# Людвіг ван Бетховен

| Людвіг ван Бетховен |
| --- |
| ням.: Ludwig van Beethoven |
|  |
| Асноўная інфармацыя |
| Дата нараджэння | мерк. 16 снежня 1770(1770-12-16)[…] |
| Месца нараджэння | * Бон, Кёльнскае курфюрства, Свяшчэнная Рымская імперыя[…]
 |
| Дата смерці | 26 сакавіка 1827(1827-03-26)[…] (56 гадоў) |
| Месца смерці | * Вена, Аўстрыйская імперыя[…]
 |
| Месца пахавання | * Цэнтральныя могілкі ў Вене[d]
* Cemetery Währinger Park[d]
* магіла Людвіга ван Бетховена[d]
 |
| Краіна | * Кёльнскае курфюрства
* Аўстрыйская імперыя
 |
| Бацька | Johann van Beethoven[d] |
| Маці | Maria Magdalena van Beethoven[d] |
| Музычная дзейнасць |
| Педагог | Christian Gottlob Neefe[d], Франц Іозеф Гайдн, Антоніа Сальеры, Johann Baptist Schenk[d], Johann Georg Albrechtsberger[d], Gilles van der Eeden[d], Муцыа Клеменці і Andrea Luchesi[d] |
| Прафесіі | кампазітар |
| Гады актыўнасці | 1782 — 1827 |
| Інструменты | фартэпіяна і скрыпка |
| Жанры | класічная музыка, акадэмічная музыка, опера, сімфонія і саната |
| Выхаванцы | Карл Чэрні, Dorothea von Ertmann[d], Ferdinand Ries[d], Archduke Rudolf of Austria[d], Anna Lujza Keglevich[d] і Giulietta Guicciardi[d] |
| Грамадская дзейнасць |
| Член у | * Нідэрландская каралеўская акадэмія навук
 |
| Узнагароды | Bröckemännche Award[d] (2020) |
| Аўтограф |  |
|  **Творы** ў Вікікрыніцах |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |
|  Цытаты ў Вікіцытатніку |
| beethoven.de (ням.) |

**Лю́двіг ван Бетхо́вен** (ням.: Ludwig van Beethoven; мерк. 16 снежня 1770(1770-12-16)[…], Бон, Кёльнскае курфюрства, Свяшчэнная Рымская імперыя[…] — 26 сакавіка 1827(1827-03-26)[…], Вена, Аўстрыйская імперыя[…]) — нямецкі кампазітар, дырыжор і піяніст.

## Біяграфія

Людвіг ван Бетховен нарадзіўся ў снежні 1770 года ў Боне, які належаў кёльнскаму курфюрсту. У ім, акрамя нямецкай, была і фламандская кроў. Бацька Бетховена быў пеўчым Бонскай капэлы. Маці — кухаркай. Бацьку Людвіга — Іагану ван Бетховену (1740—1792), не давалі спакою слава Вольфганга Амадэя Моцарта, таму навучанне музыцы будучага кампазітара праводзілася часта даволі жорсткімі метадамі: прымусамі і біццём бацька прымушаў чатырохгадовае дзіця гадзінамі праседжваць за фартэпіяна і завучваць практыкаванні на скрыпцы. У 1782 годзе Бетховен ужо напісаў тры санаты для клавесіна, яму тады ішоў трынаццаты год. У шаснаццаць гадоў Людвіг ужо быў шырока вядомы ў Боне.

* 1787 г. — першая паездка ў Вену. Сустрэча з Моцартам. Калі Моцарт праслухаў выкананне юнага Бетховена, то сказаў: «Звярніце ўвагу на яго. Ён усіх прымусіць пра сябе казаць». Калі раптам атрымаў звестку пра хваробу маці, Людвіг вымушаны як мага хутчэй вярнуўся ў Бон; пасля ён вучыўся ў Вене ў Ё. Гайдна, І. Г. Альбрэхтсбергера і А. Сальеры.
* 1789 г. — Людвіг стаў вольным слухачом філасофскага факультэта Бонскага ўніверсітэта.
* 1792 г. — канчатковы пераезд у Вену. Сімпатыі да Французскай рэвалюцыі.

Да пачатку 1800-х гг. Бетховен — аўтар шматлікіх твораў, якія здзіўлялі сучаснікаў драматызмам і навізной музычнай мовы. У іх ліку: фартэпіянныя санаты № 8 («Патэтычная»), № 14 («Месяцавая»), саната №21 («Аўрора»), першыя шэсць струнных квартэтаў.

У 1800 г. была выкананая 1-я сімфонія Бетховена. Развіццё глухаты, першыя прыкметы якой з’явіліся ў 1798 годзе, прымусіла Бетховена паступова скараціць канцэртную дзейнасць, а пасля 1815 года ад яе адмовіцца. Бетховен наўмысна адпілаваў ножкі ад свайго раяля, каб лепш адчуваць вібрацыю падлогі і такім чынам ураўнаважыць брак слыху. У творах 1802—1812 гадоў цалкам выявіліся характэрныя прыкметы спелага стылю Бетховена. У апошні перыяд творчасці з’явіліся 9-я сімфонія з заключным хорам на словы оды «Да радасці» Шылера і Урачыстая меса, а таксама шэдэўры яго камернай музыкі — санаты для фартэпіяна № 28—32 і квартэты № 12—16.

Людвіг ван Бетховен
На фарміраванне светапогляду Бетховена моцна паўплывалі Вялікая французская рэвалюцыя і эпоха напалеонаўскіх войн; яго творчасць цесна звязана з сучасным яму мастацтвам, літаратурай, філасофіяй, з мастацкай спадчынай мінулага (Гамер, Плутарх, Уільям Шэкспір, Жан Жак Русо, Іаган Гётэ, Імануіл Кант, Фрыдрых Шылер). Асноўны ідэйны матыў творчасці Бетховена — тэма гераічнага змагання за волю, увасобленая з асаблівай сілай у 3, 5, 7 і 9-й сімфоніях, у оперы Фідэліо, ва ўверцюры «Эгмант», у фартэпіяннай санаце № 23 («Апасіаната») і інш. Разам з тым, Бетховен стварыў мноства твораў, якія выказваюць тонкія асабістыя перажыванні: знакамітая «Месяцавая» саната была прысвечана графіні Джульеце Гвічардзі — першаму каханню кампазітара; 3-я сімфонія («Гераічная») была складзеная ў гонар Напалеона, які нёс, як бачылася Бетховену, сцяг рэспубліканства ў старую Еўропу, але пасля, з прыняццем Напалеонам тытула імператара, кампазітар з болем у сэрцы перафразаваў прысвячэнне ў «Гераічная сімфонія, складзеная ў памяць Вялікага Чалавека»; 4-я сімфонія створаная пад уражаннямі лета 1806 года, якое ён правёў у маёнтку сваіх сяброў Брунсвікаў у венгерскім мястэчку Каромпа, дзе здабыў каханне ў асобе Тэрэзы Брунсвік; 5-я сімфонія — «сімфонія Лёсу», напісаная пад панурымі хваляваннямі, звязанымі з мацнелай глухатой, у сімфоніі можна адчуць, як Лёс стукае ў дзверы, але нязломная душа кідаецца, спрабуе выйсці з цемры і знайсці святло; спрабуючы знайсці заспакаенне ў яднанні з прыродай нараджаецца 6-я сімфонія «Пастаральная» (пастухоўская, сельская); 9-я сімфонія — вынік усяго жыцця, яго запалу, хваляванняў і радасцей, заклік не падаць духам і ніколі не здавацца.

Бетховен пачынаў свой творчы шлях як наватар і пераўтваральнік піянізму. Ён быў не толькі вялікі кампазітар, але геніяльны выканаўца і неперасягнуты імправізатар. У сваю творчасць ён унёс новыя нечаканыя змены, якія з цяжкасцю прымаліся яго сучаснікамі: гэтае значнае ўзбагачэнне стылю, пашырэнне меж піянізму. Новыя сродкі выразнасці Бетховен чэрпаў з уласных тэхнічных магчымасцей.

Бетховен адным з першых пачаў яўным чынам суправаджаць нотны тэкст падрабязнымі славеснымі рэмаркамі і дынамічнымі ўказаннямі, прастаўляць дакладны тэмп і педалізацыю.

Бетховен памёр у Вене 26 сакавіка 1827 г. ад цырозу печані, ускладненага вадзянкай (асцытам) (з прычыны перанесенага ў 1825 г. гепатыту).

Паштовая марка ФРГ, прысвечаная Людвігу ван Бетховену, 1961 г.
## Крыніцы

## Літаратура

* Альшванг А. Людвиг ван Бетховен. Очерк жизни и творчество.
* Антонин Згорж. Один против судьбы. — М: «Молодая гвардия», 1980 — С.270.
* Роллан, Ромен. Жизнь Бетховена. 1903 г.

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Людвіг ван Бетховен
* Бетховен у Вене Архівавана 15 сакавіка 2011.
* Ад чаго памёр Бетховен?
* Piano Sonatas n. 22, 27 Архівавана 8 лютага 2007. MP3 Creative Commons Recording
* Людвіг ван Бетховен: Ноты твораў на *International Music Score Library Project*