# Польска-літоўская вайна

| Польска-літоўская вайна |
| --- |
|  Парад польскай кавалерыі ў Сэйнах |
| Дата |
Літоўская гістарыяграфія: вясна 1919 — 29 лістапада 1920 Польская гістарыяграфія: 1 верасня — 7 кастрычніка 1920 |
| Месца |
Віленскі край |
| Вынік |
Перамога Польшчы |
| Праціўнікі |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Польшча (дэ-юрэ да 7 кастрычніка 1920; дэ-факта на працягу ўсёй вайны)  Сярэдняя Літва (з 12 кастрычніка 1920) |  Літва
 |

 |
| Камандуючыя |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Адам Нянеўскі  Люцыян Жалігоўскі
 |  Сільвястрас Жукаўскас
 |

 |
| Сілы бакоў |
|

|  |  |
| --- | --- |
| ?
  | каля 8000
  |

 |
|  |

**Польска-літоўская вайна** 1920 года — узброены канфлікт паміж Польшчай і Літвой з-за тэрытарыяльных спрэчак аб Віленскім краі.

## Перадгісторыя

Падчас наступу польскай арміі ў саюзе з часцямі Пятлюры ва Украіне падчас савецка-польскай вайны савецкі ўрад заключыў Маскоўскі дагавор пра прызнанне незалежнай літоўскай дзяржавы (са сталіцай у Вільні і вялікай тэрыторыяй на паўднёвы ўсход ад горада, уключаючы Гродна, Ашмяны, Ліду) 12 ліпеня 1920 года. Аднак фармальна перададзеныя Літве тэрыторыі кантраляваліся савецкімі военачальнікамі — 14 ліпеня 1920 года Чырвоная армія (3-ці кавалерыйскі корпус Г. Гая) паўторна заняла Вільню, 19 ліпеня — Гродна. Толькі пасля эвакуацыі чырвоных часцей (26 жніўня) з Вільні ў горад 28 жніўня ўвайшла літоўскія войскі.

## Ход падзей

22 верасня польскія войскі распачалі наступленне. Месцамі адбыліся сутычкі польскіх і літоўскіх часцей, пасля таго як польскія часці фарсіравалі раку Нёман у раёне Друскенікаў і 25 верасня занялі горад Гродна. Для прадухілення далейшых сутыкненняў пад ціскам ваеннай кантрольнай камісіі Лігі Нацый 7 кастрычніка 1920 года ў горадзе Сувалкі быў падпісаны дагавор, які прадугледжваў спыненне баявых дзеянняў, абмен палоннымі і дэмаркацыйную лінію, якая размежала літоўскія і польскія тэрыторыі такім чынам, што большая частка Віленскага краю апынялася пад кантролем Літвы.

Дагавор павінен быў набыць сілу 10 кастрычніка 1920 года. Але напярэдадні, 9 кастрычніка, польскія войскі 1-й літоўска-беларускай дывізіі генерала Люцыяна Жалігоўскага занялі Вільню ("Паўстанне Жалігоўскага"). 12 кастрычніка Жалігоўскі абвясціў сябе вярхоўным кіраўніком створанай ім дзяржавы Сярэдняя Літва (да правядзення выбараў у орган, які меў паўнамоцны вырашаць лёс краю). Баявыя дзеянні па патрабаванні Лігі Нацый былі спынены пасля бітваў пад Гедройцамі (19 лістапада) і Шырвінтамі (21 лістапада). Пасля гэтага Ліга Нацый спрабавала ўрэгуляваць канфлікт шляхам стварэння федэрацыі (План Гіманса), але безвынікова.

## Вынікі

Паводле рэзалюцыі Віленскага сейма, сфарміраванага паводле выбараў 8 студзеня 1922 года, прынятай 20 лютага 1922 года, і Акта ўз’яднання Віленскага краю, прынятага Устаноўчым сеймам у Варшаве 22 сакавіка 1922 года, Віленскі край увайшоў у склад Польшчы.

Літва прызнала анексію Віленскага краю Польшчай толькі ў 1937 годзе. 10 кастрычніка 1939 года, пасля ліквідацыі Польскай дзяржавы, СССР перадаў Вільню (частку Віленскага краю) незалежнай Літве. У кастрычніку 1940 года ў склад Літоўскай ССР была перададзена астатняя частка Віленскага краю і частка тэрыторыі БССР.

## Гл. таксама

* Віленскае пытанне

## Крыніцы

## Спасылкі

* На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх