# Інфекцыйныя захворванні

**Інфекцыйныя захворванні** — гэта група захворванняў, якія выклікаюцца пранікненнем у арганізм патагенных (хваробатворных) мікраарганізмаў. Для таго каб патагенны мікроб выклікаў **інфекцыйнае захворванне**, ён павінен мець *вірулентнасць* (атрутнасцю; лац.: virus — яд), гэта значыць здольнасць пераадольваць супраціўляльнасць арганізма і праяўляць таксічнае дзеянне. Адны патагенныя агенты выклікаюць атручванне арганізма вылучаемымі імі падчас жыццядзейнасці экзатаксінамі (слупняк, дыфтэрыя), іншыя — вызваляюць таксіны (эндатаксіны) пры разбурэнні сваіх целаў (халера, брушны тыф).

Адной з асаблівасцей **інфекцыйных захворванняў** з'яўляецца наяўнасць *інкубацыйнага перыяду*, гэта значыць перыяду ад часу заражэння да з'яўлення першых прыкмет. Працягласць гэтага перыяду залежыць ад спосабу заражэння і віду ўзбуджальніка і можа доўжыцца ад некалькіх гадзін да некалькіх гадоў (апошняе бывае рэдка). Месца пранікнення мікраарганізмаў у арганізм завуць *уваходнымі варотамі* інфекцыі. Для кожнага віду захворвання маюцца свае ўваходныя вароты, так, напрыклад, халерны вібрыён пранікае ў арганізм праз рот і не здольны пранікаць праз скуру.

## Класіфікацыя

Існуе вялікая колькасць класіфікацый інфекцыйных захворванняў. Найбольш шырока выкарыстоўваецца класіфікацыя інфекцыйных захворванняў Л. У. Грамашэўскага:

* кішэчная (халера, дызентэрыя, сальманелёз, эшэрыхіёз);
* дыхальных шляхоў (грып, адэнавірусная інфекцыя, коклюш, адзёр, ветраная воспа);
* «крывяныя» (малярыя, ВІЧ-інфекцыя);
* вонкавых пакроваў (сібірская язва, слупняк);
* з рознымі механізмамі перадачы (энтэравірусная інфекцыя).

У залежнасці ад прыроды **узбуджальнікаў** інфекцыйныя хваробы класіфікуюцца на:

* прыённыя (хвароба Крэйцфельда — Якоба, куру, фатальная сямейная бяссонніца);
* вірусныя (грып, парагрып, адзёр, вірусныя гепатыты, ВІЧ-інфекцыя, цытамегалавірусная інфекцыя, менінгіт);
* бактэрыяльныя (чума, халера, дызентэрыя, сальманелёз, стрэптакокавая, стафілакокавая інфекцыі, менінгіт);
* пратазойныя (амебіяз, крытаспарыдыёз, ізаспарыяз, таксаплазмоз, малярыя, бабезіяз, балантыдыяз, бластацыстоз);
* грыбковыя інфекцыі, ці мікозы, (эпідэрмафітыя, кандыдоз, крыптакакоз, аспергілез, мукармікоз, храмамікоз).

## Эпідэміялогія

Disability-adjusted life year (DALY) па прычыне інфекцыйных і паразітарных захворванняў на 100000 чалавек у 2004 годзе.
     няма даных
     ≤250
     250-500
     500-1000
     1000-2000
     2000-3000
     3000-4000
     5000-6250
     6250-12500
     12500-25000
     25000-50000
     ≥50000

У наступнай табліцы пералічаны інфекцыйныя захворванні, ад якіх, паводле даных СААЗ, у 2002 годзе памерла больш за 100000 чалавек. Для параўнання прыведзены даныя 1993 года.

**Колькасць смерцяў у свеце, прычынай якіх з'явіліся інфекцыйныя захворванні**| Месца | Прычына смерці | Памерла ў 2002 млн. | % усіх смерцяў | Памерла ў 1993 млн. | Месца ў 1993 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| N/A | Усе інфекцыйныя захворванні | 14.7 | 25.9 % | 16.4 | 32.2 % |
| 1 | Захворванні ніжніх дыхальных шляхоў | 3.9 | 6.9 % | 4.1 | 1 |
| 2 | ВІЧ/СНІД | 2.8 | 4.9 % | 0.7 | 7 |
| 3 | Кішэчныя захворванні | 1.8 | 3.2 % | 3.0 | 2 |
| 4 | Сухоты | 1.6 | 2.7 % | 2.7 | 3 |
| 5 | Малярыя | 1.3 | 2.2 % | 2.0 | 4 |
| 6 | Адзёр | 0.6 | 1.1 % | 1.1 | 5 |
| 7 | Коклюш | 0.29 | 0.5 % | 0.36 | 7 |
| 8 | Слупняк | 0.21 | 0.4 % | 0.15 | 12 |
| 9 | Менінгіт | 0.17 | 0.3 % | 0.25 | 8 |
| 10 | Сіфіліс | 0.16 | 0.3 % | 0.19 | 11 |
| 11 | Гепатыт В | 0.10 | 0.2 % | 0.93 | 6 |
| 12-17 | Трапічныя хваробы (6) | 0.13 | 0.2 % | 0.53 | 9, 10, 16-18 |
| *Заўв.: Іншымі прычынамі з'яўляюцца матчына і дзіцячая смяротнасць(5.2 %), недастатковае харчаванне (0.9 %), неінфекцыйныя захворванні (58.8 %), і траўмы (9.1 %).* |

Лідыруюць па колькасці смерцяў ВІЧ/СНІД, сухоты і малярыя. Колькасць смерцяў амаль па ўсіх захворваннях зменшылася, аднак у СНІДа гэты паказчык узрос у 4 разы. Дзіцячыя хваробы ўключаюць коклюш, поліяміэліт, дыфтэрыю, адзёр і слупняк, а таксама высокі працэнт захворванняў ніжніх дыхальных шляхоў і кішэчных захворванняў.

## Прафілактыка

Прафілактычныя меры:

* павышэнне супраціўляльнасці арганізма гігіенай і фізкультурай;
* правядзенне прафілактычных прышчэпак;
* карантынныя мерапрыемствы;
* лячэнне крыніцы інфекцыі.

Карантын — гэта комплекс мерапрыемстваў па спыненні распаўсюджвання інфекцыі, сюды ўключаецца ізаляцыя раней захварэлых, дэзінфекцыя месца жыхарства, выяўленне тых, хто кантактуе з хворымі і г.д.

## Гл. таксама

* Спіс клінічна важных бактэрый
* Спіс інфекцыйных захворванняў
* Паразітарныя хваробы
* Хвароба Шагаса

## Зноскі

## Літаратура

* Каталог узбуджальнікаў інфекцыйных хвароб, якія маюць тэндэнцыю да распаўсюджання Архівавана 10 сакавіка 2012. — глава з кнігі Супатніцкага М. У. «Мікраарганізмы, таксіны і эпідэміі» Архівавана 26 лютага 2007.. Матэрыялы главы падрыхтаваны па даных Камітэта па праблемах узнікнення мікробных хвароб Інстытута медыцыны Нацыянальнай акадэміі навук ЗША.

## Спасылкі

* Інфекцыі чалавека Архівавана 4 чэрвеня 2013.
* Інфекцыйныя захворванні, прафілактыка і лячэнне. Інфармацыйны партал. Архівавана 15 чэрвеня 2010.
* Інфекцыйныя захворванні, прычыны, дыягностыка, рэкамендацыі лячэння. Архівавана 29 жніўня 2013.