# Хордавыя

|  |
| --- |
| Хордавыя |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Ланцэтнік |  Шызы голуб |
|  Карась звычайны |  Сабака свойскі |

 |
| Навуковая класіфікацыя |
| прамежныя рангі

|  |  |
| --- | --- |
| Дамен:  | Эўкарыёты |

|  |  |
| --- | --- |
| Царства:  | Жывёлы |

|  |  |
| --- | --- |
| Падцарства:  | Эўметазоі |

|  |  |
| --- | --- |
| Без рангу:  | Двухбакова-сіметрычныя |

|  |  |
| --- | --- |
| Без рангу:  | Другаснаротыя |

|  |  |
| --- | --- |
| Тып:  | **Хордавыя** |

 |
| Міжнародная навуковая назва |
| Chordata Bateson, 1885 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Сістэматыка на Віківідах |  Выявы на Вікісховішчы |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 158852 |
| NCBI   | 7711 |
| EOL   | 694 |
| FW   | 273393 |

 |

 |

**Хордавыя** (*Chordata*) — тып другаснаротых жывёл, для якіх характэрна наяўнасць унутранага восевага шкілета ў выглядзе хорды, якая ў вышэйшых формаў замяняецца пазваночнікам.

Існаванне гэтага тыпу было абгрунтавана А. А. Кавалеўскім, які выявіў прынцыповае падабенства будовы ды развіцця бесчарапных і абалоннікаў з пазваночнымі жывёламі.

## Асаблівасці будовы

Для ўсіх хордавых характэрны шэраг агульных рыс, якія адрозніваюць іх ад іншых жывёл:

* Наяўнасць **хорды** — унутранага шкілета ў выглядзе храстковападобнага стрыжня, размешчанага ўздоўж спіннога боку цела жывёлы. Хорда — гэта апора, якая забяспечвае падтрыманне формы цела, яна мае эктадэрмальнае паходжанне і ўяўляе сабою пругкі стрыжань, абкружаны абалонкай са злучальнай тканкі. На стадыі зародка яна ёсць ва ўсіх хордавых жывёл. Толькі ў нямногіх хорда захоўваецца і ў дарослым стане. У большасці ж яна па меры росту і развіцця зародка паступова замяшчаецца больш трывалым касцявым пазваночнікам. Менавіта дзякуючы наяўнасці трывалага ўнутранага шкілета памеры і маса цела хордавых самыя вялікія сярод усіх існуючых жывёл.
* **Цэнтральная нервовая сістэма** прадстаўлена нервовай трубкай, поласць якой запоўнена спіннамазгавой вадкасцю. У хрыбтовых жывёл яна ўтварае два аддзелы: галаўны і спінны мозг, на стадыі зародка яе пярэдні аддзел расшыраецца і пераўтвараецца ў галаўны мозг.
* **Стрававальная сістэма** размяшчаецца пад хордай. Яе пярэдні аддзел — глотка — пранізаны парнымі адтулінамі — жабравымі шчылінамі. У пярвічнаводных хордавых яны захоўваюцца на працягу ўсяго жыцця, а у наземных — толькі на ранніх стадыях развіцця.
* Крывяносная сістэма замкнутая. **Сэрца** размяшчаецца на брушным боку цела, пад хордай і стрававальнай трубкай.

## Класіфікацыя

**Падтып Лічынкавахордавыя (*Urochordata*)**
Клас Асцыдыі (*Ascidiae*)
Клас Сальпы (*Salpida*)
Клас Апендыкулярыі (*Appendiculariae*)
**Падтып Бесчарапныя (*Acrania*)**
Клас Галавахордавыя (*Cephalochordata*)
**Падтып Пазваночныя (*Vertebrata*)**
Надклас Бяссківічныя (*Agnatha*)
Клас Міксіны (*Myxini*)
Клас Міногі (*Petromyzonti*)
Надклас Рыбы (*Pisces*)
Клас Храстковыя рыбы (*Chondrichthyes*)
Клас Лопасцевапёрыя рыбы (*Sarcopterygii*)
Клас Прамянёвапёрыя рыбы (*Actinopterygii*)
Надклас Чатырохногія (*Tetrapoda*)
Клас Земнаводныя (*Amphibia*)
Клас Паўзуны (*Reptilia*)
Клас Птушкі (*Aves*)
Клас Сысуны (*Mammalia*)
## Зноскі

## Літаратура

* Біялогія: вучэб. дапам. для 8-га кл. агульнаадукац. устаноў з беларус. мовай навучання / Л. В. Камлюк, А. С. Шалапёнак; пер. з рус. мовы Г. І. Кулеш. — 3-е выд., дап. — Мінск: Нар. асвета, 2010. — 222 с.: іл. ISBN 978-985-03-1367-6