Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 10 ліпеня

**10 ліпеня** — сто дзевяноста першы (сто дзевяноста другі ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі

* 138: Пасля смерці Адрыяна, Антанін Пій стаў імператарам
* 1040: Паводле падання, аголеная лэдзі Гадзіва праехала на кані праз Ковентры, каб вымусіць свайго мужа, эрла Леафрыка, знізіць падаткі з гараджан.
* 1067: На рацэ Ршы Яраславічы ўзялі ў палон Усяслава Брачыславіча і двух яго сыноў.
* 1241: Конрад I Мазавецкі заняў Кракаў.
* 1812: Скончыўся Мірскі бой, першая сур'ёзная сутычка на полі бою ў вайне 1812 года.
* 1917: Першае беларускае таварыства драмы і камедыі дало прэм’ерную пастаноўку п’есы Я. Купалы «Раскіданае гняздо».
* 1941: Пачатак Смаленскай абарончай аперацыі — упершыню ў Другой Сусветнай вайне германскія войскі перайшлі ад наступлення да абароны.
* 1973: Багамы атрымалі незалежнасць ад Вялікабрытаніі.
* 1994: У другім туры прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі перамог Аляксандр Лукашэнка.

## Нарадзіліся

Павел Сухі
* 1509: Жан Кальвін, дзеяч Рэфармацыі, заснавальнік кальвінізму (пам. 27.5.1564)
* 1781: Антон Марціноўскі, беларускі выдавец і публіцыст (пам. 1855)
* 1830: Каміль Пісаро, французскі мастак
* 1856: Нікола Тэсла, сербска-амерыканскі фізік, аўтар больш чым 300 патэнтаў у розных галінах інжынернай тэхнікі (пам. 1943)
* 1857: Анатоль Бонч-Асмалоўскі, рэвалюцыянер-народнік (пам. 1930)
* 1871: Марсель Пруст, французскі пісьменнік (пам. 1922)
* 1888: Джорджа дэ Кірыка, італьянскі мастак
* 1895: Павел Сухі, савецкі авіяканструктар (пам. 15.9.1975)
* 1900: Пётра Сергіевіч, беларускі мастак (пам. 1.11.1984)
* 1925: Махатхір Махамад, 4-ы прэм'ер-міністр Малайзіі
* 1931: Эліс Манро, канадская пісьменніца (пам. 2024)
* 1933: Іван Пасер, чэшскі кінарэжысёр
* 1936: Герберт Боер, амерыканскі біяхімік
* 1936: Тунэ Келам, эстонскі палітык
* 1937: Леанід Дземідовіч, беларускі навуковец-геолаг (пам. 1999)
* 1942: Пётр Клімук, беларускі касманаўт
* 1953: Васіль Сахарчук, беларускі паэт
* 1961: Міхаіл Цыбульскі, беларускі мастацтвазнавец

## Памерлі

Ралан Пеці
* 138: Адрыян, рымскі імператар
* 983: Бенедыкт VII, Папа Рымскі
* 994: Леапольд I, маркграф Аўстрыі
* 1103: Эрык I, кароль дацкі
* 1559: Генрых II Валуа, кароль Францыі
* 1806: Джордж Стабс, англійскі мастак
* 1910: Іаган Готфрыд Гале, нямецкі астраном
* 1915: Хендрык Вілем Месдаг, нідэрландскі мастак-марыніст
* 2004: Марыя ды Лурдыш Пінтасілгу, прэм'ер-міністр Партугаліі
* 2011: Ралан Пеці, французскі харэограф
* 2019: Валянціна Картэзэ, італьянская актрыса

## Святкуюць

* Багамы: Дзень незалежнасці
* Ваёмінг, ЗША: Дзень штата
* Манголія: Дзень дзяржаўнага сцяга
* Маўрытанія: Дзень арміі
* Расія: Дзень воінскай славы
# 29 ліпеня

|  |
| --- |
| ← **ліпень** → |
| п | а | с | ч | п | с | н |
|   |   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |   |
| 2026 |

**29 ліпеня** — дзвесце дзясяты (дзвесце адзінаццаты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі

Вулкан Арэнал
* 626: Пачатак аблогі Канстанцінопаля войскамі авараў і атрадамі падуладных ім славянаў. Аблога скончылася разгромам авараў (8.8.626), што дазволіла вызваліцца з пад іх улады частцы славянаў, якія стварылі сваю дзяржаву Само, а таксама адкрыла балгарам шлях да заваёваў на Балканах.
* 1794: У бітве пад Салатамі паўстанцы атрымалі перамогу над расійскім войскам.
* 1799: Армія А. Суворава падчас Італьянскага паходу бярэ крэпасць Мантую.
* 1939: Вярхоўны Савет БССР прыняў рашэнне перайменаваць горад Менск у Мінск.
* 1958: Створана НАСА
* 1961: Гарадскі пасёлак Шацілкі пераўтвораны ў горад Светлагорск, Парыцкі раён перайменаваны ў Светлагорскі.
* 1965: У Мінску, у парку імя М. Горкага адчынены планетарый
* 1968: Адбылося вывяржэнне вулкана Арэнал, якое разбурыла гарады Пуэбла Нуэба і Табакон (Коста-Рыка).
* 2008: Турэцкая кампанія «Turkcell» падпісала дамову пра набыццё 80 % акцый кампаніі БеСТ.

## Нарадзіліся

Фернанда Алонса
* 1166: Генрых II (граф Шампані)
* 1793: Ян Колар, славацкі паэт (пам. 24.1.1852)
* 1798: Карл Блехен, нямецкі мастак
* 1824: Істмен Джонсан, амерыканскі мастак
* 1841: Герхард Хансен, нарвежскі ўрач
* 1876: Марыя Аляксееўна Успенская, руска-амерыканская актрыса
* 1883: Беніта Мусаліні, італьянскі дыктатар (пам. 28.4.1945)
* 1884: Барыс Асаф'еў, рускі музыказнавец, кампазітар, педагог (пам. 27.1.1949)
* 1889: Эрнст Рэйтэр, нямецкі палітык
* 1898: Ісідар Айзек Рабі, амерыканскі фізік (пам. 11.1.1988)
* 1898: Курт Леві, нямецка-бельгійскі мастак
* 1908: Юрка Лявонны, беларускі паэт (пам. 29.10.1937)
* 1927: Гары Муліш, нідэрландскі пісьменнік (пам. 30.10.2010)
* 1928: Канстанцін Арбелян, армянскі кампазітар, дырыжор
* 1945: Мірча Лучэску, румынскі футбаліст і трэнер
* 1981: Фернанда Алонса, іспанскі аўтагоншчык
* 1992: Брыджыт Амбуду, камерунская футбалістка
* 1995: Брыян Пінтада, эквадорскі лёгкаатлет

## Памерлі

Вінцэнт ван Гог
* 1095: Ласла I Святы, кароль Венгрыі
* 1108: Філіп I, кароль Францыі
* 1236: Інгеборга Дацкая, каралева Францыі
* 1507: Марцін Бегайм, нямецкі географ і падарожнік
* 1644: Урбан VIII, Папа Рымскі
* 1844: Франц Ксавер Вольфганг Моцарт, аўстрыйскі кампазітар
* 1856: Роберт Шуман, нямецкі кампазітар і піяніст
* 1857: Томас Джэферсан Раск, амерыканскі палітычны дзеяч
* 1890: Вінцэнт ван Гог, нідэрландскі мастак (нар. 30.3.1853)
* 1973: Макс Гублер, швейцарскі мастак
* 1974: Эрых Кестнер, нямецкі пісьменнік
* 1983: Луіс Буньюэль, іспанскі кінарэжысёр
* 1994: Дораці Кроўфут-Ходжкін, англійскі біяхімік
* 2004: Язэп Юхо, беларускі правазнавец, заснавальнік беларускай навуковай школы дзяржавы і права

## Святкуюць

* Румынія: Дзень нацыянальнага гімна
* Тайланд: Нацыянальны дзень тайскай мовы