Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Freedom House

| Freedom House |
| --- |
|  |
| Краіна | * ЗША
 |
| Адміністрацыйны цэнтр | * Вашынгтон
 |
| Тып арганізацыі | група інтарэсаў, грамадская арганізацыя, аналітычны цэнтр[d] і некамерцыйная арганізацыя |
| Кіраўнік | Michael Abramowitz[d] |
| Заснаванне |
| Дата заснавання | 31 кастрычніка 1941 |
| Абарот | * ▼90,3 млн $ (2024)
 |
| Колькасць супрацоўнікаў | * каля 120 чал.
 |
| Член у | * International Freedom of Expression Exchange[d]
 |
| freedomhouse.org (англ.) |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Freedom House** — міжнародная грамадская арганізацыя (НДА), якая праводзіць даследаванні і падтрымку дэмакратыі, палітычных свабод і правоў чалавека. Штогод арганізацыя публікуе справаздачу з ацэнкай ступені дэмакратычных свабод у кожнай краіне свету, якая выкарыстоўваецца ў палітычных даследаваннях.

## Гісторыя

Арганізацыя была створана ў 1941 годзе па ініцыятыве Вэндала Уілкі і Элеаноры Рузвельт. Каля 80 % яе бюджэту забяспечвае Федэральны ўрад ЗША, за што крытыкі арганізацыі абвінавачваюць яе ў прасоўванні інтарэсаў ЗША.

## Зноскі

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Freedom House
* Афіцыйная старонка
# Курбан-байрам

Святкаванне Курбан-байраму.
**Свята ахвярапрынашэння** (*Ід аль-Адха*; араб. عيد الأضحى‎ ‘Īdu l-’Aḍḥā, турэцк.: Kurban Bayramı) — ісламскае свята заканчэння хаджу, якое адзначаецца на 10-ы дзень 12-га месяца ісламскага месяцавага календара (зуль-хідж) у памяць ахвярапрынашэнню прарока Ібрагіма і праз 70 дзён па свяце Рамазан.
# Сцяг Кувейта

| Сцяг Дзяржавы Кувейт |
| --- |
|  |
| Зацверджаны | 7 верасня 1961 |
| Прапорцыя |  1:2 |

**Сцяг Кувейта** — адзін з дзяржаўных знакаў Кувейта. Уяўляе сабой палотнішча, якое складаецца з трох гарызантальных палос роўнай шырыні. Зверху размешчана паласа зялёнага колеру, ніжэй — белага, пад ёй — чырвонага. Ад заснавання сцяга адыходзіць трапецыя чорнага колеру, якая займае 1/2 шырыні сцяга. Адносіны шырыні сцяга да даўжыні — 1:2.

Сцяг прыняты ў 1961 г. Выкарыстоўваецца на сушы як грамадзянскі і дзяржаўны сцяг, на моры — як грамадзянскі, дзяржаўны і ваенны сцяг. Белы колер сімвалізуе імкненне да справы, чорны — палі бітваў, зялёны — пашы, чырвоны — кроў, пралітую ў баях з ворагамі.

## Галерэя

* 1762-1871
* 1903
* 1905
* 1906
* 1914-1921
* 1920
* 1921-1940
* 1940-1961
* 1961 -
# Мезаліт

| Мезаліт |
| --- |
| Месцазнаходжанне | * Сярэдні Усход
 |
| Дата пачатку | 9 тысячагоддзе да н.э. |
| Дата заканчэння | 5 тысячагоддзе да н.э. |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Мезаліт** (сярэдні каменны век, ад стар.-грэч.: μέσος (меза) — сярэдні і стар.-грэч.: λίθος — камень) — перыяд паміж палеалітам і неалітам, з варыянтамі датавання ад 15 да 6 тыс. год да н. э.

Пачатак мезаліту (канец плейстацэну) звязаны са сканчэннем Ледавіковага перыяду ў Еўропе і знікненнем мегафаўны, што закранула большасць культур еўрапейскага рэгіёну. Скончыўся з распаўсюджаннем земляробства ў розных мясцовасцях.

Важнейшыя дасягненні мезаліту — вынаходніцтва луку і стрэл і прыручэнне жывёл. З’явіліся першыя медыцынскія навыкі.

## Пахаванне з Thèviec — Музей Тулуз

*
*
*
*

## Гл. таксама

* Неаліт
* Каменны век
* Археалагічная культура
* Y-храмасомныя гаплагрупы ў этнічных групах
* Ранняя гісторыя
* Старажытны свет
* Кімерыйцы
* Індаеўрапейцы

## Спасылкі
# Федэрацыя Паўднёвай Аравіі

|  |
| --- |
| пратэктарат Вялікабрытаніі |
| Федэрацыя Паўднёвай Аравіі |
| اتحاد الجنوب العربي |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Сцяг Федэрацыі Паўднёвай Аравіі | Герб Федэрацыі Паўднёвай Аравіі |

 |
|  Карта Федэрацыі Паўднёвай Аравіі |
| <  <
 >
4 красавіка 1962 — 30 лістапада 1967 |
| Сталіца | Адэн |
| Мова(ы) | арабская, англійская, Modern South Arabian[d] і самалійская |
| Афіцыйная мова | арабская |
| Рэлігія | іслам |
| Плошча | * каля 55 000 км²
 |
| Насельніцтва | * 550 000 чал. (1962)
 |
| Форма кіравання | пратэктарат |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Федэрацыя Паўднёвай Аравіі** — (араб. اتحاد الجنوب العربي Ittihad al-Janūb al-‘arabī), арганізацыя дзяржаў пад брытанскай абаронай, якая існавала на тэрыторыі сучаснага Паўднёвага Емена. Першапачаткова сфарміравана 4 красавіка 1962 з 15 штатаў Федэрацыі Арабскіх Эміратаў Поўдня. 18 студзеня 1963 да яе далучылася Каралеўская калонія Адэна. Пасля далучэння Верхняга Султанату Аўлаку ў чэрвені 1964 у федэрацыю ўваходзіла 17 штатаў. У 1966 каманда федэрацыі брала ўдзел у Гульнях Садружнасці ў Кінгстане, Ямайка. Федэрацыя была адменена пасля таго як атрымала незалежнасць нароўні з Пратэктаратам Паўднёвай Аравіі стаўшы Народнай Дэмакратычнай Рэспублікай Емен 30 лістапада 1967.

## Суб’екты Федэрацыі

Карта Федэрацыя Паўднёвая Арабія і Пратэктарат Паўднёвай Аравіі
1. Брытанская калонія Адэна, пераўтвораная ў Штат Адэн
2. Шэйхства Акрабі
3. Шэйхства Алаві
4. Султанат Аўдхалі
5. Султанат Верхні Аўлакі
6. Эмірат Верхні Аўлаку
7. Султанат Ніжні Аўлаку
8. Эмірат Бейхан
9. Султанат Вахідзі
10. Эмірат Далі
11. Шэйхства Дафіна
12. Султанат Лахедж
13. Шэйхства Мафлаху
14. Султанат Фадлі
15. Султанат Хаўшабі
16. Шэйхства Шаіб
17. Султанат Ніжняя Яфа

## Маркі

Маркі (1965)
# Бранхіт

| Бранхіт |
| --- |
|  Дыяграма вострага бранхіту |
| МКХ-11 | CA20 |
| МКХ-10 | J20.-J21. |
| МКХ-10-КМ | J20.9, J20, J40 і J42 |
| МКХ-9 | 466 |
| МКХ-9-КМ | 490, 466.0, 491, 491.9 і 491.8 |
| DiseasesDB | 29135 |
| MedlinePlus | 001087 |
| MeSH | D001991 |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Бранхіт** (лац.: bronchitis, ад бронх ±itis — запаленне) — захворванне дыхальнай сістэмы, пры якім запаленчы працэс распасціраецца на бронхі. Уваходзіць у дзясятку самых распаўсюджаных прычын звароту за медыцынскай дапамогай. У большасці выпадкаў вострага бранхіту яго прычынай з’яўляецца інфекцыя, напрыклад вірусная ці бактэрыяльная, і патрабуецца лячэнне антыбіётыкамі. Хранічны бранхіт можа развівацца як ускладненне вострага, або ў выніку працяглага дзеяння неінфекцыйных раздражняльных фактараў, такіх як пыл. У некаторых выпадках пры бранхіце развіваецца закаркаванне бронхаў з-за ацёку слізістай абалонкі, такі бранхіт носіць назву абструктыўнага. Лячэнне бранхіту залежыць ад фактараў, што выклікалі хваробу, тыпу цячэння і формы захворвання.

## Зноскі
# Іржы Менцэль

| Іржы Менцэль |
| --- |
| чэшск.: Jiří Menzel |
|  |
| Дата нараджэння | 23 лютага 1938(1938-02-23)[…] |
| Месца нараджэння | * Прага, Чэхаславакія[…]
 |
| Дата смерці | 5 верасня 2020(2020-09-05)[…] (82 гады) |
| Месца смерці | * Прага, Чэхія
 |
| Месца пахавання | * Вышаградскія могілкі
 |
| Грамадзянства | * Чэхаславакія
* Чэхія
 |
| Бацька | Ёсеф Менцэль[d] |
| Жонка | Вольга Менцэлава[d] |
| Дзеці | Eva Menzelová[d] |
| Адукацыя | * Акадэмія музычнага мастацтва
* Filmová a televizní fakulta Akademie múzických umění v Praze[d]
 |
| Месца працы | * Divadlo na Vinohradech[d]
 |
| Прафесія | акцёр, кінарэжысёр, педагог, пісьменнік, сцэнарыст, тэатральны рэжысёр, дырэктар тэатра, драматург, рэжысёр |
| Член у | * Еўрапейская акадэмія навук і мастацтваў[d]
* скаўцкі рух
* Акадэмія кінематаграфічных мастацтваў і навук[d]
 |
| Узнагароды |    Artis Bohemiae Amicis[d] (23 мая 2013)  Aleksandar Lifka Award[d]  Master Prix[d] (2018) Crystal Globe[d] (1968, 2003) Czech Lion Award for Unique Contribution to Czech Film[d] (1996) Czech Lion for Best Director[d] (2006) Sun in a Net Award for Best Actor in Leading Role[d] (2018) |
| IMDb | ID 0579954 |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Іржы Менцэль** (чэшск.: Jiří Menzel; 23 лютага 1938, Прага — 5 верасня 2020, Прага) — чэшскі кінарэжысёр, акцёр
, сцэнарыст, адзін з галоўных прадстаўнікоў — нароўні з Верай Хіцілавай, Мілашам Форманам і іншымі — новай хвалі ў чэшскім кіно 1960-х гадоў, якая шмат у чым супала з агульным абнаўленнем еўрапейскага кінематографа ў той перыяд.

## Зноскі
# Алі ібн Абу Таліб

| Алі ібн Абу Таліб |
| --- |
| араб. علي بن أبي طالب‎ |
|  |
|  |
|

| 4-ы Праведны халіф 1-ы Шыіцкі імам  |
| --- |
| 656 — 661 |

 |
| Папярэднік | Усман |
| Пераемнік | Хасан (улада была захоплена Муавіяй I) |
|

---

 |
| Нараджэнне | 17 сакавіка 599* Мекка, Хіджаз
 |
| Смерць | 661* Эль-Куфа, Праведны халіфат[d]
 |
| Месца пахавання | * Мячэць Імама Алі[d]
 |
| Род | Banu Hashim[d] і Alids[d] |
| Бацька | Абу Таліб ібн Абд аль-Муталіб[d] |
| Маці | Фаціма бінт Асад[d] |
| Жонка | Фаціма, Ум аль-Банін[d], Умама бінт Зайнаб[d], Асма бінт Умайс[d], Хаўля бінт Джафар[d], Layla bint Mas'ud[d], Al-Sahba bint Rabi'a[d] і Umm Sa'id bint Urwah[d] |
| Дзеці | Хасан ібн Алі[d], Хусейн ібн Алі[d], Абас ібн Алі[d], Джафар ібн Алі[d], Мухамад ібн аль-Ханафія[d], Зайнаб бінт Алі[d], Ум Кульсум бінт Алі[d], Хілал ібн Алі[d], Umar ibn Alí[d], Усман ібн Алі[d], Мухсін ібн Алі[d], Abdullah ibn Ali ibn Abi Talib[d], Abu Bakr ibn Ali[d], Abdullah Al-Asghar bin Ali[d], Ubayd Allah ibn Ali ibn Abdullah[d], Khadija bint Ali[d], Maymouna bint Ali[d], Fatima bint Ali[d], Umama bint Ali[d], Ramla bint Ali[d], Рукая Машхад[d], Aoun bin Ali[d], Muhammad al-Asghar ibn Ali[d] і Yahya ibn Ali ibn Abi Talib[d] |
| Грамадзянства | * Праведны халіфат[d]
 |
| Веравызнанне | іслам |
| Бітвы | * Бітва пры Бадры
* Battle of Uhud[d]
* Invasion of Hamra al-Asad[d]
* Invasion of Banu Nadir[d]
* Invasion of Badr[d]
* Invasion of Banu Mustaliq[d]
* Battle of the Trench[d]
* Invasion of Banu Qurayza[d]
* Battle of Khaybar[d]
* Expedition of Ali ibn Abi Talib against the Banu Tai[d]
* Expedition of Ali ibn Abi Talib[d]
* Expedition of Fidak[d]
* Expedition of Ali ibn Abi Talib[d]
* Battle of the Camel[d]
* Battle of Siffin[d]
* Batalha de Naravã[d]
 |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Алі ібн Абу Таліб** — علي بن أﺑﻲ طالب -(нарадзіўся каля 600 года ў Мецы, памёр ад ранаў, атрыманых у выніку замаху, арганізаванага харыджытамі, 24 студзеня 661 года ў Куфе, Арабскі халіфат) — найбліжэйшы сябра і адначасова стрыечны брат прарока Мухамада, муж яго дачкі Фацімы. Паводле суніцкай трактоўкі, належыць да чатырох так званых «справядлівых халіфаў» (рашыдун). Яго асоба і дзенні — цэнтральны аспект шыіцкай плыні ў ісламе.

## Біяграфія

У 656 годзе стаў халіфам. Але супраць яго выступіла жонка Мухамада Айша з ваяром Амеядаў Муавія. Алі быў забіты ў выніку замаху харыджытаў, якія асуджалі яго за празмерную, на іх думку, гатовасць да кампрамісу. Магіла з целам Алі ў іракскім горадзе Куфа з’яўляецца месцам рэлігійных паломніцтваў, перадусім шыітаў.

## Дзеці

* *Ад 1-га шлюбу* **сыны:** Хасан, Хусейн і **дочкі:** Ум Кульсум і Зейнаб
* *Ад 2-га шлюбу* **сыны:** Абас, Амар, Джафар і Усман
* *Ад іншых жонак* **сыны:** Мухамад, Абдула і Абу Бакр

## Зноскі

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Алі ібн Абу Таліб**
# IBM

| IBM |
| --- |
|  |
|  Ранні прататып Уотсана ў Ёрктаўн-Хайтс, штат Нью-Ёрк. |
| Тып | software company[d], бізнес, прадпрыемства, тэхналагічная кампанія[d], публічная кампанія, professional services firm[d], multinational corporation[d] і арганізацыя |
| Лістынг на біржы | Нью-Ёркская фондавая біржа |
| Заснаванне | 16 чэрвеня 1911 |
| Заснавальнікі | Charles Ranlett Flint[d] і Thomas John Watson, Sr.[d] |
| Краіна | * ЗША
 |
| Адрас | * Armonk[d]
 |
| Галіна | індустрыя праграмнага забеспячэння[d], computer industry[d], IT service management[d], information technology consulting[d] і computer hardware industry[d] |
| Абарот | * ▲62,8 млрд $ (2024)
 |
| Аперацыйны прыбытак | * ▼5,8 млрд $ (2024)
 |
| Чысты прыбытак | * ▼6,02 млрд $ (2024)
 |
| Актывы | * ▲156 млрд $ (2020)
 |
| Капіталізацыя | * ▲282 млрд $ (2 снежня 2025)
 |
| Колькасць супрацоўнікаў | * ▲352 600 чал. (2019)
 |
| Дэвіз | «Think!» (англ.: «Думай!») |
| Даччыныя кампаніі | SoftLayer[d], IBM India Private Limited[d], Internet Security Systems[d], Lotus Software[d], Rational Software[d], IBM Denmark[d], IBM France[d], Companhia IBM Portuguesa[d], IBM Nederland[d], IBM Deutschland[d], IBM Egypt Business Support Services[d], IBM Canada[d], Bluemix, IBM Research[d], The Weather Company[d], Object Technology International[d], Red Hat[d], IBM Česká republika[d], IBM Israel[d] і IBM Norge[d] |
| Сайт | ibm.com (англ.) |

«**International Business Machines Corporation**» (NYSE: **IBM**) ці **IBM** — амерыканская транснацыянальная тэхналагічная і кансалтынгавая карпарацыя з штаб-кватэрай у Арманку, Нью-Ёрк, ЗША. IBM распрацоўвае і робіць разнастайную камп’ютарную тэхніку і праграмнае забеспячэнне. Апроч таго, IBM аказвае інфраструктурныя, хостынгавыя і кансалтынгавыя паслугі ў абласцях ад мейнфрэймаўскіх камп’ютараў да нанатэхналогій. На снежань 2011 года IBM была 3-й найбуйнешай публічнай тэхналагічнай кампаніяй у свеце паводле рыначнай капіталізацыі.

Кампанія была заснавана ў 1911 годзе як Computing Tabulating Recording Corporation праз зліццё трох кампаній: Tabulating Machine Company, «International Time Recording Company» і «Computing Scale Corporation». Назву «International Business Machines» кампанія атрымала ў 1924 годзе ад уласнай даччынай кампаніі ў Канадзе і, пазней, Паўднёвай Амерыцы. За ўнікальную карпаратыўную культуру і брэндынг кампанія атрымала мянушку «*Big Blue*» (ад англійскага «*Блакітны волат*»).

IBM мае найбольшую колькасць патэнтаў сярод тэхналагічных кампаній ЗША. Па ўсім свеце размешчана 9 даследчых лабараторый. Супрацоўнікі кампаніі 5 разоў былі лаўрэатамі Нобелеўскай прэміі, чатыры разы атрымлівалі Прэмію Цьюрынга, 9 разоў — Нацыянальны медаль у вобласці тэхналогій і інавацый, і 5 разоў — Нацыянальны навуковы медаль. Сярод вынаходніцтваў IBM: банкамат, дыскета, цвёрды дыск, картка з магнітнай паласой, рэляцыйная база даных, Universal Product Code, фінансавы своп, камп’ютарная сістэма SABRE, DRAM, сістэма штучнага інтэлекту Watson і іншыя.

## Зноскі

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме IBM
* ibm.com (англ.) — афіцыйны сайт
# Транспартная развязка

| Транспартная развязка |
| --- |
|  |
| Злучаецца з | * аўтамагістраль
 |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Тра́нспартная развя́зка** — інжынернае збудаванне (комплекс збудаванняў) на скрыжаваннях і прымыканнях аўтамабільных дарог, якое ўключае адзін або некалькі пуцеправодаў і сістэму злучальных адгалінаванняў і забяспечвае бесперабойны рух транспартных сродкаў у розных напрамках.

Пяціўзроўневая развязка ў горадзе Далас (ЗША)
Транспартныя развязкі будуюцца ў двух або больш узроўнях. Калі дарогі перасякаюцца ў адным узроўні, звычайна ў гэтым месцы робяць кальцавое разгалінаванне.

Асноўныя элементы транспартных развязак:

* праезныя часткі дарог у межах развязкі;
* злучальныя адгалінаванні (з’езды развязак) для забеспячэння злучэння праезных частак перасякальных дарог і забеспячэння магчымасці ажыццяўлення ўезду на праезныя часткі і выезду з іх;
* прымыканні да праезных частак дарог з палосамі разгону;
* адгалінаванні ад галоўных праезных частак дарог з палосам тармажэння перад злучальнымі адгалінаваннямі;
* скразныя размеркавальныя праезды для аддзялення транзітнага патоку транспартных сродкаў ад патоку транспартных сродкаў, якія ўязджаюць на злучальныя адгалінаванні і выязджаюць з іх;
* прыпыначныя палосы;
* штучныя збудаванні (пуцеправод, тунэль, насып, выемка і іншыя);
* тэхнічныя сродкі арганізацыі дарожнага руху (дарожныя знакі, разметка, агароджы і іншыя).

Мяжой транспартнай развязкі з’яўляецца перасячэнне, перпендыкулярнае галоўнай праезнай частцы і праходзіць праз найбольш аддалены элемент развязкі.

Адрозніваюць наступныя транспартныя развязкі:

* *поўная* — забяспечвае неперарыўны рух без перасячэння траекторый транспартных сродкаў;
* *няпоўная* — на асобных участках развязкі маюцца перасячэнні ў адным узроўні ці адсутнічае магчымасць павароту ў адным з напрамкаў.

## Крыніцы

## Літаратура

* *Багдановіч С. В.* Тра́нспартная развя́зка // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 509—510. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Тра́нспортная развя́зка / Поляков М. П. // Т. 26. Тихоходки — Ульяново. — М. : Советская энциклопедия, 1977. — С. 158. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров; 1969—1978). (руск.)
* Транспортные развязки. Основы проектирования. Учебно-методическое пособие для студентов специальности 1-70 03 01 «Автомобильные дороги» (руск.) / И. К. Яцевич, Е. И. Кононова; БНТУ, кафедра «Автомобильные дороги». — Мн.: БНТУ, 2019. — 149 с. (руск.)
* ПНСТ 270—2018. Дороги автомобильные общего пользования. Транспортные развязки. Правила проектирования. (руск.)

## Спасылкі

* «Передавай привет своему навигатору»: сложнейшая автомобильная развязка в Китае (руск.) // iXBT.com
# Друк

Сучасная газетная друкарня
Друкарня
**Друк** (ням.: Druck) — працэс атрымання адбіткаў пісьмовых знакаў і выяў праз цісненне, звычайна чарнілам на паперы. Часта выконваецца ў выглядзе буйнога прамысловага працэсу і з’яўляецца неад’емнай часткай выдавецкай дзейнасці.

Друк быў вядомы ўжо ў Старажытным Егіпце і дзяржавах Міжрэчча, дзе за тысячы гадоў да нашай эры рабілі пячаткі з іераграфічнымі знакамі. Першай вядомай формай друку быў ксілаграфічны друк, прыдуманы ў Кітаі — уцалелі вырабы, зробленыя да 220 года н.э. Пазней прыдумалі рухомыя літары (Бі Шэн). Друкарскі варштат Ёгана Гутэнберга з’явіўся ў 15 ст. ён болей для моў з невялікімі алфавітамі.

## Гл. таксама

* Высокі друк
* Глыбокі друк

## Зноскі

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Друк
# Твітэратура

**Твітэратура** (камбінацыя слоў «Twitter» і «літаратура») — разнавіднасьць кароткатэкставай літаратуры, якая аб’ядноўвае літаратурна выкладзеныя мікраблогі сацыяльнай сетцы Twitter. Твітэратура ўключае ў сябе розныя жанры, сярод якіх афарызмы, паэзія, кароткія празаічныя творы, у прыватнасці фікшн (або іх спалучэнне).

Максімальная даўжыня творы не перавышае 280 сімвалаў (у канцы 2017 была павялічана са 140 знакаў).

## Зноскі
# Vine

| Vine |
| --- |
|  |
| URL | vine.co (англ.) |
| Тып сайта | інтэрнэт-сэрвіс[d], віртуальная супольнасць[d] і Інтэрнэт-супольнасць[d] |
| Мова(-ы) | руская, англійская, французская, іспанская і нямецкая |
| Уладальнік | X |
| Аўтар | Colin Kroll[d] і Rus Yusupov[d] |
| Пачатак працы | 24 студзеня 2013 |
| Рэйтынг Alexa | 13 712 |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**«Vine»** ― мабільнае прыкладанне, якое дазваляе ствараць 6-секундныя відэаролікі. Належыць кампаніі «Twitter», якая набыла яго ў кастрычніку 2012 года. Сэрвіс быў адкрыты для шырокай публікі 24 студзеня 2013 года.

Кампанія «Vine» была створана ў чэрвені 2012 года Колінам Кролам, Русам Юсупавым і Домам Хофманам.

Ужо 9 красавіка 2013 года «Vine» стаў самым пампаваным бясплатным дадаткам у iOS App Store. Адзін час колькасць яго карыстальнікаў даходзіла да 200 млн чалавек. Нягледзячы на гэта, пазней сэрвіс не вытрымаў канкурэнцыі з «Instagram», «Snapchat» і «YouTube» і пачаў губляць аўдыторыю, у выніку 27 кастрычніка 2016 года сэрвіс быў зачынены для загрузкі новых відэа. 20 студзеня 2017 года «Twitter» запусціў архіў з усімі ўжо загружанымі «*вайнамі*».

«Vine» не інтэграваны ў «Twitter», але дазваляе дадаць адтуль «*сяброў*», якія таксама выкарыстоўваюць «Vine».

Сэрвіс канкураваў з такімі праграмамі, як «Instagram», «Coub» і «MixBit» ад «YouTube».

## Зноскі

## Спасылкі

* vine.co (англ.) — афіцыйны сайт
# Сацыяльная інжынерыя

**Сацыяльная інжынерыя** — метад несанкцыянаванага доступу да інфармацыйных рэсурсаў заснаваны на асаблівасцях псіхалогіі чалавека. Асноўнай мэтай сацыяльных інжынераў, як і іншых хакераў і узломшчыкаў, з'яўляецца атрыманне доступу да абароненых сістэмах з мэтай крадзяжу інфармацыі, пароляў, дадзеных аб крэдытных картах і да т. п. Асноўным адрозненнем ад стандартнай кібер-атакі з'яўляецца тое, што ў дадзеным выпадку ў ролі аб'екта атакі выбіраецца не машына, а яе аператар. Менавіта таму ўсе метады і тэхнікі сацыяльных інжынераў грунтуюцца на выкарыстанні слабасцяў чалавечага фактару, што лічыцца вельмі разбуральным, паколькі зламыснік атрымлівае інфармацыю, напрыклад, з дапамогай звычайнай тэлефоннай размовы або шляхам пранікнення ў арганізацыю пад выглядам яе служачага. Для абароны ад нападаў дадзенага выгляду варта ведаць пра найбольш распаўсюджаныя віды махлярства, разумець, што на самой справе хочуць узломшчыкі і своечасова арганізоўваць прыдатную палітыку бяспекі.

## Зноскі

## Спасылкі

* Сообщество по социальной инженерии на сайте vkontakte
* — *Социальная инженерия: основы. Часть I: тактики хакеров*
* — *Защита от фишинг-атак*.
* Social Engineering Fundamentals — *Securityfocus.com*.
* Social Engineering, the USB Way — *DarkReading.com*.
* Should Social Engineering be a part of Penetration Testing? — *Darknet.org.uk*.
* «Protecting Consumers' Phone Records», Electronic Privacy Information Center *US Committee on Commerce, Science, and Transportation* .
* Plotkin, Hal. Memo to the Press: Pretexting is Already Illegal Архівавана 12 кастрычніка 2006..
* Striptease for passwords — *MSNBC.MSN.com*.
* Social-Engineer.org — *social-engineer.org*.
* Overview of Social Engineering Threats Архівавана 12 верасня 2012. -Presented for Parents & Teachers
# Hyperloop

| Hyperloop |
| --- |
|  |
| Прывад |
Лінейны электрарухавік |
| Перыяд |
канцэпцыя з 2013 года |
| Скорасць |
да 1 220 км/г |
| Вобласць ужывання |
міжгародняе перамяшчэнне людзей і цвёрдых грузаў |
| Інфраструктура |
надземны трубаправод, паветраная/магнітная падушка |

**Hyperloop** (МФА: [hiːpɜːˈl̩up]) — праект вакуумнага цягніка, які быў прапанаваны ў 2012-2013 гадах амерыканскім венчурным капіталістам Іланам Маскам. Па стане на 2016 год не рэалізаваны. Найбольшую актыўнасць у ўвасабленні праекта ў жыцці праяўляюць кампаніі SpaceX, Hyperloop One (Шэрвін Пішэвар) и HTT (Дзірк Албарн).

## Зноскі
# DNS

|  |  |
| --- | --- |
| Назва: |
Domain Name System |
| Узровень (па мадэлі OSI): |
Прыкладны |
| Сямейства: |
TCP/IP |
| Порт/ID: |
53/TCP, 53/UDP |
| Прызначэнне пратаколу: |
Дазвол даменных імёнаў |
| Спецыфікацыя: |
RFC 1034, RFC 1035 / STD 13 |
| Асноўныя рэалізацыі (кліенты): |
Убудаваны ва ўсе сеткавыя АС |
| Асноўныя рэалізацыі (серверы): |
BIND, PowerDNS ці Microsoft DNS Server |

Схема працы DNS.
**Domain Name System** (**DNS**; бел.: сістэма даменных імёнаў) — іерархічная размеркаваная сістэма наймення камп’ютараў, службаў і іншых рэсурсаў, далучаных да Інтэрнэту ці прыватнай сеткі. DNS захоўвае звесткі пра даменныя імёны і злучае іх з удзельнікамі сеткі. Служба DNS займаецца апрацоўкай запытаў ад іншых удзельнікаў на развязанне сувязі паміж даменным імем і ўдзельнікам сеткі і вяртае крыніцы запыту выніковы адрас. Такім чынам, DNS з’яўляецца адной з найістотнейшых частак Інтэрнэту, без якой ён не можа функцыянаваць.

Асноўнай задачай DNS з’яўляецца пераўтварэнне імя хоста, зразумелага для чалавека, у IP-адрас, зразумелы для камп’ютара. Для ўзору: www.example.com будзе пераўтвораны ў адрасы `192.0.43.10` (IPv4) і `2620:0:2d0:200::10` (IPv6). У гэтым служба DNS цалкам падобная да тэлефоннай кнігі, але звесткі ў DNS бесперапынна змяняюцца і абнаўляюцца, што дазваляе змяняць фактычны адрас рэсурса (IP-адрас), не змяняючы зручнае ў карыстанні даменнае імя ў адрасах электроннай пошты і URL.

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме DNS
* DNS Resources Directory Архівавана 5 жніўня 2004. (англ.)
* Рэсурсы, прысвечаныя DNS & BIND Архівавана 2 верасня 2006. (англ.)
* Таварыства CircleID DNS (англ.)
* Павышэнне бяспекі DNS (DNSSEC) (англ.)
* Працоўны камітэт IETF які займаецца распрацоўкай пашыранай спецыфікацыі DNS (DNSEXT) (англ.)
* Сайт каранёвых DNS-сервераў (англ.)
* Вэб-інструменты для DNS, каталог на сайце dmoz.org (англ.)

### Дакументы RFC

* RFC 1034 — Domain Names — Concepts and Facilities
* RFC 1035 — Domain Names — Implementation and Specification
* RFC 1912 — Common DNS Operational and Configuration Errors
* RFC 1591 — Domain Name System Structure and Delegation
* RFC 1713 — Tools for DNS Debugging
* RFC 2606 — Reserved Top Level DNS Names