# Сямігадовая вайна

| Сямігадовая вайна |
| --- |
|  А. А. Кацэбу. «Кунерсдорфская бітва» (1848) |
| Дата |
1756—1763 |
| Месца |
Еўропа, Афрыка, Індыя, Паўночная Амерыка, Карыбскі басейн, Філіпіны, Паўднёвая Амерыка |
| Прычына |
узмацненне Прусіі, франка-англійскае каланіяльнае суперніцтва |
| Вынік |
Узвышэнне Прусіі; Англія вырвалася наперад у каланіяльнай гонцы, атрымаўшы над Францыяй шэраг перамог у калоніях: анексія Англіяй Канады, Усходняй Луізіяны, астравоў Дамініка, Сент-Вінсент, Грэнада і Табага, Сенегала і ўсіх факторый Францыі ў Індыі; Іспаніяй — Заходняй Луізіяны |
| Праціўнікі |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Прусія  Брытанская імперыя  Гановер  Партугалія  Гесен-Касель  Браўншвайг-Люнебург  Канфедэрацыя іракезскіх плямёнаў  Расія (1762)  Гетманшчына (1762)  Бенгальская суба
 |  Аўстрыя  Францыя  Расія (1757—1761)  Гетманшчына (1757—1761)  Швецыя  Іспанія  Саксонія  Неапалітанскае каралеўства  Сардзінскае каралеўства
 |

 |
| Камандуючыя |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Фрыдрых II  Ф. В. Зейдліц  Георг II  Георг III  Роберт Клайв  Джэфры Амхерст  Фердынанд Браўншвайгскі  Сірадж уд-Даўла  Жазэ I
 |  Граф Даўн  Граф Ласі  Прынц Латарынгскі  Эрнст Гідэон Лаўдан  Людовік XV  Луі-Жазеф дэ Манкальм  Елізавета Пятроўна†  П. С. Салтыкоў  К. Р. Разумоўскі  Карл III  Аўгуст III
 |

 |
| Сілы бакоў |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Сотні тысяч салдат (падрабязней гл. ніжэй)
  | Сотні тысяч салдат (падрабязней гл. ніжэй)
  |

 |
| Страты |
|

|  |  |
| --- | --- |
| гл. ніжэй
 | гл. ніжэй
 |

 |
|  |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Сямігадовая вайна** (1756—1763) — буйны ваенны канфлікт XVIII стагоддзя, адзін з самых маштабных канфліктаў Новага часу. Сямігадовая вайна ішла як у Еўропе, так і за акіянам: у Паўночнай Амерыцы, у краінах Карыбскага басейна, Індыі, на Філіпінах. У вайне прынялі ўдзел усе еўрапейскія вялікія дзяржавы таго часу, а таксама большасць сярэдніх і дробных дзяржаў Еўропы, некаторыя індзейскія плямёны. Уінстанам Чэрчылем вайна нават была названа «першай сусветнай вайной». Вайну лічаць каланіяльнай, бо ў ёй сутыкнуліся каланіяльныя інтарэсы Вялікабрытаніі, Францыі і Іспаніі, а таксама першай акопнай — з-за прымянення ў вайне вялікай колькасці рэдутаў і іншых хуткаўзведзеных умацаванняў — і першай артылерыйскай вайной: колькасць гармат у ёй з 1756 — 2 на 1000 штыкоў, з 1759 года — 3-4 гарматы на 1000 штыкоў і 5-6 гармат у 1761 годзе.

Асноўнае супрацьстаянне ў Еўропе адбывалася паміж Аўстрыяй і Прусіяй з-за Сілезіі, страчанай Аўстрыяй у папярэдніх Сілезскага войнах. Таму Сямігадовую вайну называюць таксама **трэцяй Сілезскай вайной**. Першая (1740—1742) і другая (1744—1748) Сілезскія войны з’яўляюцца складовай часткай вайны за аўстрыйскую спадчыну. У шведскай гістарыяграфіі вайна вядомая як **Памеранская вайна** (швед. Pommerska kriget), у Канадзе — як «заваявальная вайна» (анг.: The War of the Conquest) і ў Індыі як «Трэцяя Карнацкая вайна» (анг.: The Third Carnatic War). Паўночнаамерыканскі тэатр вайны называюць франка-індзейскай вайной.

Пазначэнне «сямігадовая» вайна атрымала ў 1780-х гадах, да таго пра яе казалі як пра «нядаўнюю вайну».

## Гл. таксама

* Сусветная вайна
* Англа-іспанская вайна, 1761—1763
* Вайна за аўстрыйскую спадчыну
* Вайна за незалежнасць ЗША

## Зноскі

## Літаратура

* *Бажэнаў Ю. В., Юшкевіч В. А.* Сямігадо́вая вайна́ 1756—63 // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 347—348. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Семиле́тняя война́ 1756—63 / Кочетков А. Н. // Т. 23. Сафлор — Соан. — М. : Советская энциклопедия, 1976. — С. 235—236. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров; 1969—1978). (руск.)

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сямігадовая вайна
* Seven Years War (1755-63) (англ.)