Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Маркграф

**Маркграф** (ням.: Markgraf, англ.: margrave) — граф маркі (зямлі), кіраўнік пагранічнай зямельнай акругі (маркі) ў Франкскай дзяржаве ў VIII — IX ст.. Пазней прадстаўнік вышэйшага тытулаванага дваранства (князі ў Германіі; маркізы ў Францыі, Іспаніі і Італіі). Службовая асоба ў падначаленні караля, надзелена шырокімі адміністрацыйнымі, ваеннымі і судовымі паўнамоцтвамі ў марцы (зямлі).

У сярэдневяковай Германіі маркграфы сталі ўладарамі княства (маркграфства). На сваіх тэрыторыях маркграфы валодалі ўладай узроўню герцага за адзіным выключэннем: падчас ваенных паходаў маркграфа ішлі за герцагскім сцягам. Інстытут маркграфства паўстаў і быў уведзены ў праўленне Карла Вялікага ў пачатку IX ст.. На межах сваёй дзяржавы Карл Вялікі стварыў: Аварскаю, Фрыульскую, Саксонскаю, Сорбскую і Іспанскую маркі (зямлі). На ўсходняй мяжы Баварыі была ўтворана Усходняя марка (пазней вядомая як Аўстрыйская марка). Для абароны Цюрынгіі і Саксоніі ад нападаў славян імператары Саксонскай дынастыі заснавалі Паўночную марку (ням.: Nordmark), пазней ператвораную ў Брандэнбургскую, таксама Мейсенскую і Дацкую маркі. Пасля імператара Генрыха III на мяжы Карынтыі была створана Штырыйская марка, а на захадзе маркграфства Намюр. Маркграф Брандэнбурга ў 1356 г. атрымаў непасрэдныя паўнамоцтвы імперскіх князёў - курфюрстаў, а маркграф Аўстрыйскій атрымаў тытул герцага (пазней эрцгерцага). Пасля распаду герцагстваў усе маркграфы атрымалі статус імперскіх князёў, а «маркграф» застаўся тытулам, які напрыклад, ад Брандэнбургскай дынастыі Гогенцалернаў перайшоў да Франконскай. У Італіі, дзе імператары таксама ўвялі тытул маркграфа, a таксама ў Францыі, ад яго адбыўся дваранскі тытул Маркіз (ад слова "марка" - зямля).

## Гл. таксама

* Бенефіцыі;
* Чынш;
* Чыншавік;
* Лен;
* Феод;
* Ландграф;
* Асада

## Зноскі

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Маркграф
# Камп’ютарная стратэгічная гульня

**Камп’ютарная стратэгія** — папулярны жанр камп’ютарных гульняў, у якім поспех дасягнення перамогі залежыць ад планавання і стратэгічнага мыслення.

Сэнс такіх гульняў складаецца ў кіраванні некаторымі рэсурсамі, якія неабходна пераўтварыць у перавагу над праціўнікам пры дапамозе аператыўнага плана, які распрацоўваецца з улікам зменлівага становішча. Звычайнымі рэсурсамі ў ваенных стратэгіях з’яўляюцца войскі (асобныя персанажы, падраздзяленні або арміі) і пазіцыя, якія варта развіваць і выкарыстоўваць для дасягнення перавагі і перамогі. У эканамічных стратэгіях акцэнт робіцца на развіццё эканамічнай інфраструктуры падкантрольнай гульцу. Сучасныя стратэгічныя гульні, як правіла, злучаюць у сабе як ваенныя, так і эканамічныя прыкметы. Выдзяляюць два віды стратэгічных гульняў: Стратэгія ў рэальным часе (англ.: real-time strategy, RTS) і Пакрокавая стратэгія (англ.: turn-based strategy, TBS).
# Дэзынфармацыя

**Дэзынфармацыя** — загадзя ілжывая інфармацыя, якая прадстаўляецца суперніку або дзелавому партнёру для больш эфектыўнага вядзення баявых дзеянняў, супрацоўніцтва, праверкі на выцечку інфармацыі і кірунак яе выцечкі, выяўленне патэнцыйных кліентаў чорнага рынку.

Таксама дэзынфармацыяй (дэзынфармаваннем) называецца сам працэс маніпулявання інфармацыяй, г.зн.: увядзенне каго-небудзь у зман шляхам прадастаўлення няпоўнай інфармацыі ці поўнай, але ўжо не патрэбнай інфармацыі, скажэнне кантэксту, скажэнне часткі інфармацыі.

Дэзынфармацыя, такім чынам, — гэта прадукт дзейнасці чалавека, спроба стварыць ілжывае ўражанне і, адпаведна, падштурхнуць да жаданых дзеянняў і/ці бяздзейнасці.

## Рэсурсы, што выкрываюць дэзынфармацыю

* Еўрапейскі Саюз: Аператыўная рабочая група па стратэгічных камунікацыях
* Польшча: «OKO.press»
* Чэхія: «Seznam Zprávy»
* Украіна: «Детектор медіа», «StopFake»

## Гл. таксама

* Інфармацыйная вайна
# Раззбраенне

**Раззбраенне** — скарачэнне дзяржавамі сродкаў вядзення вайны, якімі яны валодаюць. Раззбраенне можа быць як шматбаковай, так і аднабаковай акцыяй, можа закранаць як абмежаваную тэрыторыю, так і ставіць на мэце дэмілітарызацыю ўсяго зямнога шара. Сфармавалася як адзін з кірункаў знешняй палітыкі ў XIX стагоддзі, пасля роля гэта кірунку толькі ўзмацнялася. У наш час раззбраенне галоўным чынам накіравана на кантроль, абмежаванне і скарачэнне стратэгічных ядзерных узбраенняў.

Сярод вядомых акцый, дагавораў, пагадненняў і прапаноў аб раззбраенні — пагадненне Раша — Бэгота, Гаагскія мірныя канферэнцыі, «чатырнаццаць пунктаў» як наступствы Першай сусветнай вайны, Канферэнцыя Лігі нацый па раззбраенні, стварэнне Арганізацыі Аб'яднаных нацый, Дагавор аб забароне выпрабаванняў ядзернай зброі ў атмасферы 1963 года, прапанова аб «адкрытым небе», Дагавор аб Антарктыцы 1959 года, Дагавор аб космасе 1967 года, Дагавор аб марскім дне 1971 года, Дагавор 1963 года аб забароне ядзернай зброі ў Лацінскай Амерыцы, Дагавор аб нераспаўсюджанні ядзернай зброі, Дагаворы аб скарачэнні стратэгічных наступальных узбраенняў, міжнародная канферэнцыя па забароне проціпяхотных мін.

## Спасылкі

* Разоружение // Энциклопедия Кольера. — Открытое общество, 2000.
* Разоружение // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб., 1890—1907.