Капур, індыйскі рэжысёр і акцёр
* 2000: Святаслаў Фёдараў, расійскі ўрач
* 2006: Вячаслаў Клыкаў, рускі скульптар і грамадскі дзеяч (нар. 1939)
* 2008: Бо Дзідлі, амерыканскі музыкант і спявак (нар. 30.12.1928)
* 2008: Ферэнц Фейту, венгерскі і французскі журналіст, гісторык і палітолаг (нар. 31.8.1909)

## Святкуюць

* Італія: Дзень Рэспублікі.
# Джэсі Оўэнс

| Джэсі Оўэнс |
| --- |
|  |
| Агульная інфармацыя |
| Пол | мужчынскі пол |
| Мянушка | The Buckeye Bullet |
| Спецыялізацыя | скачок у даўжыню[d], 100 metres[d], 200 metres[d] і 4 × 100 metres relay[d] |
| Нарадзіўся | 12 верасня 1913(1913-09-12)[…]* Оўквіль[d], акруга Лоўрэнс[d], Алабама, ЗША
 |
| Памёр | 31 сакавіка 1980(1980-03-31)[…] (66 гадоў)* Тусан, акруга Піма[d], Арызона, ЗША
 |
| Пахаванне | * могілкі Оўк-Вудс[d]
 |
| Грамадзянства | * ЗША
 |
| Альма-матар | * Агайскі дзяржаўны ўніверсітэт
* Усходняя тэхнічная вышэйшая школа[d]
* North Platte High School[d]
 |
| Рост | 178 см |
| Вага | 71 кг |
| IAAF | 14343816 |
| **Афіцыйны сайт** (англ.) |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Джэймс Кліўленд (Джэсі) Оўэнс** (англ.: James Cleveland «Jesse» Owens; 12 верасня 1913, Оўквіль, Алабама — 31 сакавіка 1980, Тусан, Арызона) — амерыканскі лёгкаатлет, які спецыялізаваўся на спрынтарскім бегу і скачках у даўжыню.

На Алімпійскіх гульнях 1936 года стаў чатырохразовым алімпійскім чэмпіёнам, выйграўшы дыстанцыі 100 і 200 метраў, эстафету 4 × 100 метраў (з сусветным рэкордам) і скачкі ў даўжыню. Пасля гэта дасягненне змог паўтарыць толькі Карл Льюіс на Гульнях 1984 года.

## Зноскі
# 1297

|  |  |
| --- | --- |
| Тысячагоддзе: | 2 тысячагоддзе |
| Стагоддзі: | * XII стагоддзе
* **XIII стагоддзе XIV стагоддзе
 |
| Дзесяцігоддзі: | * 1270-я
* 1280-я
* **1290-я 1300-я
* 1310-я
 |
| Гады: | * 1294
* 1295
* 1296
* **1297 1298
* 1299
* 1300
 |

|  |
| --- |
| **1297 год паводле тэм:** |
| З’явіліся  · Зніклі  · Нарадзіліся  · Памерлі |
| Культура і мастацтва |
| Навука і тэхналогія |
| Палітыка |

## Падзеі

* 8 студзеня: Франчэска Грымальдзі («Хітры») падманам захапіў крэпасць Манака, пачатак кіравання тут дынастыі Грымальдзі.
* 4 красавіка: Папа Баніфацый VIII перадаў каралю Хайме II Арагонскаму астравы Сардзінію і Корсіку.
* 20 жніўня: Адбылася бітва пры Фюрне ў Фландрыі, дзе французы перамаглі фламандцаў.
* 11 верасня: Шатландскае войска разграміла англічан, атрымаўшы важную перамогу у вайне за незалежнасць Шатландыі.
* 12 верасня: Паміж Партугаліяй і Кастыліяй была падпісана дамова, якая зафіксавала межы Партугаліі.

## Нарадзіліся

* 14 жніўня: Ганазона, імператар Японіі (пам. 1348)
* Абу аль-Гасан Алі, султан Марока (пам. 1351)
* Кейстут, вялікі князь літоўскі (пам. 1382)

## Памерлі
# Алена Барысаўна Ялесіна

| Алена Барысаўна Ялесіна |
| --- |
| Род дзейнасці | скакун у вышыню |
| Дата нараджэння | 4 красавіка 1970(1970-04-04) (56 гадоў) |
| Месца нараджэння | * Чалябінск, Чалябінская вобласць, РСФСР, СССР
 |
| Грамадзянства | * Расія
* СССР
 |
| Альма-матар | * Паўднёва-Уральскі дзяржаўны гуманітарна-педагагічны ўніверсітэт[d]
 |
| Узнагароды і прэміі |  |

**Алена Барысаўна Ялесіна** (руск.: Еле́на Бори́совна Еле́сина; нар. 5 красавіка 1970, Чалябінск) — савецкая і расійская скакуха ў вышыню. Алімпійская чэмпіёнка 2000 года, прызёр еўрапейскіх і сусветных першынстваў.

## Біяграфія

Алена Ялесіна нарадзілася 5 красавіка 1970 года ў Чалябінску. Вучылася ў сярэдняй школе № 17 Савецкага раёна горада Чалябінска. Скончыла Чалябінскі педагагічны інстытут.

Першы спартыўны поспех да Алены прыйшоў у 1988 годзе, калі яна ў 18-гадовым узросце выйграла спаборніцтва па скачках у вышыню на сусветным юніёрскім першынстве. У 1990 годзе яна перамагла на Гульнях добрай волі, усталяваўшы асабісты рэкорд — 2 метры 2 сантыметры, які так і застаўся яе лепшым вынікам за кар’еру. У 90-я гады Ялесіна некалькі разоў брала ўдзел у сусветных і еўрапейскіх першынствах, выйграла там шэраг сярэбраных (чэмпіянаты свету 1991 і 1999 гадоў) і бронзавых медалёў (летні чэмпіянат Еўропы 1990 і зімовыя 1992 і 1998 гадоў). Аднак галоўны спартыўны поспех прыйшоў да спартсменкі на Алімпійскіх гульнях 2000 года ў Сіднеі, дзе Ялесіна дастаткова нечакана з вынікам 2.01 стала алімпійскай чэмпіёнкай, апярэдзіўшы прызнаных фаварытак — шведку Кайсу Бергквіст і паўднёваафрыканку Хестры Клоэт.

Да Алімпійскіх гульняў спыніла спартыўную кар’еру ў сувязі з нараджэннем сына. Годам пазней вярнулася ў вялікі спорт і выйграла золата ў Сіднеі, але рэцыдывы старых траўмаў не дазволілі Алене выйсці на ранейшы спартыўны ўзровень, адзіным поспехам наступных гадоў стала срэбра зімовага сусветнага першынства 2003 года ў Бірмінгеме. У 2005 годзе пасля нараджэння другога сына Ялесіна аб’явіла аб завяршэнні кар’еры.

Жыве ў Аўстраліі. Замужам за вядомым у мінулым армянскім цяжкаатлетам Агванам Грыгаранам (нар. 1969), удзельнікам Алімпійскіх гульняў 1996 года ў Атланце (восьмае месца).

Імем Алены Ялесінай названы лёгкаатлетычны комплекс у Цэнтральным раёне Чалябінска.

## Зноскі