Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Міжнародная нябесная сістэма каардынат

**International Celestial Reference System** (ICRS, **Міжнародная нябесная сістэма каардынат** або **Міжнародная сістэма астранамічных каардынат**) — з 1998 года стандартная нябесная сістэма каардынат. Прынята на 23-м з'ездзе МАС ў 1997 годзе. Пачаткам адліку з'яўляецца барыцэнтр Сонечнай сістэмы. Каардынаты ў гэтай сістэме максімальна набліжаны да экватарыяльнай эпохі J2000.0 (разыходжанне складае долі секунды дугі). Восі сістэмы зафіксаваныя ў прасторы адносна квазараў, якія лічацца найбольш аддаленымі аб'ектамі назіранага Сусвету. Іх меркаваны ўласны рух настолькі малы, што ім можна занядбаць. Укараненне сістэмы абумоўлена неабходнасцю павышэння дакладнасці астранамічных вымярэнняў да 0,05″. Атрыманая сістэма каардынат незалежная ад кручэння Зямлі.

## Рэалізацыі

Варта адзначыць, што ICRS — гэта ўсяго толькі набор дамоўленасцей і асноўных прынцыпаў пабудовы сістэмы каардынат, які ўключае выбар пункты адліку, кірункі восей, мадэлей, канстант і алгарытмаў ператварэння. Справа ў тым, што асноўныя пункты сістэмы (галоўны полюс, экватар, пункт адліку на экватары) на небе ніяк не пазначаныя. Таму для практычнага выкарыстання неабходна выбраць на небе некаторы колькасць апорных пунктаў (крыніц выпраменьвання), для якіх вызначыць і зафіксаваць каардынаты. У цяперашні час міжнародная нябесная сістэма каардынат рэалізавана ў выглядзе двух апорных каардынатных сістэм (англ.: {{{1}}} Reference Frame): ICRF — у радыёдыяпазоне і HCRF — у бачным дыяпазоне.

### ICRF

*International Celestial Reference Frame* (ICRF, Міжнародны набор рэпераў сістэмы астранамічных каардынат) — рэалізацыя нябеснай сістэмы каардынат ICRS ў радыёдыяпазоне . Па сваёй сутнасці гэта каталог, які змяшчае каардынаты апорных бясконца аддаленых аб'ектаў. У каталог уваходзяць 212 пазагалактычных радыёкрыніц (квазараў), каардынаты якіх вымераныя з дакладнасцю да 1 mas (мілісекунды дугі) з дапамогай РСЗБ назіранняў. У каталог таксама ўключаны дадаткова 396 аб'ектаў, каардынаты якіх вымераныя з меншай дакладнасцю.

Хоць агульная тэорыя адноснасці мае на ўвазе, што не існуе абсалютна інерцыйных сістэм, пазагалактычныя аб'екты, якія выкарыстоўваюцца для вызначэння ICRF, знаходзяцца настолькі далёка, што іх вуглавы рух практычна роўны нулю і ICRF з'яўляецца інерцыйнай з максімальна дасягальнай на сёння дакладнасцю. ICRF з'яўляецца стандартнай сістэмай адліку, якая выкарыстоўваецца для вызначэння пазіцый планет (уключаючы Зямлю) і іншых астранамічных аб'ектаў. Абазначэнне было прынята Міжнародным астранамічным саюзам 1 студзеня 1998 г. .

### HCRF

У аптычным (бачным) дыяпазоне папярэдняй рэалізацыяй сістэмы быў каталог «FK5», які змяшчае каардынаты 3117 зорак, які ў 1997 быў заменены каталогам «Hipparcos».
.

## Гл. таксама

* Сістэма нябесных каардынат
* Нябесная сфера

## Зноскі
# Сярэдні сонечны час

**Сярэдні сонечны час** — гэта прамежак часу ад ніжняй кульмінацыі сярэдняга сонца на пэўным мерыдыяне да любога іншага становішча на нябеснай сферы.

Сярэдні сонечны час на даўгаце Грынвіча практычна роўны Сусветнаму часу. Мясцовы сярэдні сонечны час на іншых даўготах адрозніваецца ад Сусветнага часу прапарцыйна гэтым даўготам (1 гадзіна на кожныя 15° даўгаты).

## Гл. таксама

* Сонечныя суткі
* Сапраўдны сонечны час
* Ураўненне часу
# Фунт (грашовая адзінка)

**Фунт** (англ.: Pound; ірл.: Punt; італ.: Lira; лац.: Libra; турэцк.: Lira; фр.: Livre) — грашовая адзінка шматлікіх дзяржаў, назва якой першапачаткова пазначала фунт срэбра.

* Аўстралійскі фунт (англ.: Australian pound) — грашовая адзінка Аўстраліі з 1910 па 1966 год;
* Англійскі (англ.: English pound), або брытанскі фунт (англ.: British pound), або фунт Вялікабрытаніі (GBP), або фунт стэрлінгаў (англ.: Pound sterling) — найстарэйшая ў свеце грашовая адзінка, якая ўсё яшчэ знаходзіцца ў абароце;
* Бермудскі фунт (англ.: Bermudian pound) — валюта Бермудскіх астравоў, якая дзейнічала да 1970 года;
* Гібралтарскі фунт (англ.: Gibraltar pound) — грашовая адзінка;
* Егіпецкі фунт (араб. جنيه مصري‎) (EGP) — грашовая адзінка;
* Ізраільскі фунт (іўр.: לירה ישראלית) — грашовая адзінка Ізраіля з 1952 па 1980 год;
* Ірландскі фунт (ірл.: Punt Éireannach; англ.: Irish pound) — грашовая адзінка Ірландыі з 1928 па 2002 год;
* Італьянская ліра (фунт) (італ.: Lira italiana) — грашовая адзінка Італіі з 1861 па 2002 год;
* Кіпрскі фунт (грэч. Λίρα Κύπρου; англ.: Cypriot pound) (CYP) — грашовая адзінка Кіпра з 1879 па 2007 год;
* Ліванскі фунт (араб. ليرة لبنانية‎; фр.: Livre libanaise) — грашовая адзінка Лівана;
* Мальтыйскі фунт (мальт.: Lira Maltija; англ.: Maltese pound) — грашовая адзінка Мальты;
* Новазеландскі фунт (англ.: New Zealand pound) — грашовая адзінка Новай Зеландыі;
* Рымскі фунт, лібра, лібральная або рымская вага (лац.: libra pondo) — вагавая і грашовая адзінка Рымскай імперыі;
* Радэзійскі фунт (англ.: Rhodesian pound) — грашовая адзінка Радэзіі ў 1964—1970 гадах.
* Фунт вострава Святой Алены ці Фунт Святой Алены (англ.: Saint Helena pound) (SHP) — грашовая адзінка астравоў Святой Алены і Узнясення;
* Сірыйскі фунт (араб. الليرة السورية‎) — грашовая адзінка Сірыі;
* Суданскі фунт (араб. جنيه سوداني‎) — грашовая адзінка Судана;
* Турэцкая ліра (фунт) (турэцк.: Türk lirası) — грашовая адзінка Турцыі з 1844 года;
* Фунт Фалклендскіх астравоў (англ.: Falkland Islands pound) (FKP) — грашовая адзінка Фалклендскіх астравоў;
* Французскі ліўр (фунт) (фр.: Livre français) — грашовая адзінка Францыі з часоў Сярэднявечча да 1799 года;
* Шатландскі фунт — грашовая адзінка Шатландыі;
* Паўднёваафрыканскі фунт (англ.: South African pound) — грашовая адзінка ПАР;
* Паўднёварадэзійскі фунт (англ.: Southern Rhodesian pound) — грашовая адзінка Паўднёвай Радэзіі ў 1934—1956 гадах;
* Паўднёвасуданскі фунт (англ.: South Sudanese pound) — грашовая адзінка Паўднёвага Судана.

## Гл. таксама

* Ліра
* Ліўр

## Зноскі
# Эдгар Этэлінг

| Эдгар Этэлінг |
| --- |
| англа-саксон. Ēadgār Æðeling |
|  |
|  |
|

|  Кароль Англіі  |
| --- |
| з 15 кастрычніка 1066 |

 |
| Каранацыя | не каранаваны |
| Папярэднік | Гаральд II Годвінсан |
| Пераемнік | Вільгельм I Заваёўнік |
|

---

 |
| Нараджэнне | не пазней за 1053 і не раней за 1052 і не пазней за 1055* Каралеўства Венгрыя
 |
| Смерць | не раней за 1125 ці 1125 Англія |
| Род | Уэсекская дынастыя |
| Бацька | Эдуард Выгнаннік[d] |
| Маці | Агата Кіеўская |
| Дзеці | не |
| Бітвы | * Battle of Tinchebray[d]
 |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Эдгар Этлінг** (англ.: Edgar Ætheling; каля 1051 Венгрыя — каля 1125) — унук Эдмунда Жалезнабокага, апошні прадстаўнік Уэсекскай каралеўскай дынастыі, абвешчаны (але не каранаваны) каралём Англіі ў перыяд нармандскага заваявання 1066 г. Пазней ён актыўна ўдзельнічаў у англасаксонскім супраціўленні Вільгельму Заваёўніку, але быў вымушаны скарыцца і пакінуць прэтэнзіі на англійскі прастол.

## Крыніцы

## Літаратура

* Stenton, F. Anglo-Saxon England. — Oxford, 1971, ISBN 978-0-19-821716-9
* Poole, A. L. From Domesday Book to Magna Carta 1087—1216. — Oxford, 1956, ISBN 978-0-19-821707-7
# Герб Бельгіі

Вялікі герб Бельгіі
**Герб Бельгіі** у сучасным выглядзе быў зацверджаны каралеўскім дэкрэтам ад 17 сакавіка 1837 года, у якім былі апісаныя вялікая і малая форма герба. Паводле артыкула 193 (першапачаткова 125) Канстытуцыі Бельгіі, «*бельгійскі народ прымае чырвоны жоўты і чорны колеры, і ў якасці дзяржаўнага герба — бельгійскага льва з дэвізам Адзінства дае сілу*.»

## Вялікі герб

На цёмным шчыце намаляваны залаты леў які стаіць на задніх лапах з чырвонымі кіпцюрамі і высунутым чырвоным языком (бельгійскі леў).Над шчытом размешчаны шалом з паднятым забралам. На шаломе — вялікагерцагская карона.За шчытом размешчаныя скіпетры:адзін з рукой правасуддзя, іншы са львом. Шчыт атачае стужка ордэна Леапольда. Львы, трымальныя шчыт, трымаюць таксама і пікі з бельгійскімі сцягамі. Унізе размешчаная чырвоная стужка з чорнымі палосамі з двух бакоў. На ёй залатымі літарамі напісаны дэвіз «Адзінства дае сілу» (L’UNION FAIT LA FORCE па-французску або EENDRACHT MAAKT MACHT па-галанскі.)Уся гэтая кампазіцыя змешчаная на геральдычны плашч з залатымі махрамі і пэндзлікамі. Зверху — каралеўская карона. Над плашчом паднятыя палотны з выявамі гербаў правінцый Бельгіі ў 1837 годзе.(Хоць колькасць правінцый змянялася, на гербе гэта не адлюстроўвалася.)

Вялікі герб выкарыстоўваецца рэдка. Ён упрыгожвае пячаткі на законах і міжнародных дамовах.

Малы герб Бельгіі
## Малы герб

Малы герб, выкарыстоўваны Бельгійскім урадам, складаецца з чорнага шчыта з львом, перахрышчаных скіпетраў, дэвіза, кароны, ордэны Леапольда.

## Гл. таксама

* Сцяг Бельгіі

## Спасылкі

* Дзяржаўныя сімвалы Бельгіі