# M142 HIMARS

| M142 HIMARS |
| --- |
|  M142 запускае ракету GMLRS з ракетнага палігона Уайт-Сэндс у студзені 2005 г. |
| Тып: | рэактыўная артылерыя |
| Краіна: |  ЗША |
| Гісторыя службы |
| Гады эксплуатацыі: | з чэрвеня 2005 |
| Войны і канфлікты: | Вайна ў Афганістане, Грамадзянская вайна ў Сірыі, Грамадзянская вайна ў Іраку, Уварванне Расіі ва Украіну (2022) |
| Гісторыя вытворчасці |
| Канструктар: | Lockheed Martin |
| Распрацаваны: | 1996—2000 |
| Вытворца: | Lockheed Martin, BAE Systems |
| Гады вытворчасці: | з сакавіка 2003 |
| Характарыстыкі |
| Хуткасць, км/г: | 85 |
| Запас ходу, км: | 480 |
| Асноўнае ўзбраенне: | 6 ракет РСЗО тыпу MLRS або 1 тактычная ракета тыпу ATACMS |
| Экіпаж (разлік), чал.: | 3 (аператар, кіроўца, камандзір разліку) |
| Калібр, мм: | 227 мм |
| Хуткастрэльнасць, выстралаў/хвіл: | 1, 2, 3, все 6 |
| Прыцэльная далёкасць, м: | ад 2 км да 300 км |
| Максімальная далёкасць, м: | 300 км для MGM-140 ATACMS 500 км для PrSM (з 2023 года) |

**M142 HIMARS** (англ.: **Hi**gh **M**obility **A**rtillery **R**ocket **S**ystem — вымаўл. *Ха́ймарс*) — амерыканская рэактыўная сістэма залпавага агню на колавым шасі.

M142 HIMARS створаны на базе трохвосевага 5-тоннага колавага шасі FMTV Арміі ЗША (англ.: Family of Medium Tactical Vehicles — сямейства сярэдніх тактычных аўтамабіляў), можа несці шэсць рэактыўных снарадаў РСЗА або адну аператыўна-тактычную балістычную ракету ATACMS. HIMARS узаемазаменная з РСЗА M270A1, нясе палову ад яе боекамплекта.

Сістэма M142 HIMARS авіятранспартабельная на самалёце C-130 і вырабляецца кампаніяй BAE Systems Mobility & Protection Systems (раней Armor Holdings, Inc.). Ракетная частка вырабляецца фірмай Lockheed Martin.

## Гісторыя

Аб распрацоўцы M142 HIMARS упершыню стала вядома ў 1994 годзе.
У 2002 годзе Корпус марской пяхоты ЗША дамовіўся з Сухапутнымі войскамі ЗША аб набыцці 40 сістэм HIMARS. Іх разгортванне пачалося ў 2005 годзе. У ліпені 2007 года марскія пехацінцы з батарэі Фокс 2-га батальёна 14-га палка марской пяхоты былі размешчаны ў іракскай правінцыі Аль-Анбар. Гэта першае падраздзяленне марской пяхоты, якое выкарыстоўвала HIMARS у баявых дзеяннях.

У верасні 2011 года Сінгапур прыняў HIMARS на ўзбраенне сваёй арміі. У войскі паступілі 18 пускавых установак HIMARS, 9 пацітонных шасі FMTV і кантэйнеры з ракетамі XM31 (GMLRS, Guided MLRS — абсталяваных інерцыяльнай сістэмай кіравання з GPS) з унітарнай фугаснай баявой часткай, а таксама адпаведнае дапаможнае і камунікацыйнае абсталяванне і паслугі. Гэта замова не ўключае ракет тыпу М26 ці іншых тыпаў некіраваных рэактыўных снарадаў MLRS.

M142 HIMARS таксама была выпрабавана ў якасці ўніверсальнай пускавой устаноўкі, як для пуску ракет тыпу «зямля-зямля», так і для пуску зенітных ракет AIM-120 AMRAAM у варыянце наземнага базавання.

## Боепрыпасы

Для MLRS і HIMARS існуюць два сямействы боепрыпасаў:

### MFOM

Боепрыпасы **MFOM** (англ.: **M**LRS **F**amily **o**f **M**unitions — *сямейства боепрыпасаў MLRS*) уключаюць наступныя тыпы ракет:

* **М26** — некіраваны рэактыўны снарад з касетнай галаўной часткай (субэлементы М77)
	+ **М26А1** — некіраваны рэактыўны снарад з касетнай галаўной часткай (субэлементы М85) і павялічанай далёкасцю стральбы (*ER MLRS*) да 45 км;
	+ **М26А2** — некіраваны рэактыўны снарад з касетнай галаўной часткай (кумулятыўна-аскепкавыя субэлементы *М77*) і павялічанай далёкасцю стральбы (*ER MLRS*) да 45 км;
* **GMLRS М30** (англ.: Guided MLRS — кіраваны MLRS) — 240-мм кіраваны (інерцыяльная + GPS) рэактыўны снарад з касетнай галаўной часткай (субэлементы *М85*) і павялічанай далёкасцю стральбы (*ER MLRS*) да 70 км;
* **М28** — 227-мм трэніравальны рэактыўны снарад;
	+ **М28А1** — 227-мм трэніравальны рэактыўны снарад з паменшанай далёкасцю стральбы;
* **AT-2** — 227-мм касетны рэактыўны снарад — пастаноўшчык мін.

* Загрузка зменнага пакета ў пускавую ўстаноўку
* HIMARS рыхтуецца да стральбы на перадавой аператыўнай базе марской пяхоты «Эдынбург», Афганістан. 26 лютага 2012 года
* HIMARS падчас стральбы ў навучальным цэнтры Якіма ў штаце Вашынгтон (ЗША), 24 траўня 2011 года

### AFOM

Сямейства боепрыпасаў **AFOM** (англ.: **A**rmy TACMS **F**amily **o**f **M**unitions — *сямейства боепрыпасаў ATACMS*) уключае наступныя тыпы ракет *ATACMS*:

* **ATACMS Block I** — Тактычная ракета з касетнай галаўной часткай на 950 баявых элементаў, далёкасцю да 165 км і інерцыяльнай сістэмай кіравання;
* **ATACMS Block IA** — тактычная ракета з касетнай галаўной часткай на 300 баявых элементаў і інерцыяльнай сістэмай кіравання (СК) укамплектаванай прыёмнікам GPS, вертыкальным канчатковым участкам траекторыі і далёкасцю стральбы да 300 км;
* **ATACMS Block IA Unitary** — тактычная ракета з фугаснай баявой часткай (БЧ) вагай 500 фунтаў (226,8 кг), інерцыяльнай сістэмай кіравання (СК) укамплектаванай прымачом GPS і далёкасцю стральбы да 270 км;
* **ATACMS Block II** — тактычная ракета з касетнай галаўной часткай на 13 самапрыцэльвальных баявых элементаў BAT і далёкасцю стральбы да 140 км;
* **ATACMS Block IIA** — тактычная ракета з касетнай галаўной часткай на 6 самапрыцэльвальных баявых элементаў BAT (палепшанай канструкцыі) і далёкасцю стральбы да 220 км.

## Развіццё сістэмы

HIMARS падчас пагрузкі на самалёт C-17 Globemaster III
Брытанская армія плануе разгарнуць сістэмы, якія запускаюць тыя ж боепрыпасы з аналагічнага транспартнага сродку (адзін кантэйнер РСЗА, змантаваны на шасі Supacat 600).

## На ўзбраенні

* ЗША — 363 M142 HIMARS у сухапутных войсках і 47 адзінак у марской пяхоце, станам на 2022 год
* Сінгапур — 18 M142 HIMARS, станам на 2016 год
* Аб’яднаныя Арабскія Эміраты — 32 M142 HIMARS, станам на 2022 год
* Іарданія — 12 M142 HIMARS, станам на 2016 год і 432 ракеты, станам на 2012 год
* Румынія — 54 M142 HIMARS, станам на 2022 год
* Украіна — 8 адзінак M142 HIMARS з ракетамі GMLRS станам на 10 ліпеня 2022 года, чакаецца пастаўка дадатковых чатырох адзінак

## Баявое выкарыстанне

HIMARS 130-й артылерыйскай брыгады Нацыянальнай гвардыі на вучэннях у Форт-Райлі побач з Джанкшэн-Сіці, штат Канзас. 14 траўня 2016.
На другі дзень аперацыі Моштарак, найбуйнейшай з пачатку ваенных дзеянняў у Афганістане ў 2001 годзе наступальнай аперацыі ISAF, распачатая ў ноч з 12 на 13 лютага 2010 года ў правінцыі Гільменд у паўднёвым Афганістане, дзве амерыканскія ракеты, запушчаныя з пускавых усталёвак HIMARS, патрапілі ў дом побач з горадам Марджа, пры гэтым загінула 12 мірных жыхароў. ISAF прыпынілі выкарыстанне HIMARS да поўнага вывучэння інцыдэнту. Брытанскі афіцэр пазней сказаў, што ракеты патрапілі ў цэль, што цэль выкарыстоўвалася талібамі, і ўжыванне сістэмы было адноўлена. У паведамленнях паказваецца, што згуба мірных жыхароў адбылася з-за выкарыстання талібамі жывых шчытоў. Сілам ISAF не было вядома пра прысутнасць грамадзянскіх асоб у гэтым месцы.

У ноч з 7 на 8 лютага 2018 года падраздзяленні УС ЗША, якія ўваходзяць у склад міжнароднай кааліцыі, падчас боесутыкнення пад Хашамам у сірыйскай правінцыі Дэйр-эз-Зор ажыццявілі ракетна-бомбавыя ўдары і ўжылі HIMARS супраць батальённай групы сірыйскіх праўрадавых сіл.

#### Уварванне Расіі ва Украіну (2022)

24 чэрвеня 2022 года стала вядома пра выкарыстанне HIMARS падчас супраціву расійскаму ўварванню ва Украіну. Уначы было выпушчана па 6 ракет з дзвюх пускавых установак па пазіцыях расійскіх войскаў

HIMARS выкарыстоўваецца ЗСУ для высокадакладных удараў па расійскіх пазіцыях зблізку лініі фронту, а таксама ў тыле, камандным пунктам, штабам, складам узбраення і казармам, акрамя таго, HIMARS з’яўляўся магутнай зброяй для парушэння матэрыяльна-тэхнічнага забеспячэння і камандавання расійскіх войскаў. Адзначаецца паспяховае і эфектыўнае ўжыванне HIMARS украінскімі войскамі для нападаў на расійскія камандныя пункты.

Паводле даных Пентагона, украінскія вайскоўцы дамагліся «значнага поспеху», выкарыстоўваючы HIMARS супраць расійскіх войскаў, адзначаючы высокую дакладнасць узбраення і значны радыус паражэння.

ЗСУ выкарыстоўвалі HIMARS і M270 для знішчэння каля 20 буйных складоў з артылерыйскімі боепрыпасамі ў глыбіні тэрыторыі кантраляванай расійскімі вайскоўцамі (40-80 кіламетрах ад лініі фронту)

## Зноскі

## Спасылкі

* Рэактыўная сістэма залпавага агню HIMARS
* High Mobility Artillery Rocket System (HIMARS) Архівавана 27 красавіка 2016. (англ.)
* HIMARS Technical Manuals (англ.)
* Army-Technology.com: HIMARS (англ.)
* Lockheed-Martin: HIMARS (англ.)
* DoD Press Release on Proposed HIMARS Sale to Singapore (англ.)
* Information about M26/M30/M31 MLRS rockets on designation-systems.net (англ.)
* MERX Release on Proposed HIMARS to the Canadian Forces in 2010 (англ.)