Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Сусекс

**Сусекс**, або **Сасекс** (англ.: Sussex, /ˈsʌsɪks/; старажытн. Suth-Seax — *Sūþsēaxe* (*South Saxons*) — гістарычнае графства Паўднёва-Усходняй Англіі, размешчана прыкладна на тэрыторыі старажытнага каралеўства Сусекс. Плошча — 3776 кв. км, у 1891 годзе ў графстве жыло 380 тысяч жыхароў.

## Тэрыторыя

З Сусексам мяжуе на поўначы графства Сурэй, на усходзе — Кент, на захадзе — Гэмпшыр, на поўдні ўзбярэжжа праліва Ла-Манш. Сусекс адміністрацыйна раздзелены на графствы Заходні Сасекс, Усходні Сасекс і горад Брайтан і Хоўв. Горад Брайтан і Хоўв створаны як унітарная ўлада ў 1997 годзе; гарадскі статус нададзены ў 2000 годзе. Да таго часу Чычэстэр быў адзіным горадам-сіці Сасекса.

Ланцуг пагоркаў перасякае Сусекс і канчаецца скалістым мысам Бічы Хэд. Пагоркі крэйдавай фармацыі і пакрытыя трафянікам. Ад пагоркаў цягнецца ўрадлівая і лясістая раўніна. Паміж Соўт Доўнс і морам, а таксама і ў багністых мясцінах на ўсходзе ад Бічы Хэд, шмат урадлівых зямель.

## Клімат

Клімат Сусекса мяккі, жніво ранняе. Пшаніца, авёс, ячмень, рэпа — галоўныя земляробныя культуры. На ўсходзе вырошчваюць шмат хмелю. Развіта жывёлагадоўля. Вядомыя сноўтноўдскія авечкі і сусекскія пароды быдла.

## Населеныя пункты

Галоўныя гарады — Чычэстэр, Брайтан, Гастынгс, Арондэль, Рай, Іст-Грынстэд, Вінчэльсі. У прыморскіх гарадоў ёсць пляжныя зоны, на якія значны попыт летам.

## Гісторыя

Сучасны Сусекс і пераважная частка графства Сурэй займаюць тэрыторыю другога каралеўства заснаванага саксамі, адно з сямі каралеўстваў заснаваных англасаксамі ў канцы V ст., пасля ўварвання ў Брытанію. Пасля валадарства караля Осмунда (765—770) каралеўства трапіла пад уплыў больш моцнага суседа — каралеўства Мерсіі, а ў IX ст. перайшло пад уладу Уэсэкса.

## Тапаніміка

Назва паходзіць ад старажытнасаксонскага *Sūþ Seaxe* — ”паўднёвыя саксы”.

## Зноскі
# Робін Гуд

Помнік Робін Гуду ў Нотынгеме
**Робін Гуд** (англ.: Robin Hood) — герой сярэднявечных англійскіх балад, прафесійны лучнік, завадатар лясных разбойнікаў. Змагаўся за справядлівасць — рабаваў заможных рыцараў і святароў, аддаючы назапашванае бядакам.

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Робін Гуд
* Robin Hood — Bold Outlaw of Barnsdale and Sherwood (англ.)
* site with Robin Hood plays, poems, ballads, etc. (англ.)
* Site with info about Robin Hood, the society, Nottingham & Robin Hood activities, Robin Hood forum & mailing list, etc. (англ.)
# Люмінесцэнтная лямпа

Люмінесцэнтныя лямпы
**Люмінесцэнтная лямпа** — газаразрадная крыніца святла нізкага ціску, светлавы паток якой выклікаецца свячэннем люмінафораў пад уздзеяннем ультрафіялетавага выпраменьвання электрычнага разраду.

Найбольш пашыраны ртутныя люмінесцэнтныя лямпы, якія маюць дазіраваныя колькасці ртуці (выпараецца пры запальванні разраду) і інертнага газу (напрыклад, аргону; спрыяе ўзбуджэнню атамаў ртуці). Робяцца ў выглядзе шкляной колбы, у тарцах якой герметычна ўманціраваны электроды. Пры падключэнні пераменнага току паміж электродамі ўзнікае электрычны разрад, які ўзбуджае свячэнне атамаў ртуці. Люмінесцэнтныя лямпы адрозніваюцца высокай светлавой аддачай (да 85 мл/Вт), вялікім тэрмінам службы (да 10 тыс. гадзін). Магутнасць 4-200 Вт. Выкарыстоўваюцца для асвятлення грамадскіх, жылых і прамысловых памяшканняў.

## Літаратура

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).
# Квенцін Брайс

| Квенцін Брайс |
| --- |
| англ.: Quentin Alice Louise Bryce |
|  |
|  |
|

| 24-ы Governor of Queensland[d] |
| --- |
| 29 ліпеня 2003 — 29 ліпеня 2008 |

 |
| Папярэднік | Peter Arnison[d] |
| Пераемнік | Penelope Wensley[d] |
|

| 25-ы генерал-губернатар Аўстраліі[d] |
| --- |
| 5 верасня 2008 — 28 сакавіка 2014 |

 |
| Папярэднік | Michael Jeffery[d] |
| Пераемнік | Пітэр Косгроўв |
|

---

 |
| Нараджэнне | 23 снежня 1942(1942-12-23) (83 гады)* Брысбен, Квінсленд, Аўстралія
 |
| Імя пры нараджэнні | англ.: Quentin Alice Louise Strachan |
| Муж | Michael Bryce[d] |
| Дзеці | Chloe Shorten[d] |
| Грамадзянства | * Аўстралія
 |
| Веравызнанне | Каталіцкая Царква |
| Адукацыя | * Квінслендскі ўніверсітэт
 |
| Месца працы | * Квінслендскі ўніверсітэт
 |
| Аўтограф |  |
| Узнагароды |       Fellow of the Academy of the Social Sciences in Australia[d] (2010) |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Квенцін Эліс Луіза Брайс** (англ.: Quentin Alice Louise Bryce; нар. 23 снежня 1942, Лонгрыч, Квінслэнд, Аўстралія) — аўстралійскі юрыст, губернатар Квінслэнда з 29 ліпеня 2003 па 29 ліпеня 2008 года, генерал-губернатар Аўстраліі з 5 верасня 2008 года.

Працавала ў розных камітэтах па правах чалавека, супраць жаночай дыскрымінацыі. У 2003 годзе стала другой жанчынай-губернатарам Квінслэнда, змяніўшы генерал-маёра Пітэра Арнысана. 13 красавіка 2008 года прэм’ер-міністр Аўстраліі Кевін Рад заявіў, што Квенцін Брайс прызначаная генерал-губернатарам Аўстраліі. Яна змяніла 5 верасня 2008 дзеючага генерал-губернатара Майкла Джэферы і стала першай жанчынай на гэтай пасадзе.

## Зноскі
# Джон Констэбл

| Джон Констэбл |
| --- |
| англ.: John Constable |
|  |
| Дата нараджэння | 11 чэрвеня 1776(1776-06-11)[…] |
| Месца нараджэння | * Іст-Бергхальт[d], Бейбер[d], графства Суфалк, Англія, Каралеўства Вялікабрытанія
 |
| Дата смерці | 31 сакавіка 1837(1837-03-31)[…] (60 гадоў) |
| Месца смерці | * Charlotte Street[d], Фіцровія[d], Лондан, Англія, Злучанае каралеўства Вялікабрытаніі і Ірландыі або
* Лондан, Англія, Злучанае каралеўства Вялікабрытаніі і Ірландыі
 |
| Месца пахавання | * St John-at-Hampstead[d]
 |
| Грамадзянства | * Каралеўства Вялікабрытанія
* Вялікабрытанія
 |
| Бацька | Golding Constable[d] |
| Маці | Ann Watts[d] |
| Жонка | Maria Bicknell[d][…] |
| Дзеці | Charles Golding Constable[d], Lionel Bicknell Constable[d] і Isabel Constable[d] |
| Род дзейнасці | мастак, пейзажыст, архітэктурны чарцёжнік, дзеяч выяўленчага мастацтва, дзеяч мастацтваў |
| Месца працы | * Кембрыджскі ўніверсітэт
 |
| Жанр | пейзаж, бытавы жанр, марына, партрэт, рэлігійнае мастацтва[d] і нацюрморт |
| Вучоба | * Каралеўская акадэмія мастацтваў
* figure drawing[d]
 |
| Мастацкі кірунак | рэалізм і рамантызм |
| Член у | * Каралеўская акадэмія мастацтваў
 |
| Узнагароды | Royal Academician[d] |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Джон Констэбл** (англ.: John Constable; 11 чэрвеня 1776, Іст-Бергхоўлт, Сафалк — 31 сакавіка 1837, Лондан) — англійскі мастак-рамантык. Найбольшую вядомасць яму прынеслі пейзажы, у прыватнасці з відамі наваколляў Сафалка, адкуль мастак быў родам.

## Зноскі
# Самуэль Уілкс

| Самуэль Уілкс |
| --- |
| англ.: Samuel Wilks |
|  |
| Род дзейнасці | урач, біёграф |
| Дата нараджэння | 2 чэрвеня 1824(1824-06-02) |
| Месца нараджэння | * Камберуэл[d], бора Ламбет, графства Вялікі Лондан, Вялікі Лондан, Англія, Злучанае каралеўства Вялікабрытаніі і Ірландыі
 |
| Дата смерці | 8 лістапада 1911(1911-11-08) (87 гадоў) |
| Месца смерці | * Хампстэд, бора Кэмдэн, графства Вялікі Лондан, Вялікі Лондан, Англія, Злучанае каралеўства Вялікабрытаніі і Ірландыі
 |
| Грамадзянства | * Злучанае каралеўства Вялікабрытаніі і Ірландыі
 |
| Альма-матар | * Guy's Hospital[d]
 |
| Член у | * Лонданскае каралеўскае таварыства
* Каралеўская калегія ўрачоў[d]
 |
| Узнагароды і прэміі | член Лонданскага каралеўскага таварыства FRCP[d] Harveian Oration[d] (1879) Moxon Medal[d] |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Самуэль Уілкс** (2 чэрвеня 1824, Лондан — 8 лістапада 1911) — брытанскі ўрач і біёграф. Член многіх таварыстваў, за асабістыя дасягненні атрымаў тытул баранета.

Адкрыў язвавы каліт у 1859 годзе, апісаў вузлавы дэфект валасоў *Trichorrhexis nodosa*.

У 1857 годзе па дадзеных ускрыцця апісаў остэахандрапластычную трахеабронхапатыю.

У 1868 годзе апублікаваў ментальныя сімптомы алкагольнай параплегіі, пазней названай сіндромам Корсакава.

Апісаў першы выпадак міястэніі ў 1877 годзе.

Пераадкрыў і пацвердзіў існаванне лімфомы Ходжкіна, аднак прызнаў прыярытэт апошняга і ўвёў ва ўжытак назву захворвання ў яго гонар.

Быў адным з «трох вялікіх» урачоў, якія адначасова працавалі ў Шпіталі Гая (Guy’s Hospital). Пацярпеў ад удару, які прывёў да паралічу. Памёр у сваім доме ва ўзросце 87 гадоў.

## Зноскі
# Канзас-Сіці Чыфс

**Канзас-Сіці Чыфс** (англ.: Kansas City Chiefs) - прафесійная каманда па амерыканскім футболе з амерыканскага горада Сан-Дыега, Каліфорнія. Каманда выступае ў Заходнім Дывізіёне Амерыканскай Футбольнай канферэнцыі Нацыянальнай Футбольнай Лігі. Каманда была заснавана ў 1960 годзе.

## Дасягненні

Чэмпіён лігі (1\*)

* Пераможца АФЛ (3)
	+ 1962, 1966, 1969
* **Пераможца Супер Боўла (1)**
	+ 1969 (IV)

Пераможца канферэнцыі (2)

* 2019, 2020

Пераможца дывізіёна (14)

* Захад АФЛ: 1962, 1966
* Захад АФК: 1971, 1993, 1995, 1997, 2003, 2010, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021

- \* Канзас-Сіці Чыфс выйгравалі чэмпіёнскія гульня АФЛ 1962 і 1966 гадоў, але прайгравалі фіналы сезону між лігамі.

## Спасылкі

* Афіцыйны сайт
# Лос-Анджэлес Доджэрс

|  |
| --- |
| **Лос-Анджэлес Доджэрс** |
|  |  |
| **Лагатып** | **Эмблема** |
|   |
| Год заснавання: | 1883 |
| Горад: | Лос-Анджэлес, Каліфорнія |
| Нікнеймы: | «Хлопцы ў сінім» (англ.: The Boys In Blue) «Сіняя каманда» (англ.: The Blue Crew «Лос Доерс» (англ.: Los Doyers) |
| **Прыналежнасць да МЛБ** |
| **•** Нацыянальная Ліга (1890 – цяп. час)
   **•** Заходні дывізіён (1969 – цяп. час)
**•** Амерыканская Асацыяцыя (1884 – 1889) |
| **Гісторыя** |
| **•Лос-Анджэлес Доджэрс** (1958 – цяп. час)
**•** Бруклін Доджэрс (1932 – 1957)
**•** Бруклін Робінс (1914 – 1931)
**•** Бруклін Супербас (1913)
**•** Бруклін Тролі Доджэрс (1911 – 1912)
**•** Бруклін Супербас (1899 – 1910)
**•** Бруклін Брайдгрумс (1896 – 1898)
**•** Бруклін Грумс (1891 – 1895)
**•** Бруклін Брайдгрумс (1888 – 1890)
**•** Бруклін Грэйз (1885 – 1887)
**•** Бруклін Атлантыкс (1884)
У 1932 годзе нікнейм упершыню з'явіўся на ўніформе клуба. |
| **Стадыёны** |
|  |
| **•Доджэр-Стэдыюм** (1962 – цяп. час)
**•** Мемарыяльны калізей Лос-Анджэлеса (1958 – 1961)
**•** Стадыён Рузвельта (1956 – 1957)
**•** Эбетс-Філд (1913 – 1957)
**•** Вашынгтон-Парк (1898 – 1912)
**•** Істэрн-Парк (1891 – 1897)
**•** Рыджвуд-Парк (1886 – 1889, толькі нядзельныя гульні)
**•** Вашынгтон-Парк (1884 – 1890) |
| **Колеры** |
| СІНІ ДОДЖЭР | БЕЛЫ | ЧЫРВОНЫ |
| **Уніформа** |
|  |
| **Кіраўніцтва** |
| Уладальнік(і): | Бейсбольнае кіраўніцтва Гугенхайма |
| Менеджар: | Дэйв Робертс |
| Генеральны Менеджар: | Фархан Зайдзі |
| Кіраўнік бейсбольных аперацый: | Эндру Фрыдман |
| **Замацаваныя нумары** |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
| **Тытулы МЛБ** |
| Тытулы Сусветнай Серыі (6): | 1955, 1959, 1963, 1965, 1981, 1988 |
| Тытулы Нацыянальнай Лігі (22): | 1890, 1899, 1900, 1916, 1920, 1941, 1947, 1949, 1952, 1953, 1955, 1956, 1959, 1963, 1965, 1966, 1974, 1977, 1978, 1981, 1988, 2017 |
| Тытулы Амерыканскай Асацыяцыі (1): | 1889 |
| Тытулы Заходняга дывізіёну (16): | 1974, 1977, 1978, 1981, 1983, 1985, 1988, 1995, 2004, 2008, 2009, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017 |
| Афіцыйны сайт |

**Лос-Анджэлес Доджэрс** (англ.: Los Angeles Dodgers) — амерыканскі прафесійны бейсбольны клуб, які базуецца ў Лос-Анджэлесе, Каліфорнія. Удзельнічае ў Галоўнай лізе бейсбола (МЛБ) у якасці члена Заходняга дывізіёна Нацыянальнай лігі (НЛ).

## Заўвагі

## Крыніцы

## Спасылкі

* Профіль на афіцыйным сайце Галоўнай лігі бейсбола
* Профіль на сайце Baseball Reference