# XII стагоддзе

|  |
| --- |
| 2 тысячагоддзе |
| X ст. — XI ст. — **XII ст.** — XIII ст. — XIV ст. |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1090-я
 |  1090
 |  1091
 |  1092
 |  1093
 |  1094
 |  1095
 |  1096
 |  1097
 |  1098
 |  1099
 |
|  |
| 1100-я
 |  1100
 |  1101
 |  1102
 |  1103
 |  1104
 |  1105
 |  1106
 |  1107
 |  1108
 |  1109
 |
| 1110-я
 |  1110
 |  1111
 |  1112
 |  1113
 |  1114
 |  1115
 |  1116
 |  1117
 |  1118
 |  1119
 |
| 1120-я
 |  1120
 |  1121
 |  1122
 |  1123
 |  1124
 |  1125
 |  1126
 |  1127
 |  1128
 |  1129
 |
| 1130-я
 |  1130
 |  1131
 |  1132
 |  1133
 |  1134
 |  1135
 |  1136
 |  1137
 |  1138
 |  1139
 |
| 1140-я
 |  1140
 |  1141
 |  1142
 |  1143
 |  1144
 |  1145
 |  1146
 |  1147
 |  1148
 |  1149
 |
| 1150-я
 |  1150
 |  1151
 |  1152
 |  1153
 |  1154
 |  1155
 |  1156
 |  1157
 |  1158
 |  1159
 |
| 1160-я
 |  1160
 |  1161
 |  1162
 |  1163
 |  1164
 |  1165
 |  1166
 |  1167
 |  1168
 |  1169
 |
| 1170-я
 |  1170
 |  1171
 |  1172
 |  1173
 |  1174
 |  1175
 |  1176
 |  1177
 |  1178
 |  1179
 |
| 1180-я
 |  1180
 |  1181
 |  1182
 |  1183
 |  1184
 |  1185
 |  1186
 |  1187
 |  1188
 |  1189
 |
| 1190-я
 |  1190
 |  1191
 |  1192
 |  1193
 |  1194
 |  1195
 |  1196
 |  1197
 |  1198
 |  1199
 |
|  |
| 1200-я
 |  1200
 |  1201
 |  1202
 |  1203
 |  1204
 |  1205
 |  1206
 |  1207
 |  1208
 |  1209
 |

 |

**XII стагоддзе** (двана́ццатае стагоддзе) пачалося 1 студзеня 1101 года і скончылася 31 снежня 1200 года.

## Падзеі

### Беларусь

Спаская царква, г. Полацк. Фота 2006 г.
* 1044 — 1101 — княжэнне Усяслава Брачыславіча ў Полацкім княстве.
* 1101 — 1119 — княжэнне Глеба Усяславіча ў Менскім княстве.
* 1127 — паход кіеўскага князя Мсціслава на Полацкую зямлю.
* 1157 — 1162 — княжэнне ў Тураўскім княстве Юрыя Яраславіча.
* сяр. XII ст. — пабудавана Спаская царква Полацкага Спаса-Ефрасіннеўскага манастыра (дойлід Іаан).

### Замежная Еўропа

* Свяшчэнная Рымская імперыя дасягнула свайго тэрытарыяльнага піка
* Князі Кіеўскай Русі арганізавалі шэраг маштабных паходаў супраць полаўцаў
* Узмацненне Францы
* Адбыліся другі і трэці крыжовыя паходы
* Узнікненне Баснійскага княства
* 1185: Паўстанне балгараў супраць панавання Візантыі (Гл.далей: Балгарскае паўстанне, 1185)
* 1198: Зацверджанне папскай буллай Тэўтонскага ордэна і пачатак яго экспансіі ў Прыбалтыцы

### Азія

* Узнікненне Аварскага ханства
* Сталіца Кітая перанесена ў Ханчжоу

## Асобы

### Беларусь

* Усяслаў Брачыславіч (~1029—1101) — князь полацкі.
* Міна Полацкі (?—1116), свяціцель — першы вядомы па пісьмовых крыніцах епіскап полацкі (з 1105).
* Глеб Усяславіч (кан. 1040-х — 1119) — князь менскі.
* Юрый Яраславіч (1102 — пасля 1167) — князь тураўскі.
* Ефрасіння Полацкая (~1104—1167), прападобная — ігумення полацкага Спаскага манастыра, асветніца.
* Іаан — полацкі дойлід, кіраваў будаўніцтвам полацкай Спаскай царквы (сяр. XII ст.).
* Лазар Богша — полацкі майстар-ювелір, у 1161 г. стварыў крыж Ефрасінні Полацкай.
* Кірыл Тураўскі (~1113—~1182), свяціцель — епіскап тураўскі, аўтар царкоўна-літаратурных твораў, асветнік.

### Іншыя краіны

* Святаполк Ізяславіч, вялікі князь кіеўскі
* Генрых V, імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі
* Іаан II Камнін, візантыйскі імператар
* Конрад III, германскі кароль і адзін з кіраўнікоў другога крыжовага пахода
* Саладзін, сірыйскі і егіпецкі султан, легендарны дзеяч супраціву трэцяму крыжоваму паходу
* Рычард Львінае Сэрца, легендарны англійскі кароль
* Генрых Плантагенет, англійскі кароль і заснавальнік дынастыі Плантагенетаў
* Фрыдрых Барбароса, імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі

## Гл. таксама

* XI стагоддзе
* XIII стагоддзе