# Хаяо Міядзакі

| Хаяо Міядзакі |
| --- |
|  |
| Нараджэнне | 5 студзеня 1941(1941-01-05) (85 гадоў) Токіа, Японія |
| Сфера дзейнасці | мангака, аніматар |
| Псеўданім | Цутому Тэрукі |
| Вядомыя працы | «Наўсікая з Даліны вятроў», «Мой сусед Тотара», «Скрадзеныя прывідамі», «Вандроўны замак Хаўла», «Нябесны замак Лапута», «Прынцэса Мананоке» |
| Узнагароды | Прэмія «Оскар», прэмія Берлінскага кінафестывалю («Знесеныя зданямі») |
| Афіцыйны сайт |

**Хаяо Міядзакі** (яп.: 宮崎 駿, *Miyazaki Hayao*; нар. 5 студзеня 1941, Токіа) — адзін з найвядомейшых стваральнікаў анімэ (японскіх мультфільмаў) і коміксаў манга. Адзін з самых паважаных рэжысёраў у гісторыі анімацыі.

Хоць Міядзакі быў збольшага невядомы шырокаму колу гледачоў на Захадзе да 1999 года, калі Miramax выпусціла яго стужку «Прынцэса Мананокэ», яго фільмы былі ўжо вельмі папулярнымі ў Японіі і Усходняй Азіі. Мультфільмы «Скрадзеныя прывідамі» і «Прынцэса Мананокэ» сталі рэкардсмэнамі па касавых зборах у Японіі.

Фільмы Міядзакі прысвечаны тэмам стаўлення чалавека да прыроды і тэхналогій. Галоўныя героі фільмаў часта самастойныя, моцныя дзяўчаты ці маладыя жанчыны; антыгероі — трохі гратэскныя злачынцы з адмоўнымі маральнымі характарыстыкамі.

Мультфільм «Скрадзеныя прывідамі» займае першае месца ў рэйтынгу найлепшых анімацыйных фільмаў па версіі IMDB. Мультфільм «Мой сусед Тотара» ўзначальвае рэйтынг 50 найлепшых мультфільмаў паводле спіса Тэры Гіліяма, які ён склаў для лонданскага часопіса TimeOut.

## Біяграфія

Хаяо Міядзакі, другі з чатырох братоў, нарадзіўся ў мястэчку Акебона-цё, частцы такійскай акругі Бункё-ку. Падчас Другой Сусветнай вайны яго бацька Кацудзі Міядзакі быў дырэктарам завода свайго дзядзькі, дзе выраблялі дэталі для баявых самалётаў Zero. З тых часоў Хаяо моцна захапляецца авіяцыяй, палёт і фантастычныя лётныя апараты прысутнічаюць амаль у кожнай яго стужцы.

У дзяцінстве Міядзакі даводзілася часта пераязджаць, часткова таму, што яго маці лячылася ад сухотаў у 1947—1955 гадах. У Міядзакавым фільме «Мой сусед Тотара» паказваецца сям’я, дзе маці цярпіць ад падобнай хваробы.

Прыкладна ў 1956 годзе Міядзакі паступіў у школу Татаёма. На трэцім год навучання ён пабачыў фільм «Гакудзя Дэн», які лічыцца адным з першых поўнаметражных каляровых анімэ, і вельмі зацікавіўся анімацыяй.

Пасля вышэйшае школы Міядзакі наведваў Універсітэт Гакусюін, які скончыў у 1963 годзе ў спецыялізацыях паліталогія і эканоміка.

У красавіку 1963 года Міядзакі ўладкаваўся на работу ў анімацыйную студыю Toei Animation, працуе ў складзе каманды мастакоў над мультфільмам «Вартавы сабака Гаў-гаў» (*Wanwan Chushingura*). У 1964 годе Міядзакі становіцца галоўным сакратаром прафесійнага саюза ў сваёй кампаніі.

У кастрычніку 1965 годзе Хаяо Міядзакі ажаніўся са сваёю сяброўкай Акемі Ота, з якой яны нажылы двух сыноў, Гаро і Кеісуке. Гаро сам стаў стваральнікам анімэ, а Кеісуке — мастаком па дрэве.

У 1971 годзе вырашае разам з сябрамі экранізаваць казачную аповесць Астрыд Ліндгрэн «Пэпі Доўгая Панчоха», для чаго нават стварае анімацыйную студыю, аднак ажыццявіць гэта не ўдалося дзеля нязгоды ўладальнікаў аўтарскіх правоў. Міядзакі зноў уладкоўваецца аніматарам у вялікую студыю, дзе бярэ ўдзел ў працы над мультфільмам «Вялікая панда і маленькая панда» (1982, рэжысёр Ісаё Такахата), галоўная гераіня якога вельмі падобная да Пэпі Доўгай Панчохі.

Да 1982 года Міядзакі працуе ў студыях Nippon Animation і TMS. На апошняй з іх ён стварае свой адзіны мультсерыял «Конан — хлопчык з будучыні», а на Nippon Animation — свой першы поўнаметражны мультфільм — *Замак Кагліёстра (Люпен трэці)*.

У 1982 годзе Міядзакі адыходзіць ад анімацыі і засяроджваецца на манга-праекце «Наўсікая з Даліны вятроў». Пазней сюжэтам зацікавілася студыя Tokuma Shoten, якая прапанавала Міядзакі экранізаваць яго. Так у 1984 годзе выходзіць поўнаметражны мультфільм «Наўсікая з Даліны вятроў», які мае поспех.

У 1985 годзе Міядзакі стварае сваю ўласную студыю Ghibli пры падтрымцы Tokuma Shoten. На Ghibli выдае свае найбольш вядомыя стужкі («Нябесны замак Лапута», «Мой сусед Тотара», «Прынцэса Мананокэ» і інш).

Міядзакі вельмі рэдка дае інтэрв’ю, не любіць бываць у людзях. Так, ён не паехаў на Берлінскі кінафестываль і нават на цырымонію ўручэння прэміі Оскар, якая была прысуджана яму за мультфільм «Скрадзеныя прывідамі». Але ў 2005 годзе наведаў Венецыянскі кінафестываль — праўда, без вялікай ахвоты, дзякуючы настойлівасці мясцовай адміністрацыі. Нягледзячы на гэта, Міядзакі шмат падарожнічае па Японіі і па розных краінах, дзе вывучае прыроду, шукае натуру для сваіх будучых твораў, наведвае славутыя мясціны. Ён сам прызнаецца, што многія краявіды з мультфільма «Вандроўны замак Хаула» былі навеяны яму прыродай Казахстана і Эльзаса.

Сярод сваіх настаўнікаў называе савецкага і расійскага рэжысёра мультыплікацыі Юрыя Нарштэйна.

## Фільмаграфія

### Рэжысёр і сцэнарыст

* *Конан, хлопчык з будучыні* — (яп. 未来少年コナン *Mirai Shounen Konan*), *1978* (тэлесерыял)
* *Замак Кагліостра (Люпен трэці)* — (яп. ルパン三世カリオストロの城 *Rupan Sansei: Kariosutoro no Shiro*), *1979*
* *Наўсікая з Даліны вятроў* — (яп. 風の谷のナウシカ *Kaze no Tani no Naushika*), *1984*
* *Нябесны замак Лапута* (яп. 天空の城ラピュタ *Tenkuu no Shiro Rapyuta*), *1986*
* *Мой сусед Тотара* — (яп. となりのトトロ *Tonari no Totoro*), *1988*
* *Ведзьміна дастаўка* — (яп. 魔女の宅急便 *Majo no Takkyuubin*), *1989*
* *Порка Роса* — (яп. 紅の豚 *Kurenai no Buta*), *1992*
* *On Your Mark*, *1995* (кароткаметражны музычны кліп)
* *Ваўчыная Князёўна* — (яп. もののけ姫 *Mononoke Hime*), *1997*
* *Скрадзеныя прывідамі* — (яп. 千と千尋の神隠し *Sen to Chihiro no Kamikakushi*), *2001*
* *Вандроўны замак Хаўла* — (яп. ハウルの動く城 *Hauru no Ugoku Shiro*), *2004*
* *Рыбка Поньё* — (яп. 崖の上のポニョ *Gake no Ue no Ponyo*), *2008*
* *Са схілаў Какурыка* (Kokurikozaka kara) (яп. コクリコ坂から *Какурыко-Дзака Кара*?), 2011 — сцэнарыст
* *Падымаецца вецер* (Kaze tachinu) (яп. 風立ちぬ *Кадзэ: тачыну*), 2013 — поўнаметражны анімэ-фільм, рэжысёр
* *Хлопчык і чапля* — (яп. 君たちはどう生きるか *Kimitachi wa Dō Ikiru ka*), *2023*

### Сцэнарыст

* *Панда Копанда* — (*Panda Kopanda*), *1972*
* *Панда Копанда і Цырк дажджлівага дня* (*Panda Kopanda: Amefuri Saakasu no Maki*), *1973*
* *Шэпат сэрца* — (耳をすませば; *Mimi o Sumaseba*), *1995*

## Зноскі

## Спасылкі

* Nausicaa.net
* Старонка Studio Ghibli (яп.)
* The Hayao Miyazaki Web(недаступная спасылка) (англ.) — вялікая база інфармацыі пра студыю Гінулі і яе стваральніках
* Біяграфія, фільмаграфія рэжысёра Хаяо Міядзакі Архівавана 24 кастрычніка 2005.