# Ціха Браге

| Ціха Браге |
| --- |
| дацк.: Tyge Ottesen Brahe |
|  |
| Дата нараджэння | 14 снежня 1546 |
| Месца нараджэння | * Замак Кнудструп[d], Правінцыя Сконэ, Данія-Нарвегія
 |
| Дата смерці | 24 кастрычніка 1601(1601-10-24)[…] (54 гады) |
| Месца смерці | * Прага, Багемія, Свяшчэнная Рымская імперыя
 |
| Месца пахавання | * Тынскі храм
 |
| Грамадзянства | * Каралеўства Данія
 |
| Бацька | Otte Brahe[d] |
| Маці | Beate Clausdatter Bille[d] |
| Жонка | Kirsten Barbara Jørgensdatter[d] |
| Дзеці | Sidsel Brahe[d] і Elisabeth Brahe[d] |
| Род дзейнасці | астраном, аўтабіёграф, паэт, астролаг, алхімік, пісьменнік, друкар |
| Навуковая сфера | астраномія |
| Месца працы | * Ураніборг
 |
| Альма-матар | * Капенгагенскі ўніверсітэт (1562)
* Лейпцыгскі ўніверсітэт (1565)
* Ростакскі ўніверсітэт (1567)
 |
| Навуковы кіраўнік | Valentin Thau[d] і Caspar Peucer[d] |
| Вядомыя вучні | Сімон Марый, David Gans[d] і Paul Wittich[d] |
| Узнагароды |  |
| Подпіс |  |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Ціха Браге** (*Tycho Brahe*; 14 снежня 1546 — 24 кастрычніка 1601) — дацкі шляхціч, паходзіў з правінцыі Сконэ (цяпер — тэрыторыя Швецыі), найбольш вядомы як адзін з першых астраномаў у Еўропе. Быў таксама астролагам і алхімікам. Ціха Браге — латынізаванае імя. Сапраўднае дацкае імя — *Tyge Ottesen Brahe*.

Ціха Браге валодаў маёнткам на востраве Гвен, дзе пабудаваў адзін з самых ранніх даследчых інстытутаў — Уранібург (у перакладзе — «Нябесны палац»). Там ён пабудаваў некалькі буйных астранамічных інструментаў і правёў шэраг дакладных вымярэнняў. Успрыняў геаметрычныя ідэі сістэмы Каперніка і філасофію сістэмы Пталамея і сфармуляваў сваю ўласную мадэль Сусвету — Ціханічную мадэль.

У сваёй абсерваторыі Ціха Браге назіраў зоркі i планеты з найвялікшай па тых часах дакладнасцю: 2-3 хвіліны дугі. Часцей за іншыя свяцілы ў кожным супрацьстаянні з 1580 г. Ціха назіраў Марс менавіта таму, што яго рух відавочна не адпавядаў ні сістэме Пталамея, ні сістэме Каперніка. У 1583 г. Ціха адзначыў, што каля супрацьстаяння Марс рухаецца ў другі бок з найвышэйшай хуткасцю — амаль палова градуса ў суткі, а гэта даказвала, што Марс у супрацьстаянні значна бліжэй да Зямлі, чым да Сонца, што было праўдзіва толькі ў сістэме Сусвету Каперніка, але не Пталамея. Аднак Ціха бачыў неадпаведнасць i сістэмы Каперніка сваім назіранням. Ён стварыў сваю адмысловую сістэму, дзе Зямля засталася ў цэнтры, а планеты рухаюцца вакол Сонца, якое, у сваю чаргу, рухаецца вакол Зямлі.

Ад 1600 і да смерці Ціха ў 1601 годзе яму дапамагаў Іаган Кеплер. Гэты не менш выдатны навуковец у далейшым з дапамогай вынікаў назіранняў Браге распрацаваў сваю ўласную астранамічную тэорыю.

Ціха Браге лічыцца адным з самых уважлівых і акуратных астраномаў-практыкаў свайго часу. Яго назіранні былі настолькі дакладнымі, што Кеплер здолеў з дапамогай вынікаў гэтых назіранняў сфармуляваць законы руху планет. Ціха склаў адзін з першых зорных каталогаў. І ўрэшце з дапамогай назіранняў Ціха Браге было выяўлена, якая ж тэорыя мае права лічыцца праўдзівай — Капернікаўская ці тэорыя Пталамея.

## Зноскі

## Літаратура

* Лаўрэш Л. «I зорнае неба над галавой…»: Нарысы з гісторыі астраноміі / Леанід Лаўрэш. — Мн., 2013.
* Белый Ю. Тихо Брагэ Архівавана 4 сакавіка 2016. // на pawet.net

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ціха Браге
* Brahe, Tycho (англ.)(недаступная спасылка). — Біяграфія ў архіве MacTutor. Архівавана з першакрыніцы 24 жніўня 2011. Праверана 30 красавіка 2009.