Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Артыкул (публікацыя)

**Арты́кул** (ад лац.: articulus — раздзел) — невялікі (бывае і значны па памеры) навуковы, публіцыстычны або літаратурна-крытычны твор у газеце, часопісе, зборніку, кнізе. У ім ставіцца пэўная праблема, разглядаецца актуальная грамадска-сацыяльная, палітычная, эканамічная ці іншая сітуацыя, аналізуецца пэўная мастацкая з'ява і г.д. Характарызуецца надзённасцю гучання і аператыўнасцю.

## Віды артыкулаў

У адпаведнасці са зместам вылучаюць наступныя віды артыкулаў:

* **Праблемныя** — уздымаюць важныя пытанні грамадскага і культурнага жыцця.
* **Аналітычныя** — асэнсоўваюць дзейнасць дзяржаўных інстытутаў, тэндэнцыі ў развіцці мастацтва, творчасць асобных аўтараў.
* **Дыскусійныя** — выяўляюць розныя погляды ў ацэнцы з'яў рэчаіснасці, грамадскага жыцця, твораў мастацтва.
* **Аглядныя** — аналізуюць творы пэўнай тэматыкі ці праблематыкі, знаёмяць з новымі мастацкімі з'явамі, якія з'явіліся за пэўны прамежак часу.

## Стылістычныя асаблівасці

Прыналежнасць да розных відаў літаратуры абумоўлівае асаблівасці формы выказвання і мовы артыкула.

* **Навуковы артыкул** вызначаецца строгай лагічнасцю ў выкладзе думкі, аргументаванасцю назіранняў і вывадаў, аб'ектыўнасцю аўтарскай пазіцыі, выкарыстаннем прафесійнай лексікі і тэрміналогіі.
* **Крытычны артыкул** прадугледжвае аналіз зместу і формы твора, ацэнку яго ідэйна-мастацкіх вартасцей, ужыванне агульнавядомых тэрмінаў.
* **Публіцыстычны артыкул** адрозніваецца зваротам да актуальных праблем рэчаіснасці, пэўнай аўтарскай суб'ектыўнасцю, выбарам больш жывой і вобразнай мовы.

## Крыніцы

## Літаратура

* Артыкул // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — С. 507. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).
* *Т. К. Грамадчанка.* Артыкул // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2010. — Т. 1. — С. 216. — 704 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0496-9.
# Генрых II Плантагенет

| Генрых II |
| --- |
| Henry II |
|  Генрых II на мініяцюры XII -XIII стагоддзяў |
|  |
|  |
|

|  23-ці Кароль Англіі  |
| --- |
| з 25 кастрычніка 1154 |

 |
| Каранацыя | 19 снежня 1154 |
| Папярэднік | Стэфан Блуаскі |
| Пераемнік | Рычард I |
|

---

 |
| Нараджэнне | 5 сакавіка 1133* Ле-Ман, Le Mans Métropole[d], Францыя
 |
| Смерць | 6 ліпеня 1189 (56 гадоў)* Замак Шынон[d], Шынон, дэпартамент Эндр і Луара, рэгіён Цэнтр — Даліна Луары, Метраполія Францыі, Францыя
 |
| Месца пахавання | * Фантэўро[d]
 |
| Род | Плантагенеты, Анжуйская дынастыя і Нармандская дынастыя |
| Бацька | Жафруа V Анжуйскі |
| Маці | Мацільда, каралева Англіі |
| Жонка | Аліенора Аквітанская |
| Дзеці | Джэфры[d], Гільём Анжуйскі[d], Генрых Малады Кароль[d], Рычард I, Джэфры II Плантагенет[d], Мацільда Плантагенет, Элеанора Англійская, Іаана Англійская[d], Іаан Беззямельны, Уільям Доўгі Меч[d], Морган, Peter (?)[d], daughter d'Anjou[d], Matilda of Barking[d], Hugh of Wells[d], Richard (?)[d] і child of England[d] |
| Грамадзянства | * Каралеўства Англія[…]
 |
| Бітвы | * Revolt of 1173–1174[d]
 |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Генрых II Плантагенет**, па мянушцы *Кароткі Плашч* (англ.: Henry II Curtmantle; 5 сакавіка 1133 — 6 ліпеня 1189) — першы англійскі кароль з дынастыі Плантагенетаў.

Каралём стаў пасля доўгай феадальнай смуты (1135—53). У барацьбе за ўмацаванне цэнтаралізаванай феадальнай дзяржавы апіраўся на рыцарства, гарады, вярхі вольнага сялянства, усталяваў мір у дзяржаве і дамогся роспуску баронскіх наёмных атрадаў. Пры ім закладзены асновы англійскай судова-адміністрацыйнай сістэмы, пачалося заваяванне Ірландыі.

**Тытулы**: герцаг Нармандыі (1150—1189), граф Анжуйскі, Турскі і Мэнкскі (1151—1189), герцаг Аквітаніі (1152—1189), кароль Англіі (1154—1189), суверэн Ірландыі (1171—1175).

## Дзеці

* *У законным шлюбе:*
	+ **сыны:** Уільям, Генрых, Рычард I, Джэфры II, Іаан I
	+ **дочкі:** Мацільда, Аліенора, Іаана
* *Ад палюбоўніцы:*
	+ **сыны:** Джэфры, Уільям, Пітэр

## Гл. таксама

* Анжуйская дзяржава

## Зноскі
# 24 чэрвеня

|  |
| --- |
| ← **чэрвень** → |
| п | а | с | ч | п | с | н |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |   |   |   |   |
| 2026 |

**24 чэрвеня** — сто семдзесят пяты (сто семдзесят шосты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі

* 79: Ціт абвешчаны імператарам пасля смерці свайго бацькі Веспасіяна.
* 1241: Манголы пацярпелі паражэнне ад чэхаў у Оламаўцкай бітве.
* 1404: Смаленск вярнуўся ў склад Вялікага Княства Літоўскага.
* 1453: Казімір IV Ягелончык на з'езде ў Пётркаве пацвердзіў прывелеі шляхты і прынёс каралеўскую прысягу.
* 1497: Джон Кабат і яго каманда дасягнулі ўзбярэжжа Паўночнай Амерыкі, меркавана вострава Ньюфаўндленд.
* 1641: Заснаваны Баркалабаўскі Свята-Узнясенскі жаночы манастыр.
* 1812: Армія Напалеона пераправілася цераз Нёман — мяжу Расіі, пачалася руска-французская вайна 1812 года.
* 1893: Пачатак экспедыцыі Фрыцьёфа Нансена да Паўночнага полюса.
* 1934: Сталіца Украіны перанесена з Харкава ў Кіеў.
* 1941: У СССР створаны знішчальныя батальёны для барацьбы з дэсантамі і дыверсіямі ў прыфронтавай паласе.
* 1941: Здзейснены налёты савецкай авіяцыі на фінскія аэрадромы і нафтаперагонны завод у Плаешці (Румынія).
* 1945: У Маскве на Краснай плошчы адбыўся парад Перамогі.
* 1948: СССР перакрыў дарогі з Берліна на захад і ўстанавіў блакаду Заходняга Берліна (працягвалася 324 дні).
* 1989: У Вільні пачаўся I Устаноўчы з’езд Беларускага народнага фронту «Адраджэнне» (сконч. 25.6.1989).
* 2023: Скончыўся мяцеж ПВК «Вагнер» у Расіі.

## Нарадзіліся

Ян Ходзька
* 1616: Фердынанд Бол, нідэрландскі мастак
* 1777: Ян Ходзька, пісьменнік, публіцыст, грамадскі дзеяч (пам. 10.11.1831)
* 1796: Ян Чачот, беларускі паэт і фалькларыст (пам. 11(23).8.1847)
* 1838: Ян Матэйка, польскі мастак (пам. 1.11.1893)
* 1880: Іван Краскоўскі, дзеяч беларускага нацыянальнага руху (пам. 23.8.1955)
* 1883: Віктар Франц Гес, аўстра-амерыканскі фізік (пам. 17.12.1964)
* 1900: Кузьма Чорны, беларускі пісьменнік (пам. 22.11.1944)
* 1907: Язэп Зазека, беларускі пісьменнік, навуковец, педагог (пам. 27.8.1977)
* 1911: Хуан Мануэль Фанхіа, аргенцінскі аўтагоншчык
* 1915: Фрэд Хойл, англійскі астраном, папулярызатар навукі, пісьменнік (пам. 20.8.2001)
* 1930: Клод Шаброль, французскі кінарэжысёр (пам. 12.9.2010)
* 1932: Хелі Ляэтс, эстонская спявачка
* 1939: ХА Шульт, нямецкі мастак-канцэптуаліст
* 1949: Уладзімір Тоўсцік, беларускі мастак
* 1987: Ліанель Месі, аргенцінскі футбаліст

## Памерлі

* 1834: Людвік Тадэвуш Замбжыцкі, адзін з кіраўнікоў паўстання 1830—1831 (нар. 1803)
* 1894: Мары Франсуа Садзі Карно, французскі інжынер і палітык (нар. 11.8.1837)
* 1904: Рычард Ніл Фрыман, брытанскі архітэктар (нар. 1840)
* 1935: Карлас Гардэль, аргенцінскі спявак
* 1964: Сцюарт Дэйвіс, амерыканскі мастак
* 1977: Ліпа Юльевіч Кроль, беларускі тэатральны мастак

## Святкуюць

* Квебек, Канада: Дзень Квебека
* Фінляндыя: Дзень сцяга
* Шатландыя, Вялікабрытанія: Дзень Бэнакбёрна

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме 24 чэрвеня
# Еранім Стрыдонскі

| Еранім |
| --- |
| Eusebius Sophronius Hieronymus |
|  |
| Дата нараджэння | каля 345 |
| Месца нараджэння | * Стрыдон[d], Далмацыя або
* Далмацыя, Харватыя
 |
| Дата смерці | каля 30 верасня 420 |
| Месца смерці | * Віфлеем, Палестына Прыма[d]
 |
| Месца пахавання | * Віфлеем
 |
| Шануецца |
у Праваслаўнай і Каталіцкай цэрквах |
| У ліку | святы |
| Дзень памяці | у Праваслаўнай царкве 15 (28) чэрвеня, у Каталіцкай царкве 30 верасня |
| Заступнік |
перакладчыкаў |
| Працы |
Вульгата |
| Дзеці | Vytautas Benokraitis[d] |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Еранім Стрыдонскі**, свецкае імя **Герасім** (330 — ~419, Віфлеем) – пісьменнік-палеміст, філолаг, перакладчык на лацінскую мову тэкстаў Бібліі. Тэкст яго перакладу, вядомы пад назваю Вульгаты, на Трыенскім царкоўным саборы (1545) быў прызнаны кананічным, а сам Еранім лічыцца адным з вялікіх айцоў хрысціянскай царквы, якога каталіцкі касцёл прылічыў да святых.

Нарадзіўся ў Далмацыі ў 330 у сям'і грэка або ілірыйца. У Рыме атрымаў выдатную для свайго часу адукацыю, потым наведаў іншыя навуковыя цэнтры. У 373 накіраваўся на Блізкі Усход, папярэдне прыняўшы хрысціянства. Два гады правёў у Антыёхіі, пасля накіраваўся ў Халкідонскую пустыню, дзе аддаўся подзвігам аскетызму, вывучэнню яўрэйскай і халдзейскай моў. Наведаўшы Палесціну, Еранім накіраваўся ў Канстанцінопаль, а адтуль зноў у Рым, дзе Папа Дамас I зрабіў яго сваім дарадчыкам. Пасля смерці Папы (385) назаўсёды пакінуў сталіцу імперыі, вярнуўся ў Палесціну і пасяліўся ў Віфлееме, дзе заснаваў мужчынскі манастыр, вучыў дзяцей і манахаў. Там ён сабраў вялікую бібліятэку, паглыбляў свае веды па старажытных мовах і літаратурах і займаўся перакладам Бібліі на лацінскую мову. Пераклад Ераніма, вядомы пад назвай Вульгаты, пасля афіцыйна быў прызнаны каталіцкай царквой кананічным. Ен напісаў шэраг палемічных твораў на розныя тэмы, тлумачэнняў да асобных біблейскіх кніг («Быццё», «Эклезіяст», Евангелле ад Мацвея, Пасланні апостала Паўла і інш.), якія ў хрысціянскай літаратуры лічацца аднымі з найлепшых. Яго дагматычныя творы маюць востра палемічны характар, бо іх аўтар быў выдатным майстрам палемікі. За сваё жыццё Еранім напісаў каля 180 твораў. Памёр у Віфлееме каля 419. Праваслаўная царква называе яго блажэнным, а каталіцкая прылічыла да святых.

Апроч таго, Еранім пакінуў некалькі важных гістарычных працаў, у тым ліку кнігу «Пра знакамітых мужоў» (*De viris illustribus*).

## Зноскі

## Літаратура

* *Скарына Ф.* Творы: Прадмовы, сказанні, пасляслоўі, акафісты, пасхалія / Уступ. арт., падрыхт. тэкстаў, камент., слоўнік А. Ф. Коршунава, паказальнікі А. Ф. Коршунава, В. А. Чамярыцкага. — Мн.: Навука і тэхніка, 1990. — С. 140, 171. — 207 с.: іл. ISBN 5-343-00151-3.

## Спасылкі

* St. Jerome // Каталіцкая энцыклапедыя  (англ.)
* Святы Еранім у жывапісе Архівавана 23 лютага 2009.

### Сачыненні

* Хроніка (на англ. мове).
* Поўны тэкст Вульгаты з прадмовай Ераніма (лат.)
* Некаторыя лацінскія тэксты
* Англійскі пераклад прадмоў да біблейскіх кніг і каментара на кн. Данііла
# Пагадненне аб асацыяцыі паміж Украінай і Еўрапейскім Саюзам

| Пагадненне аб асацыяцыі паміж Украінай і Еўрапейскім Саюзам |
| --- |
| Пагадненне аб асацыяцыі паміж Еўрапейскім Саюзам, Еўрапейскай супольнасцю па атамнай энергіі і іх дзяржавамі-членамі з аднаго боку і Украінай з другога боку |
|  |
| Тып дагавора |
Пагадненне аб асацыяцыі з Еўрапейскім Саюзам |
| Дата падрыхтоўкі |
30 сакавіка 2012 |
| Дата падпісання | 21 сакавіка 2014, 27 чэрвеня 2014 |
| Месца падпісання | Брусель, Бельгія |

**Пагадненне аб асацыяцыі паміж Украінай і Еўрапейскім Саюзам** — дагавор паміж Еўрапейскім Саюзам, Еўратам, іхнімі 28 дзяржавамі-членамі і Украінай, які ўсталёўвае палітычныя і эканамічныя сувязі паміж бакамі. Бакі абавязаліся супрацоўнічаць і сыходзіцца ў эканамічнай палітыцы, заканадаўстве і рэгуляванні ў шырокім дыяпазоне абласцей, уключаючы роўныя правы для работнікаў, крокі ў кірунку бязвізавага перамяшчэння людзей, абмен інфармацыяй і персаналам у галіне правасуддзя, мадэрнізацыя энергетычнай інфраструктуры Украіны, а таксама доступ да Еўрапейскага інвестыцыйнага банка. Пагадненне таксама ўсталёўвае зону свабоднага гандлю паміж бакамі.

Пагадненне абавязвае Украіны да эканамічнай судовай і фінансавай рэформаў, набліжаючы сваю палітыка і заканадаўства да краін Еўрапейскага Саюза. Украіна імкнецца паступова адпавядаць тэхнічным і спажывецкім стандартам ЕС. ЕС пагаджаецца даць Украіне палітычную і фінансавую падтрымку, доступ да навуковых даследаванняў і ведаў, а таксама прэферэнцыйны доступ на рынкі ЕС. Пагадненне абавязвае абодва бакі садзйнічаць паступоваму набліжэнню Украіны да агульнай палітыкі бяспекі і абароны Еўрасаюза.

Пагадненне ўступае пасля двух дзясяцігоддзяў, падчас якіх бакі імкнуліся ўсталяваць больш цесныя сувязі адзін з адным. Еўрапейскі Саюз хоча забяспечыць, каб імпарту збожжа і прыроднага газу з Украіну, а таксама экспарту тавараў ва Украіну не пагражала нестабільнасць у рэгіёне, мяркуючы, што нестабільнасць у канчатковым рахунку можа быць зніжаша за кошт сацыяльных і палітычных рэформаў у краіне. Украіна хоча павялічыць сваю выгпду ад экспарту, дзякуючы свабоднаму гандлю з Еўрапейскім Саюзам, а таксама прыцягнуць знешнія інвестыцыі. Насельніцтва Заходняй Украіны ўспрымае сяброўства ў ЕС з большым энтузіязмам, чым Усходняя Украіна.

Палітычныя палажэнні дамовы былі падпісаны 21 сакавіка 2014 года, пасля таго, як серыя падзей, з-за якіх застапарылася ратыфікацыя пагаднення, а таксама адмова тагачаснага прэзідэнта Віктара Януковіча ад яго падпісання, завяршыліся рэвалюцыяй ва Украіне і звяржэннем Януковіча. Расія, другі па велічыні гандлёвы партнёр, прадставіла ў якасці альтэрнатывы асацыяцыя з Мытным саюзам Расіі, Беларусі і Казахстана. Новы ўкраінскі прэзідэнт Пётр Парашэнка, які быў абраны 25 мая 2014 года, падпісаў эканамічную частку пагаднення аб асацыяцыі 27 чэрвеня 2014 года і апісаў гэта як «першым, але найбольш вырашальным крокам» Украіны на шляху сяброўства ў ЕС.

Пагадненне павінна афіцыйна ўступіць у сілу пасля яго ратыфікацыі ўсімі падпісантамі.
# Ракетны абстрэл Украіны 8 ліпеня 2024 года

| Ракетны абстрэл Украіны 8 ліпеня 2024 года |
| --- |
|  Рэпартаж «АрміяIform» з месца атакі расіян на дзіцячую бальніцу «Ахматдыт» у Кіеве |
| Месца нападу |
Кіеў, Крывы Рог, Дніпро, Пакроўск, Славянск, Краматорск  |
| Дата |
8 ліпеня 2024  |
| Спосаб нападу |
Ракетны і скіраваны бомбавы ўдар |
| Зброя |
Х-101 |
| Загінулыя |
37 (з іх 3 дзяцей) |
| Параненыя |
170 (з іх 13 дзяцей) |

Раніцай 8 ліпеня 2024 года падчас уварвання ва Украіну Узброеныя Сілы Расійскай Федэрацыі здзейснілі чарговую масіраваную ракетную атаку Украіны. Было запушчана каля 40 ракет розных тыпаў. Расія атакавала Кіеў, Крывы Рог, Дніпро, Пакроўск, Славянск, Краматорск.

У ноч на 8 ліпеня 2024 года праціўнік абстраляў Украіну ракетамі паветранага і наземнага базіравання. Праціўнік выкарыстаў 4 ракеты Х-101 са стратэгічнага самалёта Ту-95МС і дзве балістычныя ракеты «Іскандэр-М».

Па выніках баявых дзеянняў СПА знішчыла 3 крылатыя ракеты Х-101 у Жытомірскай і Чаркаскай абласцях.

Каля 10-й раніцы Узброеныя Сілы Расійскай Федэрацыі нанеслі масіраваны ракетны ўдар па Украіне.

У Кіеве крылатая ракета трапіла па дзіцячай бальніцы «Ахматдыт» (адзін з карпусоў разбураны, двое чалавек загінула). Акрамя таго, пацярпелі медыцынскі цэнтр у Дняпроўскім раёне, бізнес-цэнтр у Саломенскім раёне, два жылыя дамы (у адным з якіх абрынуўся пад’езд) і тры электрападстанцыі кампаніі ДТЭК.
# Дыпламатыя

Гер ван Элк, *Сіметрыя дыпламатыі*, 1975 год, Музей Гронінгера
**Дыпламатыя** (ад грэч. díplōma — здвоеныя дошчачкі з тэкстам, які пацвярджае паўнамоцтвы прад’явіцеля) — сродак ажыццяўлення знешняй палітыкі дзяржавы, які прадстаўляе сабой сукупнасць практычных мерапрыемстваў, прыёмаў і метадаў, што прымяняюцца з улікам канкрэтных умоў і характару рашаемых задач; афіцыйная дзейнасць кіраўнікоў дзяржаў і ўрадаў, спецыяльных органаў знешніх зносін па ажыццяўленню мэт і задач знешняй палітыкі дзяржавы.

З паняццем дыпламатыя звязваюць мастацтва вядзення перамоў для прадухілення ці ўрэгулявання канфліктаў, пошуку кампрамісаў і ўзаемапрыймальных рашэнняў, пашырэння і паглыблення міжнароднага супрацоўніцтва.

## Гл. таксама

* Агрэман
* Дыпламат
* Атамная дыпламатыя

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дыпламатыя
# Асамблея Косава

|  |
| --- |
| **Асамблея Рэспублікі Косаваалб.: Kuvendi i Republikës së Kosovës сербск.: Скупштина Републике Косово**

---

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |

 |
| Парламенцкая сістэма | Аднапалатная |
|  |
|  |
| Старшыня Асамблеі | Якуп Краснічы |
| --- з партыі | Дэмакратычная партыя |
| --- выбраны | 12 снежня 2007 года |
|  |
|  |
|

---

Структура |
| Дэпутатаў | 120 |
|  |
|  |
| Палітычныя групы (фракцыі) |      Дэмакратычная партыя (34)
     Дэмакратычная ліга (27)
     Самавызначэнне (14)
     Альянс за будучыню Косава (12)
     Новы косаўскі альянс (8)
     Сербскія партыі (13)
     Іншыя меншасці (12)  |
| Дата заснавання | 17 лютага 2008 |
| Апошнія выбары | 12 снежня 2010 |
| Дзяржава | * Рэспубліка Косава
 |
| Зала пасяджэнняў | * Прышціна
 |
| Вэб-сайт | www.assembly-kosova.org |

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Рэспубліка Косава** |
|
Гэты артыкул з'яўляецца часткай серыі артыкулаў:
**Палітыка Рэспублікі Косава** |
|

---

 |
| * Абвяшчэнне незалежнасці
	+ Міжнародная рэакцыя
* Рэзалюцыя Савета Бяспекі ААН 1244
* UNMIK ·  EULEX ·  KFOR
* Сілы бяспекі
* Гімн
* Канстытуцыя
* Прэзідэнты
* Парламент
* Эканоміка
* Палітычныя партыі
* Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
	+ Поўнач Косава
 |

 |

**Асамблея Косава** (алб.: Kuvendi i Kosovës, сербск.: Скупштина Косова, *Skupština Kosova*) — парламент часткова прызнанай дзяржавы Рэспубліка Косава, першапачаткова заснаваны як часовы орган самакіравання пры адміністрацыі ААН у краі да вызначэння канчатковага статусу Косава. Пасля абвяшчэння незалежнасці 17 лютага 2008 года Асамблея Рэспублікі Косава стала заканадаўчым органам улады новай дзяржавы.

## Склад

Асамблея ўключае 120 дэпутатаў, з якіх 100 выбіраюцца прамым галасаваннем, а астатнія размяркоўваюцца паміж этнічнымі меншасцямі:

* 10 месцаў — Сербы.
* 4 месцы — Цыгане, ашкалі і гюпты.
* 3 месцы — Баснякі.
* 2 месцы — Туркі.
* 1 месца — Гаранцы.

## Спікеры

* Неджат Даці 2001—2006
* Коле Берыша 2006—2008
* Якуп Краснічы 2008

## Выбары

* Парламенцкія выбары ў Рэспубліцы Косава 12 снежня 2010 года

## Зноскі

## Спасылкі

* Афіцыйны сайт
# Азербайджан і Еўрапейскі саюз

| Адносіны Азербайджана і Еўрапейскага саюза |
| --- |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  **Азербайджан** |  **Еўрапейскі саюз** |

 |

Паштовая марка Азербайджана, прысвечаная 10-годдзю ўступлення Азербайджана ў Савет Еўропы
**Азербайджан і Еўрапейскі саюз** ужо працяглы час падтрымліваюць інтэнсіўныя сяброўскія адносіны, заснаваныя на ясна выяўленым жаданні Азербайджана стаць сябрам Еўрапейскага саюза.

Падмуркам ўзаемаадносін Азербайджанскай Рэспублікі (АР) і Еўрасаюза (ЕС) з’яўляецца Пагадненне аб партнёрстве і супрацоўніцтве (СПС). Гэты дакумент быў падпісаны 22 красавіка 1996 года ў Люксембургу і ўступіў у сілу 1 ліпеня 1999 года.

Пастанову аб уключэнні АР ў Еўрапейскую палітыку суседства (ЕПС) было прынята ЕС 14 чэрвеня 2004 года. АР ў рамках Еўрапейскай Палітыкі Суседства (ЕПС), атрымлівае ад ЕС, перш за ўсё, фінансавую і эканамічную падтрымку.

Эканамічна, АР з’яўляецца важным партнёрам для ЕС, паколькі краіны ЕС з’яўляюцца найбуйнейшымі імпарцёрамі азербайджанскай нафты.

АР з’яўляецца сябрам Рады Еўропы, і таму уключаны ў еўрапейскія структуры. Аднак з ЕС гэтая краіна звязаная з дапамогай плана дзеянняў у рамках ЕПС.

Парламенцкі камітэт супрацоўніцтва паміж ЕС і АР, у які ўваходзяць (з абодвух бакоў) высокапастаўленыя палітыкі, лічыць магчымым уступленне АР ў ЕС.

## Гл. таксама

* Знешняя палітыка Азербайджана
* Пашырэнне Еўрапейскага Саюза
	+ Краіны-кандыдаты ў Еўрапейскі Саюз
	+ Беларусь і Еўрапейскі Саюз
* Усходняе партнёрства
* INOGATE

## Спасылкі

* Delegation of the European Union to Azerbaijan Архівавана 16 верасня 2016.  (англ.)
* Azerbaijan Усходняе партнёрства  (англ.)
* Azerbaijan-European Union Архівавана 5 снежня 2011. Міністэрства замежных спраў Азербайджана  (англ.)
# Каралеўства вестготаў

|  |
| --- |
| Гістарычная дзяржава |
| Каралеўства вестготаў |
| лац.: Regnum Visigothorum або гоц. Gutþiuda Þiudinassus |
|  Вестгоцкае каралеўства ў часы Аларыха II |
| <
 >  >  >
418 — 721 |
| Сталіца | Тулуза, Таледа |
| Мова(ы) | Гоцкая мова і народная латынь |
| Рэлігія | арыянства, каталіцтва |
| Плошча | * 600 000 км²
 |
| Форма кіравання | манархія |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Каралеўства вестготаў** — раннефеадальнае дзяржаўнае ўтварэнне, гістарычна першае з так званых варварскіх каралеўстваў, якія склаліся на тэрыторыі Заходняй Рымскай імперыі ва ўмовах яе распаду ў V стагоддзі.

Узнікла ў 418 годзе на тэрыторыі рымскай правінцыі Аквітанія (вакол Тулузы — адсюль назва «**Тулузскае каралеўства**», якая выкарыстоўвалася ў якасці назвы дзяржавы ў 418—507 гадах) па дагаворы караля вестготаў Валіі з рымскім імператарам Ганорыем. Першым каралём вестгоцкай дзяржавы часам завуць Тэадорыха I.

Пасля паражэння Аларыха II ў бітве пры Пуацье ў 507 годзе і страты большасці тэрыторый у Галіі, сталіца каралеўства была перанесена спачаткуў Нарбону, затым у Барселону, і ў рэшце рэшт у Таледа — адсюль назва «**Таледскае каралеўства**», якая выкарыстоўвалася ў якасці назвы дзяржавы ў 580—712 гадах.

У 711—721 гадах з прычыны заваявання Іспаніі арабамі каралеўства было знішчана, а большая частка яго тэрыторыі далучана да Халіфата.

## Гл. таксама

* Вестготы
* Спіс каралёў вестготаў
* Гоцкая мова
* Вестгоцкая праўда

## Зноскі

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Каралеўства вестготаў
# Іспанская інквізіцыя

Пячатка «Свяшчэннага трыбунала» ў Іспаніі
**Трыбунал свяшчэннай канцылярыі інквізіцыі** (ісп.: Tribunal del Santo Oficio de la Inquisición, шырока вядомы як Іспанская інквізіцыя, ісп.: Inquisición española) — суд, створаны ў 1478 г. каталіцкім манархам Фердынандам II Арагонскім і Ізабелай I Кастыльскай. Закліканы падтрымліваць чысціню каталіцкай веры ў іх каралеўстве, а таксама замяніць сабой сярэдневяковую інквізіцыю, якая знаходзілася пад папскім кантролем. Інквізіцыя працавала ў значнай ступені для таго, каб забяспечыць правільнасць веры новазвернутых, асабліва яўрэяў, мусульман і іншых, прымушаных пад страхам смерці прыняць хрысціянства. Рашэнне манархаў стварыць інквізіцыю было прадыктавана некалькімі прычынамі, такімі як узмацненне іх палітычнай улады, аслабленне апазіцыі, падаўленне conversos («новазвернутых» з яўрэяў), атрыманне прыбытку ад канфіскацыі маёмасці асуджаных ерэтыкоў. Новы орган знаходзіўся пад прамым кантролем іспанскай манархіі. Ён быў канчаткова скасаваны толькі ў 1834 годзе, у час праўлення Ізабелы II.
# Богаяўленне

Пакланенне вешчуноў на карціне Мурыльё
Джота. Хрышчэнне Гасподняе
Прыход вешчуноў. Мазаіка ў Сант-Апалінарэ-Нуова.
**Богаяўленне** (грэч. Θεοφάνια), больш старажытная назва — **З’яўленне** (грэч. Επιφάνια — **Эпіфанія**) — адно з найстаражытнейшых хрысціянскіх свят (нароўні з Вялікаднем і Сёмухай), прысвечаны нараджэнню Ісуса Хрыста і падзеям, якія спадарожнічалі яму. Першыя паведамленні пра святкаванне Богаяўлення ўзыходзяць да II ст. і згадваюцца ў Клімента Александрыйскага і гностыкаў. З ходам часу сэнс свята зведаў у розных хрысціянскіх традыцыях вялікія змены (у прыватнасці, з яго вылучылася Ражство Хрыстова), у выніку чаго ў наш час розныя Цэрквы адзначаюць свята па-рознаму.

## Традыцыі

* У каталіцкіх храмах падчас свята Богаяўлення асвячаюць ваду, крэйду і ладан. У шэрагу краін існуе традыцыя пісаць на дзвярах касцёлаў і хат лацінскія літары CMB, што часам тлумачаць як першыя літары імён трох вешчуноў — Каспара, Мельхіёра і Бальтазара; а часам як першыя літары лацінскай фразы «Christus mansionem benedicat», што азначае «Хай блаславіць Хрыстос гэты дом», але часцей пішуць кірылічныя літары КМБ.
* У Іспаніі і многіх іспанамоўных краінах іменна падчас свята Богаяўлення, а не на Каляды ці ў дзень святога Мікалая дзеці атрымліваюць падарункі. Лічыцца, што іх разносяць вешчуны (па-іспанску «Los Reyes Magos» — каралі-чараўнікі).

## Зноскі

## Літаратура

* *Васілевіч, У. А.* Вадохрышча / У. А. Васілевіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 2: Беліцк — Гімн / Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1994. — С. 180. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-142-0.

## Спасылкі

* Эпіфанія, альбо «С+М+В» Catholic.By
* Хрышчэнне Гасподняе (Святое Богаяўленне)