Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Водны транспарт

У порце Сіэтла
**Во́дны тра́нспарт** — від транспарту, які перавозіць грузы і / ці пасажыраў па водных шляхах зносін, як натуральных (акіяны, моры, рэкі, азёры), так і штучных (каналы, вадасховішчы). Асноўным транспартным сродкам з’яўляецца судна.

Паводле тыпу акваторый падпадзяляецца на:

* Рачны транспарт (перавозкі па азёрах звычайна адносяць да рачнога транспарту, за выключэннем самых буйных азёр — такіх, як Каспійскае мора);
* Марскі транспарт.

Марскія судны павінны валодаць мараходнасцю, г. зн. здольнасцю не руйнавацца і не тануць пры хваляванні; марскія судны буйнейшыя за рачныя.

Для пагрузкі і выгрузкі служаць парты (марскія і рачныя); для пасажыраў майструюць марскія і рачныя вакзалы.

Водны транспарт адрозніваецца высокай правазной здольнасцю і вельмі нізкім сабекоштам перавозак; акрамя таго, ён дазваляе перавозіць амаль любыя буйнагабарытныя грузы. Далей, водны транспарт жыццёва важны там, дзе немагчымы сухапутныя перавозкі: паміж кантынентамі, астравамі, а таксама ў слабаасвоеных раёнах.
Важнай разнавіднасцю воднага транспарту з’яўляюцца паромы.

Хуткасць руху на водным транспарце адносна невысокая, таму ў наш час ён амаль не выкарыстоўваецца для дзелавых пасажырскіх перавозак. Затое ён вельмі папулярны ў турыстаў і наогул аматараў актыўнага адпачынку. Выкарыстоўваюцца і вялікія турыстычныя судны, і разнастайныя катары, яхты і лодкі.

Адмысловы від воднага транспарту — буер — перасоўваецца пад дзеяннем сілы ветру на каньках па замёрзлай паверхні вады.

## Гл. таксама

* Суднаходства ў Беларусі
* Рачны транспарт
* Марскі транспарт
* Кабатаж

## Літаратура

* Суднахо́дства; Тра́нспартныя су́дны // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 254; 510. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Судохо́дство // Военно-морской словарь / Чернавин В. Н. (гл. ред.). — М.: Воениздат, 1990. — С. 415. — 511 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00174-X. (руск.)

## Спасылкі

* Live Ships Map AIS Архівавана 19 кастрычніка 2013. — геаінфармацыйная сістэма, якая паказвае ў рэальным часе месцазнаходжанне марскіх суднаў на карце Google Maps, іх курс, хуткасць, інфармацыю пра кожнае судна.
# Верхняя Германія

Правінцыя Верхняя Германія на карце Рымскай імперыі.
**Верхняя Германія** — была правінцыяй Рымскай імперыі, складалася з вобласць заходняй Швейцарыі, французскія вобласці Юр і Эльзаса і паўднёва-заходнюю Германію. Важнымі гарадамі былі Безансон (Весантыё), Страсбур (Аргентараты), Вісбадэн (Аквэ Мітаке) і адміністрацыйны цэнтр Майнц (Магунтыякум).

Правінцыя на левым беразе ракі Рэйн трапляе пад рымскі кантроль падчас паходаў Актавіяна Аўгуста ў 12/13 гадах і канчаткова фарміруецца ў ў 90 годзе як лац.: exercitus superior — правінцыя з ваенным кіраваннем. У 2 стагоддзі з прасоўваннем мяжы (лімеса) на ўсход правінцыя займае плошчу 93500 км2 і належыць да сярэдніх па велічыні правінцый у імперыі.
# План Шліфена

**План Шліфена** — стратэгічны план ваеннага камандавання Германскай імперыі, які быў распрацаваны ў пачатку XX ст., каб атрымаць хуткую перамогу ў Першай сусветнай вайне на Заходнім фронце з Францыяй, і з Расіяй на Усходнім фронце.

У наступнай, змененай у 1906 годзе варыяцыі, план быў прызначаны для перамогі на працягу першага месяца Першай сусветнай вайны; але няўдалыя змены першапачатковага плана, некаторыя тактычныя (стратэгічныя) пралікі, непрадугледжаную контратака Францыі ва ўскраінах Парыжу (больш вядомая як Бітва на Марне), а таксама на здзіўленне хуткі наступ рускай арміі завяршылі нямецкае прасоўванне, і ў далейшым вылілася ў гады пазіцыйнай вайны.

Гэты план з'яўляецца прадметам спрэчак навукоўцаў і ваенных па гэты дзень. План Шліфена быў распрацаваны начальнікам нямецкага Генеральнага штаба Альфрэдам фон Шліфенам, а пасля адстаўкі Шліфена быў мадыфікаваны Гельмутам фон Мольтке.

Карта плану Шліфена
# Эр-Рыф

|  |
| --- |
|  |
| Эр-Рыф |
| араб. جبال الريف‎ |
|  |
|  Эр-Рыф побач з берберскім горадам Чэфчун |
|  |
| Краіна | * Марока
 |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Горная сістэма | Атлас  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Найвышэйшая вяршыня | Тыдыгін  |
|  |
| Вышыня | 2456 м  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Эр-Рыф** або проста **Рыф** (араб. جبال الريف) — горны хрыбет на поўначы Марока, размешчаны побач з сістэмай Атласкіх гор. Самая высокая вяршыня — гара Тыдыгін (2456 м).

## Геаграфія

Хрыбет размяшчаецца на беразе Міжземнага мора (яго назва і азначае «бераг») і дугой (Гібралтарская дуга) агінае паўднёва-заходняе ўзбярэжжа мора Альбаран — ад Гібралтарскага праліва (мыса Спартэль каля Танжэра) да вусця ракі Мулуя. З паўночнага захаду мора Альбаран апраўлена Андалускімі гарамі Пірэнейскага паўвострава, з якімі Эр-Рыф тэктанічна звязаны больш, чым з Атласкімі гарамі.

Хрыбет складзены з карбанатных парод і прарэзаны цяснінамі шматлікіх рэк. У паўднёвай частцы хрыбта, дзе ён пераходзіць у Мараканскую Месету размяшчаецца старажытны горад Фес. Іншыя буйныя гарады побач з хрыбтом: Надор, Эль-Хасейма і Таза.

## Зноскі

## Спасылкі

* Фатаграфіі Рыфа Архівавана 10 красавіка 2009.
# Дарожны затор

Дарожны затор у Дэлі, Індыя
**Дарожны затор**, або **аўтамабільная пробка** — вялікая колькасць транспартных сродкаў на дарозе, якая рухаецца са значна меншай хуткасцю, чым звычайна на дадзенай частцы дарогі. Пры ўтварэнні затору значна зніжаецца прапускная здольнасць участка дарогі.

## Прычыны затораў

Прычына затораў на дарогах -- павелічэння шчыльнасці патоку аўтамабіляў і перавышэнне ёю прапускной здольнасці дарог, або зніжэнне прапускной здольнасці дарог.

Дарожны затор у Маскве
Павелічэнні патоку машын адбываюцца па наступных прычынах:

* масавыя сезонныя міграцыі насельніцтва да месцаў адпачынку і назад.
* штодзённыя паездкі на працу і назад.

Зніжэнні прапускной здольнасці дарогі адбываюцца па наступных прычынах:

* няправільная канструкцыя дарогі: наяўнасць рэзкіх звужэнняў, адсутнасць дадатковых палос разгону і тармажэння транспартных сродкаў, якія паварочваюць і заязджаюць на дарогу, брак "кішэняў" для спынення транспартных сродкаў;
* наяўнасць на дарогах рэзкіх заломаў, якія вымушаюць кіроўцаў зніжаць хуткасць для манеўру;
* наяўнасць скрыжаванняў з кругавым рухам;
* паркоўкі на правай паласе дарогі;
* дарожна-транспартнае здарэнне;
* неспрыяльныя ўмовы для руху: дождж, туман, снег, галалёд, задымленне і інш.;
* рамонт ці ўборка дарогі;
* дрэнна наладжаныя святлафоры, з-за якіх транспарт вымушаны спыняцца на ўсіх скрыжаваннях.

## Спасылкі

* Перерасход топлива при езде в пробках Архівавана 31 студзеня 2010. (руск.)
# Луіза Марыя Арлеанская

| Луіза Марыя Арлеанская |
| --- |
| Louise Marie d'Orléans |
|  Партрэт пэндзля Нікеза дэ Кейзера |
|  |
|  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  каралева-кансорт Бельгіі  |  |
| 1832 — 1850 |

 |
| Папярэднік | *няма* |
| Пераемнік | Марыя Генрыэта Габсбург-Латарынгская |
|

---

 |
| Нараджэнне | 3 красавіка 1812(1812-04-03)[…]* Палерма, правінцыя Палерма, Сіцылія, Каралеўства Італія
 |
| Смерць | 11 кастрычніка 1850(1850-10-11)[…] (38 гадоў)* Астэндэ, акруга Астэндэ[d], Заходняя Фландрыя, Бельгія
 |
| Месца пахавання | * Royal Crypt[d]
 |
| Род | Чацвёрты Арлеанскі дом[d] і Саксен-Кобург-Гоцкая дынастыя |
| Імя пры нараджэнні | фр.: Louise-Marie Thérèse Charlotte Isabelle d'Orléans |
| Бацька | Луі-Філіп I |
| Маці | Марыя Амалія Неапалітанская |
| Муж | Леапольд I |
| Дзеці | Людовік Філіп[d], Леапольд II, Філіп Бельгійскі, граф Фландрыі і Шарлота Бельгійская |
| Грамадзянства | * Францыя
 |
| Веравызнанне | Каталіцкая Царква |
| Аўтограф |  |
| Манаграма |  |
| Узнагароды |   |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Луіза Марыя Арлеанская** (поўнае імя фр.: Louise Marie Thérèse Charlotte Isabelle d'Orléans; 3 красавіка 1812, Палерма, Сіцылія — 11 кастрычніка 1850, Астэндэ, Бельгія) — французская прынцэса, пасля замужжа каралева-кансорт Бельгіі.

## Біяграфія

Старэйшая дачка і другое дзіця караля Францыі Луі-Філіпа I і яго жонкі Марыі-Амаліі Неапалітанскай. Па бацьку яна прыходзілася ўнучкай Філіпу Эгалітэ, а па маці — каралю Абедзвюх Сіцылій Фердынанду I.

У дзяцінстве атрымала буржуазную адукацыю дзякуючы намаганням маці і цёткі, Адэлаіды Арлеанскай, з якой была вельмі блізкая. Абат Гіён выкладаў ёй рэлігію, Жуль Мішле — гісторыю, а П'ер-Жазеф Рэдутэ — жывапіс.

## Зноскі

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Луіза Марыя Арлеанская Частка ПЕРШАЯ. ЯКІЯ ВАЛАДАРАЦЬ ДЫНАСТЫІ. БЕЛЬГІЯ. ДЫНАСТЫЯ САКСЕН-КОБУРГ-ГОТА
# 1825

|  |  |
| --- | --- |
| Тысячагоддзе: | 2 тысячагоддзе |
| Стагоддзі: | * XVIII стагоддзе
* **XIX стагоддзе XX стагоддзе
 |
| Дзесяцігоддзі: | * 1800-я
* 1810-я
* **1820-я 1830-я
* 1840-я
 |
| Гады: | * 1822
* 1823
* 1824
* **1825 1826
* 1827
* 1828
 |

|  |
| --- |
| **1825 год паводле тэм:** |
| З’явіліся  · Зніклі  · Нарадзіліся  · Памерлі |
| Культура і мастацтва |
| Навука і тэхналогія |
| Палітыка |

## Падзеі

* 6 жніўня: У горадзе Чукісака скліканы кангрэс, рашэннем якога ўтворана незалежная ад іспанскіх каланізатараў Рэспубліка Балівія.
* 25 жніўня: Пачалося паўстанне за незалежнасць Уругвая ад Бразіліі.
* 26 снежня: Паўстанне дзекабрыстаў у Санкт-Пецярбургу, сталіцы Расійскай імперыі.

## Нарадзіліся

* 13 сакавіка: Ханс Гудэ, нарвежскі мастак
* 11 красавіка: Фердынанд Ласаль, нямецкі філосаф, эканаміст
* 4 мая: Томас Генры Хакслі, брытанскі заолаг
* 25 кастрычніка: Ёган Штраўс, сын, аўстрыйскі кампазітар, «Кароль вальса»
* 29 лістапада: Жан Мартэн Шарко, французскі псіхіятр

## Памерлі

* 5 лютага: П’ер Гаво, французскі оперны спявак
* 7 мая: Антоніо Сальеры, італьянскі кампазітар
* 19 мая: Клод Анры дэ Руўруа Сен-Сімон, французскі філосаф
* 6 кастрычніка: Бернар Жэрмен дэ Ласепед, французскі іхтыёлаг
* 10 кастрычніка: Д. С. Бартнянскі, рускі кампазітар (нар. 28.10.1751)
* 27 снежня: М. А. Міларадавіч, расійскі вайсковы дзеяч, генерал ад інфантэрыі
* 29 снежня: Жак-Луі Давід, французскі мастак
# ФК Рэймс

| Рэймс |
| --- |
|  |
| Поўная назва |
Stade de Reims |
| Заснаваны | 1911 |
| Горад | Рэймс, Францыя |
| Стадыён | Агюст Дэлон Умяшчальнасць: 21 684 |
| Галоўны трэнер | * Карэл Герэртс[d]
 |
| Чэмпіянат |
Ліга 1 |
| 2021/22 |
12 месца |
| Сайт | Афіцыйны сайт |
|  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|

**Асноўная форма** |

**Гасцявая форма** |

**Рэзервовая форма** |

 |

**«Рэймс»** (фр.: Stade de Reims) — французскі футбольны клуб з Рэймса. Клуб быў утвораны ў 1911 годзе пад назвай «Спартыўнае таварыства парку Памеры» (фр.: Société Sportive du Parc Pommery). Свае хатнія матчы клуб праводзіць на стадыёне «Агюст Дэлон», які размешчаны ў межах горада.

«Рэймс» з’яўляецца адным з самых паспяховых клубаў у гісторыі французскага футбола. Ён выйграў шэсць чэмпіянатаў Францыі, два Кубкі Францыі, пяць разоў станавіўся ўладальнікам Суперкубка Францыі. Клуб таксама мае добрыя вынікі на еўрапейскім узроўні, двойчы даходзіў да фіналу Кубка еўрапейскіх чэмпіёнаў у 1956 і 1959 гадах і атрымліваў перамогу ў Лацінскім і Альпійскім кубках, у 1953 і 1977 гадах адпаведна. Тым не менш, з 1980 года назіраецца заняпад клуба. «Рэймс» апошнія 30 гадоў пасля таго правёў хістаючыся паміж Лігай 2 і Нацыянальным чэмпіянатам пасля вылету з найвышэйшага дывізіёна ў сезоне 1978/79. У 2012 годзе клуб здолеў вярнуцца ў першы дывізіён.

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме ФК Рэймс
# Рэспубліканцы (Францыя)

| Рэспубліканцы |
| --- |
| фр.: Les Républicains |
|  |
| Лідар | Bruno Retailleau[d] |
| Заснавальнік | Нікаля Сарказі |
| Дата заснавання | 30 мая 2015 |
| Штаб-кватэра | * rue de Vaugirard[d]
 |
| Краіна | * Францыя
 |
| Ідэалогія | кансерватызм і галізм[d] |
| Інтэрнацыянал | * Еўрапейская народная партыя
* Цэнтрысцкі дэмакратычны інтэрнацыянал[d]
 |
| Маладзёжная арганізацыя | Маладыя рэспубліканцы[d] |
| Колькасць членаў | 234 556 |
| Сайт | republicains.fr (фр.) |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Рэспубліканцы** (фр.: Les Republicains) — французская палітычная правацэнтрысцкая партыя. Створаная 30 мая 2015 года ў выніку перайменавання і змены статуту партыі Саюз за народны рух. Заснавальнікам і першым старшынёй партыі быў прэзідэнт Французскай рэспублікі ў 2007—2012 гадах Нікаля Сарказі. Стваральнікі партыі былі натхнёны галізмам. У выбарах прэзідэнта Францыі ў 2017 годзе ад партыі браў удзел Франсуа Фіён. Партыя ёсць сябрам Цэнтрысцкага дэмакратычнага інтэрнацыянала і Еўрапейскай народнай партыі, а таксама ўваходзіць у групу Еўрапейскай народнай партыі ў Еўрапейскім парламенце.

## Крыніцы

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Рэспубліканцы (Францыя)
* Афіцыйны сайт.
# Людовік V (кароль Францыі)

| Людовік V Гультай |
| --- |
| лац.: Ludovicus, фр.: Louis V le Fainéant |
|  |
|  |
|

| 12-ы кароль Заходне-Франкскага каралеўства  |
| --- |
| 2 сакавіка 986 — 22 мая 987 гг. |

 |
| Папярэднік | Лотар |
| Пераемнік | Гуга Капет |
|

---

 |
| Нараджэнне | 967 ці 966 |
| Смерць | 22 мая 987* Камп’ень, canton of Compiègne-Nord[d], arrondissement of Compiègne[d], дэпартамент Уаза, рэгіён Пікардыя[d], Францыя
 |
| Месца пахавання | * Royal abbey of Saint-Corneille[d]
 |
| Род | Каралінгі |
| Бацька | Лотар |
| Маці | Эма Італійская[d] |
| Жонка | Адэлаіда-Бланка Анжуйская[d] |
| Дзеці | няма |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Людовік V Гультай** (фр.: Louis V le Fainéant, 966 — 22 мая 987) — кароль Заходне-Франкскай каралеўства (Францыі), кіраваў у 986—987 гадах. Апошні прадстаўнік дынастыі Каралінгаў. Сын Лотара і Эмы Італьянскай.

## Зноскі

## Спасылкі

* Kings of the West Franks 751—840 (Carolingians) (англ.).  Foundation for Medieval Genealogy. Праверана 3 сакавіка 2012.
# Савет пяцісот (Францыя)

**Савет пяцісот** (фр.: Conseil des Cinq-Cents) — ніжняя палата французскага Заканадаўчага корпуса у перыяд 1795—1799 гадоў, паводле французскай Канстытуцыі III года рэспублікі.

Савет складаўся, як вынікае з назвы, з 500 дэпутатаў, якія выбіраліся дэпартаменцкімі выбарчымі сходамі на тры гады, з асоб, якія дасягнулі 30-гадовага ўзросту.

Савет пяцісот штогод абнаўляўся на адну траціну; адзін раз дазвалялася пераабранне ўслед за заканчэннем першага тэрміну, але ў наступны раз тая ж асоба можа быць абрана толькі праз два гады.

Савет пяцісот засядаў у Цюільры, асобна ад верхняй палаты — Савета старэйшын, які засядаў спачатку ў манежы, а затым у Бурбонскім палацы.

Каб не дапусціць стварэння дэпутацкіх груп і партый (як гэта адбылося ў Нацыянальным Сходзе, дзе дэпутаты ў залежнасці ад палітычных поглядаў садзіліся па правы ці левы бок ад старшыні, або як у Заканадаўчым сходзе і Канвенце, дзе радыкальныя дэпутаты займалі месцы на верхніх лавах, адкуль і атрымалі назву — мантаньяры (ад французскага «montagne» — гара)), былі прынятыя спецыяльныя правілы для рассадкі дэпутатаў:

* па-першае, усе месцы былі аддзеленыя адно ад другога;
* па-другое, дэпутатам было забаронена больш за месяц сядзець на адных і тых жа месцах;
* па-трэцяе, усе месцы былі пранумараваны і прызначаліся дэпутатам па жрэбію кожны месяц.

Савет пяцісот абіраў прэзідэнта і сакратара не больш, як на месячны тэрмін. Пасяджэнні яго былі публічныя, члены атрымлівалі дараванне. Выключна савету належала па канстытуцыі права прапановы новых законаў. Прапановы, прынятыя Саветам пяцісот, называліся рэзалюцыямі (*résolutions*) і, каб стаць законам, мелі патрэбу ў зацвярджэнні Саветам старэйшын. Савет пяцісот праіснаваў да перавароту 18 брумера ў 1799 годзе.

## Гл. таксама

* Спіс членаў Савета пяцісот

## Зноскі

## Літаратура

* Совет пятьсот // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб., 1890—1907.
# 1135

|  |  |
| --- | --- |
| Тысячагоддзе: | 2 тысячагоддзе |
| Стагоддзі: | * XI стагоддзе
* **XII стагоддзе XIII стагоддзе
 |
| Дзесяцігоддзі: | * 1110-я
* 1120-я
* **1130-я 1140-я
* 1150-я
 |
| Гады: | * 1132
* 1133
* 1134
* **1135 1136
* 1137
* 1138
 |

|  |
| --- |
| **1135 год паводле тэм:** |
| З’явіліся  · Зніклі  · Нарадзіліся  · Памерлі |
| Культура і мастацтва |
| Навука і тэхналогія |
| Палітыка |

## Падзеі

* Упершыню згадваецца горад Дзюсельдорф
* 22 снежня: Стэфан Блуаскі быў каранаваны як кароль Англіі

## Нарадзіліся

* Інгэ I Гарбаты, кароль Нарвегіі (пам. 3.2.1161)
* 30 сакавіка: Майманід, яўрэйскі філосаф, рабін, урач (пам. 13.12.1204)

## Памерлі

* 4 чэрвеня: Хуэй-цзун, кітайскі імператар, мастак
* 1 снежня: Генрых I, кароль Англіі (нар. у 1068)
# Тры каралі

«Пакланенне мудрацоў», твор Барталамэ Эстэбана Мурылья.
**Мудрацы** або **магі**, у заходняй традыцыі **каралі** (англ.: Three Wise Men (тры мудрацы), Three Kings (тры каралі); грэч. μάγοι (магі, чараўнікі)), у рускай, а таксама балгарскай, украінскай традыцыі **вешчуны** (руск.: волхвы).

У заходнееўрапейскай традыцыі вызначана іх колькасць — тры, і імёны — Каспар, Мельхіёр і Бальтазар. Мудрацы прынеслі Езусу дарункі на Нараджэнне (Пакланенне мудрацоў). У Евангеллі іх імёны і царскае паходжанне не згадваецца, такая традыцыя ўзнікла ў сярэднявеччы. Праваслаўная царква не лічыць іх каралямі (царамі), не вызначае іх колькасць, не ведае іх імёнаў і не ўпісвала ў дактрыну.

У Каталіцкай царкве памяць трох каралёў адзначаецца на свята Аб’яўлення Пана (6 студзеня, у некаторых каталіцкіх краінах — выхадны дзень).

## Гл. таксама

* Пакланенне мудрацоў
* Капэла мудрацоў
* Аповесць пра трох каралёў

## Крыніцы
# Мэр

| Выканаўчая ўлада  |
| --- |
| * Выканаўчая ўлада
* Кіраўнік дзяржавы
	+ Дыктатар
	+ Манарх
	+ Прэзідэнт
* Урад
	+ Кіраўнік урада
		- Канцлер
		- Кіраўнік выканаўчай улады
		- Прэм’ер-міністр
	+ Кабінет міністраў
	+ Міністэрства
	+ Міністр
	+ Сістэма кіравання
		- Прэзідэнцкая сістэма кіравання
		- Напаўпрэзідэнцкая сістэма кіравання
		- Парламенцкая сістэма кіравання
	+ Парламенцкая дэмакратыя
	+ Парламенцкая манархія
	+ Парламенцкая рэспубліка
	+ Змяшаная сістэма кіравання
	+ Вестмінстарская сістэма ўлады
* Спісы
	+ Спісы прэзідэнтаў дзяржаў
	+ Спісы кіраўнікоў дзяржаў
	+ Спіс урадаў
* Губернатар
* Мэр
 |
| **Партал:Палітыка** ·  |

**Мэр** (фр.: Maire, англ.: mayor, гэта значыць старшына) — кіраўнік адміністрацыі, кіраўнік выканаўчай улады населенага пункта, часцей за ўсё горада.

Назва пасады паходзіць ад лацінскага слова «*maior*», якое азначае «вялікі».

Гістарычна існуюць таксама іншыя найменні кіраўніка гарадской улады:

* **бургамістр** (ням.: Burgermeister; тэрмін выкарыстоўваецца ў краінах з германскай прававой традыцыяй, выкарыстоўваўся таксама ў дарэвалюцыйнай Расіі, а таксама на акупаваных тэрыторыях СССР у гады Вялікай Айчыннай вайны і інш.); пасада «бурмістр» была актуальнай для заходніх абласцей Беларусі (і заходніх абласцей Украіны) да 1939 г.
* **алькальд** (у іспанамоўных краінах),
* **кмет** (у Балгарыі),
* **прыматар** у Славакіі і ў буйных гарадах Чэхіі,
* **стараста** — невялікія гарады Чэхіі,
* **прэзідэнт горада** у Польшчы,
* **бурмістр** у Польшчы,
* **прымар** у Румыніі і Малдавіі,
* **гарадскі галава** ва Украіне,
* **кіраўнік гарадской адміністрацыі **начальнік гарадской управы**,
* **кіраўнік мясцовага самакіравання**,
* **кіраўнік гарадской акругі**,
* **кіраўнік муніцыпальнага ўтварэння** і іншыя.