Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Плазма крыві

**Плазма крыві** (ад грэч. πλάσμα — нешта сфармаванае, створанае) — вадкая частка крыві, у якой знаходзяцца форменныя элементы. Працэнтнае ўтрыманне плазмы ў крыві складае 52—60 %. Макраскапічна ўяўляе сабой аднастайную празрыстую або крыху каламутную жаўтлявую вадкасць, якая збіраецца ў верхняй частцы пасудзіны з крывёю пасля аблогі форменных элементаў. Гісталагічна плазма з’яўляецца міжклеткавым рэчывам вадкай тканкі крыві.

Плазма крыві складаецца з вады, у якой раствораны рэчывы — бялкі (7—8 % ад масы плазмы) і іншыя арганічныя і мінеральныя злучэнні. Асноўнымі бялкамі плазмы з’яўляюцца альбумін — 4—5 %, глабулін — 3 % і фібрынаген — 0,2—0,4 %. У плазме крыві раствораны таксама пажыўныя рэчывы (у прыватнасці, глюкоза і ліпіды), гармоны, вітаміны, ферменты і прамежкавыя і канчатковыя прадукты абмену рэчываў, а таксама неарганічныя іёны.

У сярэднім 1 літр плазмы крыві чалавека змяшчае 900—910 г вады, 65—85 г бялку і 20 г нізкамалекулярных злучэнняў. Шчыльнасць плазмы складае ад 1,025 да 1,029, pH 7,34—7,43.
# Роджэр Бэкан

| Роджэр Бэкан |
| --- |
| англ.: Roger Bacon |
|  |
| Дата нараджэння | каля 1220 |
| Месца нараджэння | * Ilchester[d], Вялікабрытанія
 |
| Дата смерці | каля 1292[…] ці 11 чэрвеня 1292(1292-06-11) |
| Месца смерці | * мерк. Оксфард, Оксфард, Оксфардшыр, Англія[…]
 |
| Месца пахавання | * мерк. Church of Ss Edmund and Frideswide (Greyfriars Church)[d]
* St Ebbe's Church[d]
 |
| Грамадзянства | * Каралеўства Англія
 |
| Род дзейнасці | філосаф, фізік, багаслоў, музыказнавец, тэарэтык музыкі, астролаг, алхімік, перакладчык, вынаходнік, матэматык, пісьменнік, манах |
| Навуковая сфера | багаслоўе і Натурфіласофія |
| Месца працы | * Оксфардскі ўніверсітэт
* Парыжскі ўніверсітэт
 |
| Альма-матар | * Оксфардскі ўніверсітэт
 |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Роджэр Бэкан** (англ.: Roger Bacon; 1214 — 11 чэрвеня 1294) — англійскі філосаф, вучоны, выкладчык Оксфардскага ўніверсітэта, францысканец. У 1266 годзе па прапанове свайго сябра, Папы Рымскага Клімента IV, ён пачаў сваю «Вялікую Працу» (Opus maius) — канспект усіх сусветных ведаў. У 1268 ён даслаў сваю працу разам з «Малою Працаю» (Opus minus) і іншымі артыкуламі Папе.

## Зноскі
# Хінін

|  |
| --- |
| **Хінін** |
|  |
| Агульныя |
| Хім. формула | C₂₀H₂₄N₂O₂ |
| Тэрмічныя ўласцівасці |
| Класіфікацыя |
| Рэг. нумар CAS | 130-95-0 |
| PubChem | 3034034 |
| Рэг. нумар EINECS | 205-003-2 |
| SMILES |
COC1=CC2=C(C=CN=C2C=C1)C(C3CC4CCN3CC4C=C)O |
| ChemSpider | 84989 |

 **Хінін** (C20H24N2O2) — асноўны алкалоід кары хіннага дрэва з моцным горкім смакам, які валодае гарачкапаніжальнымі і абязбольвальнымі ўласцівасцямі, а таксама выяўленым дзеяннем супраць малярыйных плазмодыяў. Гэта дазволіла на працягу доўгага часу выкарыстоўваць хінін як асноўны сродак лячэння малярыі. Сёння з гэтай мэтай прымяняюць больш эфектыўныя сінтэтычныя прэпараты, але па шэрагу прычын хінін знаходзіць сваё прымяненне і ў цяперашні час.

## Зноскі

## Літаратура

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 17. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0279-2 (т. 17).
# Незалежнасць

**Суверэнітэт** (дзяржаўны) (фр.: souverainete — вярхоўная ўлада) — гэтая неадчужальная юрыдычная якасць незалежнай дзяржавы, сімвалізуючае яго палітыка-прававую самастойнасць, вышэйшую адказнасць і каштоўнасць як першаснага суб’екта міжнароднага права; неабходнае для выключнага вяршэнства дзяржаўнай улады і якое прадугледжвае непадпарадкаванне ўлады іншай дзяржавы; што ўзнікае або знікае ў сілу добраахвотнай змены статуту незалежнай дзяржавы як суцэльнага сацыяльнага арганізма; абумоўленае прававой роўнасцю незалежных дзяржаў і што ляжыць ў аснове сучаснага міжнароднага права.