Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Мова праграмавання высокага ўзроўню

У інфарматыцы **высокаўзроўневая мова праграмавання** — гэта мова праграмавання з моцнай абстракцыяй ад дэталяў камп’ютара. У адрозненне ад моў праграмавання нізкага ўзроўню, яна можа выкарыстоўваць *элементы* натуральнай мовы, быць прасцейшай у выкарыстанні або можа аўтаматызаваць (ці нават цалкам хаваць) значныя вобласці вылічальных сістэм (напрыклад, кіраванне памяццю), што робіць працэс распрацоўкі праграмы больш простым і больш зразумелым, чым пры выкарыстанні мовы ніжэйшага ўзроўню. Аб’ём прадастаўляемых абстракцый вызначае, наколькі «высокаўзроўневай» з’яўляецца мова праграмавання.

У 1960-я гады мова праграмавання высокага ўзроўню з выкарыстаннем кампілятара звычайна называлася *аўтакодам*. Прыкладамі аўтакодаў з’яўляюцца COBOL і Fortran.

Першай мовай праграмавання высокага ўзроўню, распрацаванай для камп’ютараў, была Plankalkül, створаная Конрадам Цузэ. Аднак у свой час яна не была рэалізавана, а яе першапачатковы ўклад быў у значнай ступені ізаляваны ад іншых распрацовак з-за Другой сусветнай вайны, акрамя ўплыву на мову «Superplan» Хайнца Руцішаўзера, а таксама ў некаторай ступені ALGOL. Першай шырока распаўсюджанай мовай высокага ўзроўню была Fortran, машынна-незалежная распрацоўка ранніх сістэм Autocode IBM. У сямействе ALGOL з’явілася рэкурсія, а таксама ўкладзеныя функцыі ў лексічнай вобласці бачнасці. ALGOL 60 таксама стаў першай мовай, у якой было праведзена дакладнае адрозненне паміж параметрамі значэння і параметрамі імя і адпаведнай семантыкай. ALGOL таксама прадставіў некалькі канцэпцый структураванага праграмавання, такія як канструкцыі `while-do` і `if-then-else` і яго сінтаксіс быў першым, які быў апісаны ў фармальнай натацыі — *форме Бэкуса-Наура* (BNF). Прыкладна ў той жа перыяд COBOL прадставіў запісы (таксама званыя структурамі), а Lisp упершыню прадставіў цалкам агульную лямбда-абстракцыю.

## Зноскі
# Xbox Live

| Xbox Live |
| --- |
|  |
| Тып | Лічбавая дыстрыбуцыя Кіраванне лічбавымі правамі сацыяльная сетка |
| Распрацоўшчык |
Microsoft |
| Напісана на | C++ |
| Аперацыйная сістэма | Xbox (да 2010 года) Xbox 360 Xbox One Windows XP - Windows 7 (Games for Windows – Live) Windows 8 Windows Phone |
| Першы выпуск | 15 лістапада 2002 |
| Апошняя версія | (25 чэрвеня 2013) |
| Стан |
Актыўна |
| Ліцэнзія | Ўладальніцкая |
| Сайт | xbox.com/live//live/ |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Xbox LIVE** — служба шматкарыстальніцкіх анлайн гульняў і лічбавай дыстрыбуцыі, створана і кіраваная карпарацыяй Microsoft.

Службу была створана ў лістападзе 2002 для прыстаўкі Xbox. Пасля яна атрымала значныя абнаўлення пасля выхаду наступных мадэляў прыстаўкі: Xbox 360 у 2005 і Xbox One у 2013. Таксама ў 2007 сістэма была распаўсюджана на персанальныя камп’ютары пад управнинням Windows (гэта называлася Games for Windows — Live).

У 2021 годзе Microsoft перайменавала Xbox Live проста ў «Xbox network», каб уключыць усе свае паслугі, звязаныя з Xbox, і пачала павольна адмяняць увесь брэндынг «Live», пакуль ён не быў цалкам выдалены ў 2023 годзе.

Канкурэнтамі Xbox LIVE ёсць сетка PlayStation Network кампаніі Sony і Nintendo Network кампаніі Nintendo.

## Gamertag

*Gamertag* — гэта універсальны нікнэйм карыстальніка ў *Xbox LIVE*. Ён павінен быць унікальным, даўжынёй не больш за 15 сімвалаў, ўключаць лічбы, літары і прабелы. Microsoft праводзіць пэўную мадэрацыю нікнэймаў. Напрыклад, у свой час было забаронена ўказваць сэксуальную арыентацыю ў імя карыстальніка, аднак затым ад гэтай практыкі адмовіліся.

Gamertag можа выкарыстоўвацца ў шэрагу службаў, уключаючы Games for Windows — Live, Zune, Клуб распрацоўнікаў XNA і, вядома, увесь шэраг мадэляў Xbox. Акрамя таго, існуе шэраг сайтаў, якія дазваляюць праглядаць акаўнты або кіраваць імі.

## Бяспека

Microsoft не дазваляе карыстальнікам гуляць на прыстаўках з мадыфікаванай прашыўкай. У 2009 годзе было забанен амаль мільён такіх акаўнтаў.

## Даступнасць

Па стане на 14 сакавіка 2015 Xbox Live быў даступны ў 42 краінах свету, Беларусі сярод іх не было.

Краіны, у якіх даступная служба Xbox Live.
## Зноскі
# Кеша

| Кеша |
| --- |
|  |
| Асноўная інфармацыя |
| Імя пры нараджэнні | англ.: Kesha Rose Sebert |
| Дата нараджэння | 1 сакавіка 1987(1987-03-01) (39 гадоў) |
| Месца нараджэння | * Лос-Анджэлес, акруга Лос-Анджэлес, Каліфорнія, ЗША
 |
| Краіна | * ЗША
 |
| Маці | Pebe Sebert[d] |
| Альма-матар | * Franklin High School[d]
* Brentwood High School[d]
* Барнард-каледж[d]
 |
| Музычная дзейнасць |
| Прафесіі | спявачка, аўтарка-кампазітар, рэперка, актрыса, кампазітарка, animal rights advocate, кінарэжысёр, аўтар-выканаўца, дызайнер, pop musician, музыкант |
| Гады актыўнасці |
з 2005 |
| Пеўчы голас | мецца-сапрана |
| Інструменты | вакал, гітара, клавішныя музычныя інструменты[d], сінтэзатар, піяніна[d] і ударныя музычныя інструменты |
| Жанры | электрапоп[d], данс-поп[d], сінці-поп, поп-рок, поп-рэп[d], рок-музыка[…], танцавальная музыка[…] і кантры[…] |
| Псеўданімы | Ke$ha |
| Лэйблы | RCA Records і Kemosabe Records[d] |
| Узнагароды | Genesis Award[d] Time 100[d] (2018) |
| Аўтограф |  |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |
| keshaofficial.com (англ.) |

**Кеша Роўз Себерт** (англ.: Kesha Rose Sebert, больш вядомая пад сваім сцэнічным псеўданімам **Ke$ha**; нарадзілася 1 сакавіка 1987 году, Лос-Анджэлес, ЗША) — амерыканская поп-спявачка, аўтар песняў, кампазітар.

## Дыскаграфія

**Студыйныя альбомы *Animal* (2010)
* *Warrior* (2012)
* *Rainbow* (2017)
* *High Road* (2020)
* *Gag Order* (2023)
* *Period* (2025)

## Зноскі

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Кеша
# Пост-панк рэвайвл

| Пост-панк рэвайвл |
| --- |
|  |
| Вытокі: |
Пост-панк, Танцавальная музыка, Нью-вэйв, Брытпоп |
| Месца і час узнікнення: |
пачатак 21 стагоддзя, Вялікабрытанія, ЗША, Канада |
| Разнавіднасці |
| Паджанры: |
Дэнс-панк |

**Пост-панк рывайвл** (англ. Post-punk revival (даслоўна *Адраджэнне пост-панка*)) — кірунак у альтэрнатыўнай рок-музыцы 2000-х гадоў, які з'яўляецца часткай такіх жанраў як індзі/гараж рок, панк і танцавальная музыка.

## Гісторыя

Спачатку, тэрмін "пост-панк" быў уведзены каб вызначыть тыя гурты, якія ў канцы 70-х –- пачатку 80-х гадоў 20 стагоддзя пачалі эксперыментаваць з панкам каб дадать да гэтага жанра болей лірычнасці. Класічнымі прыкладамі пост-панк гуртаў з'яўляюцца Psychedelic Furs, Gang of Four, Joy Division, XTC, Echo and The Bunnymen, The Raincoats, Wire, U2 ды Magazine.

На рубяжы стагоддзяў, тэрмін "пост-панк" пачаў зноў з'яўляцца ў музычнай прэсе, колькасць крытыкаў
адрадзілі гэты тэрмін каб апісаць маладыя гурты, якія трымаліся эстэтыкі арыгінальнага "пост-панка". The Rapture, Liars, Interpol і Bloc Party былі першымі камерцыйна удачнымі праэктамі па адраджэнню інтарэса сярод сродкаў масавай інфармацыі.

## Спасылкі

Wave/Post-Punk Revival(недаступная спасылка) - артыкул на All Music Guide (англ.)
# Пара

Выпарэнне вады з паверхні глебы
**Па́ра** — газападобны стан рэчыва ва ўмовах, калі газавая фаза можа знаходзіцца ў раўнавазе з вадкай або цвёрдай фазамі таго ж рэчыва. Пры нізкім ціску і высокай тэмпературы ўласцівасці пары набліжаюцца да ўласцівасцей ідэальнага газу. У гутарковай мове пад словам «пара» разумеюць вадзяную пару.

## Характарыстыкі пары

**Ступень вільготнасці пары** (руск.: степень влажности пара; англ.: degree of vapour humidity, vapour (steam) humidity factor; ням.: Dampffeuchtigkeitsstufe f) — масавая доля вадкасці, якая змяшчаецца ў вільготнай пары.

**Ступень сухасці пары** (руск.: степень сухости пара; англ.: degree of vapour dryness, vapour (steam) dryness factor; ням.: Dampftrockenheitsstufe f) — масавая доля сухой пары, якая змяшчаецца ў сырой насычанай пары.

**Пругкасць насычэння** — максімальна магчымае ўтрыманне пары у паветры пры дадзенай тэмпературы.

## Вадзяная пара

Вадзяная пара — газападобны стан вады.

Дзякуючы сваім унікальным уласцівасцям, вадзяная пара шырока выкарыстоўваецца ў разнастайных сферах дзейнасці чалавека:

* у прамысловасці выкарыстоўваецца ў якасці цепланосьбіта.

## Гл. таксама

* Вада
* Туман
* Лазня
* Тэмпература кіпення
* Кропка расы
* Крытычная тэмпература
* Вільготнасць пары
# Інтэгральная схема

Сучасныя інтэгральныя мікрасхемы, прызначаныя для паверхневага мантажу
**Інтэгральная (мікра) схема** (ІС, ІМС, англ.: integrated circuit, IC, microcircuit), **чып**, **мікрачып** (англ.: microchip, silicon chip, chip — тонкая пласцінка — першапачаткова тэрмін адносіўся да пласцінкі крышталя мікрасхемы) — мікраэлектронная прылада, электронная схема адвольнай складанасці (крышталь), зробленая на паўправадніковай падкладцы (пласціне або плёнцы), змешчаная ў неразборны корпус, або без яго, у выпадку ўваходжання ў склад мікразборкі.

На сённяшні дзень вялікая частка мікрасхем вырабляецца ў карпусах для паверхневага мантажу.

Часта пад інтэгральнай схемай (ІС) разумеюць уласна крышталь або плёнку з электроннай схемай, а пад мікрасхемай (МС, чыпам) — ІС, складзеную ў корпус. У той жа час выраз чып-кампаненты азначае «кампаненты для паверхневага мантажу» (у адрозненне ад кампанентаў для пайкі ў адтуліны на плаце).
# Інфармацыйная бяспека

| Інфармацыйная бяспека |
| --- |
|  |
| Апісана на сайце | servicios.infoleg.gob.ar/… (ісп.) |
| Stack Exchange site URL | security.stackexchange.com security.stackexchange.com |
| Mastodon instance URL | infosec.exchange freeradical.zone ioc.exchange |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Інфармацыйная бяспека** (англ.: Information Security, а таксама *InfoSec*) — тэорыя і практыка прадухілення несанкцыянаванага доступу, выкарыстання, раскрыцця, скажэння, мадыфікацыі, даследавання, рэгістрацыі або знішчэння інфармацыі. З’яўляецца ўніверсальнай канцэпцыяй, што ўжываецца незалежна ад формы, якую могуць прымаць даныя (электронная або, напрыклад, фізічная). Асноўнай задачай інфармацыйнай бяспекі з’яўляецца збалансаваная абарона прыватнасці, цэласнасці і даступнасці даных з улікам выгоды прыкладання і без якой-небудзь шкоды для прадукцыйнасці арганізацыі.

Інфармацыйная бяспека дасягаецца, у асноўным, з дапамогай шматэтапнага працэсу кіравання рызыкамі, які дазваляе ідэнтыфікаваць асноўныя сродкі і нематэрыяльныя актывы, крыніцы пагроз, уразлівасці, патэнцыйную ступень уздзеяння і магчымасці кіравання рызыкамі. Гэты працэс суправаджаецца ацэнкай эфектыўнасці плана па кіраванні рызыкамі. Для таго каб стандартызаваць гэтую дзейнасць, навуковая і прафесійная супольнасці знаходзяцца ў пастаянным супрацоўніцтве, накіраваным на выпрацоўку базавай метадалогіі, палітыкі і індустрыяльных стандартаў у галіне тэхнічных мер абароны інфармацыі, юрыдычнай адказнасці, а таксама стандартаў навучання карыстальнікаў і адміністратараў. Гэтая стандартызацыя ў значнай меры развіваецца пад уплывам шырокага спектру заканадаўчых і нарматыўных актаў, якія рэгулююць спосабы доступу, апрацоўкі, захоўвання і перадачы інфармацыі. Аднак укараненне любых стандартаў і метадалогій у арганізацыі можа мець толькі павярхоўны эфект, калі культура бесперапыннага паляпшэння не прышчэпленая належным чынам.

У інфармацыйнай бяспецы, як сферы занятасці, паўстала мноства прафесійных спецыялізацый, напрыклад, такіх, як бяспека сетак і звязанай з імі інфраструктуры, абарона праграмнага забеспячэння і баз даных, аўдыт інфармацыйных сістэм, планаванне бесперапыннасці бізнесу, выяўленне электронных запісаў і камп’ютарная крыміналістыка. Прафесіяналы інфармацыйнай бяспекі маюць вельмі стабільную занятасць і высокі попыт на рынку працы.

## Крыніцы

## Літаратура

* 2017 Global Information Security Workforce Study. Benchmarking Workforce Capacity and Response to Cyber Risk — EMEA (англ.) (PDF)(недаступная спасылка). *(ISC)²*.  Frost & Sullivan (2017). Архівавана з першакрыніцы 27 чэрвеня 2018.
* Schlienger, Thomas; Teufel, Stephanie (2003). Information security culture - from analysis to change (PDF). *South African Computer Journal*(англ.). **31**: 46–52.
# Тэкставы працэсар

LibreOffice Writer
**Тэкставы працэсар** — камп’ютарная праграма для стварэння і мадыфікацыі тэкставых дакументаў, кампаноўкі макета тэксту і папярэдняга прагляду дакументаў у тым выглядзе, як яны будуць надрукаваны (уласцівасць, вядомая як WYSIWYG).

Сучасныя тэкставыя працэсары, акрамя фарматавання шрыфтоў і абзацаў, праверкі арфаграфіі, уключаюць магчымасці, раней уласцівыя толькі настольным выдавецкім сістэмам, у тым ліку стварэнне табліц і ўстаўку графічных выяў.

Тэкставымі працэсарамі ў 1970-я—1980-я гады называлі прызначаныя для набору і друку тэкстаў машыны індывідуальнага і офіснага выкарыстання, складзеныя з клавіятуры, убудаванага камп’ютара для прасцейшага рэдагавання тэксту, а таксама электрычнай друкавальнай прылады. Пазней найменне «тэкставы працэсар» стала выкарыстоўвацца для камп’ютарных праграм, прызначаных для аналагічнага выкарыстання.

Машына — тэкставы працэсар Brother WP-1400D, 1994 год.
Праграмы для працы з тэкстамі можна падзяліць на тэкставыя рэдактары, тэкставыя працэсары і выдавецкія сістэмы.

## Вядомыя тэкставыя працэсары

* Лексікон
* AbiWord
* ChiWriter — папулярны ў 1990-х гадах ва Усходняй Еўропе тэкставы працэсар, для работы з навуковымі тэкстамі
* JWPce — тэкставы працэсар для японскай мовы.
* LibreOffice Writer — тэкставы працэсар са складу свабоднага офіснага пакета LibreOffice.
* Lotus WordPro
* Microsoft Word — тэкставы працэсар ад кампаніі Microsoft
* Microsoft Works
* WordPerfect

## Гл. таксама

* Тэкставы рэдактар
* TeX

## Зноскі
# Стыло

Рымскія стылы.
Антычны грэк піша стылом на васковай таблічцы.
**Стыло́**, **стыль**, **пісала** (стар.-грэч.: στῦλος — слуп, калона) — прылада для пісьма, востраканцавы цыліндрычны стрыжань (даўжынёй 8—15 см і дыяметрам каля 1 см) з косці, металу або іншага цвёрдага матэрыялу.

Стылы шырока ўжываліся ў антычнасці і сярэдневякоўі. Завостраным канцом стыла наносілі (надрапвалі) тэкст на васковых таблічках (цэрах), бяросце. Супрацьлеглы канец рабілі сплошчаным (у выглядзе лапаткі) і акруглым, каб сціраць напісанае.

На Русі касцяныя стылы вядомы з X стагоддзя, металічныя (бронзавыя і жалезныя) — з XI стагоддзя.

На тэрыторыі Беларусі стылы знойдзены ў Навагрудку, Ваўкавыску, Мінску, Брэсце, Полацку, Браславе, Слуцку, Тураве, Пінску, Копысі, Капылі і Друцку. Ужываліся да XV стагоддзя.

## Гл. таксама

* Аловак
* Ручка, канцылярыя

## Зноскі

## Літаратура

* *Калядзінскі Л. У.* Стыло́, стыль, пісала // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 227. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Стыло́ // Тлумачальны слоўнік беларускай мовы: У 5-ці т / АН БССР, Інстытут мовазнаўства імя Я. Коласа. — Мн.: Беларус. Сав. Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 1983. — Т. 5 кн. 1: С — Улагодзіць / [рэдактар М. Р. Суднік]. — С. 358. — 663 с.

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Стыло
# Microsoft Windows Odyssey

**Odyssey** — кодавае імя для версіі Microsoft Windows, якая знаходзілася ў распрацоўцы ў пачатку 1999 - пачатку 2000 года. Мэтай было стварыць версію Windows 2000 для бізнес-карыстачоў. Той жа код выкарыстоўваўся і пры стварэнні Windows Neptune, «дамашняй» версіяй Odyssey. Тым не менш, пасля выпуску Windows 2000, каманды Neptune і Odyssey былі аб'яднаны з камандай Windows 2000 для працы над праектам «Whistler», які быў выпушчаны ў канцы 2001 гады як Windows XP.

## Цікавыя факты

* Odyssey таксама звалася Windows NT 6.0. Пазней гэту назву атрымала Windows Vista.