Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Бітва за Дакто

| Бітва за Дакто |
| --- |
| Асноўны канфлікт: Вайна ў В’етнаме |
|  |
| Дата |
3 лістапада — 23 лістапада 1967 |
| Месца |
Дакто |
| Вынік |
перамога ЗША і Паўднёвага В’етнама |
| Праціўнікі |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Паўночны В’етнам
 |  ЗША  Паўднёвы В’етнам
 |

 |
| Камандуючыя |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Хаанг Мін Таа
 |  Уільям Рэй Пірс  Лео Генры Швайтэр
 |

 |
| Сілы бакоў |
|

|  |  |
| --- | --- |
| 6 000 чалавек
  | 16 000 чалавек
  |

 |
| Страты |
|

|  |  |
| --- | --- |
| ад 1000 да 1664 забітых
 | ад 432 да 4570 забітых
 |

 |
|  |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Бітва за Дакто** (англ.: Battle of Dak To, в’етн.: Trận Đắk Tô) — агульная назва серыі баёў паміж падраздзяленнямі ўзброеных сіл ЗША і Паўднёвага В’етнама з аднаго боку, і Паўночнага В’етнама — з другога, якія адбыліся ў лістападзе 1967 года на Цэнтральным пласкагор’і Паўднёвага В’етнама.

## Перадумовы

Населены пункт Дакто (в’етн.: Đắk Tô) размяшчаўся ў цяжкапраходнай і маланаселенай мясцовасці недалёка ад в’етнама-лаоскай мяжы. Восенню 1967 года тут дзейнічала 1-я дывізія Арміі Паўночнага В’етнама. Наступленне было адной з аперацый у серыі так званых «пагранічных бітваў», закліканых адцягнуць амерыканскія падраздзяленні і ўвагу камандзіраў ЗША ад густанаселеных раёнаў краіны, якія былі мэтай будучага Тэцкага наступлення.

## Ход

3 лістапада адбылося першае сутыкненне. У рамках аперацыі «Макартур» (*MacArthur*) каля Дакто была задзейнічана брыгада 4-й пяхотнай дывізіі ЗША, амаль уся 173-я паветрана-дэсантная брыгада, а таксама падраздзяленні паўднёвав’етнамскай арміі. Першыя два тыдні бітва характарызавалася серыяй кароткіх і разлютаваных баёў за кантроль над вышынямі ў асноўным паўднёвей і на паўднёвы захад ад Дакто. Своечасовая перакідка амерыканскіх падмацаванняў адыграла сваю ролю — паўночнав’етнамскія падраздзяленні пачалі адыход у Лаос, дзе маглі перагрупавацца і атрымаць папаўненні. Адыход прыкрываў 174-ы полк, які заняў пазіцыі на вышыні 875 ля самай мяжы.

Штурм вышыні 875 амерыканскімі войскамі стаў самым кровапралітным эпізодам усёй бітвы. Батальён 173-й брыгады, які пачаў штурм 19 лістапада, панёс найцяжэйшыя страты. Пасля прыбыцця яшчэ аднаго батальёна, 23 лістапада вышыня была ўзята. Узяцце вышыні 875 лічыцца канцом бітвы за Дакто.

## Вынікі

Камандуючы войскамі ЗША і саюзнікаў у В’етнаме генерал Уільям Уэстморленд абвясціў пра перамогу ў бітве, хоць зыход баявых дзеянняў быў неадназначны. У гісторыі вайны ў В’етнаме бітва пры Дакто засталася менш прыкметнай, чым шмат у чым падобная бітва ў даліне Я-Дранг у лістападзе 1965 года, аднак па маштабнасці і лютасці пераўзыходзіла яе. Паводле заходніх ацэнак, страты ЗША склалі 361 забітымі, Паўднёвага В’етнама 73 забітымі. Страты Паўночнага В’етнама склалі ад 1000 да 1664 забітымі.

## Зноскі

## Спасылкі

* Дэвидсон Ф. Б. Война во Вьетнаме (1946—1975) = Vietnam at War: The History 1946-1975. — М.: Изографус, Эксмо, 2002. — С. 816.
# Міні-Тэт (1968)

| Міні-Тэт |
| --- |
| Асноўны канфлікт: Вайна ў В’етнаме |
| Целы забітых паўночнав’етнамскіх салдат, наваколле Таншанята, май 1968. |
| Дата |
29 красавіка — 30 мая 1968 |
| Месца |
Паўднёвы В’етнам |
| Вынік |
перамога ЗША |
| Праціўнікі |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Паўночны В’етнам  В’етконг
 |  ЗША  Паўднёвы В’етнам
 |

 |
| Камандуючыя |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Ле Зуан, Хаанг Ван Тхай
 | Уільям Уэстморленд, Крэйтан Абрамс, Цаа Ван Віен
 |

 |
| Страты |
|

|  |  |
| --- | --- |
| 24 000 загінулых (даныя ЗША) | 4 223 загінулых
  |

 |
| Агульныя страты |
|

|  |
| --- |
| 421 мірных грамадзян загінулі |

 |
|  |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Міні-Тэт** — выкарыстоўвальная амерыканскімі аўтарамі назва наступленне камуністычных сіл падчас вайны ў В’етнаме ў маі 1968 года.

«Міні-тэт» атрымаў назву за тое, што па маштабах аперацый саступаў Тэцкаму наступленню (студзень—люты 1968 года), аднак яшчэ пераследваў некаторыя стратэгічныя мэты. Наступленне пачалося 29 красавіка 1968 года і працягвалася да канца наступнага месяца. Найважнейшыя падзеі разгарнуліся ў кітайскім квартале Сайгона, які быў часткова захоплены сіламі НФВПВ. Пасля некалькіх дзён вулічных баёў наступаючыя былі выбіты са сваіх пазіцый. Другая фаза наступлення пачалася 25 мая і доўжылася да пачатку чэрвеня. «Міні-Тэт» не дасягнуў якіх-небудзь значных ваенных поспехаў для камуністаў.

## Літаратура

* Villard, Erik (2017). United States Army in Vietnam Combat Operations Staying the Course October 1967 to September 1968. Center of Military History United States Army. ISBN 9780160942808. This article incorporates text from this source, which is in the public domain.
* Ward, Geoffrey (2017). The Vietnam War: An Intimate History. Knopf. pp. 305–310. ISBN 9780307700254.
* Thompson, A.W. (14 December 1968). The Defense of Saigon. Headquarters Pacific Air Force
# Тэцкае наступленне (1969)

| Другое Тэцкае наступленне |
| --- |
| Асноўны канфлікт: Вайна ў В’етнаме |
| Бронетранспарцёр М113 11-й бранятанкавай дывізія ЗША падчас перастрэлкі з камуністамі, блакпост Лонг Бінь, 23 лютага 1969. |
| Дата |
22 лютага — 4 лістапада 1968 |
| Месца |
Паўднёвы В’етнам |
| Вынік |
перамога ЗША і Паўднёвага В’етнама |
| Праціўнікі |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Паўночны В’етнам  В’етконг
 |  ЗША  Паўднёвы В’етнам
 |

 |
|  |

**Другое Тэцкае наступленне** — серыя ваенных аперацый, праведзеных паўночнав’етнамскай арміяй (В’етнамская народная армія, ВНА) падчас вайны ў В’етнаме.

## Перадумовы

Па выніках 1968 года сітуацыя складвалася не на карысць камуністаў. Ваенныя аперацыі 1968 года скончыліся паразай НФВПВ. Маральны дух часцей ВНА і асабліва НФВПВ значна ўпаў. На тэрыторыі Паўднёвага В’етнама вялікія поспехі прыносіла амерыканская праграма прымірэння.

Аднак адначасова з гэтым у амерыканскім грамадстве баявыя дзеянні мінулага года выклікалі ўзмацненні антываенных настрояў. 31 кастрычніка былі прыпынены бамбардзіроўкі Паўночнага В’етнама. Пачаліся перамовы, якія прадастаўлялі магчымасць для дасягненняў палітычных пераваг. У гэтым святле новае наступленне абавязкова прывяло бы да ахвяр сярод асабістага складу амерыканскіх войскаў, што ў сваю чаргу выклікала б усплёск антымілітарысцкіх настрояў і акцый пратэсту ў ЗША. На перамовах гэта было б важкімі аргументамі для Паўночнага В’етнама.

## Ваенныя дзеянні

Наступленне праводзілася пераважна сіламі рэгулярнай арміі Паўночнага В’етнама, так як партызанскія атрады НФВПВ панеслі цяжкія страты ў бітвах 1968 года і не маглі паўнавартасна ўдзельнічаць у аперацыі. Асноўнай задачай было нанясенне амерыканскім часцям максімальных страт, што выклікала б палітычны рэзананс у ЗША і ўзмацненне антываеннага руху. Паўднёвав’етнамскія базы і войскі былі названы нізка прыярытэтнымі мэтамі нападаў.

Наступленне пачалося 22 лютага 1969 года, на гэты раз адразу пасля В’етнамскага Новага года і працягвалася каля трох тыдняў. У розных частках Паўднёвага В’етнама былі праведзены наземныя атакі супраць 125 амерыканскіх ваенных баз і аб’ектаў, але асноўны ўпор рабіўся на мінамётныя і артылерыйскія ўдары яшчэ па 400 аб’ектах.

Другая хваля наступлення пачалася 12 мая, трэцяя — 12 жніўня, чацвёртая — 4 лістапада.

## Вынік

Другое Тэцкае наступленне было найбольш буйной аперацыяй камуністычных сіл за год, які прайшоў пасля «першага Тэта». Паводле ацэнкі ЗША і кіраўніцтва Паўночнага В’етнама, наступленне не прынясло ніякіх стратэгічных поспехаў. Намечаныя мэты прызнаны нявыкананымі. За час наступлення загінула больш за 1000 амерыканскіх вайскоўцаў. Насуперак чаканням баявы дух партызан яшчэ больш упаў, дэзерцірства асабістага складу павялічылася. Кіраўніцтва Паўночнага В’етнама надоўга вярнулася да тактыкі партызанскай вайны.

## Літаратура

* Дэвидсон Ф. Б. Война во Вьетнаме (1946—1975) = Vietnam at War: The History 1946-1975. — М.: Изографус, Эксмо, 2002. — С. 816.

## Спасылкі

* Cold War International History Project's Cold War Files(недаступная спасылка)
# Аперацыя «Дугавая лямпа»

| Аперацыя «Дугавая лямпа» |
| --- |
| Асноўны канфлікт: Другая індакітайская вайна |
| Выбух авіябомб ад B-52. |
| Дата |
18 чэрвеня 1965 — 15 жніўня 1973 |
| Месца |
Індакітай |
| Праціўнікі |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Паўночны В’етнам  В’етконг і саюзнікі
  |  ЗША  Паўднёвы В’етнам і саюзнікі
  |

 |
| Страты |
|

|  |  |
| --- | --- |
| вялікая колькасць жывой сілы і тэхнікі, два МіГ-21
  | 30 B-52 (у тым ліку 12 у небаявых інцыдэнтах) |

 |
|  |

**Аперацыя «Дугавая лямпа»** (англ.: Arc Light) — кодавая назва ўсіх баявых аперацый, якія праводзіліся стратэгічнымі бамбардзіроўшчыкамі Boeing B-52 Stratofortress падчас Другой індакітайскай вайны ў 1960—1970-х гадах.

Хоць самалёт B-52 ствараўся выключна як носьбіт ядзернай зброі, недахоп авіябаз у Паўднёвым В’етнаме ў пачатку поўнамаштабнага ўмяшання Злучанных Штатаў у вайну прымусіў амерыканскае камандаванне шукаць альтэрнатыву тактычнай авіяцыі, і B-52 апынуўся найбольш прыдатным варыянтам. Некаторыя самалёты былі мадэрнізаваны ў рамках праграмы «Вялікі жывот» (Big Belly), што дазволіла давесці іх бомбавую нагрузку амаль да 29 т (падчас Другой сусветнай вайны такую ж масу меў цалкам загружаны бомбамі B-17).

Аперацыя «Arc Light» пачалася 18 чэрвеня 1965 года ўдарам групы B-52 па меркаваных пазіцыях партызан НФВПВ у ваеннай зоне D на паўночны ўсход ад Сайгона. B-52 дзейнічалі з авіябаз на востраве Гуам (ЗША), на Філіпінах і ў Тайландзе, выкарыстоўваючыся ў асноўным у Паўднёвым В’етнаме (у тым ліку для падтрымкі войскаў ЗША і саюзнікаў, асабліва падчас аблогі Кхе-Сані і Велікоднага наступлення), а таксама ў Лаосе і Камбоджы. Яны лічыліся самай разбуральнай зброяй, якую задзейнічалі ЗША ў Індакітаі. Партызаны далі B-52 мянушку «шаптала смерць» — падчас налёту перад выбухамі можна было пачуць толькі свіст бомбаў, бо самі самалёты ляцелі на вялікай вышыні і не маглі быць заўважаны або своечасова пачуты з зямлі. Супраць Паўночнага В’етнама стратэгічныя бамбардзіроўшчыкі ўпершыню былі задзейнічаны ў красавіку 1966 года, і да заканчэння масіраваных бамбардзіровак краіны ў 1968 выкарыстоўваліся вельмі абмежавана. У 1972 годзе паветраныя аперацыі супраць ДРВ былі адноўлены, і цяпер B-52 дзейнічалі больш актыўна, асабліва ў снежні 1972 года, калі падчас аперацыі «Linebacker II» яны адзіны раз за ўсю вайну здзейснілі масіраваныя налёты на Ханой і Хайфон.

Апошнія вылеты B-52 у Паўднёва-Усходняй Азіі адбыліся 15 жніўня 1973 года, перад уступленнем у сілу забароны Кангрэса ЗША на вядзенне амерыканскімі ўзброенымі сіламі баявых аперацый у Лаосе. За сем гадоў вайны стратэгічныя бамбардзіроўшчыкі здзейснілі 126 тысяч самалётавылетаў (адзін вылет абыходзіўся амерыканскаму бюджэту ў 40 тысяч долараў). Па амерыканскіх даных, баявыя і небаявыя страты склалі 30 самалётаў (18 страчаны ад дзеянняў праціўніка і 12 — у небаявых інцыдэнтах), прычым усе баявыя страты былі панесены над Паўночным В’етнамам. Бартавым стралкам самалётаў было залічана два збітых знішчальнікі МіГ-21.

## Зноскі
# Аперацыя «Кішэнныя грошы»

| Аперацыя «Кішэнныя грошы» |
| --- |
| Асноўны канфлікт: Вайна ў В’етнаме |
|  |
| Дата |
8—12 мая 1972 |
| Месца |
Паўночны В’етнам |
| Вынік |
перамога ЗША і страты в’етнамскай эканомікі |
| Праціўнікі |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  ЗША
 |  Паўночны В’етнам
 |

 |
|  |

**«Кішэнныя грошы»** (англ.: Pocket Money) — назва аперацыі ВМС ЗША па мініраванні партоў Паўночнага В’етнама ў 1972 годзе падчас В’етнамскай вайны.

## Перадгісторыя

Мініраванне партоў Паўночнага В’етнама было ўпершыню прапанавана амерыканскімі ваеннымі прэзідэнту ЗША Ліндану Джонсану ў 1964 годзе. Ажыццяўленне гэтага плана дазволіла б пазбавіць Паўночны В’етнам 85—90% імпарту, а яго ўласная эканоміка была не ў стане падтрымліваць вядзенне вайны ў Паўднёвым В’етнаме. Аднак план мініравання быў адхілены Джонсанам па палітычных прычынах, у першую чаргу — з-за боязі рэзкай рэакцыі СССР, асабліва калі ў партах пацерпяць савецкія гандлёвыя суда.

Вясной 1972 года Паўночны В’етнам пачаў самае буйнае наступленне на поўдні з пачатку вайны. Пасля яго першапачатковых поспехаў і ўзяцця паўночнав’етнамскімі войскамі горада Куангчы (сталіцы аднайменнай правінцыі) прэзідэнт Рычард Ніксан аддаў распараджэнне замінаваць гавані Паўночнага В’етнама.

## Ход аперацыі

Аперацыя «Кішэнныя грошы» пачалася раніцай 8 мая 1972 гады. Самалёты A-6 і A-7 пад прыкрыццём знішчальнікаў і двух крэйсераў выканалі мініраванне з паветра галоўнага паўночнав’етнамскага порта Хайфон. Міны былі пастаўлены на актывацыю праз пяць дзён, што дазваляла замежным судам бяспечна пакінуць гавань. Да 12 мая ў партах Хайфон, Камфен, Хонган, Вінь, Дангхой, Тханьхоа і іншых амерыканскай авіяцыяй было выстаўлена 11 тысяч марскіх мін.

## Вынік

Аперацыя «Кішэнныя грошы» дасягнула сваіх мэтаў. Мініраванне партоў прывяло да значных цяжкасцей у дастаўцы ў Паўночны В’етнам ваенных і грамадзянскіх грузаў, у выніку чаго в’етнамскі бок быў вымушаны сесці за стол перамоваў. В’етнамцы не здолелі знайсці эфектыўныя спосабы размініравання, і таму дамагліся ўключэння ў Парыжскага пагаднення аб спыненні агню і аднаўленні міру ў В’етнаме (1973) пункта аб тым, што размініраванне павінна быць выканана амерыканскай бокам. СССР і Кітай выказалі фармальны пратэст у сувязі з мінаваннем, аднак аперацыя ніяк не адбілася на візіце Ніксана ў СССР у канцы мая таго ж года.

## Гл. таксама

* Каардынаты смерці

## Зноскі

## Літаратура

* Доценко В. Флоты в локальных конфликтах второй половины XX века. — Москва, Санкт-Петербург: АСТ, Terra Fantastica, 2001. — С. 512.
# Кандаа (турма)

Турма Кандаа
**Турма Кандаа** (в’етн.: Nhà tù Côn Đảo, таксама **турма Каншон**) — былая турма на востраве Каншон (Кансон), найбуйнейшым востраве архіпелага Кандаа на поўдні В’етнама (у цяперашні час ён знаходзіцца ў правінцыі Барыа-Вунгтаў). Была пабудавана ў 1861 годзе французскімі каланістамі для ўтрымання тых, хто лічыўся асабліва небяспечным для каланіяльнага ўрада. Тут утрымліваліся многія высокапастаўленыя лідары нацыянальнага руху. Урад В’етнама прызнаў турму Кандаа гістарычным помнікам нацыянальнага значэння. Самым вядомым месцам у гэтай турме з’яўляюцца «тыгрыныя клеткі» (в’етн.: chuồng cọp). Французскія тыгрыныя клеткі займаюць плошчу 5475 м², салярыі займаюць 1873 м², іншыя памяшканні — 2194 м². Турма ўключае ў сябе 120 камер.

Падчас вайны ў В’етнаме зняволеныя, якія змяшчаліся тут у 1960-х і 70-х гадах, падвяргаліся жорсткаму абыходжанню і катаванням. У ліпені 1970 года два прадстаўнікі Кангрэсу ЗША, Аўгуст Хокінс і Уільям Андэрсан, наведалі турму. Іх суправаджалі саветнік Том Харкін, перакладчык Дон Люс і дырэктар Дэпартамента грамадскай бяспекі USAID Фрэнк Уолтан. У турме дэлегацыя адхілілася ад запланаванага маршруту, прытрымліваючыся карты, намаляванай былым зняволеным. Карта прывяла наведвальнікаў да дзвярэй будынка, які знутры адкрыў ахоўнік, што пачуў за дзвярыма галасы. Унутры яны выявілі зняволеных, закутых у цесныя «тыгровыя клеткі». Убачыўшы дэлегацыю, зняволеныя пачалі крычаць, патрабуючы вады. На іх былі раны і сінякі, некаторыя былі скалечаны. Харкін зрабіў фатаграфіі ўбачанага, якія пазней былі апублікаваныя ў часопісе «Life» 17 ліпеня 1970 года.

Турма была зачыненая пасля заканчэння вайны ў В’етнаме і неўзабаве адкрыта для наведвальнікаў.

## Зноскі

## Спасылкі

* Michael P. Kelley. Where We Were in Vietnam (англ.). — Hellgate Press; First Edition, 2002. — 850 p. — ISBN 978-1-55571-625-7
# Рак лёгкага

| Рак лёгкіх |
| --- |
|  Плоскаклетачны цэнтральны рак лёгкіх |
| МКХ-11 | 2C25 |
| МКХ-10 | C33.-C34. |
| МКХ-10-КМ | C34.2, C34.1 і C34.3 |
| МКХ-9 | 162 |
| МКХ-9-КМ | 162.3, 162.5, 162.8 і 162.4 |
| OMIM | 211980, 608935, 612593, 614210 і 612571 |
| DiseasesDB | 7616 |
| MedlinePlus | 007194 |
| eMedicine |
med/1333 med/1336 emerg/335 radio/807 radio/405 radio/406 |
| MeSH | D002283 |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Рак лёгкіх** — утварэнне ракавай пухліны на эпітэліі слізістай лёгкага. Штогод ад хваробы памірае 1,2 млн чалавек у свеце.

## Прычыны

Хваробе спрыяе тытунепаленне, у тым ліку пасіўнае, уздзеянне азбесту, мыш’яку і радону, абпраменьванне і сухоты.

## Праявы

Дыягнаставаць рак лёгкіх на ранніх стадыях цяжка. Хвароба выяўляецца праз пастаянны кашаль, кроў у макроці, бранхіт, боль у грудзях і зваротную пнеўманію.

## Зноскі

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Рак лёгкага
# Рэспубліка Карэя ў В’етнамскай вайне

| Рэспубліка Карэя ў В’етнамскай вайне |
| --- |
| Краіна |  Рэспубліка Карэя |
| Тып | гістарычны аспект[d] |
| Колькасць |
дзве дывізіі і адна брыгада |
| Удзел у | Вайна ў В’етнаме |
| Камандзіры |
| Вядомыя камандзіры | Чхэ Мён Сін |

Рэспубліка Карэя пад кіраваннем Пак Чон Хі прымала актыўны ўдзел у вайне ў В’етнаме. З 1964 па 1973 Паўднёвая Карэя накіравала больш за 300 000 салдат у В’етнам. Усе віды Узброеных сіл Рэспублікі Карэя ўдзельнічалі ў гэтай вайне на баку Злучаных Штатаў Амерыкі (сухапутныя войскі, марская пяхота, ваенна-марскі флот і ваенна-паветраныя сілы). Колькасць войскаў Рэспублікі Карэі ў В’етнаме была нашмат больш, чым у Аўстраліі і Новай Зеландыі. Камандаваў кантынгентам генерал-лейтэнант Чхэ Мён Сін.

Яшчэ ў пачатку 1954 года прэзідэнт Паўднёвай Карэі Лі Сын Ман прапанаваў накіраваць войскі ў В’етнам, але яго прапанова была адхілена Дзярждэпартаментам ЗША. Праз 10 гадоў першыя паўднёвакарэйскія грамадзяне прыбылі ў краіну ў якасці некамбатантаў: дзесяць інструктараў тхэквандо, трыццаць чатыры афіцэра і дзевяноста шэсць вайсковых медыкаў. Першыя паўднёвакарэйскія вайскоўцы прыбылі ў В’етнам у 1964 годзе, а першыя буйныя баявыя падраздзяленні — восенню 1965 года. Урад Паўднёвай Карэі пагадзіўся на адпраўку войскаў з умовай, што ЗША возьмуць на сябе іх тылавое забеспячэнне, а таксама забяспечаць сучаснай зброяй. Усяго ў Паўднёвым В’етнаме было перакінута дзве дывізіі і адна брыгада, якія склалі самы буйны замежны воінскі кантынгент у краіне пасля амерыканскага — больш за 30 тысяч чалавек асабістага складу за ўвесь перыяд знаходжання. Паўднёвакарэйскія салдаты добра зарэкамендавалі сябе ў баі, аднак атрымалі змрочную рэпутацыю сярод в’етнамцаў з-за жорсткасці ў адносінах да мірнага насельніцтва. Міністэрства культуры і камунікацый В’етнама лічыць, што паўднёвакарэйскія салдаты забілі парадку 41400 ваеннаслужачых В’етнамскай народнай арміі і 5000 грамадзянскіх асоб. Паўднёвакарэйскія войскі неаднаразова абвінавачваліся ў ваенных злачынствах і пакінулі ў краіне тысячы дзяцей (так званых «Лай Дайхан») ад в’етнамскіх жанчын пасля вываду кантынгенту. Рэспубліка Карэя страціла парадку 3800 салдат забітымі на гэтай вайне.

У 2001 годзе Прэзідэнт Рэспублікі Карэя Кім Дэ Чжун выказаў спачуванні в’етнамскаму народу за дзеянні карэйскіх вайскоўцаў падчас вайны.

## Зноскі
# Тон Дык Тханг

| Тон Дык Тханг |
| --- |
| Tôn Đức Thắng |
|  |
|  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  Прэзідэнт Сацыялістычнай Рэспублікі В'етнам  |  |
| 2 ліпеня 1976 — 30 сакавіка 1980 |

 |
| Папярэднік | пасада заснавана |
| Пераемнік | Нгуен Хыу Тхо (в. а.) |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  Прэзідэнт Дэмакратычнай Рэспублікі В'етнам (в. а. з 2 верасня 1969) |  |
| 23 верасня 1969 — 2 ліпеня 1976 |

 |
| Папярэднік | Хо Шы Мін |
| Пераемнік | пасада скасавана |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  Віцэ-прэзідэнт Дэмакратычнай Рэспублікі В'етнам  |  |
| 1960 — 1969 |

 |
| Прэзідэнт | Хо Шы Мін |
| Папярэднік | пасада заснавана |
| Пераемнік | Нгуен Лыонг Банг |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  Старшыня Пастаяннага камітэта Нацыянальнага сходу Дэмакратычнай Рэспублікі В'етнам  |  |
| 20 верасня 1955 — 15 ліпеня 1960 |

 |
| Папярэднік | Буй Банг Доан |
| Пераемнік | Чыонг Цінь |
|

|  Старшыня ЦК Айчыннага фронту В'етнама  |
| --- |
| з верасень 1955 |

 |
| Папярэднік | пасада заснавана |
|

|  Старшыня Пастаяннага камітэта нацыянальнага фронту Льен-В'ет  |
| --- |
| сакавік 1951 — верасень 1955 |

 |
| Папярэднік | Хюінь Тхык Кханг |
| Пераемнік | пасада скасавана |
|

---

 |
| Нараджэнне | 20 жніўня 1888(1888-08-20)* Лангсюен[d], Французскі Індакітай, Францыя
 |
| Смерць | 30 сакавіка 1980(1980-03-30)[…] (91 год)* Ханой, В’етнам
 |
| Бацька | Тон Ван Дэ |
| Маці | Нгуен Тхі Дзі |
| Жонка | Тон Хуанг Сеі Тханг |
| Грамадзянства | * В’етнам
 |
| Партыя | * Камуністычная партыя В’етнама
 |
| Узнагароды |           |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Тон Дык Тханг** (в’етн.: Tôn Đức Thắng; 20 жніўня 1888, правінцыя Лангсюен, Французскі Індакітай — 30 сакавіка 1980, Ханой, В’етнам) — другі і апошні прэзідэнт Паўночнага В’етнама і першы прэзідэнт Сацыялістычнай Рэспублікі В’етнам. Старшыня Нацыянальнага камітэта айчыннага фронту В’етнама. Лаўрэат Міжнароднай Сталінскай прэміі «За ўмацаванне міру паміж народамі» 1955 года.

## Зноскі

## Літаратура

* Тон Дык Тханг // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 488. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Тон Дык Тханг // Т. 26. Тихоходки — Ульяново. — М. : Советская энциклопедия, 1977. — С. 72. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров; 1969—1978). (руск.)
# Паўстанне Сімба

| Паўстанне Сімба |
| --- |
| Асноўны канфлікт: Кангалезскі крызіс |
|  |
| Дата |
студзень 1964—лістапад 1965 |
| Месца |
усход Конга |
| Вынік |
разгром паўстанцаў |
| Праціўнікі |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Рэспубліка Конга Замежныя найміты **ваенная падтрымка**:  ЗША  Бельгія
 |  Партыя афрыканскай салідарнасці **ваенная падтрымка**:  СССР  Куба  Уганда
 |

 |
| Камандуючыя |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Маіз Чомбэ Мабуту Сесе Сека Майкл Хоар  Жан Шрам
 |  Крыстаф Гбенье  Гастон Сумяло
 |

 |
| Сілы бакоў |
|

|  |  |
| --- | --- |
| 29 000 кангалезскімі ваенных, 500 наймітаў, 350 бельгійскіх парашутыстаў, 128 амерыканскіх камандас
  | 9 500 паўстанцаў і 200 ваенных саветнікаў з Кубы і СССР
  |

 |
| Агульныя страты |
|

|  |
| --- |
| звыш 100 000 загінулі |

 |
|  |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Паўстанне Сімба** (суахілі: Simba — леў) — антыўрадавае выступленне плямёнаў паўночна-ўсходняга Конга ў 1964—1965 гадах. Адбывалася паралельна з паўстаннем у Квілу П’ера Мулеле, паплечніка забітага Патрыса Лумумбы.

У гады халоднай вайны любы антыкапіталістычны бунт трактаваўся як прасавецкі, таму СССР аказаў паўстанцам ваенную дапамогу. 4 жніўня 1964 мяцежнікі атрымалі буйную перамогу, захапіўшы Стэнлівіль. Аднак зверствы ў адносінах да мірнага насельніцтва (вынішчэнне белых і адукаваных чорных конгалезцаў) прывялі да таго, што супраць паўстанцаў пачалася міжнародная аперацыя «Чырвоны Цмок». Сутнасць аперацыі заключалася ў высадцы групы бельгійскіх дэсантнікаў пры падтрымцы амерыканскай авіяцыі. Эфект нечаканасці дазволіў дэсантнікам без страт у асабістым складзе вызваліць практычна ўсіх закладнікаў. Таксама неацэнную падтрымку аказала группа наймітаў «Каманда 5» пад камандаваннем Майка Хоара.

Вялікую ролю ў падаўленні паўстання згулялі прэм’ер-міністр Маіз Чомбэ, які на той момант кіраваў краінай, Майкл Хоар — камандзір падраздзялення белых наймітаў «Каманда 5», Мабуту Сесе Сека — генерал кангалезскай нацыянальнай арміі (фр.: Armée nationale congolaise) (будучы дыктатар), Жан Шрам — камандзір падраздзялення бельгійскіх наймітаў і катангцаў (былая жандармерыя Катангі) — «Каманда 10».

## Крыніцы

## Літаратура

* Mujaju, Akiiki B. (October 1987). The Gold Allegations Motion and Political Development in Uganda. *African Affairs*. **86** (345): 479–504. doi:10.1093/oxfordjournals.afraf.a097945. JSTOR 722666.

## Спасылкі

* Трагедия Конго, 1964-67 гг.
* Забытая война