# Косаўская вайна

| Косаўская вайна |
| --- |
| Асноўны канфлікт: Югаслаўскія войны |
|  Камандзіры АВК падчас аператыўнага аналізу, Злаш, 1998 год. |
| Дата |
28 лютага 1998 – 10 чэрвеня 1999 |
| Месца |
Косава і Мятохія |
| Вынік |
югаслаўскія войскі пакідаюць Косава, усталяванне часовай адміністрацыі місіі ААН |
| Змены |
Югаславія страчвае кантроль над тэрыторыяй Косава |
| Праціўнікі |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Армія вызвалення Косава **пры падтрымцы:**  Албанія  НАТА (з 24 сакавіка 1999)
  |  Саюзная Рэспубліка Югаславія  Рускія добраахвотнікі
* УНА-УНСО
 |

 |
|  |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Косаўская вайна** — узброены канфлікт паміж Югаславіяй і Арміяй вызвалення Косава (АВК). Фактычна прывёў да адзялення Косава і Мятохіі ад Сербіі і ўтварэння Рэспублікі Косава.

## Ход падзей

На фоне распаду Югаславіі 22 верасня 1991 года было абвешчана стварэнне незалежнай Рэспублікі Косава, а затым праведзены несанкцыянаваныя (сярод албанскай абшчыны) рэферэндум аб незалежнасці і прэзідэнцкія выбары.

Пачалося стварэнне ўзброеных фарміраванняў сепаратыстаў, якія ў 1996 годзе былі аб’яднаны ў Армію вызвалення Косава. У краі разгарнулася партызанская вайна, ахвярамі якой сталі сотні мірных жыхароў, чыноўнікаў і ваенных Югаславіі. Першапачаткова барацьбу з паўстанцамі вялі толькі міліцэйскія падраздзяленні, але ў 1998 годзе ў ваенныя дзеянні ўступіла армія.

Актыўная фаза баявых дзеянняў пачалася ў лютым 1998 года. Першы буйны інцыдэнт, які паклаў пачатак далейшай эскалацыі гвалту, адбыўся 28 лютага 1998 года ў сяле Лікашане. У той дзень албанскія баевікі арганізавалі напад на мясцовых сілавікоў. У адказ 5 сакавіка ў сяле Доньі-Прэказ была праведзена буйная аперацыя сербскай паліцыі. На працягу 1998—пачатку 1999 сутыкненні (пераважна гэта ўзброеныя напады албанскіх партызан) адбываліся не на ўсёй тэрыторыі Косава, каля траціны з 30 абшчын Косава не былі закрануты актыўнай дзейнасцю АВК, і абстаноўка ў гэтых раёнах была адносна спакойнай.

У сакавіку 1999 года ў ваенныя дзеянні ўмяшаліся краіны НАТА, разгарнуўшы масіраваныя бамбардзіроўкі югаслаўскіх гарадоў і ваенных аб’ектаў. У выніку сербскі ўрад быў вымушаны пагадзіцца на ўвод у край ваеннага кантынгенту KFOR і пераход яго пад кіраванне ААН.

## Наступствы

Пад кіраваннем ААН мясцовыя албанцы змаглі дамагчыся стварэння ўласнай дзяржавы на гэтай тэрыторыі, што ішло ў разрэз з інтарэсамі сербаў, якія не хацелі аддзялення. 17 лютага 2008 года адбылося другое абвяшчэнне незалежнасці Косава.

Сербскае насельніцтва было абурана гэтым, а таму зладзіла масавыя беспарадкі. 14 сакавіка сербы захапілі будынак суда ААН у Мітравіцы, пасля чаго ў сітуацыю ўмяшаліся сілы НАТА.

Афіцыйны Бялград не прызнаў незалежнасць Косава, што выклікала напружанасць на Балканскім паўвостраве. Апошні віток эскалацыі палітычнай канфрантацыі адбыўся ў 2022 годзе.

## Ахвяры

Паводле звестак сербскіх уладаў, падчас канфлікту загінулі 659 вайскоўцаў арміі і 349 супрацоўнікаў паліцыі.

У «Кнізе памяці Косава», апублікаванай у 2014 годзе, прыведзены імёны ўсіх загінулых і зніклых без вестак у рэгіёне са студзеня 1998 па снежань 2000 (як камбатантаў, так і цывільных асоб). Усяго ў спісе лічыцца 13 517 загінулых, з якіх: албанцаў — 10 415, сербаў — 2197, баснякоў, рома і іншых — 528. З гэтай колькасці ўсіх загінулых або зніклых без вестак мірных жыхароў было: 8661 косаўскі албанец, 1797 сербаў, 447 ромаў, баснякоў і іншых.

## Крыніцы